Connect with Us

Absurditete ballkanike/ Kur një qen shkaktoi luftë midis Greqisë dhe Bullgarisë në vitin 1925

Blog

Absurditete ballkanike/ Kur një qen shkaktoi luftë midis Greqisë dhe Bullgarisë në vitin 1925

Publikuar

-

cna lajme, cna blog

Përgjatë historisë luftërat kanë nisur për shkak të tokës, burimeve natyrore, besimeve fetare apo politikës. Kur njerëzit thonë se “luftërat janë zhvilluar edhe për shkaqe absurde”, ata zakonisht kanë të drejtë. Në fakt në vitin 1925, midis 2 vendeve në Ballkan shpërtheu një konflikt ushtarak, për shkak të një qeni…

Konflikti e kishte origjinën që në kohën e Perandorisë Osmane, e cila përfshinte shumë fe, kultura dhe grupe të ndryshme etnolinguistike. Midis tyre ishin grekët dhe bullgarët. Greqia fitoi pavarësinë e saj në vitin 1832, ndërsa Bullgaria bëri të njëjtën gjë vetëm në vitin 1908.

Perandoria Osmane kishte si fe kryesore Islamin, ndërsa grekët dhe bullgarët ishin të krishterë që i përkisnin Kishës Ortodokse Lindore.

Greqia dhe Bullgaria kishin qenë edhe anëtare të Lidhjes Ballkanike, e cila kishte luftuar për pavarësinë e tyre.

Dhe megjithëse e fituan pavarësinë si shtete, u përballën me kërcënimin e një Perandorie Osmane ende të frikshme. Të dyja vendet kishin të gjitha arsyet për t’u bashkuar dhe për t’u pajtuar, por kjo gjë nuk ndodhi. Kur Lidhja Ballkanike ndau mes tyre pjesën evropiane të Perandorisë Osmane, u formua shteti shqiptar, duke lënë jashtë Maqedoninë dhe Trakinë Perëndimore, të cilat donin t’i merrnin Bullgaria dhe Greqia.

Në këtë mënyrë miqtë e vjetër u bënë armiqtë e rinj. Rezultati ishte një numër përplasjesh kufitare midis dy palëve, që çuan në Luftën e Dytë Ballkanike të vitit 1913. Pastaj shpërtheu Lufta e Parë Botërore. Bullgaria u bashkua në aleancë me Gjermaninë, Austrinë dhe Hungarinë dhe nisi një sulm kundër Serbisë.

Kur lufta përfundoi me fitoren e bllokut aleat, Greqia u shpërblye duke qenë në anën e palës fituese. Meqë Bullgaria ishte me palën humbëse, ajo u detyrua të heqë dorë nga Traka Perëndimore, duke i dhënë fund qasjes së saj të drejtpërdrejtë në Detin Egje.

Po ashtu Sofia duhej t’i lëshonte disa territore Mbretërisë së Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve (që më vonë u bë Jugosllavia). Për pasojë, tensionet midis Greqisë dhe Bullgarisë nuk u zbutën as me përfundimin e Luftës së Parë Botërore.

Më të zemëruar ishin bullgarët, që nuk i njihnin kushtet e traktatit të paqes. Ata nuk besonin se duhej të përfundonte konflikti. Ndaj nisën sulmet ndëshkuese kundër Greqisë dhe Jugosllavisë, por ato më shkatërrueset u kryen nga Organizata e Brendshme Revolucionare Maqedonase (IMRO) dhe Organizata e Brendshme Revolucionare Trake (ITRO).

Petriç, një qytet në Bullgarinë Jugperëndimore në kufi me Greqinë, drejtohej nga IMRO si një shtet de fakto i pavarur. Në vitin 1923, kryeministri bullgar Aleksandar Stamboliski u përpoq të zbuste disi tensionet me Greqinë, dhe të përmirësonte marrëdhëniet me pjesën tjetër të kontinentit.

Por kjo lëvizje shkaktoi zemërimin e nacionalistëve.

Stamboliski u rrëzua nga një grusht shteti, më pas u kap nga IMRO, e cila e torturoi dhe më pas e vrau. Dhe tani le të vijmë tek historia me qenin. Një ushtar grek i vendosur me shërbim në kufirin greko-bullgar në Qafën Kemir Kapou në Belacicë, kishte një qen.

Më 18 tetor 1925, për arsye ende të paqarta, qeni u largua me vrap drejt anës bullgare të kufirit. Me sa duket ushtari e donte shumë atë qen, pasi pavarësisht përleshjeve të shpeshta që kishin shkaktuar qindra të vdekur nga të dyja anët, nisi të vrapojë pas tij, me siguri duke harruar se ku po shkonte.

              Theodoros Pangalos, ne vitin 1920

Ai hyri në territorin bullgar, ku u qëllua menjëherë nga një roje kufitare bullgare. Rojet kufitare greke qëlluan me breshëri në anën bullgare, dhe bullgarët u kundërpërgjigjën. Gjatë një pushimi të shkurtër, një kapiten grek dhe ndihmësi i tij ngritën një çarçaf të bardhë, vrapuan në pjesën midis 2 vijave kufitare dhe bënë thirrje për qetësi. Por bullgarët i qëlluan, duke vrarë kapitenin dhe plagosur ndihmësin e tij, që arriti të kthehej në anën greke.

LEXO EDHE:  “Do ti varja të tre në shtyllën e turpit”/ Berisha revoltohet me gazetarët, i kujtojnë marreveshjen e detit me Greqinë

Versioni zyrtar që arriti në gazetat greke të kohës, nuk përmendi historinë e qenit. Sipas shtypit, disa roje kufitare bullgare sulmuan pa asnjë arsye postën kufitare greke në Belacicë. Sa i përket qenit, fati i tij mbetet i panjohur, por Bullgaria dhe Greqia ishin tashmë në pragun e luftës.

Bullgaria shprehu keqardhje për incidentin, dhe tha se ai ishte një keqkuptim i tmerrshëm. Ata propozuan ngritjen e një komisioni greko-bullgar për të hetuar çështjen. Konflikti mund të kishte përfunduar atje, po të mos ishte për gjenerallejtënant Teodoros Pangalos.

Ky kishte rrëzuar nga froni Mbretin Kostandin I, themeluar Republikën e Dytë Helene dhe udhëhequr një grusht shtetit, që e instaloi atë si kryeministër të vendit, dhe më vonë, presidentin e saj. Në postin e kreut të shtetit, ai pezulloi lirinë e shtypit, zhvlerësoi monedhën greke, dhe madje diktoi sesa të gjata duhet të ishin fundet dhe fustanet e grave (jo më të larta se sa 30 cm mbi tokë).

Pangalos u dha bullgarëve një ultimatum. Ata duhej të ndëshkonin ata që ishin përgjegjës për vrasjet, si dhe të paguanin 2 milionë franga franceze si kompensim për familjet e viktimave. Ata kishin vetëm 48 orë për ta bërë këtë, përndryshe do të kishte pasoja.

Bullgaria refuzoi, ndaj më 22 tetor, Pangalos urdhëroi trupat e tij të sulmonin Bullgarinë.

Një nënë bullgare duke treguar një plagë plumbi që fëmija i saj mori gjatë pushtimit grek të Petrich

Ato pushtuan qytetin Petriç dhe fshatrat përreth e tij. Bullgarët reaguan, por grekët e ruajtën kontrollin e tyre mbi qytetin dhe rajonin përreth. E dëshpëruar, Bullgaria i bëri thirrje Lidhjes së Kombeve (pararendësja e OKB-së).

Lidhja urdhëroi vendosjen e një armëpushimi, dhe kërkoi që Greqia të tërhiqej menjëherë, dhe të kompensonte Bullgarinë për pushtimin që kishte kryer. Ndërkohë Athina e akuzoi Lidhjen e Kombeve për hipokrizi, duke cituar Incidentin e Korfuzit të vitit 1923, kur Italia sulmoi ishullin grek të Korfuzit, dhe Lidhja u bë palë me agresorin.

Pangalos argumentoi se Lidhja kishte dy palë rregulla:një për kombet e fuqishme si Italia dhe një tjetër për ato më të dobëta si Greqia. Sidoqoftë, ai nuk kishte zgjidhje tjetër. Lidhja dërgoi atashe ushtarakë nga Franca, Italia dhe Britania për të mbikëqyrur tërheqjen e trupave greke. Rreth 50 bullgarë u vranë gjatë atij pushtimi të shkurtër, teksa Greqia u urdhërua t’i paguajë Bullgarisë 45.000 paund britanikë në formën e një kompensimi.

Nën drejtimin e Pangalos, Greqia u poshtërua. Ndaj disa muaj më vonë ushtria kreu një grusht shteti tjetër, duke e zëvendësoi atë me presidentin që vetë Pangalos kishte rrëzuar me herët./ WwarhistoryonlinePërshtatur nga CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Adresa juaj email nuk do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme shënohen *

Blog

Pandemia e Covid-19, mund t’i shtyjë shoqëritë drejt autoritarizmit

Publikuar

-

Nga

cna lajme bote

Nga Leor Zmigrod “The Conversation”

Është një fakt pak i njohur se njerëzit kanë në të vërtetë jo një, por dy sisteme imunitare. I pari, sistemi imunitar biofizik – për të cilin të gjithë kemi dëgjuar shumë -reagon ndaj infeksioneve kur ato hyjnë në trupin e njeriut, duke zbuluar dhe eliminuar ndërhyrës si koronavirusi që shkakton Covid-19.

I dyti është sistemi imunitar i sjelljes, që e përshtat sjelljen tonë për të shmangur në mënyrë parandaluese njerëzit, vendet dhe gjërat potencialisht infektive. Sistemi imunitar i sjelljes është vija e parë e mbrojtjes kundër sëmundjeve infektive. Ai i nxit njerëzit të përshtaten në aspektin social me traditat e njohura dhe të shmangin grupet e huaja, të pangjashme dhe potencialisht infektive.

Në një studim të botuar së fundmi nga Universiteti i Kembrixhit,kolegët e mi dhe unë shqyrtuam ndikimin e sistemit imunitar të sjelljes tek qëndrimet tona ndaj bindjes dhe autoritetit.

Ne zbuluam se përqindjet e larta të sëmundjeve infektive-dhe shmangia e sëmundjeve që promovojnë ato-mund të formojnë në thelb opinionet politike dhe institucionet sociale.

Ne mblodhëm të dhëna nga mbi 250.000 njerëz në 47 vende, dhe analizuam marrëdhënien midis rrezikut të infeksionit (para-Covid) ku ata jetonin dhe qëndrimeve të tyre autoritare, pra shkallën në të cilën ata miratuan konformitetin dhe bindjen ndaj autoritetit.

Ne ishim kuriozë të mësonim nëse rreziku i lartë i infektimit do të aktivizonte sistemin imunitar të sjelljes në mënyra që promovonin besimin e verbër ndaj autoriteteve. Ne u siguruam që ta masim autoritarizmin në një mënyrë politikisht neutrale, për të shmangur rrezikun që rezultatet tona që pasqyronin bindjet apo angazhimet fetare të njerëzve ndaj partive të caktuara politike.

Në fund ne zbuluam një marrëdhënie të qartë midis qëndrimeve autoritare të njerëzve dhe niveleve të sëmundjeve infektive në rajonin e tyre:zonat me një përhapje më të lartë të sëmundjeve infektive, kishin më shumë qytetarë me mendësi autoritariste.

Për më tepër, zonat me përqindje të larta të infeksionit priren të votojnë në mënyrë konservative dhe qeverisen nga ligje më autoritare, pra nga ligje që u imponohen disa anëtarëve të shoqërisë, por jo të gjithëve. Shkalla e infektimeve lidhej veçanërisht me këto ligje hierarkike “vertikale”, dhe jo me ligje “horizontale” që prekin të gjithë qytetarët në mënyrë të barabartë, dhe kjo sugjeron se normat e sëmundjeve infektive ndikojnë në mënyrë unike mbi preferencat e njerëzve ndaj strukturave hierarkike të pushtetit.

Modeli i këtyre rezultateve ishte çuditërisht i qëndrueshëm kur krahasoheshin 47 vendet përfshirë këtu dhe shtetet amerikane,si dhe rajonet dhe qytetet metropolitane amerikane. Këto efekte vazhduan edhe pas llogaritjes së variablave demografikë rajonalë si arsimimi, pasuria dhe pabarazitë, gjë që sugjeron ekzistencën e marrëdhënieve të drejtpërdrejta dhe domethënëse midis sëmundjeve infektive dhe besimeve, si dhe sjelljeve autoritare.

Po ashtu, ne zbuluam më tej se marrëdhënia midis niveleve të infeksionit dhe autoritarizmit, ishte specifike për infeksionet që mund të merren edhe nga të tjerët, si fruthi apo kolera.

Efekti mungonte për sëmundjet infektive që mund të merren vetëm nga speciet jonjerëzore, si tërbimi apo sëmundja Lyme.

Këto rezultate mbështesin idenë se ekziston një mekanizëm social dhe i sjelljes, që lidh rrezikun e infeksionit dhe autoritarizmin. Një përhapje e lartë e infeksioneve nga njeriu te njeriu duket se çon në sjellje shoqërore konformiste dhe që potencialisht e zvogëlojnë rrezikun e infektimit të njerëzve nga ata që nuk përputhen apo që nuk i ngjajnë shumicës. Prandaj, sëmundjet infektive si Covid-19 mund të ndikojnë shumë tek ideologjitë dhe institucionet shoqërore.

LEXO EDHE:  Ndarja etnike do të sillte katastrofë për Ballkanin

LEXO EDHE:  “Do ti varja të tre në shtyllën e turpit”/ Berisha revoltohet me gazetarët, i kujtojnë marreveshjen e detit me Greqinë



Në epokën e Covid-19, ne të gjithë jemi duke jetuar me sisteme imunitare të mbivlerësuara të sjelljes. Ne e kemi ndryshuar mënyrën se si shoqërohemi dhe lidhemi me njerëzit e tjerë; kujt i lejojmë të hyjë në hapësirat tona; dhe si e llogarisim ekuilibrin midis lirisë personale dhe sigurisë kolektive.

Po çfarë do të thotë kjo për të ardhmen tonë politike? A do të na shtyjë frika nga Covid-19 drejt jetesës në shoqëri më autoritare? Si mund të rivendosim një ekuilibër psikologjik-dhe një preferencë ndaj anti-autoritarizmit politik-pa rrezikuar veten dhe të tjerët?

Hapi i parë i pashmangshëm është zvogëlimi i rreziqeve reale të infeksionit. Pa një zvogëlim të rreziqeve të vërteta shëndetësore përmes programeve efektive të vaksinimit dhe politikave shëndetësore, trupat tanë shumë njerëzorë do të priren natyrshëm drejt mbrojtjes, konformitetit dhe frikës ndaj rrezikimit të shëndetit.

Në fakt, Covid-19 ka sjellë me vete një valë globale politikash autoritariste që e kanë justifikuar forcimin e kufijve kombëtarë dhe kufizimin e të drejtave të përditshme. Në studimin tonë, ne zbuluam se edhe nivelet historike të infeksionit nga dekada më parë parashikojnë atë që besojnë qytetarët, se për kë votojnë dhe si qeverisen sot.

Pandemitë mund të kenë pasoja afatgjata dhe të thella për politikën.

Gjithsesi, ndërsa instinktet tona për të shmangur infeksionin janë të ndërtuara prej kohësh- sistemi imunitar i sjelljes është dokumentuar tek specie të ndryshme si minjtë, bretkosat dhe shimpanzetë – njerëzit janë të pajisur me kapacitete të mëdha mendore për të kapërcyer paragjykimet dhe për t’u përshtatur me fleksibilitet ndaj ndryshimeve.

Nëse është imagjinata jonë shumë e evoluar ajo që e lehtëson sistemin imunitar të sjelljes, atëherë është imagjinata jonë e pasur dhe emfatike që mund të na shpëtojë nga efektet anësore toksike.

Kontakti i sigurt me ata që jemi udhëzuar të shmangim – madje edhe kontaktet imagjinare, intelektuale apo virtuale, përmes filmit, literaturës, lajmeve apo miqve – është një antidot i fuqishëm ndaj ksenofobisë që mund të shfaqet kur kemi frikë nga infeksionet.

Këto forma të prekjes jo fizike, mund të na kujtojnë gjithçka kemi të përbashkët dhe gjithçka që mund të humbim nëse i shmangim kontaktet dhe kujdesin. Ndoshta zgjidhja qëndron në pasjen e qëndrimeve anti-autoritare që mbrojnë hapjen, përfshirjen dhe arsyetimin shkencor në vend të mendimit mitik, ideologjik apo konspirativ.

Kapërcimi i pandemisë COVID-19 dhe përçarjet ngjitëse brenda politikës sonë mund të jenë detyra të ndërthurura që kemi përpara. Shëndeti i shoqërisë -“organi politik” kolektiv – kërkon shëndetin dhe elasticitetin e trupave dhe mendjeve tona. Imuniteti është në thelb politik.

https://theconversation.com/covid-19-could-nudge-minds-and-societies-towards-authoritarianism-168540

Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

U plagos në kokë në luftë, dhe nuk fjeti për 40 vjet/ Historia e çuditshme e hungarezit Paul Kern

Publikuar

-

Nga

cna lajme blog

Gjatë një beteje kundër rusëve në Luftën e Parë Botërore, ushtari hungarez, pjesë e ushtrisë së Austro-Hungarisë u plagos rëndë në kokë nga një plumb. Por në vend se të vdiste, siç mund të pritej nga një plagë e tillë, Kern mbijetoi dhe në fund u shërua.

Ai nuk humbi aftësinë për të dëgjuar apo edhe parë, por kishte humbur diçka tjetër të rëndësishme:aftësinë për të fjetur. Rasti i Kern i la pa fjalë mjekët për 40 vjet me radhë.

Kern ishte një ushtar hungarez që luftonte në frontin e Luftës së Parë Botërore.

Ai iu bashkua luftës që prej fillimit të saj, pas vrasjes së Arkidukës Franc Ferdinand. Kern ishte anëtar i trupave elitare hungareze, dhe merrte pjesë në misione speciale kundër  pozicioneve të armikut. Gjatë një aksioni në vitin 1915, ai u qëllua në kokë nga një plumb rus.

Plumbi i hyri në kokë përmes lobit të tij të djathtë, duke e rrëzuar përtokë. Kern u dërgua me shpejtësi në spitalin e Lembergut, për ta trajtuar plagën e tij në dukje fatale. Plumbi i kishte hequr një pjesë të lobit të tij frontal, që dihet se është përgjegjës për një gamë të gjerë të aktiviteteve të trurit, përfshirë lëvizjen, planifikimin, emocionet, zgjidhjen e problemeve dhe shumë më tepër.

Kjo pjesë e trurit konsiderohet si qendra e sjelljes dhe kontrollit emocional tek njeriu. Kur Kern erdhi ne vete, ai nuk ishte menjëherë i vetëdijshëm pasi sapo kishte humbur aftësinë për të fjetur. Në fakt, ai nuk fjeti më kurrë.

Lobi frontal i trurit të njeriut është përgjegjës për shumë aspekte të ndryshme të sjelljes njerëzore. Prandaj dëmtimi i tij mund të sjellë një numër të lartë simptomash. Por edhe duke qenë një dëmtim i lobit frontal, rasti i Kern është në fakt një anomali shkencore.

Kern nuk fjeti më kurrë

Kern u largua nga ushtria menjëherë pas asaj ngjarje dhe u kthye në jetën civile. Ai kishte humbur jo vetëm aftësinë për të fjetur, por edhe çdo lloj dëshire për ta bërë këtë. Pa gjumin, ditët e tij ishin 8 orë më të gjata se ato të të tjerëve, dhe kjo ishte sa bekim aq edhe një mallkim për të.

Së pari, Paul Kern u përpoq ta detyronte veten që të flinte. Por shumë shpejt pa se kjo gjë ishte shumë më e lodhshme sesa po të qëndronte thjesht zgjuar. Gjumi është jashtëzakonisht i rëndësishëm për të mbajtur një trup të shëndetshëm, si në aspektin fizik po ashtu edhe në atë mendor.

LEXO EDHE:  Furnizime per Sirine, Greqia dhe Irani lejojne avionet ruse ne hapesiren e tyre ajrore

LEXO EDHE:  Mappes-Niediek: "Europa është një fuçi baruti, Ballkani një fitil"

Gjatë kohës që jeni në gjumë, trupi juaj rindërton dhe rikthen sistemet vitale përfshirë trurin, që mendohet se është në fakt përparësia kryesore e procesit ripërtëritës gjatë gjumit.  Ndërkohë gjumi mendohet se ka një efekt të madh në gjendjen e aftësive njohëse të një personi.



Mungesa e gjumit mund të dëmtojë rëndë shëndetin e trupit,madje mund të shkaktojë halucinacione dhe ndryshime të tëra në personalitetin e njeriut. Ai është aq i rëndësishëm, saqë besohet se një mungesë ekstreme e gjumit ka pasoja fatale për jetën e njeriut.

Megjithatë për Kern asnjë nga këto nuk ishte ndonjë problem, dhe kjo është një nga arsyet pse rasti i tij është kaq i jashtëzakonshëm nga pikëpamja shkencore. Në fakt, ishte vetëm çështja praktike e të qenit zgjuar për 24 orë në ditë, ajo që e mërziste Kern.

Hungarezi ishte në gjendje të bënte një jetë kryesisht normale, pa u shtrirë asnjëherë për të fjetur gjumë,dhe nuk kishte efekte të dëmshme shumë të dukshme. Ai e kaloi kohën e tij shtesë në krahasim me të tjerët duke lexuar dhe duke takuar të dashurit e tij. Për rreth 1 orë çdo ditë, Kern mbyllte sytë edhe pse mbetej zgjuar për të qetësuar nervat e tij optikë, diçka që duhej ta bënte detyrimisht, përndryshe do të kishte dhimbje koke.

Natyrisht, shumë mjekë ishin mosbesues në lidhje me pretendimet e Kern. Por ai udhëtoi nëpër botë dhe ishte në dispozicion të cilitdo mjek që donte ta ekzaminonte, duke i çuditur

të gjithë këta të fundit. Një teori që u propozua në atë kohë, ishte se ai bënte një lloj mikro-gjumi gjatë ditës, dhe për të cilën nuk ishte i vetëdijshëm as vetë Kern.

Gjithsesi, Kern nuk u pa në asnjë rast në ndonjë gjendje tjetër përveçse plotësisht i zgjuar. Një ide tjetër ishte se plumbi i hoqi një pjesë të caktuar të trurit që kërkonte gjumë. Pavarësisht hipotezave, shumica e mjekëve besonin se nuk mund të kesh diçka falas, dhe në këtë rast, trupi i Kern nuk mund të funksiononte edhe për shumë kohë pa u relaksuar, ndaj  ata besonin se kjo do të çonte në një vdekje të tij të hershme.

Dhe ata patën pjesërisht të drejtë, pasi ai do të ndërronte jetë në vitin 1955 në një moshë relativisht të re. Sidoqoftë, Kern i jetoi 40 vitet e fundit të jetës pa gjumë, duke e bërë atë një rast vërtet të jashtëzakonshëm.

https://www.warhistoryonline.com/war-articles/sleep.html

Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

E meta e madhe në luftën e Perëndimit kundër autokracisë

Publikuar

-

Nga

cna lajme blog

Nga Casey Michel “Foreign Policy”

Kur dëgjon atë që thonë politikanët perëndimorë, duket sikur demokracitë liberale gjenden në një luftë ekzistenciale kundër forcave të autokracisë, despotizmit dhe diktaturës në mbarë botën. Me këtë situatë përputhet dhe retorika e presidentit amerikan Xho Bajden, dhe synimi i tij për të organizuar Samitin global për Demokracinë.

Bajden dhe politikanët e tjerë perëndimorë që i bëjnë jehonë thirrjeve të tij, janë të saktë në diagnozën e tyre. Rritja e frymës jo liberale, autokracive dhe diktaturave gjithnjë e më agresive nga Pekini në Moskë, po zbehin përpjekjet demokratizuese në terren dhe janë duke kërcënuar rendin liberal.

Por përpjekjet e tyre për të penguar forcimin e mëtejshëm të autokracisë, kanë anashkaluar një aspekt përmes të cilit vetë demokracitë perëndimore u japin mundësi regjimeve të tilla që të lulëzojnë:ato u sigurojnë mjetet përmes të cilave kleptokratët në të gjithë botën fshehin dhe pastrojnë pasuritë e tyre të fituara përmes shkeljes së ligjeve.

Dokumentet e “Pandora Papers” të sapo publikuara, zbulojnë me detaje rolin jetik që luajnë vendet kryesore perëndimore, përfshirë Shtetet e Bashkuara, Mbretërinë e Bashkuar, Kanadanë, Francën dhe Gjermaninë në aftësimin e diktatorëve dhe autokratëve, duke lejuar lulëzimin e flukseve të paligjshme transnacionale të parave të gatshme.

Miliarda e miliarda dollarë janë derdhur në këto demokraci nga e gjithë bota, me industritë e shumta perëndimore që nuk janë në gjendje të kontrollojnë nëse pasuria rrjedh apo jo nga thesaret kombëtare të grabitura, nga pasuria e konfiskuar nga pakicat e shtypura, apo nga lloji i korrupsionit elitar që çon në kapjen e shtetit.

Kështu, u zbulua se diktatura në Azerbajxhan ka zhvendosur qindra miliona dollarë në Londër. Nuk ishte hera e parë që Londra – një qytet që duket gjithnjë e më shumë si i ndërtuar kryesisht falë përfitimeve nga pastrimi i parave – e gjeti veten në qendër të këtyre llojeve të flukseve të paligjshme.

Familja sunduese në Azerbajxhan ndoqi një model të konsoliduar:kompanitë anonime off-shore, blerjet anonime të pasurive të patundshme, dhe profesionistët ligjorë britanikë që ndihmojnë në ecurinë e këtij procesi. Po ashtu, pretendohet se kompanitë britanike kanë ndihmuar të dashurën e presidentit rus Vladimir Putin të bëjë një jetë luksoze.

Ndërkohë, Mbreti i Jordanisë Abdullah II-një njeri që ironikisht jep çdo vit një çmim për transparencën, rezulton se ka fshehur shumë pasuri të patundshme në Shtetet e Bashkuara dhe Mbretërinë e Bashkuar. Edhe ish-diktatori i Kazakistani, Nursulltan Nazarbajev, një pionier i manualit modern të kleptokratëve, i kishte fshehur paratë në llogaritë e “gruas së tij të tretë jozyrtare” në parajsat fiskale.

Duke folur për Nazarbajev, mendja më shkon tek një nga ish-shkruesit e fjalimeve të tij, askush tjetër përveç ish-kryeministrit britanik Toni Bler, të cilit gjithashtu iu zbuluan pasuritë e fshehura.

Bler mund të mos jetë personi i parë që të vjen në mendje kur mendon për kleptokracinë moderne. Gjithsesi, ish-kryeministri britanik është shndërruar në një mazhordom në shërbim të politikanëve të tjerë perëndimorë që synojnë të përfitojnë sa më shumë nga këto mekanizma kleptokratikë.

Në vend se të veprojë si një forcë kundër këtij fenomeni dhe në dobi të demokratizimit apo transparencën financiare, Bler i ka kaluar vitet e tij post-kryeministrore duke fituar jo pak para për të promovuar regjimet e Kazakistanit, Azerbajxhanit dhe Serbisë, në mesin e një game të tërë autokracish të tjera.

Prandaj, nuk ishte shumë e habitshme që“Pandora Papers”, zbuloi se Bler ishte përfshirë në një operacion të fshehjes së të ardhurave me lidhje direkte me drejtuesit e diktaturës së Bahreinit. Por ndoshta nuk është e drejtë të shigjetojmë vetëm Blerin.

Tek e fundit, ai është angazhuar së bashku me shumë ish-udhëheqës të tjerë demokratikë,duke braktisur përpjekjet demokratizuese dhe duke u fokusuar më shumë tek pagesat e majme që marrin nga kleptokratët e lindjes. Ish-kancelari gjerman Gerhard Shrëder është bërë një nga promovuesit më të mëdhenj të Putinit në Perëndim.

LEXO EDHE:  Eunukët dhe dylberët e Erdoganit në Tiranë

LEXO EDHE:  Ndarja etnike do të sillte katastrofë për Ballkanin



Ndërkohë ish-kancelari austriak Alfred Gysenbauer, ish-kryeministri italian Romano Prodi, dhe ish-presidenti polak Aleksander Kvashnjevski, kanë marrë gjithashtu fonde gjoja për të këshilluar diktatorët në rritje. Pra sërish, udhëheqësit demokratikë kanë hequr dorë nga çdo pretendim për të punuar në shërbim të interesave më të mira të Perëndimit, për demokracinë.

Përkundrazi, ata kanë krijuar një grupim të tërë të ish-udhëheqësve perëndimorë, që e kanë mendjen vetëm tek xhepat e këtyre figurave kleptokratike, dhe kjo në një kohë kur të njëjtat figura përdorin dhe abuzojnë për nevojat e tyre me mekanizmat lehtësues që i ka vënë në dispozicion Perëndimi.

Nga ana tjetër, edhe kur Perëndimi gjen guximin për t’i goditur këta despotë, le të themi përmes programeve të sanksioneve që synojnë të bllokojnë dhe shkatërrojnë rrjetet e tyre financiare,mekanizmat e parajsave fiskale u japin atyre mundësinë që t’i shmangin këto sanksione.

Ato i lejojnë figura të tilla të shmangin hetimet, të pengojnë çdo përpjekje për rikthimin e pasurive të grabitura, dhe të shijojnë frytet e sundimit të tyre brutale dhe pasi rrëzohen nga pushteti.“Princat e kuq” në Kinë dhe oligarkët në Rusi, biznesmenët pro-regjimit në Venezuelë dhe zyrtarë që mbështesin qeverinë në Iran, rrjetet e ekstremit të djathtë në Hungari dhe gangstero-politikanët në Azerbajxhan, që të gjithë ata mbështeten tek të njëjtat shërbime, rrjete, të njëjtat mekanizma të parajsave fiskale të ofruara nga Perëndimi.

Ne tashmë e dimë se çfarë duhet bërë. Çelësi është transparenca. Transparencë në lidhje me kompanitë, trustet dhe fondacionet. Transparencë sa i përket pasurive të patundshme, veprave të artit dhe produkteve luksoze.

Të kombinuara me rregullore të reja dhe të shtuara që synojnë të ashtuquajturit mundësues të parajsave fiskale në Perëndim – pra avokatët, kontabilistët, konsulentët etj – transparenca do të ndihmojë në nxjerrjen në dritë të diellit të këtyre rrjeteve financiare sekrete.

Vitet e fundit kemi parë disa përparime, përfshirë lëvizjen e qeverisë britanike që krijoi një regjistër publik të kompanive të caktuara. Ndërkohë, Shtetet e Bashkuara dhe Kanadaja po ndërmarrin kohët e fundit hapa për të pastruar sektorët e tyre të kompanive off-shore.

Edhe Bashkimi Evropian ka vazhduar të ushtrojë presion për një mbikëqyrje shumë më të madhe rregullatore mbi avokatët dhe kompani të tilla. Të gjitha këto hapa janë të mirëpritura, por vështirë se gjendja mund të ndryshojë vetëm me to.

Pjesa tjetër e zgjidhjeve të propozuara më sipër, do të kërkojnë vullnet politik, dhe ndërgjegjësimin se sa qendror mbetet roli i Perëndimit në këtë aspekt.

Shtetet e Bashkuara dhe Mbretëria e Bashkuar, Kanadaja dhe Franca, Gjermania dhe Balltiku:Të gjitha janë shtylla të ekonomisë së parajsave fiskale. Që të gjitha janë përdorur dhe abuzuar nga kleptokratët e botës. Dhe nuk ka asnjë arsye të mendohet se kjo do të përfundojë me zbulimet e fundit të“Pandora Papers”.

Shënim:Casey Michel, është një gazetare investigative, dhe autore e librit të ardhshëm “Kleptokracia americane:Si SHBA-ja e krijoi skemën më të madhe të pastrimit të parave”.

The Fatal Flaw in the West’s Fight Against Autocracy

Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE