Connect with Us

Si vdiq Napoleon Bonaparti, perandori që diktoi për 1 dekadë fatin e Evropës

Blog

Si vdiq Napoleon Bonaparti, perandori që diktoi për 1 dekadë fatin e Evropës

Publikuar

-

5 maj 1821 Napoleoni mbyll sytë përgjithmonë në ishullin-burg të Shën Helenës, një territor shkëmbor në mesin e Oqeanin Atlantik, 1.900 km nga bregu i Afrikës Perëndimore. Lajmi jepet nga gazeta angleze “The Statesman” në numrin e 4 korrikut 1821, pra 2 muaj pas ngjarjes.
Nga atje lajmi u përhap në të gjithë Evropën:më 11 korrik në Paris, më13 korrik në Vjenë, 16 korrik në Milano etj. Por ikja nga kjo botë e ish-perandorit pritet me një indiferencë të caktuar, si në Angli ashtu edhe në Paris.

Kontesha Dë Buanj, një nga protagonistet e salloneve midis Londrës dhe Parisit, do të shkruajë në Kujtimet e saj:“Njerëzit e popullit, borgjezë të vegjël u takuan në rrugë me njëri-tjetrin, duke shtrënguar duart dhe duke u ngushëlluar, duke qarë. Por masa e opinionit publik në anën e monarkisë, e lumtur me paqen dhe prosperitetin e porsa-gjetur, qëndroi indiferente”Dhe në fakt kohët kishin ndryshuar. Evropa e vitit 1821, e dalë nga Kongresi i Vjenës, nuk ishte më ajo e vitit 1815, dhe Napoleoni nuk përbënte më lajm. Interesi për ish-perandorin u zgjua vetëm 2vjet më vonë, në prag të suksesit të jashtëzakonshëm të Memorialit të Shën Helenës, i diktuar kryesisht nga Napoleoni, dhe me autorësinë e Emanuel de Las Kases (zyrtar dhe mik i perandorit)

Reagimet në familjen perandorake ishin të menjëhershme. Historiani francez Tieri Lenc shkruan në librin e tij “Bonaparti nuk është më!”:“Paulina ishte mbingarkuar emocionalisht, Ortencia dhe të dashurit e saj u pikëlluan, ndërsa Leticia hezitoi të kërkonte kthimin e eshtrave të djalit të saj nga frika e kostove të larta”.
Më e lehtësuar se sa zemërthyer ishte e veja Maria Luiza, që më 8 gusht 1823 do të ishte më në fund në gjendje të martohej zyrtarisht me gjeneralin Neiperg, me të cilin ajo kishte dy fëmijë gjatë kohës që Bonaparti ishte i internuar, teksa priste edhe një të tretë.

Dashuria e të birit

Më i ndjeshmi nga të gjithë ishte i riu Napoleoni II, djali i Maria Luizës dhe ish-perandorit. I dënuar edhe me një lloj internimi më të butë në oborrin e gjyshit të tij nga nëna (perandori Franci II i Habsburg-Loren), ai nuk e kishte harruar babanë e tij, që ishte treguar gjithnjë shumë i dashur me të.
Shumë më tepër sesa nëna e tij Maria Luiza, që ishte larguar herët nga oborri mbretëror për t’u vendosur në Parma, ku u bë dukeshë. Në moshën 7-vjeçare, fëmija, që u rrit praktikisht vetëm nën shoqërinë e tutorëve shumë të rreptë, shkroi:“Baba, unë të dua dhe të respektoj me gjithë zemrën time!”.
Fjalë të pakta por shumë të çmuara, që e ngushëlluan perandorin në mërgim në momentet më të vështira të sëmundjes së tij. Letrën e tij, Napoleoni e ruante me fanatizëm, së bashku me bustin e vogël prej mermeri të djalit të tij dhe portretet e Leticias (nënës) dhe Jozefinës (gruas së tij të parë). Dashuritë e tij të vetme të vërteta.
Për gati gjashtë vjet, nga dhjetori 1815, njeriu që kishte diktuar fatet e Evropës jetoi në një shtëpi në atë ishull në mes të askundit, me një klimë jo të shëndetshme, të nxehtë dhe të lagësht, i fshikulluar nga erërat e forta.

LEXO EDHE:  Artan Hoxha plas "bombën"/ Rrëmbehet një person për kanabis në Peshkëpi

Minj, insekte dhe mushkonja

Shtëpia ishte e mbushur me insekte dhe mushkonja, dhe mbi të gjitha me “minj që kacavirreshin nëpër mur, duke u hedhur ndonjëherë me sukses nga tavani në mishin e
varur aty pranë. Shtëpia ruhej vazhdimisht nga ushtarët britanikë që ishin nën urdhrat e guvernatorit armiqësor britanik Hadson Loiu, që ishte tmerruar nga ideja se i burgosuri mund të arratisej(tek e fundit me të drejtë, pasi Napoleoni ishte arratisur nga Elba).
Shëndeti i Napoleonit nisi të përkeqësohej me shpejtësi. Mjeku i tij personal, irlandezi O’Meara, e diagnostikoi atë me sëmundjen e hepatit kronik. Nga ana tjetër, Napoleoni ishte i bindur se kishte një tumor në zorrë, sëmundja që i kishte marrë jetën të atit. Në vitin 1818 mjeku u detyrua të largohej nga Longwood House, pasi Loiu nuk ishte dakord me afrimitetin që ai tregonte ndaj të burgosurit.
Napoleoni ruajti një konfidencialitet të madh në Shën Helenë, si të ishte ende në oborrin mbretëror, me një rreth të ngushtë besnikësh. Dy prej tyre u rikthyen për arsye të ndryshme në Evropë më herët se sa të tjerët:Emanuel de Las Kases dhe gjenerali Gaspar Gurgo.
Dy ushtarë me familjet e tyre përkatëse, Bertran dhe Montolo, mbetën në Longwood House. Sharl Montolo, të cilin britanikët e quanin me ironi “lordi Çamberlein”, ishte një mbikëqyrës i përgjithshëm, përgjegjës për marrëdhëniet me autoritetet dhe për furnizimet ushqimore.

Perandori i sëmurë dhe fryma e fundit

Për të zëvendësuar dr.O’Meara, në Shën Helenë mbërriti më 22 shtator 1819 kirurgu korsikan Francesko Antomarki, i shoqëruar nga priftërinjtë Buonavita dhe Vinjali. Pilulat me merkur që përdornin shpesh në atë kohë mjekët, vetëm sa ia rënduan gjendjen shëndetësore Napoleonit.
Në moshën 51 vjeçare Napoleoni dukej sikur ishte 20 vite më i madh. Ai ishte shumë mbipeshë dhe në shëtitjet e rralla në kopsht, detyrohej të çapitej i mbështetur në krahun e dikujt. Në prillin e vitit 1821 sëmundja (një ulçerë kanceroze) u shfaq me të gjithë forcën e saj:dhimbje barku, të vjella, marramendje, shumë djersitje.
Për ta qetësuar disi pacientin, shtrati i tij u vendos në dhomën e ndenjes, që ishte më e madhe dhe më e ajrosur sesa dhoma e tij e vogël. Nata midis 4 dhe 5 majit ishte shumë e trazuar: Napoleoni ishte në delir, fliste me vështirësi, fliste fjalë të pakuptueshme.
Ai murmuriti “la France, l’armée, tête d’armée, Joséphine”.Pastaj asgjë më shumë. Pak pas perëndimit të diellit, në orën 5 e 11 minuta, perandori i francezëve mori frymë për herë të fundit./Përshtatur nga CNA.al

Burimi:  https://www.focus.it/cultura/storia/5-maggio-1821-moriva-napoleone-bonaparte

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Sealand, “shteti”më i vogël dhe më i çuditshëm në botë

Publikuar

-

Nga

Ai quhet ndonjëherë si shteti më i vogël në botë, por nuk është i njohur kurrë zyrtarisht si i tillë. Me një sipërfaqe rreth 4.000 metra katrorë, pra më pak se sa madhësia e një fushe futbolli – Sealand pretendon të jetë shteti më i vogël në botë.

Një fortesë detare në brigjet e Anglisë, Sealand u përdor dikur nga Flota Mbretërore gjatë Luftës së Dytë Botërore. Por në vitin 1967, britaniku Padi Bejts vendosi qëta pronësonte për vete dhe ta shpallte atë një shtet sovran. Gjatë 50 viteve të fundit, familja e tij e ka drejtuar si të ishte një vend i vërtetë, edhe pse nuk është njohur kurrë zyrtarisht si i tillë.

Sot, Sealand ka kushtetutën, flamurin e vet, madje edhe moton e vet zyrtare “E Mare, Libertas”, që do të thotë “Deti është liri!”.Në 5 dekadat e ekzistencës së tij, ky mikro-shtet ka parë vdekje mbretërore, pengmarrje, mosmarrëveshje territoriale dhe madje edhe beteja midis helikopterëve.

Në vitin 1965, ish-majori i ushtrisë britanike Padi Bejts ngriti “Radio Essex”, një stacion radiofonik i palicencuar që transmetonte nga një fortesë e braktisur e Luftës së Dytë Botërore e quajtur “Knock John”.Gjatë Luftës së Dytë Botërore, Britania kishte ndërtuar një numër fortesash të tilla për të zmbrapsur çdo sulm të papritur gjerman.

Por pasi mbaroi lufta, këto fortesa dolën jashtë përdorimit. Dhe në këto kushte u bënë vendi i radiove pirate si ajo që kishte krijuar Bejts, që ishte ndër ata që e përbuznin monotoninë e BBC. Kur qeveria britanike u përpoq që ta mbyllte radion e palicencuar, Bejts e zhvendosi atë nga “Knock John” në “Fort Roughs Tower”, që ndodhej jashtë ujërave territoriale Britanike.

Në prag të Krishtlindjes së vitit 1966, Bejts i lindi ideja ta quajë fortesën“Sealand”, dhe t’ia dhuronte gruas së tij Xhoan.

Kur autoritetet britanike ia bënë edhe më të vështirë aktivitetin,Bejts hoqi dorë nga karriera e tij si radiofonist. Por ai nuk u largua nga“Fort Roughs Tower”. Më 2 shtator 1967, me rastin e ditëlindjes së gruas, a ie quajti fortesën “Principata e Sealand”.

Dhe shumë shpejt, ajo dhe dy fëmijët e tyre u bënë bashkë në “vendin” më të vogël në botë. Krijimi i një territori të pavarur pranë Anglisë, i bezdisi në fillim autoritetet. Ato e përshkruan Selandin me errësirë si “Kuba në brigjet lindore të Anglisë”.

Në vitin 1968, ushtria britanike dërgoi helikopterë dhe anije për të shkatërruar disa kulla

të vjetra ushtarake që ndodheshin pranë Sealand. Familja Bejts e pa këtë aktivitet si një kërcënim për mënyrën e tyre të re të jetës në fortesë. Djali i Padit, Princi Majkëll Bejts,

qëlloi disa herë në ajër në formë paralajmërimi.

Flota britanike u largua, por Padi dhe i biri u thirrën në Angli për t’u përgjigjur për veprimet e tyre. Por meqë Sealand ndodhej jashtë ujërave territoriale Britanike, burrat u lanë të lirë. Familja Bejtes e konsideroi atë akt si njohje de fakto të Sealand si një vend i pavarur. Por qeveria britanike nuk ishte dakord. Në vitet 1970, rreth 50 njerëz shkuan të jetonin në të ashtuquajturin vendi më i vogël në botë. Ata ishin kryesisht miq të familjes Bejts.

LEXO EDHE:  Kur mund të vaksinohen fëmijët nga Covid-19 ? Pesë përgjigje për prindërit

LEXO EDHE:  Artan Hoxha plas "bombën"/ Rrëmbehet një person për kanabis në Peshkëpi

Në atë kohë familja Bejts ndërmori disa hapa për ta bërë fortesën sa më mikpritëse për qytetarët e saj. Për shembull, ata instaluan një gjenerator me erë në majën e platformës, që siguronte energji elektrike për ngrohëset në 10 dhomat brenda Sealand.

Në 10 dhomat përfshihej një kuzhinë, një dhomë ndenje dhe një kishëz. Sa i përket dhomave të gjumit, shumica e qytetarëve flinin brenda këmbëve cilindrike por pa dritare të fortesës – kryesisht nën nivelin e detit.

Një varkë do t’u çonte ushqim, pije, gazeta dhe produkte të tjera. Sidoqoftë, qytetarët ishin gjithnjë të kujdesshëm, pasi orari i anijes mund të ishte pak i paparashikueshëm.“Ndonjëherë prisnim për muaj më radhe që anija të sillte furnizime”- thotë Majkëll.

Në vitet 1970, në Sealand pati një “grusht shteti” nga një gjerman që pretendonte se ishte “kryeministri”.Në vitin 1978, Aleksandër Ashenbah shkoi në Sealand me helikopter me një grup mercenarësh në kohën kur Padi Bejts nuk ndodhej aty.

Ata morën peng Princin Majkëll. “Ata ishin në thelb terroristë, më mbyllën në një

dhomë më më mbajtën aty për 4 ditë pa ushqim dhe ujë”- kujton Princi Majkëll. Në kundërpërgjigje, babai i tij ndërmori një kundërsulm, që solli largimin e shumicës së gjermanëve.

Por qytetarët e Sealand vendosën të mbajnë peng njërin prej tyre. Në ato kushte ambasadori gjerman në Britani, u detyrua të shkonte me helikopter në Sealand, në mënyrë që të negocionte lirimin e bashkëkombasit. Sealand e cilësoi atë si një tjetër shenjë se shteti i tyre po merrej më në fund seriozisht nga të tjerët.

“Duke negociuar me ne, ata na njohën de fakto si shtet”- thotë Princi Majkëll. Por ekzistenca e Sealand nuk ishte ende tërësisht e sigurt. Në vitet 1980, Konventa e Kombeve të Bashkuara për Ligjin e Detit, i zgjeroi ujërat territoriale britanike duke përfshirë fortesën prej çeliku. Londra e mohoi prerë legjitimitetin Sealand.

Familja themeluese e Sealand është ende aktive. Princi Majkëll e drejton Sealand nga shtëpia e tij kontinentale në Essex. Ai ati vdiq në vitin 2012, ndërsa e ëma në vitin 2016. Vitet e fundit, Sealand ka hasur disa telashe. Në vitet 1990, familjes Bejts iu desh të anulonte pasaportat e Sealand, pasi ato ishin duke u përdorur për mashtrime.

Ndërsa në vitin 2006, një zjarr në Sealand shkatërroi plotësisht gjeneratorin kryesor të energjisë. Në vitin 2007, Sealand u nxor për pak kohë në shitje. Por qytetarët e Sealand, kanë shpikur disa mënyra kreative për të mbështetur ekzistencën e mikro-shtetit.

Për shembull, kushdo që dëshiron të bëhet një aristokrat i Sealand mund ta bëjë këtë në këmbim të një pagese. Sot aty banojnë pak njerëz me kohë të plotë. Përveç punonjësve, gazetarëve dhe miqve të ngushtë të familjes Bejts, shumë pak njerëz do të kenë ndonjëherë mundësinë të vizitojnë Sealand. Por të gjithë ata që e kanë vizituar thonë se është vendi më i veçantë në botë./CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Pesë kohët dhe vendet më të këqija për të jetuar gjatë historisë njerëzore

Publikuar

-

Nga

Në pamje të parë, historia njerëzore mund të duket si një katalog katastrofash dhe tragjedish, dhe mbase kjo do të thotë diçka për njerëzimin. Qoftë si rezultat i luftës, urisë, sëmundjes apo një kombinim i të triave, përgjatë historisë ka pasur shumë raste, kur jeta ishte shumë me e rëndë nga sa na duket sot, në periudhën e pandemisë së Covid-19.

Evropa gjatë pandemisë së “Vdekjes së Zezë”

Jeta në Evropën Mesjetare ishte tashmë shumë e vështirë. Por ardhja e 12 anijeve tregtare gjenoveze në tetorin e vitit 1347, solli me vete udhëtarët mikroskopikë (bakteret), që do të shkaktonin një mbretërim të vdekjes dhe terrorit, i cili zhduku deri 60 për qind të popullsisë së Evropës.

E njohur gjerësisht si një nga shpërthimet epidemike më shkatërruese në historinë e njerëzimit, pandemia e murtajës, e njohur më shumë si Vdekja e Zezë, shkaktoi vdekjen  e deri 200 milion njerëzve në Evropë dhe Azi, para se të largohej duke e reduktuar me 22 për qind popullsinë e botës.

Sa për t’i vënë gjërat në perspektivë, ndikimi i asaj humbje ishte aq domethënës, sa që popullsisë së botës do t’i duheshin mbi 300 vjet për të arritur popullatën e saj para murtajës.

Ndërsa njerëzit po përpiqeshin të kuptonin se çfarë po e shkaktonte atë pandemi, shumë prej tyre kthyen kokën nga qielli në kërkim të një përgjigje, duke besuar se sëmundja ishte shkaktuar nga forca astrologjike, apo se ishte një ndëshkim hyjnor nga Zoti.

Njerëzit u bënë edhe më mosbesues ndaj njëri-tjetrit, pasi nuk mund ta dinin se kush mund

të infektohej. Të sëmurët shpesh braktiseshin ose izoloheshin në shtëpitë e tyre. Arat u lanë të papunuara, pasi nuk kishte asnjë njeri të gjallë ose të gatshëm për t’i punuar ato. Tek e fundit, pse të punosh sot, kur mund të vdesësh nesër?

Kina gjatë pushtimit mongol

Kinezët kishin ndërhyrë prej kohësh në punët e fiseve mongole, duke inkurajuar rivalitete dhe luftë midis fiseve të tyre, në një përpjekje për t’i mbajtur ata të përçarë dhe të dobët. Temuzhin, njeriu që do të bëhej Xhengiz Khan (udhëheqësi i madh), nuk i harroi këto ndërhyrje, kur filloi të bashkonte të gjitha fiset mongole nën udhëheqjen e tij të vetme.

Kur në vitin 1205 filloi pushtimi mongol, ishin njerëzit e zakonshëm ata që paguan koston më të lartë. Një pushtim i nisur nga iniciuar nga Xhengiz Khan, u vazhdua nga djali i tij Ogedei Khan, dhe u përfundua nga nipi i tij Kublai Khan, duke prodhuar një fushatë 74-vjeçare, e cila ishte e pabesueshme në brutalitetin e saj dhe shkallën e saj masive.

Gjatë asaj kohe shumë qytete kineze u rrënuan, teksa u rrëzuan perandoritë e lashta, që mendoheshin se ishin të pathyeshme. Vlerësimet në lidhje me numrin e njerëzve të vrarë nga ai pushtim ndryshojnë shumë. Por besohet se popullsia e Kinës u përgjysmua, nga 120 milion njerëz para pushtimit, në vetëm 60 milion pas tij.

Dy Amerikat gjatë periudhës së kolonizimit

 

Para ekspeditës së Kristofor Kolombit në vitin 1492, në Amerikë banonin 10 deri në100 milion njerëz. Ndërsa numri i saktë mbetet i panjohur, e sigurt është se kontakti me kolonët evropianë solli një rënie masive të popullsisë vendase. Para se të vinin evropianët, amerikanët vendas ishin izoluar nga pjesa tjetër e botës. Ata nuk ishin ekspozuar kurrë ndaj sëmundjeve, që tanimë ishin të zakonshme në botën e vjetër.

LEXO EDHE:  “Nuk e pres mrekullinë vetëm nga vaksina”/ Pipero: Duhet të jemi të kujdesshëm

LEXO EDHE:  E rëndë në Korçë/ Gjendet i pajetë 64-vjeçari në rrugë

Menjëherë sapo ranë në kontakt me kolonët evropianë, epidemitë e sëmundjeve të tilla si lija u përhapën në të gjithë kontinentin, duke vrarë një numër të madh njerëzish. Me shumë pak njerëz të mbetur gjallë për të kryer detyra thelbësore, furnizimet ushqimore të fiseve u zvogëluan, duke i bërë ata më të prekshëm nga epidemitë e ardhshme. Madje disa burime sugjerojnë se deri 90 për qind e popullsisë amerikane vendase, vdiq si rezultat i sëmundjeve, brenda një shekulli nga mbërritja e evropianëve.

Kina gjatë “Hapit të Madh Përpara”

Në fund të viteve 1950, udhëheqësi komunist i Kinës, Mao Ce Dun, hartoi një plan ekonomik dhe social që synonte të sillte modernizimin e shpejtë të vendit. Por në vend se ta shndërronte vendin në një parajsë moderne, plani i tij e shndërroi Kinën në një makth katastrofik, që do t’i merrte jetën mbi 55 milion njerëzve në vetëm 4 vjet.

Ai vendosi anulimin e pronës private, dhe deri në fundin e vitit 1958, u ngritën mbi 25.000 komuna, ku secila kishte mesatarisht 5000 familje. Njerëzit u detyruan që të prodhonin grurë, që do të eksportohej dhe shkëmbehej me valutë të fortë.

Çdo gjë ishte në pronësi të komunës, dhe çdo aspekt i jetës së individit kontrollohej

nga komuna ku bënte pjesë. Zakonet antike si funeralet dhe dasmat u konsideruan kundërrevolucionare dhe u ndaluan. Edhe ideja e lirisë personale, u bë një kujtim i zbehtë

në sistemin e vendosur nga Partia Komuniste.

Rezultatet ishin katastrofike. Miliona fermerë të aftë u zhvendosën nga bujqësia në industri, duke sjellë kalbjen e të korrave. E kombinuar kjo me fatkeqësitë natyrore si përmbytjet, dhe një tufë shkatërruese karkalecesh, ai plan shkaktoi një uri masive që vrau miliona njerëz.

Evropa gjatë gjysmës së parë të shekullit XX-të

 

Brenda 30 viteve, u zhvilluan dy luftëra botërore, dhe në të gjithë globin u kryen gjenocide dhe vrasje masive në emër të ideologjive politike, të cilat shkatërruan jetët e qindra miliona njerëzve. Lufta e parë Botërore ishte lufta e parë vërtet moderne, dhe teknologjia që përparonte me shpejtësi u përdor në masë, me pasoja vdekjeprurëse të papara më herët.

Edhe nëse të rinjtë nuk ishin pjesë e 28 milion viktimave ushtarake, ata ishin ende në rrezik të madh kur mbaroi lufta në vitin 1918, vit kur dhe nisi pandemia e Gripit Spanjoll. Deri në dhjetor 1920, kjo sëmundje veçanërisht vdekjeprurëse dhe agresive e gripit vrau deri në 100 milion njerëz, ose 5 për qind të popullsisë totale të botës.

Ata që arritën t’i mbijetonin luftës dhe pandemisë, do të vuanin gjatë viteve 1930 pasojat e një krize të madhe ekonomike, të njohur si Depresioni i Madh. Rënia e madhe të ardhurave dhe papunësia e lartë, mbollën “farën” e konfliktit më shkatërrues të të gjitha kohërave: Luftës së Dytë Botërore, që shkaktoi mbi 50 milionë të vdekur. Lufta e shndërroi në gërmadha pjesën më të madhe të Evropës./CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Pse Bajden duhet ta vërë me shpatulla pas murit Putinin në samitin e Gjenevës

Publikuar

-

Nga

Nga Alina Polyakova & James Lamond “Center for European Policy Analysis”

Administrata e Bajdenit dëshiron që samiti Putin-Biden në Gjenevë, të jetë një hap drejt rivendosjes së një marrëdhënie “të parashikueshme dhe të qëndrueshme” me Rusinë. Por ashtu si shumë nga paraardhësit e tij, të cilët kërkuan një marrëdhënie më të mirë me Putinin, edhe presidenti aktual i SHBA-së ka të ngjarë që të zhgënjehet.

Deri më tani, Shtetet e Bashkuara e dinë se Putini nuk është i interesuar për marrëdhënie

të qëndrueshme me homologun e tij amerikan. Në fakt, Kremlini synon të jetë një forcë destabilizuese, dhe një homologe jo e besueshme.

Lëvizjet dashakeqe të Rusisë në ditët përpara takimit, sinjalizojnë se kjo sjellje nuk ka gjasa që të ndryshojë së shpejti. Vetë samitit është promovuar tashmë si një fitore e PR për Vladimir Putinin brenda vendit.

Media ruse ka pretenduar se ishte Bajden ai që iu lut me ngulm Putinit për takimin, ndërsa ky i fundit po mendonte nëse do t’i “jepte një shans” presidentit amerikan. Ndryshe nga ish-presidenti Trump, admirimi i të cilit për Putinin çoi në një nga samitet më të sikletshme në historinë e SHBA-së në Helsinki të Finlandës, ky president e ka të qartë se kush është në fakt Putini, një njeri me të cilin është përballur për vite me radhë.

Por kjo nuk do të thotë që Bajden është imun ndaj të njëjtit model të “rivendosjeve” të dështuara të paraardhësve nga Klinton tek Bushi dhe Obama. Duke shkuar në këtë takim, presidenti Bajden ka një avantazh kryesor, të cilin Trump e shpërdoroi:aleancat.

Presidenti Bajden duhet që të përdorë takimet me aleatët e SHBA, G-7-ën, NATO-n dhe BE-në për të kërkuar një qasje të koordinuar ndaj Rusisë me rezultate konkrete. Samiti i Gjenevës, është vërtet një shans për një marrëdhënie tjetër SHBA-Rusi, një marrëdhënie në të cilën SHBA-ja dikton axhendën me mbështetjen e aleatëve, dhe ku është ajo që vendos linjat e kuqe të qarta dhe të zbatueshme për sulmet ruse kundër demokracive.

Dhe ja se si mund të bëhet kjo. Së pari, Bajden duhet të shkojë në Gjenevë me një marrëveshje të re nga aleatët në G7, NATO dhe BE, sipas së cilës lufta kundër korrupsionit, pastrimit të parave dhe kleptokracisë, do të jetë një përparësi e aleancës.

Duke koordinuar një goditje ndaj financave të paligjshme dhe korrupsionit strategjik, ekonomitë perëndimore do të minojnë ndikimin keqdashës të Rusisë jashtë vendit, dhe do të promovojnë qëndrueshmërinë demokratike brenda shteteve perëndimore.

Memorandumi i Studimit të Sigurisë Kombëtare (NSSM) i Bajden, që e përcakton luftën kundër korrupsionit si një interes jetik në lidhje me sigurinë kombëtare të Shteteve të Bashkuara është një fillim premtues, por ka ende shumë punë për të bërë në këtë aspekt.

Koordinimi transatlantik, do të jetë thelbësor për çdo përpjekje të suksesshme. Prandaj shkuarja e Bajden në Gjenevë, menjëherë pas takimeve me aleatët kryesorë, duhet të shoqërohet me një shfaqje të forcës. SHBA-ja mund të vendosë sanksione në zbatimin e axhendës së saj anti-korrupsion.

Ndërsa sanksionet janë shndërruar në mjetin kryesor për t’iu përgjigjur Rusisë për gjithçka, nga aneksimi i Krimesë, deri në ndërhyrjen tek zgjedhjet presidenciale amerikane, SHBA-ja nuk ka ndaluar së synuari rrjetet e oligarkëve të Kremlinit, të cilat janë baza e kontrollit të pushtetit nga Putin.

LEXO EDHE:  Kur mund të vaksinohen fëmijët nga Covid-19 ? Pesë përgjigje për prindërit

LEXO EDHE:  Krishtlindjet po afrojnë/ 5 destinacionet më magjike për këtë vit

Aleksei Navalni, udhëheqësi i burgosur i opozitës, ka ofruar një listë të shënjestrave të mundshme për një qasje të tillë. Si pjesë e raportimit të kërkuar nga Kongresi, Departamentet e Shtetit dhe Thesarit kanë bërë kërkime të rëndësishme mbi këtë çështje.

Po ashtu për këtë strategji, ka një mbështetje në rritje dy-partiake në SHBA. Pjesa më e vështirë do të jetë bindja e aleatëve hezitues evropianë. Dhe kjo është arsyeja pse diplomacia në ditët në vijim në samitin e G7 dhe atë BE-SHBA, do të jetë jetike për të paraqitur imazhin e një aleancë të bashkuar.

Së dyti, presidenti Bajden ka thënë se të drejtat e njeriut dhe vlerat demokratike, do të orientojnë politikën e jashtme të administratës së tij. Për ta mbajtur atë premtim, ai duhet të përballet me Putinin për shtypjen brutale që ky i fundit i ka bërë zërave të pavarur në Rusi.

Helmimi, gjyqet farsë dhe ndalimi i vazhdueshëm i Navalnit, shënuan vetëm fillimin e përpjekjes së përtërirë dhe brutale të Kremlinit për të shuar zërat opozitarë në vend. Më 4 qershor, Putini firmosi një ligj që e lejon Kremlinin të kriminalizojë çdo organizatë apo person të shoqërisë civile, duke e cilësuar si “terroriste”.

Organizata anti-korrupsion e Navalnit, dhe ato që lidhen me të, cilësohet tani ekstremiste, ashtu si organizatat terroriste. Kremlini ka përdorur të njëjtën etiketë për t’u bërë presion edhe kompanive amerikane, si Google, Tëitter dhe Facebook, për të hequr ose bllokuar përmbajtjen që e konsideron të paligjshme, një eufemizëm për përmbajtjen anti-qeveritare.

Platformat e mediave sociale me bazë në SHBA, sigurojnë një rrugë të fuqishme për zëra të pavarur si Navalni, videot e të cilit në YouTube marrin miliona shikime nga populli rus.

Së treti, Bajden duhet t’ia bëjë të qartë Putinit se ai është përgjegjës për sulmet kibernetike që vijnë nga kufijtë e Rusisë, pavarësisht nëse ato urdhërohen nga shteti apo jo. Ashtu siç nuk kemi toleruar strehët e sigurta terroriste në të gjithë botën, ne nuk mund të tolerojmë as strehimin e hakerave që sulmojnë infrastrukturën tonë jetike.

Sulmet e fundit ndaj sigurisë energjitike, ushqimore dhe shëndetësore nxjerrin në pah, se si kriminelët kibernetikë që veprojnë nga brenda Rusisë me pëlqimin e qeverisë, po ndikojnë në jetën e përditshme të amerikanëve të zakonshëm.

Bajden ka përpara një axhendë të konsiderueshme në një varg samitetesh, teksa po e rindërton pozicionin e Amerikës në skenën botërore. Samiti i Gjenevës do të jetë më i vështiri nga të gjithë. Por vetëm duke ia bërë të qartë Moskës se ku ekzistojnë linjat e kuqe dhe pasojat e shkeljes së tyre, mund të arrihet një lloj stabiliteti global.

Padyshim që kjo qasje mund të sjellë tone të ashpram, dhe jo shfaqjet e zakonshme të mirëkuptimit në parim, që kemi pritur nga samitet e mëdha. Por në fund të fundit, kjo do të na çojë atje ku duhet të jemi realisht./CNA.al

LEXO TE PLOTE