Connect with Us

REPORTAZH-Në Gjirokastër, qytetin e traditave dhe turizmit/ 20 vjetori i veçantë i Giselës, së rritur në Francë

Në QYTETIN tim

REPORTAZH-Në Gjirokastër, qytetin e traditave dhe turizmit/ 20 vjetori i veçantë i Giselës, së rritur në Francë

Publikuar

-

Kanë zgjedhur mënyrën më të veçantë për të festuar ditëlindjen e 20-vjetorit të vajzës në qytetin e gurtë të Gjirokastrës.

Kjo është historia e  Giselës  e cila prej disa ditësh është ndalur në një vizitë turistike  në jug të vendit , ku udhëtimi do të kulmonte në Gjirokastër për të festuar ditëlindjen.

E lindur e rritur në Francë, aty ku prindërit emigruan pas viteve 90 , bukuroshja vjen për herë të parë në këtë qytet për tu njohur më traditën, kulturën e historinë e tij.

Me një theks francez por në gjuhën shqipe ajo tregon  për eksperiencën e një suprize krejt ndryshe në përvjetorin më të bukur të jetës.

 Imelda Hodo zonja dikur pjesë e televizionit do të udhëtonte drejt Francës  në emigrim, aty ku edhe sot jeton e punon.Ajo ndërtoi familjen e saj me bashkëshortin e tre fëmijët ku më vogla Gisela lindi aty.

Jam shumë e lumtur që kam ndërmarrë sërish rrugën drejt Gjirokastrës. Përveç anës shpirtërore dhe mallit mërgimtarë këtu kam edhe një pjesë të miqve të hershëm.

Sot e gjej ndryshe këtë qytet, pazari plot me njerëz dhe shumë bujtina të reja .

Njerëzit i janë kthyer vlerësimit të traditës dhe kjo është një gjë e mirë si për anën ekonomike ashtu edhe për prezantimin e një turizmi të mirëfilltë.

Sa i përket surprizës më duhet të them se ka dy anë kjo histori. E them këtë pasi pjesa e parë e saj i përket për fat të keq një gjëje të dhimbshme, mosnjohjes së të rinjve që janë lindur e jetojnë jashtë të historisë, kulturës e traditës shqiptare.

Me gjithë dëshirën që mund të kemi ndoshta rutina e përditshme na bën të mos kujdesemi si duhet.

Kjo na ndodhi edhe me Giselën tonë.Kuptuam që po bëhej më shumë franceze seç duhej. Udhëtim jonë pikërisht tani është një ndërgjegjësim që ajo të njohë dhe të dashurojë vendin e saj. E veshur më kostum popullor kjo është një shtysë që të ndihet shqiptare në rrënjë e shpirt”, shprehet Hodo.

Teksa ngjiten kalldrëmit në pazarin karakteristik , aty në rrugën e Zejtarëve familja  takohet me Elin, rrobaqepësen e kostumeve popullore.

Në atelienë e saj ajo tashmë prej më shumë se 20 vitesh ka çelur dyert e Gjiro Art aty ku prezantohen edhe kostumet popullore per eventet, dasmat, shfaqjet popullore e së fundmi edhe dëshirës së turistëve.

Eli Zhulati teksa nuk ndalon punën për të veshur e stolisur familjen me kostumet tradicionale, nuk resht së treguari e së reklamuari punën e artizanëve në pazarin e qytetit.

Tradita e kostumeve popullore tani ka marrë dhenë siç e themi ne gjirokastritët.E kemi nisur këtë sezon fatmirësisht pas pandemisë me vizitorë që na kishin munguar.

Atelieja ka nisur të jetë rrëmujë e kjo na ngazëllon. Kostumet popullore janë kthyer tashmë një trend jo vetëm për grupmoshat e mëdha por edhe të rinjtë po i bashkangjiten traditës për ti veshur e për të patur një kujtim në një foto.

LEXO EDHE:  Zgjedhjet e 13 Qershorit/ Nishani: Po projektohet beteja për vitin 2025

Së fundmi janë maturantët ata që kanë vërshuar pranë qëndrës artizanale, pasi veshjen e parë do ta kenë atë tradiconale.

GjiroArt qëndra ku përcillet artizanati i punimeve me dorë po plotëson disa kostume të reja pasi kërkesat  janë të larta.

Për familjen e ardhur sot unë kam zgjedhur tre kostume ashtu siç edhe janë, fustanella burrërore e shoqëruar në  jelek , fustani i nënës gjirokastrite, ku duhet të them se janë ruajtur elementë besnikë në qepjen e tij , dhe  veshja e  të resë e ndërthurur me kapelen me gjerdanë ari.

Kërkesat  e kostumeve popullore falë edhe turizmit në rritje në vitët e fundit  dhe prezantimit të tyre në aktivitete kulturore kanë bërë që të dërgohen jashtë kufijve.

Gjithçka është gati, tre kostume gjirokastrite për një kujtim në përvjetorin e ditëlindjes. Me fustanella tipike , e zbukuruar si një nusë gjirokastrite , me florinjtë që i ndrijnë, buzëqeshjen dhe me habinë e kësaj kulture familja  rrugëton drejt kalasë, duke kaluar mes syve kureshtarë të dhjetra turistëve e qytetarë të Gjirokastrës.

Për Giselën ndoshta në fillim kjo s’do  të ishtë ditëlindja ideale, ashtu siç e kishte planifikuar ajo në një klub në Paris e me miqtë e saj. Edhe pse pak me zemër të thyer bukuroshja nuk e refuzoi kërkesën per të udhëtuar drejt Shqipërisë bashkë më prindërit.

E do të kalonin vetëm pak ditë që për Giselën të ndryshontë cdo gjë e të pristë me padurim  ditën e ditëlindjes .

“Jam shumë e lumtur që ndodhem në këtë qytet. Gjithçka kam parë është një gjë e re për mua. Ky udhëtim përkon me ditëlindjen time  e planifikuar ndryshe, por sot teksa mbaj këtë fustan veshur jam e mahnitur.

Më vjen mirë  që po njihem dalëngadalë me traditat e vendit tim. Gjëja e parë ishte pikërisht dërgimi i fotove pafund që kam bërë tek miqtë e mi dhe sugjerimi të vizitojnë Shqipërinë sa më shpejt të munden.

Unë studioj për menaxhim dhe e shikoj këtë udhëtim si një mundësi edhe për të marrë eksperiencë. Surpriza e prindërve më emocionoi dhe sot e veshur me petkun e vajzës gjirokastrite, po, them se jam nga Gjirokastra, jam nga çdo qytet  i Shqipërisë”, është shprehur Gisela./CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Në QYTETIN tim

REPORTAZH-Syri i Sheganit/ Perla e pazbuluar e natyrës

Publikuar

-

Nga

Deri para pak vitesh shërbente si vend për kontrabandën e naftës apo edhe për trafikim të lëndëve narkotike drejt Malit të Zi, por vitet e fundit Syri i Sheganit në Malësinë e Madhe është kthyer në një prej pikave më të preferuara për turistët e huaj por edhe vizitorët vendas.

Një perlë e natyrës ende e pazbuluar siç duhet Syri i Sheganit është një monument natyror, i cili po merr tashmë vëmendjen e duhur nga vizitorët. Një prej banorëve të asaj zone Gjokë Luli shprehet se interesi për Syrin e Sheganit është rritur ndjeshëm.

Jemi në një vend kulminant siç mund ta quajmë. Këtu është Syri i Sheganit ose Syri i Virit siç e njohim ne banorët dhe ka një thellësi të jashtëzakonshme.

 Ka gojëdhëna që shkon deri në 100 metër i thellë. Natyra e këtij vendi ka tërhequr shumë vizitorë por edhe njerëz të artit, kulturës, njerëz që e duan jetën dhe që e duan trashëgiminë kulturore. Me aq sa shoh unë po merr përmasa të jashtëzakonshme dhe njerëz që kanë interes për të ardhur dhe për të shijuar këtë vend këtu.

Kjo mund të bëjë që në një të ardhme jo shumë të largët, emigrantët që janë larguar të rikthehen në vendin e tyre dhe të investojnë në agro turizëm në këtë zone sepse është e qartë se interesi është në rritje“, shprehet ai.

Pandemia në fillim patjetër që ka patur ndikimin e saj, ndërsa tashmë kjo situatë ka ndryshuar dhe Syri i Sheganit çdo ditë pret vizitorë.

Pandemia normalisht që në fillimet e saj ka ndikuar sepse ra si një bombë dhe njerëzit kishin frikë të dilnin. Por, në këto momente që flasim nuk ka më ndonjë pengesë si shkak i pandemisë dhe lëvizja është e lirë. Nuk jetojnë më me frikën tek pandemia dhe vijnë djemtë e rinj dhe vajzat e reja dhe shijojnë Syrin e Sheganit apo edhe bëjnë xhiro në bregun e liqenit“,” shprehet më tej banori i zonës, Gjokë Luli.

Ajo që kërkojnë banorët e asaj zone buzë liqenit të Shkodrës janë investimet që mungojnë nga ana e Qeverisë shqiptare për t’i dhënë një zhvillim edhe më të madh.

“Normalisht që duhet të ketë iniciativa si nga Qeveria, pushteti vendor por edhe nga vetë investitorë të ndryshëm që të vijnë dhe të kontribuojnë.

Natyrshëm që detyrën kryesore e ka shteti dhe duhet që t’i hedhin sytë drejt këtij vendi kaq të bukur. Unë i ftoj që një ditë të vijnë dhe të pijnë një kafe të paktën dhe më pas do e kuptojnë se sa me vlerë janë investimet dhe zhvillimi i kësaj zone, sepse ndikon drejtpërdrejtë në përmirësimin e jetesës së banorëve këtu si dhe rrit edhe më shumë vizitorët vendas apo turistët e huaj dhe kështu vetvetiu vjen zhvillimi“, shprehet banori, Luli.

Natyra përreth këtij burimi natyror tek Syri i Sheganit të magjeps duke krijuar një panoramë unike me ajrin e pastër, me tërësinë e bimëve të njoma.

“Syri i Sheganit” është vetëm 40 minuta larg nga Shkodra, një destinacion që ia vlen të promovohet e zhvillohet, për një përjetim ndryshe, pasi ofron një pamje të mahnitshme.

Ky burim gjendet në afërsi të fshatit Kosan të Bajzës, në bregun verilindor të Liqenit të Shkodrës.

Nga banorët e zonës njihet edhe me emrin Sifoni i Virit. “Syri i Sheganit” del nga çarjet e shkëmbinjve gëlqerorë në afërsi të liqenit të Shkodrës.

Banorët që jetojnë në këtë zonë e shfrytëzojnë këtë vend për të peshkuar, si formën e vetme të jetesës ndërsa tashmë kanë nisur që ta zhvillojnë gradualisht.

Për Drejtorin e Zonave të Mbrojtura në Shkodër Agim Dardha, Syri i Sheganit po synohet të kthehet në një destinacion natyror larg ndërtimeve dhe për të ruajtur biodiversitetin. Deri më tani ia kanë dalë sepse ndërtimet pranë Syrit të Sheganit janë shumë të pakta.

Ne kemi tri Zona të Mbrojtura dhe kemi mbi 115 monumente natyrore në Qarkun Shkodër.

Një prej tyre është edhe Syri i Sheganit i cili është bërë viral në rrjetet sociale për bukurinë natyrore, që ka dhe karakteristikat e veçanta në këtë vend që është pjesë e Zonave të Mbrojtura.

Qëllimi jonë nuk është vetëm t’i mbrojmë por edhe t’i promovojmë dhe t’i kthejmë në një destinacion natyror për turizmin që do të thotë se mund të vizitohet nga njerëz të ndrysh por duke ruajtur biodiversitetin dhe duke mos sjellë ndërtime“, shprehet drejtori i Zonave të Mbrojtura në Shkodër Agim Dardha.

Burimi i ujit karstik nga nëntoka, afërsia me liqenin e Shkodrës si dhe mundësitë e ecjes në këmbë janë disa veçori të Syrit të Sheganit që e bëjnë edhe më të pëlqyer.

Syri i Sheganit është i veçantë sepse buron uji karstik nga nëntoka dhe është i bashkëngjitur me liqenin e Shkodrës.

Karakteristikë tjetër në ujin e kristaltë që përshkon dhe lidhja e tij me liqenin e Shkodrës jep një bukuri të veçantë.

Mënyra dhe rruga për ta vizituar është mjaft e lehtë pasi mund të vihet edhe me makinë deri në afërsi por edhe në këmbë nga qyteti i Koplikut“, shprehet drejtori Dardha.

LEXO EDHE:  Zgjedhjet e 13 Qershorit/ Nishani: Po projektohet beteja për vitin 2025

LEXO EDHE:  Çfarë po ndodh me opozitën/Një skaner mbi situatën e vërtetë të PD, nga jugu në veri

Syri i Sheganit është një nga monumentet natyrore i kategorisë së tretë që ka marrë vëmendjen e shumë qytetarëve por edhe turistëve gjatë tre viteve të fundit.

I gjendur pranë fshatit Bajzë në Malësinë e Madhe, ky monument ka sipërfaqe prej 9765 metër katror.

Drejtori i administratës së zonave të mbrojtura në qarkun Shkodër Agim Dardha tregon se ky vend duhej të shfrytëzohej prej kohësh për turizëm.

Për drejtorin e ADZM në Shkodër ka akoma monumente natyrore të cilat nuk janë shfrytëzuar sa duhet për turizëm.

Ai bën të ditur se po merren të gjitha masat për promovimin e tyre. Syri i Sheganit deri tre vite më parë nuk ka gëzuar interesin që ka tani.

Ky monument natyror është promovuar edhe nga ministria e turizmit duke i bërë thirrje qytetarëve që të shfrytëzojnë bukuritë dhe resurset natyrore të vendit.

I zbuluar nga aktivitetet dhe festimet lokale në terren të Vis Albania në vitin 2019 në kuadër të ndihmës së bizneseve lokale të kësaj zone, “Syri” mori famë pas Festës së Peshkut dhe që nga viti 2019 e deri sot, është vizituar dendur nga grupe të shumtë turistësh e të rinjsh, herë me biçikleta, herë si një organizim për piknik e herë për sporte të ndryshme ujore si shëtitjet me varka, peshkim, kajak, SUP (Stand Up Paddle) etj.

Këto zona të mrekullueshme natyrore, përveçse destinacione ditore për aktivitete të llojeve të ndryshme, janë edhe një vend ideal për terapi antistres.

Tashmë mund të thuhet pa frikë se qysh nga momenti i parë i zbulimit të këtij vendi, Syri i Sheganit është kthyer në destinacion turistik.

Ka ardhur tanimë koha që Syrit të Sheganit t’i kushtohej më tepër vëmendje, për të bërë të mundur zhvillimin e turizmit dhe të zonës përmes nismave për përmirësimin e infrastrukturës turistike dhe eventeve që mund të zhvillohen, në një zonë që ofron një peizazh mbresëlënës e ku njeriu mund të gjejë qetësinë shpirtërore larg zhurmave të qytetit.

Përveç rrugës automobilistike, kjo pikë mund të vizitohet edhe nëpërmjet rrugëve ujore me varka. Syri i Sheganit është një vend tërheqës me bukuri të jashtëzakonshme, me ujin e freskët dhe të kristaltë i cili buron nga thellësia e tokës.

Natyra përreth këtij burimi natyror të magjepsë duke krijuar një panoramë unike me ajrin e pastër, si edhe me tërësinë e bimëve të kësaj zone.

Syri i Sheganit është një burim i madh karstik, që del vertikalisht në çarjet tektoniko-karstike dhe lidhet me dy burime të tjera të këtij lloji.

Përveç Syrit të Sheganit aty pranë janë edhe dy hurdhana (pellg me ujë), të cilat të treja formohen nga uji nëntoksorë.

Uji i Syrit të Sheganit i cili vjen nga ujërat karstike të Alpeve Perëndimore të Shqipërisë, del nga një oxhak me thellësi rreth 22 – 28 m.

Sipas studiuesve eksplorimet e deritanishme kanë arritur deri në gjatësinë 80 m të rrugës që bëjnë ujërat e këtij burimi, pasi një shpellë e shëmbur pengon eksplorimin, por mendohet që thellësia e tij është më e madhe.

Si pjesë e liqenit të Shkodrës edhe Syri i Sheganit është i pasur me peshq e gjallesa të tjera duke e kthyer edhe këtë zonë në një vend të rëndësishëm të faunës shqiptare.

Pozicioni gjeografik, afërsia me shumë atraksione të tjera ia shton veçantinë këtij monumenti natyre, që ndodhet shumë afër më Koplikun, Razmën, apo dhe Reçin këto dy të fundit (pra, Razma dhe Reçi) janë pjesë e Parkut Bashkiak të Shkrelit.

Pra një fundjavë në këtë zonë do të ishte një mozaik i bukur natyror, i gërshëtuar me liqen, mal, fushë, kulinari bio tipike e kësaj zone, ajër i pastër për mushkëritë dhe panoramë e bukur për sytë!

Për Syrin e Sheganit ekziston një legjendë ku shumë kohë më përpara, një udhëtar vjen me varkën e tij, natën vonë në këtë zonë dhe kërkon strehim në një nga shtëpitë  ku sot ndodhen tre gropat.

Mendohet që këtë tre gropat kanë qenë shtëpitë e tre vëllezërve. Dy vëllezërit e parë nuk ia hapën derën, vetëm vëllai i tretë, ku sot është syri i Sheganit e priti atë në shtëpi.

Sipas gojëdhënës vëllai i tretë mendohet se e ka pasur emrin Shegan dhe prandaj sot vendi quhet Syri i Sheganit, për shkak të formës që ka dhe se mëparë kjo gropë ka qenë shtëpia e Sheganit.

Sipas gojëdhënës, theksohet se udhëtari i mallkoj dy vëllezërit e tjerë, dhe si rezultat i mallkimit shtëpia e tyre u kthye në hurdhë (pellg uji).

Ndërkohë Syri i Sheganit është formuar më vonë si gropë, si pasojë e erozionit të tokës. Duke qenë se këto gropa kanë thellësi të madhe këshillohet që të laheni në zonat ku ju rekomandojnë guidat dhe të dini mirë notin.

Uji këtu në krahasim me detin është edhe më i ftohtë si pasojë e burimeve nëntokësore. Si një destinacion i cili ka pak që është zbuluar, i fshehur në natyrë, është ideali për piknik mes miqve apo familjes.

Por pakujdesia e vizitorëve bën ndonjëherë që në të harrohen disa mbetje natyrore. Për mirëmbajtjen e mjedisit dhe për ruajtjen e të tilla bukurive dhe atraksione turistike këshillohet mbajtja pastër e mjedisit.

LEXO TE PLOTE

Në QYTETIN tim

REPORTAZH-Zija Karini, artizani i palodhur, Shkodran/ Jeta e mjeshtrit të përpunimit të drurit

Publikuar

-

Nga

Të gjithë e quajnë mjeshtri i drurit. Zija Karini është 80 vjeç por ai sfidon moshën dhe gjithçka tjetër. 80 vjeçari e nisi artizanatin në Shkodër, që kur ishte 14 vjeç për të mos u ndarë asnjëherë deri në ditët e sotme, ndërsa tashmë është më i vjetri që merret me artizanatin.

Energjik, plot pasion dhe një mjeshtër i vërtetë i drurit, Zija Karini edhe pse 80 vjeç vijon që të prodhojë punime plot vlera artistike, kulturore e historike për Shkodrën por edhe më gjërë.

Ky artizan 80 vjeçar por edhe punimet e tij të kuruara me shumë kujdes janë kthyer ndër më të preferuarat për shkodranët, emigrantët por edhe turistët e huaj.

Zija Karini edhe pse ka punishten e tij nuk përton që të marrë pjesë në panairet që po zhvillohen në Shkodër në pedonalen “Kolë Idromeno” nga shoqata e artizanëve shkodran.

80 vjeçari duarartë tregon se si e nisi karrierën e tij që në moshë të vogël në punishten e xhaxhait.

Unë merrem që në vitin 1954 me artizanatin qysh se isha 14 vjeç, e fillova tek punishtja e xhaxhait tim sepse e kemi trashëgim familjar artizanatin.

Në vitin 1958 më pas artizanati në atë kohë u shtetëzua dhe kalova në ndërmarrjen metalike të asaj kohe.

Në vitin 1965 na shkëputi shteti sërish për të ndërtuar ndërmarrjen artistike në Shkodër dhe sëbashku me Kolec Stanin, Ser Dulin dhe Brahim Tufikun. në 1970 ndërmarrja artisike në Shkodër kishte 69 vetë.

Më pas tek ndërmarrja që sot quhet ish artistike dhe ndodhet e shkatërruar u bëmë 2200 vetë dhe ishin 36 profesione duke nisur nga ari, argjend, bronzi e deri tek punimi i drurit që kishte 900 aplikime të ndryshme si reparte.

Në 1990 si gjithçka tjetër ajo ndërmarrje u mbyll dhe unë u shkëputa por menjëherë e vijova këtë profesion dhe ndërtova ndërmarrjen time dhe ndër vite më pas kam avancuar shumë në fushën e artizanatit”, shprehet artizani më i vjetër i qytetit”.

Punimet me të cilat Karini merret janë të shumta por të gjitha vijnë si frymëzim nga Shkodra, qyteti i dashur i tij dhe bazohen në vlera kombëtare. Artizani 80 vjeçar tregon disa prej punimeve që ka për zemër.

Unë merrem me remeso të cilin e bëj tani portret gjë e cila nuk është bërë kurrë. Është materiali që dikur bëheshin mobiljet në Shqipëri dhe në rininë time kam mësuar shumë që të bëj autoportrete.

Një nga punimet më të veçanta që kam është Zadrimorja e cila është e kërkuar. Kostumi i Zadrimës është ndër më të bukurit në Shqipëri, flas për kostumet e grave dhe dua të them se është një punë shumë e vështirë për t’u realizuar por falë pasionit që kam ia kam dalë.

Kuadri i këtij punimi është shumë i vështirë sepse unë nuk kam makineri moderne siç bëhen në shtete të tjera të botës dhe unë e kam bërë me dorë dhe me punimin e Zadrimores kam patur shumë sukses.

Është e veçantë sepse të bësh portret është ndër punët më të vështira. Dikur nuk është bërë portret grafika dhe është quajtur vetëm aplikim dhe unë i kam futur dhe përveç tyre bëj edhe një ndërtesë, një lagje apo të ngjashme me biografi.

Dikur në Shkodër nuk është punuar grafika siç e bëj unë sot dhe tani kemi avancuar shumë. Unë e kam edhe me ngjyra portretin e Zadrimores që në fakt e ka bërë Rrik Ndoja dhe më pas unë e kam bërë në dru. Kostumi i Zadrimores është ndër më të rëndësishmit në Shqipëri. Unë bëj 13 lloje teknikash në dru ndaj edhe klientët mbesin të kënaqur“, shprehet Karini.

Piktura e emigrantëve e piktorit me famë ndërkombëtare Smajl Lulani të cilin Zija Karini e kishte një mik të mirë e madje edhe bashkëpunonte deri kur ishte gjallë, e ka frymëzuar 80 vjeçarin për ta sjellë atë pikturë të punuar në dru me mjeshtrinë e tij si dhe duke ia shtuar vlerat asaj piktura që në thelb ka plagën e madhe të emigracionit shqiptar.

Kur ishte koha e emigrantëve dhe ky është një punim që e kanë porositur është piktura e të madhit Smajl Lulani, një piktor shkodran me famë ndërkombëtare.

Pikturën e tij unë e kam hedhur në dru. Në pikturë janë tre persona, babai, nëna dhe një djalë i vogël që marrin rrugën e emigrimit.

Djali i vogël që është me kokën mbrapa sheh dhe nënkupton se ku po e lëmë Shqipërinë ndërsa babai i tij shfaqet duke ecur me hapin e shpejtë çka tregon se kërkon të largohet sa më shpejt ndërsa gruaja, nëna e djalit nuk mund të shikojë dhe tregon plagën e thellë të emigrimit që vijon edhe në ditët e sotme dhe jo vetëm në ato vite kur Lulani bëri këtë pikturë.

Është një ikje qorrazi nga Shqipëria dhe personazhi kryesor është djali me kokën mbrapa që shfaqet i dëshpëruar duke lënë vendin e tij në atë moshë kur ende nuk kupton shumë dhe përcjellë një mesazh të fortë sepse Shkodra është një qytet që nuk e ka patur emigrimin por për shkak të vështirësive edhe shkodranët morën rrugët si gjithë të tjerët“, tregon 80 vjeçari.

Zija Karini nuk mbetet vetëm brenda kufijve të Shqipërisë, por shpesh herë merr edhe nga shqiptarët e Kosovës duke e patur një tjetër frymëzim.

Një grua me kostumin kombëtar të Kosovës është bërë ndër punimet më të kërkuara që bën mjeshtri shkodran i përpunimit të drurit.

Një tjetër punim që dua ta veçoj është një grua e veshur me një kostum të Kosovës, pra një shqiptare tradicionale e Kosovës. Është një punim që e kam realizuar kohët e fundit sepse nuk e kam patur dhe menjëherë e kanë porositur. këtë punim e bën të veçantë kostumi që këtu në Shqipëri nuk e kemi këtë lloj dhe është e zonës së Medvegjës“, thotë Karini.

Në punimet e tij artizani më i vjetër i Shkodrës ka veçuar edhe pikturën e Edëard Lear në vitin e largët 1848 ku duket ura e Bahçallekut, lumi Drin dhe në sfond kalaja Rozafa. Edhe ky punim është ndër më të pëlqyerit nga klientët.”Një tjetër punim i veçantë është ura e Bahçallekut dhe kalaja “Rozafa” në sfond, një pikturë e vitit të largët 1848 nga piktori i famshëm anglez Edward Lear i cili vizitoi në atë kohë edhe qytetin e Shkodrës përveç disa qyteteve të tjera dhe u mahnit nga hyrja e qytetit të Shkodrës duke i kushtuar edhe pikturën e tij të famshme.

 Në atë kohë lumi Drin ishte i lundrueshëm dhe piktorët sotëm shkojnë dhe studiojnë në të njëjtin vend për të gjetur pozicionin në të cilin ka qëndruar piktori anglez kur e ka realizuar sepse është shumë e bukur dhe e veçantë“, rrëfen 80 vjeçari.

Viti i pandemisë i dëmtoi shumë artizanët të cilët nuk morën asnjë mbështetje nga shteti e ndër to edhe 80 vjeçarin Zija Karini, i cili thotë se shitjet gjatë pandemisë kanë rënë thuajse plotësisht duke i dëmtuar ekonomikisht.

Unë dal këtu megjithë këto punime që kam dhe të them të drejtën shitjet kanë rënë me afro 90%.

Pandemia ka qenë një vit i vështirë dhe nuk është punuar, na ka dëmuar shumë. Ka ndikuar shumë dhe madje kur vijnë për të blerë tashmë njerëzit kanë një mendim tjetër dhe dua gjithnjë që t’ia ul çmimin.

Unë kam punimin e Padër Pio që në fakt kushton baraz me 15 kafe. Megjithatë ne i kemi ulur çmimet sepse jemi të detyruar.

Përshembull punimi me pikturën e piktorit anglez Lear dikur shitej 50 mijë lekë të vjetër ndërsa tani as 30 mijë lekë të vjetër nuk bëhet fjalë, ka rënë shumë ekonomia. Sikur shteti të na kishte mbështetur edhe ne artizanëve do kishte bërë gjënë më të mirë. Unë jam 80 vjeç“, shprehet më tej ai.

LEXO EDHE:  Debati i plotë/Rama i hakërrehet “live” drejtorit të Hipotekës: Do e shikojmë!

LEXO EDHE:  REPORTAZH-Zija Karini, artizani i palodhur, Shkodran/ Jeta e mjeshtrit të përpunimit të drurit

 

Ata që blejnë më shumë natyrshëm që janë emigrantët shqiptar por edhe turistët e huaj dhe më të pëlqyerat janë ato punime që kanë simbolet e vendit tonë dhe që përcjellin një mesazh artistik e kulturor.

Ne presim vetëm emigrantët, pra shqiptarët që jetojnë në shtete të tjera dhe padyshim edhe turistët e huaj.

Emigrantët blejnë pak më shumë sepse i bëjnë dhurata më pas në shtetet ku shkojnë ose i mbajnë në banesat e tyre dhe e kanë për krenari sepse çojnë atje diçka nga Shqipëria, pra simbolet e vendit të tyre që kanë një vlerë, histori, traditë dhe mbartin kulturën e shekujve, është identiteti ynë kombëtar.

Ai që e njeh artin thotë, këto 2-3 punime i dua dhe mi bëj gati dhe nuk pyet fare për çmimin ndërsa ai që nuk e njeh artin i duket shtrenjtë gjithçka. Arti në ditët e sotme ka kaluar në celular, kafe, duhan, ndonjë gotë raki edhe tifoz sporti“, shprehet Karini.

Zija Karini nuk ndjehet aspak mire. kur sheh se mjeshtrat e artizanatit në vitet në të cilat po jetojmë tashmë mungojnë. Të vjetrit po largohen në botën tjetër ndërsa të rinjtë e sotëm nuk shfaqin ndonjë dëshirë për t’u marrë me artizanatin gjë e cila mjeshtrin duarartë nuk e ngroh aspak.

Artizanati më vjen keq se ka nisur që të bie shumë. Në fillim të demokracisë ishin të gjithë mjeshtra dhe shkonim tek piramida në Tiranë nga e gjithë Shqipëria por tani ka mbaruar çdo gjë dhe janë pakësuar shumë.

 Puna e dorës ka patur një trashëgim të madh në Shkodër dhe mjafton të kujtojmë dyqanet e Pazarit të Vjetër që janë me famë botërore. para 15-20 viteve u mblidhshim gjithë artizanët në Gjirokastër ose në Tiranë dhe vinim në qytetet toname duart bosh sepse shiteshin të gjitha punimet ndërsa sot është ndryshe.

 Sot nëse qëndron këtu me mua të rinjtë as nuk e sjellin kokën për të parë dhe kjo është për të ardhur keq në fakt. Dikur ne nganim vrap bashkë me shokët dhe shoqet për të shkuar në Galerinë e Arteve dhe kemi qenë më të dhënë për artin ndërsa sot nuk është më kështu“, thotë Karini.

 

Zija Karini lindi në Shkodër më 30 nëntor 1941 në familjen Karini, një familje atdhetare shkodrane, e njohur për traditën tashma një shekullore të përpunimit të drurit.

Familja, qysh në vitet 1920, zotëronte një ndërmarrje me aktivitet zdrukthtari, me 40 punëtorë në mes të cilëve edhe 4 mjeshtër italianë, që ishte krijuar nga Xhemal Karini.

Në Shkodër, ndërmarrja ishte shumë e njohur për ndërtimin e mobiljeve shtëpiake, por edhe objekteve të tjera në dru.

Mjeshtria e punimit të drurit e dinastisë së Karinëve, në përbërje të cilës ishin 9 marangozë të famshëm, u trashëgua dy breza, deri te Zija-ja, i cili në vitin 1954 filloj të mësoj zanatin në punishten e xhaxhait të tij, mjeshtrit Ahmet Karini.

Me ardhjen e regjimit komunist, punishta e tyre “ ZDRUKTHATARI”, e ndërpreu aktivitetin e saj, pasi u shtetëzua për t’u kthyer në magazine mallrash shtetërorë.

Sapo hapet ndërmarrja artistike në Shkodër në vitin 1965, Zijaja fillon punën si modelist, ku në sajë të talentit e novatorizmit të tij në punë, ai merr titullin Mjeshtër në punimet e drurit.

Së bashku me kolegët e tij, mjeshtrat Kolec Thani e Ndoc Tusha, krijojnë qindra modele artikujsh artistikë që, për nga bukuria dhe cilësia, dallonin në shkallë kombëtare por edhe ndërkombëtare, duke i sjellë ndërmarjes me 2000 punëtorë të ardhura të mëdha. Zija-ja punon aty deri në vitin 1994 kur ndërmarrja u mbyll. Pas 40 vjet përvoje pune, për të mbijetuar, ai vendosë të vazhdojë traditën e familjes duke krijuar një linje private të punimeve të drurit, ku me një përkushtim të madh punon dhe sot.

Aktualisht, mjeshtri Zija Karini, ky burrë vital e plot humor, është i njohur në punimin e 13 teknikave në dru, që përbëjnë një masë të gjerë produktesh e modelesh.

Ai është mjeshtër në aplikacion me metal, në teknikën e rimesimit, teknikën e djegjes, punimet në kashtë, inkasim në dru, në gdhendje e ngjyrim druri dhe në punime të drurit në torno.

Së bashku me artistë të tjerë, që punojnë në ndërmarrjen e tij, ai krijon dhe tregton suvenire, piktura në dru, piktura në pirografi, korniza të ndryshme, aplikacione në rimeso, kutiza stolish, objekte me aplikacion metali etj.

Me modelet që janë tërësisht krijimet e tij origjinale, ai merr pjesë në panaire brenda e jashtë vendit ku vazhdimisht ka marrë vlerësime të larta.

Punimet e tij janë eksportuar në Itali, Greqi, Austri e vendet fqinjë.

Sot, artizani Zija Karini, i cili është i fundit i dinastisë, ka arritur përsosmëri në punimin e drurit. Punimet e tija të spikatura dëshmojnë për shijen artistike, kreativitetin dhe talentin e mjeshtrit popullor, i cili është i veçantë nëkrijimin e figurave ornamentale dhe modeleve, që i përgjigjen plotësisht kërkesës së tregut dhe kohës.

Si rezultat i aktivitetit të tij të gjerë dhe karrierës së tij si artist e mjeshtër në këtë fushë ai është nderuar nga Bashkia e qytetit të Shkodres me titullin “Mirënjohja e Qytetit” me motivacionin: “Për kontributin shumë të vyer në zhvillimin e artizanatit shkodran.

Me shijen e tij të hollë dhe duart e arta vazhdon që prej 5 dekadash të prodhojë me ndjeshmëri dhe nivel të lartë artistik, punime me larmi formash, idesh dhe kulturash, dëshmi autentike që shprehin me modesti jetën e bukur të këtij vendi”.

Sot, Zijai, edhe pse në moshë pensionisti, plot 80 vjeç vazhdon të jetë shumë aktiv.

Ai përveçse drejton linjën e prodhimit e biznesin e tij, për të ndihmuar brezat e rinj dhe shtresat në nevojë, ka hapur kurse për mësimin e artit të pirografisë apo të aplikimit të teknikave të tjera, duke paisur me dituri e dokumente mjeshtrie pjesëmarrësit, të cilët në shumë raste, kanë hapur linjat e veta të artizanatit, duke u bërë pjesë e tregut shqiptar por edhe të huaj. Për turistët që vizitojnë Shkodren, Reparti – Studio i mjeshtrit Karini tek ish-Artistikja, është një pikë atraktive që ja vlen për t’u vizituar./CNA.al

LEXO TE PLOTE

Në QYTETIN tim

REPORTAZH- Muzeu i Diktaturës në Shkodër/ Një dëshmi për viktimat e komunizmit

Publikuar

-

Nga

REPORTAZH- Muzeu i Diktaturës në Shkodër/ Një dëshmi për viktimat e komunizmit

Popujt që harrojnë të kaluarën e tyre janë të destinuar që ta përsërisin atë”.

Në një ndërtesë të zakonshme në qendër të Shkodrës, në një muze të vogël janë kujtimet e viktimave të një prej regjimeve më brutale të Europës Lindore të cilat vijnë të gjalla. Që nga viti 2013 këto kujtime janë të stamposura në Muzeun e Dëshmisë dhe Kujtesës në Shkodër. Në afërsi te ish degës, aty ku kujtesa e së shkuarës nuk mund të harrohet.

Muzeu u ndërtua mbi gërmadhat e objektit ku në vitin 1945 u ngrit një nga burgjet më të egra të regjimit komunist, ish dega e Punëve të Brendshme. Arkitektët dhe kuratorët kanë studiuar edhe muze të ngjashëm të ndërtuar kryesisht në vendet e Europës Lindore. Sipas bashkëkohësve, është ruajtur me përpikmëri e gjithë struktura e mëparshme.

Komunistët në një kohë drejtonin jo më pak se 23 burgje në Shkodër, ku komunistët u përpoqën shumë për të marrë kontrollin e tij gjatë dhe pas viteve të fundit të Luftës së Dytë Botërore. Dhjetëra mijëra shqiptarë u dërguan në kampe pune për arsye politike nën regjimin komunist dhe të paktën 6,000 njerëz u ekzekutuan, besojnë shumica e ekspertëve.

Përgjegjësi i muzeut të diktaturës në Shkodër Pjerin Mirdita na njeh më shumë me atë çfarë ofron ky muze i dëshmisë dhe kujtesës.

Gjatë këtyre viteve, kundërshtimi ndaj komunistëve ishte ende i lartë në Shkodër, mbase jo direkt kundër shtetit, por ai mbeti gjallë brenda zemrave dhe mendjeve të njerëzve. Ish-shkolla katolike funksiononte si një qendër torturimi dhe marrje në pyetje. Fillimisht, të burgosurit qëndronin këtu për periudhën e marrjes në pyetje, periudhë gjatë së cilës i nënshtroheshin torturës fizike dhe psikologjike. Pasi dënoheshin, ata dërgoheshin në burgje të tjera në të gjithë vendin”.

Në muze gjetëm edhe një grup të ardhur nga Gjermania. Kanë dëgjuar shumë për vendin tonë dhe tortuart çnjerëzore të kryera ne përiudhën e komunizmit.

“Kanë kaluar dekada, por teksa dëgjoj Pjerinin që na tregon për vuajtjet dhe historitë e trishta, nuk mund të mos ndjej dhimbje shpirtërore. Në fakt tani që po flas me ju më duket sikur kam edhe dhimbje fizike”, thotë  Lucas Schëarz nga Gjermania

Pjesa e brendshme e Muzeut të Dëshmisë dhe Kujtesës është e ndarë në dy pjesë, të ndara nga një korridor i lyer me të kuqe, i cili simbolizon vuajtjet shpesh të përgjakshme të atyre që dërgoheshin në dhomën e marrjes në pyetje, dhoma më e errët e ndërtesës.

Megjithatë ajo e cila rrënqeth mbeten dhomat e qelisë. Një hije trishtimi nis që në koridoret e tyre të errëta. Në të dy anët e koridorit, përballë njëra-tjetrës ndodhen 23 qeli. Në këto qeli të vogla, secila më pak se katër metra katrorë dhe që në atë kohë quheshin biruca, të burgosurit mbaheshin para dhe gjatë procesit të marrjes në pyetje.

LEXO EDHE:  Bojkotohet mësimi në Vlorë, Sarandë e Gjirokastër/ Studentët në rrugë

LEXO EDHE:  Ja kandidatët e PD në Gjirokastër

Në qelinë nr 3 vuajti dënimin At Zef Pllumbi. Ishte 22 vjeç kur me 14 dhjetor të vitit 1946 arrestohet dhe dënohët me tri vite burgim. Pas vuajtjes së denimit ai u rikthye sërish në kuvendin Françeskan ku shërbeu për 12 vite si meshtar. Në vitin 1967 arrestohet dhe dënohet me 23 vite burg. Dënimin e vuajti ne burgje dhe kampe të ndryshme nga Spaçi deri në Tiranë. Pasi doli nga burgu në fillim të viteve ‘90, at Zef Pllumbi ishte dëshmitari i gjallë i vuajtjeve dhe torturave ku solli edhe botimin “Rrno për me tregue”.

Në qelinë numër 13, ishte Marie Tuci. Maria ishte një vajze e re nga Mirdita, e cila sfidoi xhelatët e periudhës komuniste, në emer të Zotit për të mbrojtur besimin katolik. Shefi i sigurimit të asaj kohe, Hilmi Seiti, i cili u magjeps nga bukuria e 22 vjeçares mendoi se mund të abuzonte me të sipas dëshirës, por kur hasi në rezistencën e saj, ai vendosi ta torturonte në mënyrën më çnjerëzore. E mbyllën në një thes së bashku me një mace të tërbuar dhe e goditën Marien me mjete të forta. Kur e nxorën nga thesi, Maria ishte transformuar sa nuk njihej.

U dërgua në spitalin e të burgosurve në gjendje të mjerueshme, ku nga plagët e marra nuk njihej. Maria Tuci vdiq në spitalin e Shkodrës, më 20 shtator të vitit 1950, në moshën 22 vjeçare, dhe ishte e vetmja grua që renditet mes 40 martirëve të parë të kishës katolike shqiptare të shpallur nga Vatikani.

Në fund të hapësirës së qelive ndodhet edhe dhoma e torturave ku shpesh të burgosurit ishin të detyruar të asistonin në tortura fizike e morale që ushtroheshin mbi njërin prej tyre. “Fillimisht, të burgosurit qëndronin këtu për periudhën e marrjes në pyetje, periudhë gjatë së cilës i nënshtroheshin torturës fizike dhe psikologjike. Pasi dënoheshin, ata dërgoheshin në burgje të tjera në të gjithë vendin,” shpjegon drejtori i këtij muzeu. Disa prej paisjeve që përdoreshin në dhomën e torturës janë ende të vendosura aty ndërsa për brezat e sotëm kur njihen me këtë histori duket gati e pabesueshme.

Këto janë vetëm përshkrime, por për t’u njohur nga afër me emocionet, drithërimat dhe për t’u njohur me historinë e tyre, muzeu i Dëshmisë dhe Kujtesës, i ndodhur në qendër te qytetit të Shkodrës ka hapur dyert e tij, me shpresën se do të jetë një sezon ndryshe nga ai që lamë pas për shkak të pandemisë COVID-19.

Mbi të gjitha, për të kujtuar, e për të njohur atë të vërtetë të dhimbshme e cila ende ruhet e gjallë./CNA.al

 

LEXO TE PLOTE