Connect with Us

Vjosa, e egër apo e zbutur?

Kultura

Vjosa, e egër apo e zbutur?

Publikuar

-

Vjosa, e egër apo e zbutur?

Vjosa është lumi i fundit i egër në Europë, ndaj dhe ata që kërkojnë mbrojtjen e saj janë të shumtë. Për ata që jetojnë pranë brigjeve të saj, Përse të gjithë janë vënë në mbrojtje të Vjosës? Çfarë ka ky lumë që ka mobilizuar aktivistë dhe studiues nga shumë vende të Evropës që kërkojnë të mos ndërtohen hidrocentrale në rrjedhën e këtij lumi?

Gazetari Mentor Kikia sjell të gjitha këndvështrimet dhe opinionet mbi fatin e lumit të vetëm në Europë që konsiderohet tërësisht i egër.

Për studiuesin Fritz Shimer, Vjosa është i vetmi rasti kur kemi një lumë të pamodifikuar masivisht.

“Ai është pranë natyrales dhe situatë të tillë nuk e gjeni në asnjë lumë të Evropës Qendrore, ndoshta në Rusi mund të ketë ndonjë. Vjosa për Evropën Qendrore është unik, kjo e bën kaq tërheqës nga pikëpamja shkencore,”– thotë studiues austriak Fritz Shimer.

Studiuesi austriak e ka kthyer në kauzë promovimin dhe mbrojtjen e lumit Vjosa nga dëmtim që do i bënte atij ndërtimi i hidrocentraleve. Së bashku me 30 shkencëtarë të tjerë, Fritz Shimer, ka si mision degët e Vjosës, të cilat janë njësoj të rrezikuara në prishjen e ekosistemit. Sipas tyre, pesë HEC-e janë parashikuar në Shushicë, ndërsa lumi Bënça kërcënohet nga jo më pak se tetë vepra të tilla energjetike.

Por çfarë dëmi i shkakton një hidrocentral një lumi? Sipas profesor Aleks Miho, nëse vazhdojmë me ndërtimet do prishen shumë habitate.

“Ti ndërton, por nuk e di çfarë dëmton. Nëse vazhdojmë me ndërtim do prishim shumë habitate të listuar në “Konventën Ndërkombëtare” apo “Konventën e Bernës’. Këto gjëra do dalin dhe për Shushicën dhe Bënçën. Lumi funksionon si një e tërë nuk është vetëm lumi Vjosë, por edhe degët janë gjithashtu të rëndësishme,” shprehet profesor Aleks Miho.

Avokati Dorian Matila shprehet për emisionin “Përse”, se janë duke vazhduar betejat ligjore, për ta kthyer lumin Vjosë në park kombëtar.

“Ka plan për ta kthyer në park natyror, por ne kërkojmë të jetë Park Kombëtar. Deri tani ende nuk ka një VKM, që ta kthejë zonë të mbrojtur. Sipas ligjit për zonat e mbrojtura nuk lejohen hidrocentralet dhe po qenë ndërtuar duhet të anulohen dhe kthehen si më parë,”- tha avokati Dorian Matila për emisionin “Përse” në Euronews Albania.

Por pse shkencëtarët dhe mbrojtësit e Vjosës këmbëngulin në marrjen e statusit Park Kombëtar?

LEXO EDHE:  Reshjet nxjerrin Vjosën nga shtrati/ Përmbytet Bypass-i i Tepelenës

“Ka shumë lloje statusesh për ruajtjen dhe mendoj se Vjosa meriton më të lartin. Statusi i Parkut Kombëtar duhet parë si një mundësi, pasi sjell vizitorë. Mund të jetë njësoj si Gjirokastra, pasuri kombëtare, por me rëndësi ndërkombëtare,”– thotë studiuesi austriak Gabriel Singer.

Qeveria ka vendosur ta shpallë zonë të mbrojtur, por ambientalistët nuk mjaftohen me kaq. Ata duan që lugina e këtij lumi të shpallet park kombëtar, si garanci më e madhe për ta mbrojtur. Por si mund të jetojnë mbi 60 mijë njerëz brenda një parku kombëtar, ku ka rregulla të rreptë në marrëdhëniet me natyrën?

“Menaxhimet e parqeve moderne kombëtare kanë rregulla të qarta sesi gjerat mund të përdoren nga komuniteti lokal. Kundërshtia nuk është me aktivitetet e përditshme të banorëve të zonës, por me gërmimet masive. Nuk mund t’i merrni zallin lumit, pasi ai është identiteti i tij, pjesë e habitatit të një lumi,”– thotë Gabriel Singer studiues austriak.

Avokati Dorian Matila shprehet se deri tani ka arritur të bllokojnë disa projekte në fazën administrative, por duhet një zgjidhje finale, për ta kthyer në park kombëtar lumin Vjosa.

“Gjyqtarët janë treguar dashamirës deri tani dhe janë bllokuar disa projekte të lumit Shushicë në fazën administrative. Kjo ka ndodhur se ne kemi treguar problemet në kontrata. Shanse për ta mbrojtur ka, por duhet gjetur një zgjidhje finale,” thotë ai.

Zv.ministrja e mjedisit Ornela Çuçi thotë se janë të gjitha mundësitë që në një zonë të mbrojtur edhe natyra të ruhet edhe njerëzit të jetojnë.

“A duhet që Vjosa të futet në tub këtë duhet ta thonë ekspertët. Unë nuk po flas për ekspertë që kanë pasion mjedisin. Unë jam që Vjosa do duhet të studiohet dhe vlerësohet sipas asaj që ekspertët do të thonë. Për këtë janë mbledhur ekspertë edhe nga jashtë shtetit të cilët do nxjerrin kostot oportune të Vjosës,”- shprehet znj. Çuçi./ Euronews Albania

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Kultura

Me simbolin e shqiponjës nga Muzeu në Krujë/ Dua Lipa i tregon gjithë botës se është krenare për vendin e saj

Publikuar

-

Nga

Me simbolin e shqiponjës nga Muzeu në Krujë/ Dua Lipa i tregon gjithë botës se është krenare për vendin e saj

Këngëtarja shqipatre me famë botërore Dua Lipa, prej ditësh ndodhet në Shqipëri. Ylli i muzikës gjatë qëndrimit të saj ka vizituar edhe muzeun Historik dhe Etnografik të Krujës.

Lipa ishte e shoqëruar nga prindërit e saj, Dukagjin dhe Anesa Lipa, së bashku me motrën Rina Lipa dhe partnerin e saj Anwar Hadid.

Përmes disa fotove të postuara në rrjetet sociale, Dua i ka treguar edhe një herë të gjithë botës se është mjaft e lumtur dhe krenare për vendin e saj./ CNA.al

 

LEXO EDHE:  Reshjet nxjerrin Vjosën nga shtrati/ Përmbytet Bypass-i i Tepelenës

 

View this post on Instagram

 

A post shared by DUA LIPA (@dualipa)

LEXO TE PLOTE

Kultura

Ernest Hemingway dhe brezi i humbur shqiptar!

Publikuar

-

Nga

Nga Dr. Bledar Kurti

21 Korriku është datëlindja e shkrimtarit të madh amerikan Ernest Hemingway! Lexuesit e veprave të tij pluskojnë bashkë me të përtej kohërave dhe hapësirës në frymën e artit, aventurës, kulturës, fjalës, sfidës, jetës, luftës, vdekjes dhe humbjes.

Nuk është e rastësishme që lexuesit dhe admiruesit e tij në Shqipëri janë të shumtë. Kjo nuk ka të bëjë as me Lamtumirë Armë, Plaku dhe Deti, as me Kopshti i Edenit, apo vepra të tjera, ka të bëjë edhe me shpirtin e Hemigway-t, me rrugëtimin e tij për të gjetur lumturinë dhe prehjen. Ka të bëjë me aventurat e tij të jetës; përpjekjet për të parë dritën përtej ferrit të dy luftërave botërore; me ngjyrat e mrekullueshme të peizazheve të ndryshme ku ai jetoi; me shijet e ëmbla, hidhëta e tharta të alkoolit që pinte në aventurat e tij në mbarë botën; me ajrin e lirisë afrikane, parisiene, spanjolle apo kubane me të cilin ai mbushte mushkëritë dhe zemrën e trishtuar nga makthet botërore të shekullit të njëzetë, i cili, për ironi, edhe pse ishte shekulli më modern dhe më i emancipuar i mbarë historisë së njerëzimit, prodhoi luftërat më të mëdha të të gjitha kohëve dhe mori tre herë më shumë jetë sa të gjitha luftërat e mëparshme të njerëzimit.

Përse e pëlqejnë Hemigway-n intelektualët dhe rinia shqiptare? A jemi edhe ne brez i humbur sikurse ai? Absolutisht po! Ata që kanë lindur në komunizëm e dinë fare mirë që ai regjim na injektoi vaksinën kundër shpresës! Sot, është bërë e modës të pimë ndonjë koktej gjatë darkave por ne që lindëm gjatë atij terri na u injektua në gjak një koktej helmesh, për të patur frikë, për të mos guxuar, për ta kthyer gjithmonë kokën pas sepse gjithmonë është dikush që të ndjek, dikush që të përgjon, është vdekja që të pret dhe jo jeta që nuk ekziston. Frika ishte qumështi i gjirit, dhe makthi ishte abetarja jonë.

Të rinjtë shqiptarë që lindën pas ferrit komunist, nuk arritën të shpëtojnë, sepse post-komunizmi shqiptar nuk solli liri por vetëm purgator. Në vend të ninullave të rinjtë dëgjuan fjalimet e komunistëve me maska progresistësh, të cilët vazhdojnë edhe sot në çdo hapësirë të jetës shqiptare. Duke depërtuar deri në kthinat më të thella të shpirtit.

Kësisoj, të rinjtë e dinë se jetojnë në një vend të humbur, që janë një brez i humbur, ndaj edhe përdorin veprat e Hemigway-t të fluturojnë përtej kontinenteve, të ulen përmes librit në një bar në Venecia, Paris, Barcelonë, apo të pinë një Papa Doble në Havana, të brohorasin Ole në një ndeshje demash në Piazza del Toro, të zgjohen më pamjen madhështore të Kilimanxharos, apo të gjuajnë për peshk në ujërat e kristalta të Karaibeve.

LEXO EDHE:  Reshjet nxjerrin Vjosën nga shtrati/ Përmbytet Bypass-i i Tepelenës

LEXO EDHE:  Shfrytëzimi i karierave bujqësore/ Çuçi tregon qarkun më problematik

Të rinjtë shqiptarë janë biologjikisht të rinj por pleq në mendje, shpresa e shpirt. Ashtu si Santiago, edhe ata luftojnë me peshkaqenët për të siguruar bukën e gojës dhe për të ruajtur krenarinë. Peshkaqenët shqiptarë, ata që e kanë shkatërruar vendin prej tre dekadash, e do vazhdojnë ta shkatërrojnë deri sa brezi ynë, dhe të rinjtë tanë do vdesin, janë edhe më të egër se sa ata të veprës Plaku dhe Deti, sepse këta tanët janë kanibalë ndjenjash dhe varrmihës ëndrrash.

“Jeta e çdo njeriu mbaron njëlloj për të gjithë”, ka thënë Hemingway, “Janë vetëm detajet e jetës së tij, se si jetoi dhe se si vdiq, ato që e dallojnë njërin nga tjetri”. Shqiptarët e dinë që kanë lindur në një oturak, dhe vazhdojnë të notojnë në këtë oturak, ndaj edhe shumë intelektualë dhe të rinj refuzojnë të lindin dhe vdesin në këtë qoshe të pashpresë të globit. Ata e pranojnë të jenë nënshtetas shqiptarë, por zgjedhin të jenë qytetarë të botës. Ata refuzojnë retorikën dhe mentalitetin arkaik të atyre që mbajnë çelësat e këtij oturaku ballkanik, por zgjedhin të udhëtojnë në kohë, hapësirë dhe imagjinatë, përmes jetës tejet aventureske dhe veprave të jashtëzakonshme të Hemingway-t.

“Njeriu nuk është bërë për t’u mposhtur” shkruan ai te Plaku dhe Deti, “Njeriu mund të shkatërrohet por jo të mposhtet”. Edhe brezi i humbur shqiptar, të lindur gjatë ferrit komunist, të skllavëruar nga purgatori i tranzicionit tridhjetë vjeçar, e di që mund të shkatërrohet nga bastardët e historisë, por nuk mund të mposhtet kurrë nga ata, sepse ndonëse e gjithë Shqipëria mbetet e pushtuar nga varfëria, konsumohet nga babëzia, ku në vend të reve të shpresës pikon dhimbje ndërshekullore, në një rresht apo fletë të Hemingway-t mund ta mundësh barbarinë shqiptare, të shpëtosh nga mjegulla e kotësisë, dhe si me magji të transportohesh diku me atë, atje ku ajri është art dhe jo një erë kërme që të kujton se jeton në një tokë të shkretuar./CNA.al

LEXO TE PLOTE

Kultura

Voskopojë, rrezikohet Kisha e Shën Thanasit/ Drejtoria e Monumenteve të Kulturës jep alarmin

Publikuar

-

Nga

Kisha e Shën Thanasit në Voskopojë u dëmtua nga reshjet e shiut ditën e djeshme. Kisha është ndërtuar në 1724, dhe është një nga kishat më të vjetra dhe më me vlerë të fshatit turistik, me një ansambël të pasur pikturash murale. Dëmtimet janë shënuar në çatinë e Kishës, në pjesën veriore, gati 30% e shembur, ndërsa 90% e çatisë është e amortizuar.

Pas dëmtimit pritet një ndërhyrje e përkohshme nga drejtoria e Monumenteve të Kulturës edhe pse kjo nuk është një zgjidhje për të shpëtuar Kishën.

Madje stina e rreshjeve rrezikon të thellojë dëmet. Edhe pse problematika është konstatuar më herët dhe degradimi i çatisë është bërë i njohur, ka qenë e pamundur të sigurohen financime, ndërsa punimet e kryera çdo vit për mirëmbajtje, kanë qenë të pamjaftueshme për të shmangur shembjen.

Drejtori i monumenteve në Korçë, Gjergji Koki thotë se Kisha e Shën Thanasit është një nga objektet në Voskopojë  e cila  ka më shumë nevojë për ndërhyrje emergjente.

Vitin e kaluar më saktë në periudhën e verës ne kemi evidentuar këtë situatë e cila ka agravuar. Për shkak të reshjeve të dimrit që sapo kaluam dhe kemi përditësuar edhe projektin e restuataurimit i cili është miratuar në Këshillin Kombëtar të restaurimit vitin e kaluar, duke evidentuar të gjitha problematikat, që ne i kemi paraprirë për të mos ndodhur kjo situata e sotme.

Për shkak të prioriteteve që ka pasur Ministria e Kulturës dhe Qeveria shqiptare për shkak të tërmeteve të shumta që ranë dhe ka pasur objekte të tjera më “SOS”,  se Kisha e Shën Thanasit ,është parë e arsYeshme që të financohen objekte të tjera që kanë qenë më prooritare”, është shprehur Koki.

LEXO EDHE:  Reshjet nxjerrin Vjosën nga shtrati/ Përmbytet Bypass-i i Tepelenës

Kryesisht në këtë objekt janë bërë ndërhyrje restauruese mirbajtjeje per rreth 6 vite, në hajat dhe në çati dhe rreth 90 % e çatisë është e degraduar si dhe janë kalbur gjithë elementët e drurit në brendësi të saj, ka açedim të rasave.

LEXO EDHE:  Sa specie njerëzore të hershme kanë ekzistuar në Tokë?

Pavarësisht ndërhyrjes së herëpashershme me vlera të vogla financiare  është shtyrë më tej, kjo situatë, por për shkak të rreshjeve është shembur pjesa veriore e Kishës, e cila është në gjendje SOS.

Kisha e Shën Thanasit është një nga objektet më të rendesishme që ne kemi në Voskopojë në administrim, pasi piktuara murale në brendësi të saj e pikturuar në 1741 është në gjendje më të mirë nga të gjotja objektet e tjera.

Pasi në vitin 2010 është restauruar çatia me njq fond nga Kisha ortodokse dhe ka pasir me 0ak lagështi se cdo në Voskopojë paraqitet shumë e mirë piktura murale.

Për shkak të kushteve atmosferike, të reshjeve çatia është shembur në masën 30 % të masës mbuluese. Ne sot do të kryejme mirëbajtje provizore, një shtresë mbuluese për të shmangur depërtimin e ujit në brendësi të Kishës, por ajo do një zgjidhje të përhershme, restaurimin e gjithë çatisë. Projekti është realizuar, do e përditësojmë me situatën aktuale dhe  presim një financim nga ana e Ministrisë së Kulturës pasi situata këtu është SOS” është shprehur më tej Drejtori i Monumenteve Kulturore në Korçë./CNA.al

LEXO TE PLOTE