Connect with Us

REPORTAZH-Punimet e artizanëve të Korçës/ Mimoza Tome, mban gjallë traditën

Në QYTETIN tim

REPORTAZH-Punimet e artizanëve të Korçës/ Mimoza Tome, mban gjallë traditën

Publikuar

-

REPORTAZH-Punimet e artizanëve të Korçës/ Mimoza Tome, mban gjallë traditën

Punimet tradicionale me dorë që dikur ishin zanat më vete për zonjat korçare nuk e kanë humbur vlerën ndonëse të rinjtë e sotëm i janë përshtatur kohës moderne.

Vite më parë, vajzat e reja edukoheshin nga familja për të mësuar domosdoshmërisht si të qëndisnin me dorë, e duket se kjo traditë vijon të ngelet tek shumë familje korçare.

Shembull i mirëfilltë është pikërisht 48 vjeçarja Mimoza Tome, e cila ka hapur biznesin e saj familjar në Pazarin e Vjetër të qytetit. Dyqani i saj është ndër të parët që është hapur në Korçë, 23 vite më parë, dhe i është kushtuar plotësisht qëndismave.

Gjatë bisedës tonë me Mimozën, ajo na tregon se kjo traditë nuk është vetëm e Korçës, por edhe një pjesë e qyteteve në jug e mbartin si traditë,  por qyteti juglindor mbetet pika e fillimit të punimeve artizanale.

Biznesi i familjes Tome gjendet kollaj në Pazarin e Vjetër, pasi punime të shumëllojshme e rrethojnë të gjithë dyqanin dhe të bëjnë kurioz për t’a vizituar e për të parë se çka brenda dhe jashtë tij.

Dhjetëra punime të varura në kanata, sjellin një pamje interesante që s’mund të rrish pa i parë nga afër. Vetë Mimoza është njëra prej zonjave që ka mësuar nga nëna e saj të bëjë punime me dorë, të cilat sipas saj janë të llojeve të ndryshme.

Ajo përmend punimet me grep, ato me sovajkë, qëndisjet me kryq që aplikohen të mbulesat, tek pikturat e stampuara që quhen kanavace.

 

Në punimet me sovajkë përdoret gjithmonë fija pambuk të cilën e marrin nga Greqia dhe është një nga fijet më të mira që nuk dëmtohet as gjatë larjes. Ky lloj punimi është më i vështiri që mund të dallojë nga punët e tjera artizanale, dhe dita ditës po e humbet identitetin për shkak të vështirësisë së tij.

Mimoza nuk le pa përmendur një fakt të rëndësishëm për kohën që ajo e ka mësuar këtë zanat, fakt që lidhet me një lloj shiriti të quajtur “shiriti angle”.

Fillimisht, zonjat e punonin këtë shirit me grep e më pas bënin lidhjen e tij mbi copë, por është një punim që kërkon shumë kohë dhe përqëndrim.

Dikur shiriti angle bënte ndarjen e familjeve në pozicionin ekonomik, nëse një familje kishtë punime me këtë shirit, kjo gjë tregonte se familja ishte me një pozicion të lartë, konsiderohej familje e pasur dhe aristokrate.

Një tjetër lloj punimi që kërkohet së tepërmi edhe në ditët e sotme është qëndisja e pikturave të stampuara “kanavace”, punim që bazohet në një copë të stampuar ku mbi të qëndiset në bazë të kodeve të ngjyrave të cilat janë të pafundme në çdo pikturë.

Mimoza thotë se ky është një punim i orientuar, njësoj si fëmijët që ngjyrosin një format të caktuar apo edhe vendosjen e pjesëve në puzzle të ndryshme.

Pikturat e preferuara për të apasionuarat ndaj qëndisjes mbeten ato të Da Vinçit, Van Gogut, po ashtu edhe piktura të cilat tregojnë fenë e qytetarëve, duke zgjedhur të qëndisin kisha dhe xhami në bazë të besimit të tyre.

Ndonëse mund të konsiderohen si punime të vështira e të lodhshme, kënaqësia që merr në përfundim të punës është e tepër e madhe.

Lind pyetja “Ku mund t’i vendosim këto punime?”. Mjafton që të jesh e apasionuar pas qëndisjes, pasi punimet mund t’i vendosësh në shtëpi, ndonëse ndikon së tepërmi stili i arredimit të saj.

LEXO EDHE:  Tërheq meshkujt me tiparet e saj/ Fotot më joshëse të modeles së Instagramit

Në shtëpitë moderne rrallë herë mund të gjenden mbulesa të qëndisura nëpër tavolina apo jastëkë të punuar me grep nëpër kënde e divanë. Por nuk mund të mungojnë kanavacet si piktura të varura në muret e salloneve apo dhomave.

 

Mimoza në banesën e saj ka një sërë punimesh që i ka bërë pjesë të arredimit, por thekson se më të përshtatshme për këto punime janë bujtinat të cilat rruajnë traditën e stilit autokton, me qilima të shtruara në dysheme, me perdet e punuara me grep që shkojnë së tepërmi me dritaret e drunjta dhe muret prej guri.

Brezi i Mimozës si duket ishte i fundit që u mësonte me detyrim vajzave punët e dorës. E kjo lidhet ngushtë me traditën e martesave që çonin pajën tek shtëpia ku martonin bijat.

Në çdo pajë që përgatitej në atë kohë, kishte një sërë punimesh artizanale si perde, mbulesa tavoline, çarçafë e jastëkë të qëndisur, që sipas gojëdhënave sillnin fat e mbarësi në familjen e re që po krijohej.

Sot gjërat kanë ndryshuar, dhe me keqardhje Mimoza tregon se për sa i përket riteve të dasmave, qëndismat rrallë herë mund të bëhen pjesë e pajës që mund të marrë vajza në shtëpinë e re.

Korça është konsideruar si destinacioni kryesor që zgjedhin turistët vendas e të huaj për të vizituar. Dhe vetë këta turistë ja dinë vlerën punimeve artizanale të cilat e dallojnë qytetin dukë e bërë akoma më të veçantë e më të preferuar.

Interesin e lartë që tregojnë turistët e pranon më plot gojë Mimoza, e cila thuajse çdo ditë sheh në dyqanin e saj vizitorë që me shumë kureshtje qëndrojnë duke parë punimet e ekspozuara, e më kryesorja, bëhen pjesë e punimeve me dorë ndonëse duke patur pak njohuri.

Është vetë Mimoza ajo që i ndihmon të mësojnë të qëndisin pikturat e stampuara që mund të konsiderohen si punimet më të lehta edhe pse duan shumë përqëndrim, durim e vullnet. Turistët e huaj janë ata që e vlerësojnë më shumë këtë traditë korçare dhe nuk largohen nga dyqani pa blerë qoftë edhe një çentro të vogël, jastëk apo kanavace që të mund ta punojnë kur të kthehen në shtëpitë e tyre.

Në përfundim të bisedës me Mimozën, ajo shfrytëzon rastin që nëpërmjet CNA.al t’i drejtojë një thirrje të gjithë të rinjve korçarë : “Pavarësisht moshës, edhe pse moda shkon e vjen, ansnjëherë mos i’u ndani traditës së bukur korçare.

Ne, prindërit tuaj me këtë traditë jemi rritur, me këtë frymë jemi edukuar dhe jemi përpjekur t’iu edukojmë edhe ju. Ju i pëlqeni punimet kur i shihni, por nuk duhet të harroni së këto punime janë nga duart tona. Kënaqësia e këtij zanati merret atëherë kur e ushtroni, e jo vetëm duke i parë. Të qëndisësh një pikturë është si të lexosh një libër, çdo faqe që kalon ka diçka të re, po ashtu edhe çdo ngjyrë që qëndis të jep një pamje akoma më të bukur të punimit që mezi pret ta mbarosh.”/CNA.al

Adresa e dyqanit : Lagjia 8, Rruga Stavri Gjerazi, Nr 1, Pazari i Vjetër Korçë.

Numër kontakti 0698421814

 

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Adresa juaj email nuk do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme shënohen *

Në QYTETIN tim

FOTOT- Natyrë dhe art/ Kolonja “pushtohet” nga panelatat e piktorëve

Publikuar

-

Nga

cna lajm show

Këtë fundjavë Kolonja është “pushtuar” nga panelatat e piktorëve.

Më shumë se 40 artistë janë fotografuar duke pikturuar në zonat më të veçanta të kësaj treve, si Rehova, Borova etj.



Për më shumë ndiqni galerinë e mëposhtme./CNA.al

LEXO TE PLOTE

Në QYTETIN tim

VIDEO- Një vizitor i rrallë në liqenin e Ohërit

Publikuar

-

Nga

cna news, cna lajme, lajme cna, lajme flash cna, cna.al, cna lajme politike, cna kronike, cna lajme bote, cna show

Prej kohësh flamingot kane qënë prezentë në liqenin e Ohërit. Por sa vjen dhe prezenca e tyre rrallohet, njoftoi Agjencia e Zonave të Mbrojtura.

Ky vizitor i rrallë dhe special per liqenin tonë mahnit të gjithë vizitorët të cilët duan të kalojnë kohë në këtë liqen.

Flamingot qëndrojnë zakonisht në pjesën e zonës midis ish-Vilave rezidenciale dhe Drilonit, duke qenë se niveli i liqenit bie dhe ky vend  gjason me habitatin e tyre.


Çfarë duhet të dimë për flamingot:



LEXO EDHE:  Modelja që po “përvëlon” rrjetin/ Fotot e Ana Cheri do t’iu lërë pa mend

LEXO EDHE:  Modelja e fitnesit me trupin perfekt/ Kiera Bernier, fantastike në fotot e fundit

Flamingot janë shpendë që migrojnë në vendet e ngrohta dhe parapëlqejnë ujëra të kripura dhe të cekëta ku gjejnë ushqimin e tyre të zgjedhur. Në vendin tonë habitati i ketij lloji është Laguna e Nartës dhe Karavastasë.

Vemendje të veçantë tërheqin për qytetarët që kalojnë në këtë vend të cilët realizojnë foto dhe video duke e parë si dukuri të rrallë për zonën.

Duke qenë një specie e rezikuar bëhet shpesh herë apel për mbrojtjen e tyre./CNA.al

LEXO TE PLOTE

Në QYTETIN tim

Nga Ilia Ballauri/ Molla në Korçë, dikur

Publikuar

-

Nga

cna lajm aktualitet

Për mollën (Malus comunus) e Korçës, hulumtimet e bëra tregojnë se, është pikërisht malësia e Gorës ku mendohet se ajo është më e lashtë dhe shumë e vjetër. Këtu por edhe në Opar madje, konstatohet edhe një lloj molle e egër, e rrjedhur jo prej fidani po prej fare, e quajtur në gjuhën e popullit, Mollçinka. Kjo më pas shërbente edhe si nënshartesë.

Në mes të shek. 20-të, në malësinë e Gorës gjendeshin akoma këto lloje të vjetra mollësh, e quajtura Majoshka, ajo Kulaçe, Ohrinka (me origjinë të vjetër, prej Ohri) dhe Ajvaneja. Këto konsideroheshin si shumë të vjetra. Ndërkaq, Ajvaneja gjendej në ato kohë edhe në Teqenë e Leskovikut, kurse në Pogradec gjendej një soj i vjetër i quajtur, E Shtrëmbra, e cila prodhonte mollë jo simetrike, por shumë të mira. Në Bilisht gjendej molla e quajtur, E Shënd’Ilisë, e cila kish si karakteristikë se hynte vonë në prodhim (pas 13-14 vjet).

Tani, Molla e Shtrembër e Pogradecit ka patur, frut jo të rregullt, me madhësi mesatare, ngjyrë të kuqëremtë në të verdhë, tul të verdhë në krem dhe shumë të ëmbël. Molla e Shënd’ Ilisë, e Bilishtit, është zbuluar më 1936 në manastiri i Hoçishtit. Fruti ka patur formë të bukur dhe ka qënë mollë e shijshme. Ndërkaq, për mollën Ohrinka që rritej në Gorë, sipas të dhënave, ka hyrë tek ne prej Ohri në mes të shek. 19-të. Ohrinka ka patur frut mesatar, konik, ngjyrë të verdhë në të kuqëremtë, tul të bardhë, e ëmbël dhe e shijshme.

Ndërkaq në literaturë përmënden edhe këto soje të vjetra, E bukura e Voskopit, e cila theksohet se ka qënë si pjalmëzuese shumë e mirë, dhe se ka pas qënë mjaft e përhapur edhe në fshatin Libonik, lloji Erseka (Kalvila e Kuqe me origjinë prej Firences) me frut të kuq, të shijshëm të ëmbël dhe lloji Devollitja (Kalvila e bardhë po ashtu me origjinë prej Firences) me frut të madh, të verdhë, me vello të kuqe.

LEXO EDHE:  Tërheq meshkujt me tiparet e saj/ Fotot më joshëse të modeles së Instagramit

LEXO EDHE:  E rëndë pranë Kishës së Laçit / Korçarja 27- vjeçare tenton vetëvrasjen



Në Korçë, në Bilisht dhe në Pogradec në vitet 1934 – 1938, përmëndet se ka patur pemtore të rregullta mollësh. Ndërkaq më 1929, sipas literaturës janë furnizuar pemtoret e Shqipërisë me material nga Padova e Italisë, me sojet Anurka, Rene Kanadeze dhe Roza Montavana.

Më 1933 janë importuar nga Firencia e Italisë sojet, Starking, Delicious, Golden, Kalvila, Jonathan dhe Renete. Ndërkaq prej Ohrit dhe Resnjës, kanë hyrë sidomos në zonën e Korçës këto lloje, Tetovka (pra nga Tetova), Karapashka (që emri i saktë i së cilës është Kara Pasha =  pashaj esmer), Jonathan, Ohrinka dhe Renete. Në Korçë, sipas literaturës para luftës së dytë ka patur edhe fidanishte me mollë. Të dhënat e vitit 1956 tregojnë se në fidanishten e Korçës ka patur këto materiale, Starking 40%, Deliciose 30%, Janathan 15%, Tetovkë 10%, etj., në Bilisht, Starking 50%, Renet 20%, Tetovkë 20%, etj., në Ersekë, Renet 20 %, Roza Montavana 20%, Tetovkë 20%, Belfior 10%, etj., në Pogradec, Starking 50%, Tetovkë 20%, Jonathan 20%, etj. Teovka ka qënë mollë me frut mesatar, ngjyrë të verdhë në të kuqe, formë kon i prerë, tul të bardhë në krem, me aromë. Anurka ishte mollë me origjinë napolitane, me frut ngjyrë të kuqe të verdhë, frut të butë të shkrifshëm dhe thuhet se më 1956 ka qënë shumë e përhapur në Korçë. Për Jonathan-in e Korçës thuhet se pat hyrë këtu prej Resnjës së Jugosllavisë së dikurshme në vitet 1927 – 30.

Dr. Ilia V. Ballauri,

Nxjerrë nga: “Erozioni gjenetik dhe mbijetesa e sojeve, tek bimët bujqësore të traditës, në zonën e Korçës, 2014″

LEXO TE PLOTE