Connect with Us

Gjermania paralajmëron: Ka nisur gara për armatimin me IA

Bota

Gjermania paralajmëron: Ka nisur gara për armatimin me IA

Publikuar

-

Më shpejt, më inteligjent dhe më efikas: Bota po hyn në një epokë të re të të bërit luftë, një botë në të cilën inteligjenca artificiale (IA) ka rol qendror. Por pa kontroll IA mund të kthehet në rrezik.

Një garë armatimesh në sfondin e inteligjencës artificiale ndërkohë ka nisur. Ky është paralajmërimi i hapur i ministrit të Jashtëm gjerman, Heiko Maas. “Ndodhemi në valën e këtij zhvillimi”, thotë ai duke u prononcuar për një dokumentar të ri të Deutsche Welle-s me temë: “Future Wars – and How to Prevent Them”. “Ky është realiteti, me të cilin kemi të bëjmë”, thotë Maas.

Një realitet, që është në qendër të luftës për dominim  botëror. “Kjo është një garë, që shtrihet në sektorin ushtarak dhe civil”, shpjegon Amandeep Singh Gill, ish-kryetar i grupit të ekspertëve të OKB-së për sistemet autonome të armatimit.

Fuqitë e mëdha në garë

Edhe një raport aktual i Komisionit të Sigurisë të SHBA-së për Inteligjencën Artificiale tregon, se sa e rëndësishme është kjo temë për qeveritë në mbarë botën. Në të bëhet fjalë për „një paradigmë të re të të luftuarit, në të cilën përballja është algoritmet kundër algoritmeve”. Bëhet thirrje për investime masive „për të qenë vazhdimisht më inovator se kundërshtari”.

Plani i fundit pesëvjeçar i Kinës vendos në qendër hulumtimin dhe zhvillimin, ndërsa Ushtria Popullore armatoset për një të ardhme, sikurse e quan ajo „të luftës së bazuar tek inteligjenca”.

Presidenti i Rusisë Vladimir Putin tha në vitin 2017: „Kush do të kryesojë gjithmonë në këtë fushë, do të bëhet sundimtari i botës.” Por nuk janë vetëm fuqitë e mëdha, që ndërveprojnë në këtë drejtim. Edhe në nivelet më të ulëta të renditjes së pushtetit kjo epokë e re është një realitet i stërvitur në luftë.

US Drohne BQM-74E USA Drohnenkrieg OVERLAY FÄHIGDrone luftarake amerikane

Nagorni-Karabah një pikëkthese

Në fund të vitit 2020, në kohën që bota u përfshi nga pandemia e koronavirusit, kulmuan në një luftë tensionet që zienin nën rrogoz mes Azerbajxhanit dhe Armenisë. Ky u duk si një konflikt rajonal nga librat shkollorë: Të dyja vendet luftonin për rajonin e Nagorni Karabahut. Por për ata, që ishin të vëmendshëm, kjo ishte një pikëkthese në mënyrën e të bërit luftë.

“Aspekti vërtetë i rëndësishëm në konfliktin e Nagorni-Karabahut sipas mendimit tim ishte përdorimi i “Loitering Munition”, të ashtuquajturit „dronë kamikaz”, shpjegon Ulrike Franke, eksperte për luftën me dron në “European Council on Foreign Relations”.

Bombat, që qarkullojnë në qiell

Modelet e përparuara të Loitering Munition janë në një shkallë të lartë të afta të veprojnë në mënyrë autonome. Pas nisjes ato fluturojnë në një territor të përcaktuar, ku qarkullojnë mbi të dhe vrojtojnë për objektiva – tipike si sistemet e mbrojtjes nga ajri.

Sapo ato zbulojnë një objektiv të tillë, fluturojnë drejt tij dhe e shkatërrojnë atë duke depërtuar brenda tij përmes goditjes me bordin e ngarkuar me lëndë shpërthyese. Ndaj dhe ato emërtohen si „dronë kamikaz”.

“Këto armë janë përdorur edhe më parë në një farë mënyre, por kësaj here përdorimi i tyre arriti një tjetër dimension”, thotë Franke. “U bë e dukshme, se sa e vështirë është qër t’u kundërvihesh këtyre sistemeve.”

Hetimet e “Center for Strategic and International Studies” në Uashington D.C. kanë treguar, se Loitering Munition i Azerbajxhanit ishte dukshëm më superior – me mbi 200 njësi në katër forma dizajnimi zhvilluar me teknologji të lartë izraelite. Ndërsa Armenia dispononte vetëm një model vendas. Të tjera ushtri e kanë vrojtuar me vëmendje këtë. “Që pas konfliktit të Nagorni-Karabahut ka pasur interes të shtuar ndaj këtij sistemi armatimesh”, vë në dukje Franke. “Ne konstatojmë, që më shumë ushtri në mbarë botën blejnë ose duan të blejnë Loitering Munition.”

Heiko Maas, Bundesminister des AuswärtigenHeiko Maas

Luftëra blic me dron?

Ky është vetëm fillimi. Në të ardhmen teknologjitë e komanduara prej inteligjencës artificiale mund të vihen ushtarakisht në masë në përdorim – shumë dron veprojnë bashkarisht si një tërësi vrasëse.

“Në këtë mënyrë p.sh. mund të asgjësohet një sistem i mbrojtjes nga ajri. Prej një sasie dhe mase të madhe të dronëve ky sistem mund të mposhtej”, thotë Martijn Rasser nga Think Tank “Center for a New American Security”. Ndaj sipas tij, nuk është e habitshme, që „shumë vende janë të interesuar për armë të tilla”. Një numër i madh dronësh që ndërveprojnë i bëjnë të mundshme përplasjet ushtarake, të cilat janë shumë të shpejta dhe komplekse e njerëzit nuk mund t’i ndjekin. Kjo e nxit edhe më tej dinamikën e garës së armatimit.

LEXO EDHE:  Gjermania për herë të parë merr fëmijët e IS nga Siria

Ulrike Franke beson, se „mund të ndodhë që disa dronë të duhet të fitojnë një lloj mase autonomie, të paktën në aspektin e mbrojtjes. Sepse njerëzit nuk do të ishin në gjendje, që të komportohen shpejt me sulmet autonome.” Faktori i shpejtësisë është kritik dhe madje mund të çojë në luftë, që mund të duket sikur shpërthen nga hiçi e gjatë së cilës sistemet autonome reagojnë në një spirale ndaj njeri-tjetrit. “Në zhargonin e kësaj fushe bëhet fjalë për „luftra blic”, ve në dukje Franke, “një konflikt ushtarak padashje.”

“Ndal robotëve vrasës”

Bonnie Docherty do ta pengojë një zhvillim të tillë. Docentja e Harvard Law School qendron pas fushatës “Campaign to Stop Killer Robots” (“fushata ndal robotëve vrasës”). Kjo është një aleancë organizatash joqeveritare (OJQ), që kërkojnë një marrëveshje ndërkombëtare për ndalimin e armëve vrasëse autonome. “Kjo marrëveshje duhet të detyrojë ruajtjen e kontrollit të arsyeshëm njerëzor ndaj ushtrimit të dhunës”, thotë Docherty në bisedë për Deutsche Welle-n. “Kjo marrëveshje duhet të përfshijë të gjitha armët që operojnë në mënyrë autonome, përzgjedhin objektivat dhe hapin zjarr ndaj tyre duke vepruar mbi bazën e të dhënave të sensorëve dhe jo të njeriut.”

Fokusi i kësaj fushate konsiston tek „Konventa për Armët e Caktuara Konvencionale” të OKB-së. Kjo marrëveshje që ka hyrë në fuqi më 1983 synon të kontrollojë armët, që „shkaktojnë vuajtje të panevojshme dhe të pajustifikueshme”. Çështja e armëve autonome ka qenë vazhdimisht gjatë viteve të fundit në rend të ditës mes vendeve anëtare në Gjenevë. Por në këtë drejtim ecet shumë ngadalë. Procesi ka bërë të formulohen “parimet orientuese”, që ndër të tjera parashikojnë, që armët autonome u nënshtrohen të drejtave të njeriut dhe që njeriu mban përgjegjësinë përfundimtare për përdorimin e tyre. Por kjo mund të krijojë bazën për diskutime të mëtejshme.

Docherty druan, që procesi i orientuar nga konsesusi i Gjenevës ka mbetur në vend numëro dhe frenohet prej atyre, që nuk kanë interes të vendosin rregulla të forta ndaj sistemeve të armatimeve autonome. “Rusia deri tani ka refuzuar me këmbëngulje”, thotë juristja eksperte e armatimeve. Por edhe „disa shtete të tjera, që zhvillojnë sisteme armësh autonome, si Izraeli, SHBA-ja, Britania e Madhe dhe të tjerë, nuk e mbështesin një marrëveshje të re”.

Berg-Karabach KonfliktNë konfliktin e vitit të kaluar Armeni-Azerbajxhan u përdor inteligjenca artificiale, Azerbajxhani ishte më superior, për shkak të “Loitering Munition”

Koha për rikonceptim?

Docherty kërkon një qasje të re, në rast se nuk ka rezultat raundi i ardhshëm i bisedimeve në Gjenevë, që duhet të zhvillohet brenda këtij viti. Ideja e saj është „një proces i pavarur, që të drejtohet nga shtetet, që e trajtojnë këtë temë vërtetë me seriozitet dhe janë të gatshëm të zhvillojnë standarde të forta rregulluese”.

Por shumë janë skeptikë ndaj kësaj ideje. Ministri i Jashtëm gjernam Heiko Maas e mbështet fort thirrjen për ndalimin e sistemeve autonome të armatimit, por ai nuk e mbështet nismën “Campaign to Stop Killer Robots”. “Në indtervistë për Deutsche Welle-n Maas thekson, se nuk është parimisht kundër thelbit të kësaj nisme. Por Gjermania do, që në të të përfshihen pikërisht vendet e fuqishme ushtarakisht, të cilat janë në gjendje t’i zhvillojnë dhe t’i venë në përdorim sistemet e armatimeve autonome.

Sidoqoftë, sipas Maas, duhet që objektivi të jetë një marrëveshje. „Pikërisht sikurse e kemi arritur marrëveshjen për armët bërthamore përgjatë disa dekadave, duhet të arrijmë edhe në marrëveshje ndërkombëtare për teknologjitë e reja të armatimit”, thotë ai. Në këtë marrëveshje duhet të theksohet, se „zhvillime të caktuara ndonëse janë të mundshme teknikisht, nuk janë të përgjegjshme dhe duhet të ndalohen në nivel ndërkombëtar”.

Ç‘duhet bërë tani?

Deri tani nuk ka konsensus. Sipas ekspertes Franke më e mira që mund të shpresojë bota është që të përcaktojë norma se si të përdoren teknologjitë. “Të bihet dakord p.sh. që aftësi të caktuara të përdoren vetëm për mbrojtje ose vetëm kundër makinerive e jo kundër njerëzve, ose që ato të përdoren vetëm në kontekste të caktuara”, shpjegon ajo. Por edhe kjo do të ishte një sfidë: „Të biesh dakord për këtë dhe ta zbatosh atë është shumë më e vështirë nga disa marrëveshje të mëparshme për kontrollin e armatimeve.” Por ndërkohë që diplomatët mundohen t’u shmangen këtyre çështjeve, teknologjia po përparon./ DW

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Bota

Kina vendos sanksione ndaj shtatë shtetasve amerikanë

Publikuar

-

Nga

Kina vendos sanksione ndaj shtatë shtetasve amerikanë

Kina njoftoi të premten se po vendos sanksione ndaj disa shtetasve amerikanë në përgjigje të sanksionimit nga ana e Shteteve të Bashkuara të shtatë zëvendësdrejtorëve dhe drejtorit të zyrës ndërlidhëse të Pekinit në Hong Kong.

Personi me profilin më të lartë mes të sanksionuarve është ish sekretari amerikan i Tregtisë Wilbur Ross.

Përveç kësaj, Kina tha se do të vinte në shënjestër edhe Kryetaren e Komisionit të Rishikimit Ekonomik dhe të Sigurisë SHBA-Kinë Carolyn Bartholomew, ish-drejtorin e stafit të Komisionit Ekzekutiv të Kongresit për Kinën Jonathan Stivers, DoYun Kim nga Instituti Demokrat Kombëtar, nëndrejtorin e Institutit Ndërkombëtar Republikan Adam King, dretoreshën e organizatës Human Rights për Kinën Sophie Richardson dhe Këshillin Demokratik të Hong Kongut.

“Veprimet e ndërmarra nga SHBA shkelin rëndës ligjin ndërkombëtar dhe normat themelore të marrëdhënieve ndërkombëtare dhe ndërhynë seriozisht në punët e brendshme të Kinës. Kina i kundërshton fuqishëm këto veprime dhe i dënon ashpër ato, ”thuhet në një deklaratë të Pekinit.

“Punët e Hong Kongut janë çështje të brendshme të Kinës. Çdo përpjekje nga lojtarë të jashtëm për të ndërhyrë në punët e Hong Kongut përbën një pengesë të qartë, “thuhet më tej në deklaratë.

LEXO EDHE:  Gjermania në prag të zgjatjes së kufizimeve për koronën

“Më duhet të them se kjo është thjesht zhurmë dhe shpërqendrim. Ne kemi punë për të bërë dhe këto sanksione nuk do të na e heqin vëmendjen aspak nga kryerja e detyrës sonë”, tha zonja Richardson. “Uroj që qeveria kineze të përqendrojë energjitë e saj në dhënien fund të krimeve kundër njerëzimit të kryera kundër ujgurëve dhe krimeve të tjera të rënda të të drejtave të njeriut “.

LEXO EDHE:  Gjermania nuk do të jetë më e njëjta?

“Të jem e sinqertë, jam shumë më e shqetësuar për statusin e mbrojtësve të të drejtave të njeriut në të gjithë Kinën. Kjo është ajo që ka rëndësi”, tha drejtoresha e organizatës Human Rights për Kinën.

Përveç sanksionimit të zyrtarëve kinezë, Shtetet e Bashkuara lëshuan një paralajmërim kohët e fundit për kompanitë amerikane lidhur me rrezikun e veprimtarisë së tyre në Hong Kong.

Sanksionet janë të parat që ndërmerren nga Kina sipas një ligji të miratuar në qershor dhe vijnë vetëm disa ditë para se Zëvendës Sekretarja amerikane e Shtetit Wendy Sherman shkon për një vizitë në Kinë./voa

 

LEXO TE PLOTE

Kosova & Rajoni

Hashim Thaçi mbetet në paraburgim, i refuzohet kërkesa për t’u mbrojtur në liri

Publikuar

-

Nga

Hashim Thaçi mbetet në paraburgim, i refuzohet kërkesa për t’u mbrojtur në liri

Gjykata Speciale e Hagës ka marrë vendim që t’i refuzohet kërkesa ish-presidentit të Kosovës, Hashim Thaçit, që ky i fundit të mbrohet në liri.

Sipas raportimeve, ka qenë gjyqtari i procedurës paraprake Nicollas Guillou që ka marrë vendimin duke e lënë sërish pas 9 muajsh në burg Thaçin.

Në vendimin e tij të specifikuar, gjyqtari Guillou ka urdhëruar mbrojtjen e Thaçit që parashtresat në lidhje me rishikimin tjetër të paraburgimit t’i dërgojë deri më 31 gusht.

LEXO EDHE:  A mund t’i humbasin zgjedhjet parlamentare konservatorët e Gjermanisë?

Paraprakisht, avokati i ish-presidentit Thaçi, Gregory Keohe, ka dërguar në Gjykatë parashtresat e tij për lirimin nga paraburgimi të ish-presidentit.

LEXO EDHE:  Gjermania dëbon diplomatët rusë pas vrasjes në Berlin

Në këto parashtresa, Keohe përveç kundër-argumentimit të fakteve të prezantuara nga Prokuroria, jep detaje edhe për garancitë e ofruara për lirimin nga paraburgimi të Thaçit.

LEXO TE PLOTE

Bota

Vërshimet si pasojë e reshjeve/ Shembet ura në Siberi, bllokohet hekurudha më e gjatë në botë

Publikuar

-

Nga

Vërshimet si pasojë e reshjeve/ Shembet ura në Siberi, bllokohet hekurudha më e gjatë në botë

Vërshimet si pasojë e reshjeve të furishme në Siberi kanë çuar në shembjen e një urë, duke e shkëputur hekurudhën siberiane, më e gjata në botë që shtrihet nga Moska deri në qytetin Vladivostok.

Shembja që ndodhi të premten ndaloi operimet e trenave për disa orë përgjatë hekurudhës mbi 9 mijë kilometërshe të gjatë, duke bërë që presidenti rus, Vladimir Putin të kërkojë që ekipet riparuese të punojnë shpejt për të zgjidhur problemin.

LEXO EDHE:  Dëgjim më i mirë përmes inteligjencës artificiale

Banorët në rajonin e Zabaikalye thanë se shembja e urës u bë afër fshatit Nizhnayaya Kuenga pasi lumi Aleur shpërtheu jashtë shtratit duke vërshuar qytetin Chernyshevsk dhe disa fshatra përreth.

LEXO EDHE:  Gjermania ofron ndërmjetësues për krizën në Maqedoni

Ministria e Emergjencave tha se asnjë vdekje nuk është raportuar pas shembjes së urës duke thënë se trenave i është ndryshuar drejtimi./rel

LEXO TE PLOTE