Connect with Us

REPORTAZH-Kisha 900 vjeçare e Shën Gjonit në Shkodër/ Manastiri që u mbijetoi të gjitha dallgëve

Në QYTETIN tim

REPORTAZH-Kisha 900 vjeçare e Shën Gjonit në Shkodër/ Manastiri që u mbijetoi të gjitha dallgëve

Publikuar

-

Kisha 900-vjeçare e Shën Gjonit në Gruemirë të Malësisë së Madhe është një dëshmi e traditës së kahershme katolike-arbnore.

Cilësohet si një ndër kishat më të vjetra në Shqipëri në të cilën sot kanë mbetur vetëm rrënojat.  

Rrënojat e një Kishe apo Manastiri që shohim sot në afërsi të fshatit Hysaj (Grue­mirë) në Malësinë e Madhe, dikur janë njohur si një ndër objektet e rëndësishme të qytetërimit e besimit Kristian (Katolik).

Këtu dikur sipas gojëdhënave e dokumenteve të ndryshëm ka qenë Kisha e Shën Gjonit, ku shpesh për nga madhësia e ndërtimit e veçanërisht e funksionit që kryente quhej Manastiri i Shën Gjonit, dhe i përkiste Rregullit Benediktin.

Një historian i njohur i Kishës, shkruan se vepra e Ungjillizimit ka njohur zhvillimin dhe ekuilibrimin e vet të plotë në shekullin e VI më “Benediktinët” Rregulla e tyre bazohej: “Ora et Labora”,që nga latinishtja përkthehet: “Lutu dhe Puno”, e autorit Michel Lemonnier O.P në librin “Histori e Kishës”.

Po nga ky autor mësojmë se pranë çdo manastiri Benediktin duhej të themelohej një shkollë për shërbime Hyjnore. Ndaj mendohet se edhe në Manastirin Benediktin të Shën Gjonit duhet të ketë pasur ndonjë shkollë të tillë.

Sipas dokumenteve që gjenden sot Kisha apo Manastiri i Shën Gjonit ka një moshë rreth 900 vjeçare.

Pikërisht për një moshë kaq të madhe “tregon” edhe libri i Ermanno Armaos Vende, Kisha, Lumenj, Male e toponime të ndryshme të një harte të lashtë të Shqipërisë Veriore.

Për të konkretizuar ketë në libër thuhet: “Kisha dhe kuvendi të shpien në kohë të largëta. Një dokument i parë i vitit 1166 përmend abatin e kishës Sancti Johannis (Shën Gjonit në Rash të Poshtëm).

Abacia gëzonte sipas kohërave mbrojtjen e princërve dhe më vonë të Republikës Venedikasve”.

Albanologu kroat Milan Shuflaj shkruan se në këmbët e malit te Maranaj, në fushën e Shtojit (Strilaleo) ishte abacia e Shën Gjonit. Citime të tilla gjejmë edhe nga studiues, albanologë, historianë e shkencëtarë të tjerë.

Gjithsesi duke ditur se trevat Ilire përqafuan që në shekujt e parë besimin kristian mendohet se pavarësisht dokumenteve që janë Kisha e Shën Gjonit si objekt kulti duhet të kenë qenë shumë më e hershëm, dhe ka dyshime se ekziston të paktën që pas vitit 518, kur një tërmet i fuqishëm kishte goditur Qendrën Historike të qytetërimit e besimit Kristian, Dioklen (sot territor i mbetur nën republikën e Malit Zi që nga viti 1878).

Sidoqoftë sipas disa dokumenteve të tjera të cilat vërtetojnë historinë e Kishës së Shën Gjonit:

Së pari një dokument që gjendet në arkivin e Vatikanit dhe i përket vitit 1356 në të cilin shkruhet se Ipeshkvi i Balesiumit (Balleza Rrjoll) merr si dhuratë Manastirin Benediktin të Shën Gjonit në Rrash pasi pas vdekjes së abatit të fundit Andreas ai ka mbetur vakant.

Së dyti një dokument i Senatit Venedikas i datës 7 maj 1403, i cili tregon se liron nga të dhjetat tokat e Abacisë së Shën Gjonit.

Së treti përsëri një dokument i Selisë së Shenjtë i datës 16 shtator të vitit 1445, i cili përmban të dhëna mbi juridiksionin e abacisë së Shën Gjonit duke e përcaktuar në distriktin e Drivastros (Drishtit të dikurshëm).

Së katërti një letër e Papa Piu II të vitit 1459 drejtuar Ipeshkvit Manuel të Shkodrës, nga e cila mësojmë se abati i Manastirit të Shën Gjonit ishte shqiptari Pjetër Ksavon (Csavon).

Të gjitha keto dokumente gjenden të pasqyruara edhe në librin “Shqipëria e Vjetër” të studiuesit Theodor Ippen, ish konsulli i Perandorisë Aus­tro‐Hungareze në Shkodër në vitet 1897 – 1904.

Është interesante, se gjatë shekullit të 17‐të, kisha e Shën Gjonit është objekt i shënuar edhe në shumë harta të kohës duke e shënuar herë si kishë e herë si Manastir e tjerë.

Një ndër hartografët e hershem që shënon në hartat e shekullit 17-­të kishën apo manastirin e Shën Gjonit është hartografi italian At Vincenzo Koroneli, i lindur në vitin 1650.

Për Kishën e Shën Gjonit studiuesi dhe konsulli francez në Shkodër Degrand në librin “Kujtime nga Shqipëria e Epërme”, pasi bën identifikimin më data dhe vite shkruan se kjo kishë ka të paktën një moshë mbi 700 vjeçare, duke e përshkruar gjendjen aktuale:

“Mbeturina muresh rrethojnë vendin në mes të cilëve ngrihet një Kullë. Ndërtesa duhet të kishte qenë e rëndësishme në përpjesëtim më përmasat e kullës që ende sot (fundi shek. XIXtë) është e gjatë 35 metra dhe e gjerë 4.5 metra.

Këto rrënoja janë gjithçka ka mbetur nga manastiri i vjetër i Benediktinëve ku sipas dokumenteve thuhet se disa herë kjo kishë është shkatërruar nga serbët gjatë shekullit të 14‐të.

Materiale historike të rëndësishme paraqiten nga studiuesja shqiptare Nevila Nika në librin “Dioqeza e Shkodrës gjatë shekullit XVIII, sipas dorëshkrimeve arkivore”.

Në faqen 155, nga dokumenti nr. 8 i vitit 1745, ndër të tjera mësojmë se “Rrashi kishte 10 shtëpi katolike të fshehta me 38 frymë.

Kisha Abaciale ishte nën bekimin e Shën Gjon Paguesi. Është ndërtesë madhështore, u përket Etërve Benediktin. Terrenet e saj thuhet se zotërohen nga Otomanët. Ka pranë një pus uji të thellë, kisha dhe kuvendi janë vendosur në një pllajë të bukur.”

Historia e Kishës apo Manastirit të Shën Gjonit ka kaluar përmes shumë dallgëve që solli jo vetëm pushtuesi shumëshekullor ottoman por edhe fqinjët jabanxhi sllav që mikpritjen e malësorëve shqiptarë u munduan ta shfrytëzojnë për qëllime shoveniste.

Studiuesi i njohur Theodor Ippen përshkruan një “moment” të tillë që kanë si fillim vitet 1820‐1830 kur në zonat përreth Kishës së Shën Gjonit kishin ardhur emigrantë nga Spici i Malit Zi, që atëherë ende ndodhej nën juridiksionin e pushtuesit Otoman.

Refugjatët ortodoks kishin ardhur nga Mali i Zi për arsye gjakmarrjeje apo varfërie në vitet e para të shekullit 19të.

Për arsye se këta ortodokse ardhacak nuk kishin Kishën e tyre dhe për rrjedhojë varret deri në vitin 1857, malsorët katolik i kishin lejuar ortodokset të varrosnin të vdekurit e tyre në varrezat katolike përreth kishës së Rrashit.

Mirëpo në vitet 1859 dhe 1869 ketë bujari të malësorëve katolik u munduan ta shfrytëzojnë për qëllime jo të mira Serbo‐Malazezët,të cilet nxitën komunitetin e vogël në numër të Vrakës, për të pretenduar se Kisha e Shën Gjonit dhe varrezat përreth janë të ortodokseve jabanxhi dhe jo të katolikëve vendas.

Natyrisht malësoret ishin pushkë e ngrehur për të mbrojtur më çdo çmim ketë objekt besimi e qytetërimi shumëshekullorë.

Në vitin 1869 Valiu i Shkodrës për të shmangur një konflikt të mundshëm në mes Katolikeve dhe Ortodokseve “Ndaloi” pronësinë e Kishës së Shën Gjonit për Komunitetin Katolik dhe e shpalli pronë të shtetit.

LEXO EDHE:  "Arrest me burg" për Shkëlzen Xhenjën/ Akuzohet se plagosi një 49 vjeçare

Ky vendim i pushtetit të kohës i kushtoi jo pak këtij monumenti, pasi shumë gurë e pllaka më mbishkrime historike u grabiten për të ndërtuar shtëpi apo diçka tjetër nga banoret përreth.

Një studiues tjetër francez edhe ky ish konsull i Francës në Shkodër, mesi i shekullit 19të Hyacinthe Hecquard në librin “Historia dhe Përshkrimi i Shqipërisë se Epërme ose Gegërisë”, në faqet 157158, shkruante se: “Kisha e vjetër e Rashit, e ndërtuar pranë fshatit Vrakë u përket katolikëve të Koplikut, çdo vit ditën e Shën Gjonit aty vijnë njerëz për pelegrinazh dhe marrin pjesë në mëshë”.

Gjithashtu ky studiues përshkruan hollësisht organizimin e malësorëve katolik për mbrojtjen e Kishës nga pretendimet e komunitetit të vogël ortodoks në vitit 1855. Ortodoksët sipas Hekardit kishin ardhur nga Mali i Zi rreth 30 vite para pretendimeve në Vrakë.

Pretendimi për pronësinë e Kishës së Shën Gjonit shkruan Hekuardi, kishte ardhur nga ortodokset e Shkodrës dhe Peshkopi i Prizrenit, që asokohe gjendej në ketë qytet.

Preteksti për të kërkuar ketë vend të shenjtë ishte se sipas tyre kjo kishë kishte qenë e stilit grek, pra Ortodoks dhe ndërtimi datonte më kohen e perandorëve serb.

Me t’u përhapur ky lajm në male, koplikasva, të cilët prej më shumë se një shekulli varrosnin të vdekurit e tyre në varret aty afër ju bashkuan edhe malësorët e tjerë.

Rreth treqind vetë zbriten në fushë duke marrë me vete edhe një prift, i cili në prani të tyre shenjtëroi edhe njëherë kishën e moçme sipas ritit latin dhe mbajti aty një meshë.

 

Meqenëse kjo çështje mund të bëhej serioze dhe mund të përfundonte me rrënimin e fshatit sllav, peshkopi katolik dërgoi një promemorie në Stamboll, ku dëshmonte falsitetin e pretendimeve të ortodokseve më anë të dokumenteve të pakontestueshme.

Sidoqoftë “rrënojat” e Kishës së Shën Gjonit mbijetuan, madje për dekada më rrallë dhe aty u zhvilluan pelegrinazhe të njerëzve të ndryshëm që shpesh herë gjeten prehje shpirtërore e mrekulli hyjnore që mund t’i bënte vetëm Shën Gjon Pagëzori i cili njihet si një ndër Paralajmëruesit dhe pagëzuesit e vetë Mesisë, Jezu Krishtit.

Është interesant të thuhet se megjithëse kanë kaluar shekuj dhe furtuna, rrënojat e Kishës apo të Manastirit të Shën Gjonit sot në afërsi të fshatit Hysaj të njësisë Gruemirë të Malësisë Madhe jo vetëm janë ruajtur pa i mbuluar harresa, por ato sot kanë filluar të bëhen vend pelegrinazhi, i shumë banorëve të Malësisë e më gjerë, ku në ketë vend të Shenjtë kërkojnë të gjejnë qetësi shpirtërore për të përballuar dallgët e jetës, dallgë të cilat edhe në fillimet e shekullit XXI u munduan t’i aktivizojnë fqinjët e vonshëm sllav.

Por pretendimet e sllavëve ortodoks tashmë ngjajnë mjaft të pakuptimta, pasi historia sot lexohet e nuk imponohet si dikur.

Para disa kohëve sipas disa banoreve përreth në vitin 2004 “dikush” ka bërë gërmime në themelet e këtij Manastiri, ku janë gjetur të gdhendura në gurë truporet e Jezu Krishtit dhe Zonjës Maria, të cilat janë marrë nga të interesuarit, që sipas dëshmive të banorëve janë të institucioneve fetare apo shtetërore.

Tashmë në ketë kishëmanastir janë bërë disa rikonstruksione por ende të pamjaftueshme, për të ruajtur në këtë monument besimin dhe qytetërimin, atë çfarë mund të ruhet.

Gjithsesi kërkohet që rikonstruksioni të vijojë pasi kujdesi dhe mbrojtja e monumenteve të tilla që rrezatojnë qytetërim e besim Evro‐perëndimorë, janë jo vetëm një detyrim i shtetit shqiptar, por edhe i vetë shqiptareve, pasi kështu dëshmojmë historinë tonë të pakon­testueshme euro-perëndimore.

Famullitari i Shkrelit dom Nikolin Sheldija shprehet se kjo kishë shekullore mund të shfrytëzohet edhe si vend peligrinazhi për turistët e huaj për vjetërsinë dhe rëndësinë historike e kulturore që ka.

“Kjo është ndër abacitë më të vjetra që kemi në dioqezën e Shkodrës dhe është një sit turistik edhe për turistët e huaj që të njohin kulturën e popullit tonë shqiptar dhe normalisht që kërkon vëmendje dhe një kujdes të veçantë”, thotë famullitari i Shkrelit.

    Nikolin Sheldija

Në këtë vend kanë mbetur rrënojat e një manastiri Bendiktin, rreth 900-vjeçar i cili është një tregues i identitetin tonë kombëtar por rruga për të shkuar deri aty është e mbushur me mbetje dhe kalohet me shumë vështirësi.

Çdo vit kremtohet për çdo të martë pas festës së Pashkës mesha e shenjtë në kuadër të 13 të martave të Shna Ndout ku katolikët marrin pjesë në peligrinazhin për të gjetur ngrohtësinë shpirtërore me lutjet e tyre.

Edhe këtë vit u kremtua mesha e shenjtë nga arqipeshkëvi i Shkodrës, monsinjor Angelo Massafra.

Të dashur vëllezër e motra falenderojmë Zotin për këtë që kemi përjetuar. Kush nuk ka ardhur fizikisht, mendoj se ka ardhur fizikisht sepse e kemi në zemër që të takojmë Zotin duke ndjekur shembullin e Shna Ndout edhe në këtë vend të shenjtë ku etërit tanë kanë jetuar këtu sëbashku me murgjët, për këtë falenderojmë Zotin, juve dhe etërit që na ndihmojnë të mbajmë gjallë këtë traditë.

Duke bërë këtë përvojë ne kemi kuptuar sa bukur është të ecim sëbashku drejt Zotit. Jeta nën tokë thuhet se është një ecje.

Ne kemi lindur falë prindërve, falë Zotit dhe Zoti na pret. Unë ju uroj të jetoni sa më gjatë deri sat ë takojmë qiellin dhe atje do të jetojmë me gëzim dhe dashuri.

Për këtë falenderojmë Shna Ndoun për mësimet, nxitjet sepse ti je një shembull i mirë, i thjeshtë dhe je njeriu i të gjithëve që nuk bën dallime dhe ndihmon të gjithë duke kërkuar hiret prej atit dhe i jep ndihmë njerëzve, bëj që edhe ne të kemi atë përshpirtëri që ke patur ti që ne të duam Zotin megjithë zemër e të jemi solidar me ata që kanë më shumë nevojë.

Kurrë të mos humbim shpresën dhe guximin për të ecur përpara edhe nëse vështirësitë janë të shumta në jetën tonë”, u shpreh arqipeshkëvi Massafra.

   Angelo Massafra

 

Kisha 900-vjeçare e Shën Gjonit ende nuk po shfrytëzohet ashtu siç duhet si një asset turistik për të thithur sa më shumë turistë të huaj për t’u njohur me këtë histori të veçantë të kësaj kishe që i mbizëtoroi të gjitha sulmeve dhe vështirësive për 9 shekuj me radhë duke u trashëguar si një dëshmi e identitetit tonë kombëtar deri në ditët e sotme./CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Në QYTETIN tim

REPORTAZH-MIK Festival rikthehet sërish në Korçë/ Nata e parë nis me “Miqtë e Operës së Berlinit”

Publikuar

-

Nga

REPORTAZH-MIK Festival rikthehet sërish në Korçë/ Nata e parë nis me “Miqtë e Operës së Berlinit”

MIK Festival rikthehet sërish në Korçë, me edicionin e tij të katërt, një eveniment i cili do të zgjatë katër ditë dhe do të zhvillohet jo vetëm në qytetin juglindor por edhe në Pustec, në ishullin e Maligradit dhe në fshatin turistik të Rehovës në Kolonjë.

Ky eveniment tepër i njohur në Shqipëri, do të sjellë për të gjithë banorët dhe vizitorët vendas e të huaj, disa mbrëmje ndryshe që do të falin kënaqësi për spektatorët, duke bërë pjesëmarrës artistë të njohur.

Inva Mula, sopranoja e njohur, e cila është edhe organizatorja e këtij evenimenti, me shumë kënaqësi ka treguar se ky vit do të jetë ndryshe nga vitet e kaluara, pasi do të shtrihet në 3 qytete të qarkut juglindor pas normalizimit nga pandemia.

Ne jemi në edicionin e katërt dhe na mbushet goja kur themi që vijmë në Korçë sërish. Ky është një viti veçantë, pasi të gjithë ne kemi etje për art, pandemia dëmtoi shumë njerëzimin dhe gjunjëzoi artin. Sot jemi më shumë se kurdo herë tjetër për të thënë që pa muzikën, pa artin, pa skenën nuk ka jetë.

Jeta do të vazhdojë me optimizëm, me mbështetjen që duam ti japim njerëzimit dhe mbështetjen që ata na japin ne. Edicioni i katërt shpaloset me ngjyra, shtete, gjuhë dhe zhanre të ndryshme. Këtë mbrëmje ne e hapim me muzikën gjermane, për të vazhduar me aktivitete në zonat që duhen promovuar si në Kolonjë dhe Pustec.

Është një sërë aktivitetesh që nuk duhen humbur pasi do ti sjellin Korçës një pamje fantastike. Publiku do ta vlerësojë  shumë këtë lloj evenimenti, dhe finalja e festivalit do të jetë një grup nga Italia. Ky festival nuk do të bëhej nëse sdo të ishim të gjithë së bashku, nëse sdo të promovonim qytetin më të bukur që e do artin dhe e ka mbështetur gjithmonë atë, duke lënë trashëgimi, e ky qytet është Korça”, shprehet sopranoja Inva Mula.

LEXO EDHE:  Shkodër/ Grabitësit vjedhin 4500 Euro nga banesa e një të moshuari

Nata e parë e MIK Festival ka startuar me “Miqtë e Operës së Berlinit”, ku nga anëtarët e kësaj opera janë luajtur për artdashësit korçarë melodi të famshme. Mes tyre, ka qenë edhe dirigjentia shqiptare Elda Laro e cila ka treguar kënaqësinë që është pjesë e këtij evenimenti.

LEXO EDHE:  2 prilli/ Basha në Shkodër: Vrasjet, akt hakmarrje kriminale

Është hera e parë për mua që marr pjesë në këtë festival dhe jam shumë e lumtur që jam pjesë e tij. Në këtë eveniment kam sjellë dy miq të mi, violinistë të mrekullueshëm të Berlinit. Jam shumë e emocionuar dhe shpresoj të japim rezultatin e duhur dhe të ekzekutojmë në mënyrë të mrekullueshme për publikun korçar. E kam të vështirë çdo herë që kthehem në Shqipëri, pasi kam emocione shumë të forta dhe e ndjej veten me shumë përgjegjësi por e gjitha është e lidhur me kënaqësinë time shumë të madhe që jam këtu”, tregon dirigjentia Laro.

I pranishëm në këtë eveniment, dhe në këtë aktivitet të zhvilluar pranë teatrit Andon Zako Çajupi ka qenë ambasadori gjerman Peter Zingraf i cili ka shprehur falenderimin e tij që ky koncert ka nisur si homazh për viktimat në Gjermani.

Është një kënaqësi e jashtëzakonshme të vij në Korçë. Kam pritur shumë që të vij pasi më pëlqen shumë ky vend, ashtu edhe bashkëshortes time. Është bukur të rikthehemi këtu për art dhe kulturë. Faleminderit edhe orkestrantëve për muzikën gjermane, e cila është një dedikim dhe homazh ndaj atyre që kanë ndërruar jetë në vendin tim si pasojë e përmbytjeve”, është shprehur ambasadori Zingraf.

Gjatë tre ditëve pasardhëse, MIK Festival do të bëjë bashkë kolonjarët, banorët e Pusteci dhe korçarët, të cilët do të mund të shijojnë aktivitetet e ndryshme muzikore, dhe sigurisht që Korça do të kthehet edhe këto ditë në destinacionin kryesor të gjithë turistëve vendas dhe të huaj./ CNA.al

LEXO TE PLOTE

Në QYTETIN tim

REPORTAZH/ Busti madhështor i Sali Butkës, heroit që la gjurmë në historinë e vendit tonë

Publikuar

-

Nga

Sali Butka ishte një nga udhëheqësit dhe luftëtarët e lëvizjes kombëtare shqiptare. Ai u lind në vitin 1852 në fshatin Butkë të Kolonjës dhe ishte më i madhi i pesë fëmijëve të Tahir Butkës. Në dekadat e fundit të shekullit të XIX, Sali Butka u lidh ngushtë dhe bashkëpunoi për shumë kohë me Petro Nini Luarasin, duke e ndihmuar atë për ngritjen e shkollës së parë shqipe në Kolonjë dhe duke e mbrojtur atë nga armiqtë e kundërshtarët e tij që e kercënonin vazhdimisht për ta eleminuar fizikisht.

Pas mbylljes së shkollave shqipe nga qeveria turke, Petro Nini e Sali Butka e vazhduan fshehtas veprimtarinë e tyre për përhapjen e gjuhës shqipe të shkrurar, duke menduar se vetëm prej sa mund të zgjohej ndërgjegjia kombëtare. Në atë kohë, Sali Butka filloi të sillte nga Manastiri dhe Selaniku libra dhe gazeta të shkruara në gjuhën shqipe, të cilat më pas i përhapte në krahinat e Kolonjës, Korçës e Përmetit.

Sali Butka u nderua sot në Kolonjë, në vendlindjen e tij, me një bust madhështor të punuar me aq mjeshtëri nga skulptori Agim Rada. Në fjalën e tij, Rada është shprehur mjaft i kënaqur për këtë vepër që ia kushtoi patriotit Butka, dhe ndihet mjaft i vlerësuar që këtë bust e realizoi ai me shumë përpjekje dhe kënaqësi.

“U detyrova të koncentroja në mendimin tim figurën dhe po ashtu ta ndërtoja unë figurën e këtij njeriu të madh duke u bazuar pak në foto dhe në imazhin e tij, që për mendimin tim ska shumë rëndësi. Rëndësi ka që ky monument të jetë sintezë e tipareve që ka një patriot i madh dhe një luftëtar si Butka. Busti ka përmasa të mëdha, sic ka qenë vetë historia e Butkës, sidomos banorët e kësaj treve që dinë shumë detaje nga jeta e këtij patrioti, të cilat mi kanë treguar dhe kanë qenë një burim frymëzimi për mua.

Ne i kemi borxh jo vetëm kësaj toke shumë pjellore në kuptimin e heronjve, patriotëve, njerëzve që e kanë dashur vendin dhe që i kanë shërbyer me devotshmëri deri në gjakun e tyre. Nuk le dot pa përmendur sot humanistin e madh Muhamed Malon, i cili sa herë më takonte, më citonte ndonjë varg që ia citonte i ati, dhe unë i kam bërë pjesë të bustit “Për lirinë, për lirinë, lum kush vdes për Shqipërinë”.

Këto janë postulate të thëna nga njerëz që kanë sakrifikuar jetën për këtë vend, dhe këta njerëz meritojnë shtatore jo kaq por akoma më të mëdha. Kjo trevë ka nxjerrë pafund patriotë të penës, pushkës, atdhedashurisë dhe unë mendoj se nuk do të dalë bronxi I Shqipërisë për të derdhur figurat e kësaj treve”, shprehet skupltori Agim Rada.

LEXO EDHE:  2 prilli/ Basha në Shkodër: Vrasjet, akt hakmarrje kriminale

LEXO EDHE:  Ekzekutimi në Shkodër/ Artan Hoxha tregon se kush e vrau Fatos Ferracakun

Kryetari i Bashkisë së Kolonjës, Erion Isai, ky bust është një vlerësim i munguar për një kolonjar që ka dhënë shpirtin e tij për atdheun, dhe ndihet tepër i lumtur që u realizua pikërisht në qendër të qytetit të Ersekës.

“Kontributi i Bashkisë në këtë event është modest në krahasim me kontributin e kolonjarëve si i ndjeri Muhamed Malo, është i jashtëzakonshëm dhe është pasha kryesore. Na takonte që në këtë copë tokë ti vlerësojmë të gjithë patriotët që kanë kontribuar jo vetëm për Kolonjën por për të gjithë Shqipërinë. Dhe Sali Butka është një figurë e tillë që e meriton këtë vëmendje.”, thotë Erion Isai.

Një tjetër figurë e njohur e Korçës që s’mund t’i mungonte këtij aktiviteti është dhe historiani Niko Kotherja, i cili në fjalën e tij ka shprehur rëndësinë e figurës së Sali Butkës i cili ka krijuar shkollat e reja dhe ka siguruar jetën e patriotëve të tjerë të Kolonjës dhe jo vetëm.

“Sali Butka është një personalitet i rëndësishëm i Rilindjes Kombëtare Shqipëtare dhe në periudhën e Pavarësisë. Ka kontribuar masivisht në krijimin e shkollave shqipe në zonën e Kolonjës, në të gjithë ato shoqërime që ai i ka bërë Petro Nini Luarasit pasi ka qenë njeriu më i besuar i tij, duke i siguruar jetën e duke e mbrojtur atë. Sot me rastin e inagurimit të një shtatoreje të tij, në zemër të Ersekës, unë mendoj se ka ardhur koha për ta risjellë përsëri  këtë personalitet në parametrat e tij të vërtetë.

Një personalitet që ka lënë gjurmë të mëdha në historinë e vendit, por duke mos e ngatërruar këtu emrin e tij me njerëz të cilët kanë patur akte vandalizmi që i janë veshur figurës së Sali Butkës.

Heroi i Kolonjës jo domosdoshmërisht duhet të mbajë përgjegjësi për ato veprime që ndodhnin në mes të zjarrit të Luftës së Parë Botërore. Mendoj se është e nevojshme të rikthejmë sytë për të ridimensionuar jo vetëm figurën e Sali Butkës por gjithë familjen e tij, pasi të gjithë janë hedhur në luftë me parullën Liri a Vdekje”, tregon Niko Kotherja.

Sot u vlerësua jo vetëm figura e patriotit të shquar Sali Butka, por edhe kontributi i tij së bashku me patriotë të tjerë kolonjarë që i sollën frymë të re Kolonjës, Korçës dhe gjithë Shqipërisë./ CNA.al

LEXO TE PLOTE

Në QYTETIN tim

PERSONAZH/ Njihuni me mjeshtren Ardiana Handraj, “Artizania e Shqipes”!

Publikuar

-

Nga

Ardianën nuk e sheh asnjë herë duke pushuar, në dorë mban gjithmonë një çentro apo pjesë të kostumeve popullore që i punon deri në detajet më të vogla. Ardiana Handraj është një artizane nga Shkodra e cila bën punime me dorë. Pasioni i saj është punimi që i bën Shqiponjës duke e cilësuar atë si “Artizania e Shqipes”, emër me të cilin e njohin të gjithë.

Ardiana Handraj, artizane

Ardiana thotë se pasionin e saj e ka zbuluar që në moshën 7 vjeçare ndërsa shton se ka mbi 35 vite që merret me këtë punë.

Në fakt unë kam që 7 vjeçe që punoj me dorë, ndoshta duket e pabesueshme por atëherë e kam filluar për herë të parë.  E kam patur trashëgimi por nuk është vetëm ajo sepse e kam patur edhe dëshirë e pasion që e vogël.  Këto punimet ku unë jam fokusuar që është Shqija siç i themi ne ka 35 vite që e kam me shumë qejf. Unë ka 20 vite që punoj edhe me kostumet kombëtare dhe kur mërzitem ndonjëherë me to atëherë kaloj tek Shqipja sepse më duket sikur qetësohem. Të dy gjyshet e mia por më pas edhe tezet dhe hallat janë marrë me këtë punë dhe unë them se është pak edhe me gen. Vështiësi nuk mund ta quaj edhe pse ndoshta dikujt i duket ashtu por për mua është kënaqësi që e punoj“.-u shpreh për CNA.al Ardiana Handraj.

Emigrantët, të dashuruar pas simboleve kombëtare mbeten klientët më besnikë. Madje, shumë prej tyre e cilësojnë Ardjanën si “Artizanen e Shqipes”, duke iu referuar Shqiponjës në veshjet e saj.

Klientët e parë që i vlerësoj dhe falenderoj patjetër që janë shqiptarët që jetojnë në shtetet e tjera sepse këtu mua më vjen shumë keq që nuk e vlerësojnë Shqipen që është simboli ynë kombëtar. Unë e dua shumë Shqiponjën dhe e punoj me shumë dashuri dhe kudo ku kam shkuar në aktivitete më kanë quajtur artizania e Shqipes. Deri edhe tek maskat tani për pandemi kam arritur që ta punoj Shqipen.  Në Mal të Zi kanë publikuar gazetat Shqipen time dhe unë jam surprizuar sepse atje është vend i huaj sido që të jetë. Para dy vitesh u bë Sofra e Dukagjinit në Neë York. Organizatorit të atij aktivitet i kam punuar 18 xhubleta  dhe 13 kostume burrash për 20 ditë. Një ditë përpara aktivitetit i ka patur gati. Xhubleta merr shumë kohë por unë nuk e di ku e gjeta atë kohë dhe as mua nuk më besohet sot që i shoh se si i kam punuar vetë“.-thotë Ardiana Handraj.

Xhubleta, kostum femrash 

Vlera në treg nuk është edhe shumë e madhe e këtyre punimeve që unë bëj thotë Ardiana sepse nuk është materiali i dikurshëm sepse po të jetë ai shkon edhe 1500 euro apo 2000 euro kurse me këtë material që është nuk mund të marrë më shumë se 350 mijë lekë të vjetër. Normalisht që pëlqehen dhe ka porosi por edhe në ato raste kur sheh se ka pak heiztim përveç porosisë që kanë artizania shkodrane thotë se i jep edhe ndonjë gjë tjetër dhuratë vetëm për t’i nxitur dhe për t’i bërë që klientët të ndjehen mirë. Kam dëshirë që t’i ushqehet fëmijës xhubleta, Shqipja apo të tjera dhe ato ta dinë që i kanë patur gjyshet e tyre, nënat dhe t’i kenë sot edhe vetë fëmijët apo të rinjtë, ta kenë pra si ushqim traditën, thotë Ardiana.

LEXO EDHE:  Plagosën 38 vjeçarin/ Arrestohen vëllezërit dhe bashkëpunëtori i tyre

LEXO EDHE:  2 prilli/ Basha në Shkodër: Vrasjet, akt hakmarrje kriminale

Ardiana bën edhe një mbulesë që më shumë dikur e kanë preferuar korçarët. Në Shkodër kanë qenë dy tri gra zonja tipike që e kanë punuar kurse në Malësi të Madhe absolutisht që jo. Për artizanen tonë është i 36-ti vit që e punon dhe e mban mend dhe nuk kam nevojë as ta shohë fare dhe ndoshta dikush mund të çuditet.

Çentroja e Korçës

“Unë që punoj pak shpejt për një ditë e mbaroj një çentro të madhe ndërsa një komplet çentro i do tri ditë dhe nuk ka vlerë monetare sepse nuk e vlerësojnë, por unë e bëj për pasion. Unë përdor edhe rrjetet sociale”.-u shpreh artizanja shkodrane. 

Rrjetet sociale janë shumë të rëndësishme. Ardiana ka një llogari në Instagram por më shumë punon me facebook. Ka shumë këngëtarë shqiptar që jetojnë në SHBA, Australi, Angli, Gjermani dhe shumë shtete të tjera. U është përkushtuar shumë atyre dhe ka kryer detyra që ndoshta nuk i kanë takuar sepse përveçse ia ka punuar porositë e tyre, ka shkuar më tej edhe duke i postuar.

Ajo që mbetet problem është se për momentin nuk ka asnjë person që mund ta trashëgojë. Kishte nusen por ajo iku jashtë Shqipërisë. Ajo filloi dhe arriti të mësonte dhe nisi të ndihmonte vjehrrën e saj por u detyrua të lërë Shqipërinë. Duke mos patur dikënd që t’ia trashëgojë Ardiana ka marrë një nisëm dhe shpreson ta realizojë në shtator. Ka dëshirë që të marrë një grup të rinjsh vajza dhe djem dhe një orë në ditë dua t’ia kushtojë atyre. Ky kurs për qendistarinë do të jetë falas vetëm e vetëm që t’ia injektoj si ushqim punën e dorës dhe traditën dhe ta njohin se si bëhet dhe ta mësojnë që kjo traditë të mos humbasë.

Gjatë pandemisë kur shumë kush nuk ka punuar falë Zotit unë kam patur punë dhe nuk mund ta mohoj. Është shitur shumë maska me Shqipen që kam bërë. Unë e bëra thjeshtë për promovim fillimisht se nuk kisha çfarë të bëja por u pëlqeu dhe kisha kërkesa shumë. Ka qenë një detyrë e vështirë sepse u dontë gjithë ditën të qepja , në dark i laja dhe në mëngjes pastaj i hekurosja dhe dizinfektoja dhe më pas bëja shpërndarjen e tyre. Kam bërë vetëm nga dy-tri orë gjumë gjatë kulmit të pandemisë. Deri tani kam shpërndarë 8700 maska të bëra me dorë. Disa prej tyre edhe i kam falur sidomos për pensionistët apo ata në nevojë sepse një maskë një mijë lekë ishte shtrenjtë. Sa blen një maskë pensionisti mund të blejë një bukë“, shprehet artizania Handraj.

Në fund ka një mesazh për të gjithë artizanët:

Mesazhi që kam është që të punojmë gjithë bashkë dhe të kemi harmoni me njëri-tjetrin dhe kam një thirrje të vogël“, përfundon artizania Ardian Handraj./CNA.al

LEXO TE PLOTE