Connect with Us

Ku po shkon Covid-i në Shqipëri?/ Tre rreziqe të cilat nuk mund të anashkalohen

Shëndeti

Ku po shkon Covid-i në Shqipëri?/ Tre rreziqe të cilat nuk mund të anashkalohen

Publikuar

-

Ku po shkon Covid-i në Shqipëri?/ Tre rreziqe të cilat nuk mund të anashkalohen

Nga Erion Dasho

Shqipëria ka hyrë në një moment përcaktues të epidemisë së COVID. Tendenca në ulje nuk është vetëm tek rastet dhe vdekjet, por për herë të parë që prej një viti edhe në përqindjen e personave të testuar që rezultojnë pozitivë. Prej më shumë se dy javësh kjo përqindje luhatet midis 4.9% dhe 10.8%, çka përputhet me rekomandimet e OBSH-së dhe asaj që i kemi kërkuar prej një viti qeverisë, ministrisë dhe komitetit të ekspertëve.

SI “FOTOGRAFOHET” SOT GJENDJA?

Së pari, numri i raportuar i rasteve, të shtruarve në spital, të rasteve të komplikuara dhe vdekjeve reflekton shkallën e riprodhimit të pandemisë (ish-koeficientin R0, tashmë Rt). Ky koeficient sipas studiuesve të universitetit të Harvardit ka arritur në 0.67. Kjo do të thotë se epidemia po shkon drejt shuarjes, aq më tepër kur rënia e Rt-së po ndodh natyrshëm në mungesë pothuajse totale të masave parandaluese nga institucionet e shëndetit publik apo popullata.

Së dyti, numri i vdekjeve të deritanishme, i vlerësuar në 10,200 (me luhatje nga 9.200 deri 11,200) flet për një shkallë imuniteti grupi mbi 50% në shkallë kombëtare, por që në Tiranë dhe qendrat e mëdha urbane mund të ketë arritur mbi 60%. Kjo shkallë e imunitetit të grupit përputhet plotësisht me vlerën e Rt-së më lart.

Së treti, as edhe “shkeljet” masive të protokolleve anti-COVID siç kanë qenë tubimet elektorale, festat tashmë të përnatshme të të rinjve në bare dhe restorante dhe përgjithësisht hapja pranverore e popullatës nuk ka luajtur ndonjë rol sado të vogël në ecurinë e pandemisë. Ky i fundit është edhe testi më i besueshëm për dy përfundimet e sipërcituara.

POR EPIDEMIA ENDE ËSHTË MES NESH!

Për momentin unë shoh të paktën tre rreziqe të cilat nuk mund të anashkalohen:

Rreziku i parë lidhet me numrin e personave ende aktivë me COVID. Numri i raportuar nga komiteti është rreth 25 mijë persona, por që lehtësisht pëllogaritet 3-5 herë më i lartë duke e rritur këtë numër në rreth 100 mijë persona që ende mund ta transmetojnë infeksionin. Me një koeficient Rt prej 0.67, pritet që këta persona të infektojnë 67 mijë persona të tjerë, e kështu me radhë. Zerimi në kushtet aktuale do të kërkojë disa muaj të arrihet.

Rreziku i dytë rrjedh nga i pari dhe lidhet me komunikimin skandaloz që ka shoqëruar fushatën e vaksinimit. Personave me moshë mbi 60 vjeç të cilët përbëjnë shumicën dërrmuese të të vaksinuarve u është dhënë një ndjenjë e gënjeshtërt sigurie. Vaksina kineze i mbron ata rreth 3% nga infektimi dhe në një shkallë akoma të panjohur nga komplikacionet dhe vdekjet. Nëse të moshuarit e vaksinuar injorojnë sado pak masat mbrojtëse, në praninë e gati 100 mijë personave të infektuar, rrezikojnë seriozisht shëndetin dhe jetën. Madje rritja e lehtë e vdekshmërisë këtë javë në raport me javën paraardhëse, mund t’i dedikohet pikërisht kësaj kategorie.

Rreziku i tretë vjen nga variantet e ndryshuara të virusit, ose më saktë nga variantet e Afrikës së Jugut dhe të Brazilit, pasi përballja me variantin britanik është konsumuar tashmë. Ende nuk dihet shkalla e mbrojtjes që kanë personat e imunizuar ndaj këtyre varianteve. Ky problem do të jetë më akut gjatë sezonit të ardhshëm të virozave, ndonëse nuk përjashtohet mundësia që përballja me këto variante të virusit të ndodhë që në verë.

LEXO EDHE:  160 mësues të infektuar në javën e dytë të shkollës/ PD thirrje urgjente qeverisë

ÇFARË DUHET BËRË?

Në radhë të parë duhet rivendosur urgjentisht komunikimi profesional, transparent dhe i ndershëm me publikun. Në kushtet ku ndodhet Shqipëria, nuk mund të bëhet fjalë për lehtësim masash parandaluese sidomos për personat në risk (ata me moshë mbi 60 vjeç dhe ata me sëmundje bashkëshoqëruese). Këta persona duhet të vazhdojnë të mbrohen si më parë derisa të vaksinohen me vaksina cilësore. Fatkeqësisht, të gjithë duhet të ndërgjegjësohemi tanimë se vaksinimi me vaksinën kineze i ka shërbyer qeverisë për fushatë elektorale dhe vota, por jo qytetarëve për shëndet.

Së dyti, duhet të zbatojmë masa të verifikueshme lehtë për të parandaluar hyrjen e varianteve afrikanojugore dhe braziliane të virusit. Karantina e udhëtarëve në ardhje është një masë e mirë, por që institucionet tona kanë qënë të paafta ta zbatojnë dhe monitorojnë. Në këto kushte, masa e vetme realiste do të ishte kërkesa që çdo person që hyn në vend të paraqesë një certifikatë testimi negative. Kjo politikë duhet vendosur sa më shpejt, përfshi edhe turistët apo shqiptarët e diasporës që do të vijnë për të kaluar pushimet verore.

Së treti, tashmë që numri i rasteve të reja ka rënë në 100 deri 200 raste në ditë, duhet zbatuar me rigorozitet parimi testo-gjurmo-izolo-trajto. Gjurmimi dhe izolimi i kontakteve do të bëjë të mundur të ulet edhe më tej numri i të infektuarve, duke e shkurtuar në pak javë (ndoshta një deri dy muaj) kohën kur do të kemi kontroll të plotë mbi epideminë. Ndërsa përmirësimi i kapaciteteve trajtuese, kryesisht nëpërmjet hartimit dhe zbatimit të protokolleve bashkëkohore, do të ulë edhe më tej numrin e vdekjeve që në raport me numrin e rasteve është i papranueshëm (gjatë ditëve të fundit kemi patur 5-6 vdekje përkundrejt 100-150 raste).

Së fundi, qeveria dhe ministria tanimë që e përfunduan farsën me vaksinën kineze, bëjnë mirë t’i përvishen punës për sigurimin e vaksinave cilësore. Çdo pesoni që nuk ka krijuar imunitet (qoftë pas kalimit të infeksionit, qoftë pas vaksinës kineze) duhet t’i ofrohet mundësia e një doze me një nga vaksinat Pfizer, Moderna ose Astra Zeneca, kjo e fundit e rekomanduar vetëm për personat me moshë mbi 60 vjeç. Në se midis majit dhe tetorit do të administrohen të paktën 500 deri 600 mijë doza të vaksinave të besueshme, të certifikuara nga EMA dhe/ose FDA, mund të thuhet me plot gojën se shqiptarët do të jenë më të mbrojtur nga COVID në sezonin e ardhshëm të virozave.

Faktikisht, zbatimi i gjithë këtyre rekomandimeve kërkon edhe një ndryshim rrënjësor në përafrimin ndaj pandemisë në Shqipëri. Deri më sot menaxhimi i pandemisë është bërë ose nga politikanët, ose nga persona që kanë synuar të përfitojnë materialisht në kurriz të shëndetit dhe jetës së qytetarit, ose nga teknicienë marioneta që kanë ngritur dorën për të miratuar çdo urdhër të ardhur nga pushteti.

Ndryshimi në përafrim mund të vijë vetëm nga një komitet i mirëfilltë teknik që primar ka shëndetin publik dhe jetën e shqiptarëve dhe jo përfitimet politike, ekonomike apo “mbajtjen mirë” me padronët politikë.

Të shpresojmë se kalimi i kompetencave drejt këtij grupimi dhe riorientimi drejt një strategjie shkencore dhe të bazuar mbi evidenca do të ndodhë së shpejti…

 

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Shëndeti

Covid-19/ OBSH miraton për përdorim urgjent vaksinën kineze Sinopharm

Publikuar

-

Nga

Organizata Botërore e Shëndetësisë ka miratuar sot për përdorim urgjent vaksinën kineze kundër COVID, Sinopharm.

Lajmin e bëri të ditur Drejtori i Përgjithshëm i Organizatës Botërore të Shëndetësisë Tedros Adhanom Ghebreyesus, i cili u shprehur se kjo është vaksina e gjashtë që ka marrë vlerësimin e OBSH për sigurinë, efikasitetin dhe cilësinë.

“Këtë pasdite, OBSH miratoi për përdorim emergjent vaksinën e COVID-19 të Pekinit, duke e bërë atë vaksinën e gjashtë që ka marrë vlerësimin e OBSH për sigurinë, efikasitetin dhe cilësinë. Kjo zgjeron listën e vaksinave që COVAX mund të blejë dhe u jep vendeve besim për të shpejtuar miratimin e tyre dhe për të importuar dhe administruar një vaksinë”, tha ai./CNA.al

LEXO TE PLOTE

Shëndeti

Ulet ndjeshëm numri i infektimeve/ Humbin jetën dy persona në 24 orëve të fundit

Publikuar

-

Nga

Ulet ndjeshëm numri i infektimeve/ Humbin jetën dy persona në 24 orëve të fundit

Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale ka publikuar të dhënat e 24 orëve të fundit sa i përket situatës së pandemisë në vendin tonë.

Sipas të dhënave mësohet se në 24 orët e fundit janë kryer 2728 testime dhe kanë rezultuar pozitivë 67 qytetarë, ndërsa janë regjistruar dhe 2 viktima.

Rastet pozitive të konfirmuara janë identifikuar në këto bashki: 17 raste në Tiranë, 9 në Korçë, 7 né Shkodër, 5 në Devoll, 4 në Pogradec, nga 3 raste në Lushnje, Vlorë, nga 2 raste në Elbasan, Berat, Kamëz, Vau i Dejës, Cerrik, Pustec, nga 1 rast në Durrës, Lezhé, Mirditë, Gjirokastër, Malësi e Madhe, Shijak, Maliq.

Në 24 orët e fundit janë shëruar 891 qytetarë, duke e çuar numrin e të shëruarve në 115,253 që nga fillimi i epidemisë.

Aktualisht në spitalet COVID po trajtohen 104 pacientë, 11 në terapi intensive, nga të cilët 4 pacientë janë të intubuar.

Me gjithë përpjekjet e stafit mjekësor, 2 qytetarë nuk e kanë fituar betejën me covid19: 2 qytetarë nga Tirana, të moshave 52-78 vjeç. Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale u shpreh ngushëllimet familjarëve.

LEXO EDHE:  Rama jep lajmin e mirë/ Tregon sa doza vaksine do vijnë këto ditë

LEXO EDHE:  Brain Drain po theksohet në mënyrë të frikshme, si ta ndalojmë me strategji të thjeshta

Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale u drejtohet qytetarëve të mos neglizhojnë asnjë shenjë të sëmundjes dhe të kontaktojnë për çdo dyshim me mjekun e familjes për të kryer testimin si dhe për ndjekjen dhe trajtimin ambulator në banesë. Telefononi në numri 127 të Urgjencës Kombëtare për çdo emergjencë apo referim në spital./CNA.al

LEXO TE PLOTE

Shëndeti

Studiuesit: Konsumimi i një pije alkoolike çdo ditë mund të zvogëlojë rrezikun e sëmundjes fatale të zemrës

Publikuar

-

Nga

Konsumimi i një sasie të moderuar alkooli çdo ditë mund të zvogëlojë rrezikun e vdekjes nga një sëmundje kardiovaskulare deri në 20 për qind, zbulojnë shkencëtarët.

Studiuesit kanë lidhur marrjen e moderuar të alkoolit, e përcaktuar si jo më shumë se një pije alkoolike për gratë dhe dy për burrat në ditë, me një rrezik prej 20 përqind më të ulët të vdekjes nga sëmundjet kardiovaskulare (CVD), në një mostër prej më shumë se 50,000 njerëz.

Interesante, kjo ulje e përqindjes ishte në krahasim me njerëzit nga mostra që kishin konsum të ulët të alkoolit, përcaktuar si më pak se një pije në javë. Ekspertët, nga Shkolla Mjekësore e Harvardit, mendojnë se ka të ngjarë që alkooli i moderuar ul sinjalet e stresit nga truri. Shkencëtarët në institucion  më parë kanë bërë lidhjen midis stresit në tru me një rrezik në rritje të ngjarjeve të CVD si sëmundja e zemrës dhe goditja në tru.

Autorët e studimit theksojnë se ata nuk janë duke i inkurajuar njerëzit të rrisin konsumin e tyre të alkoolit por moderimi është thelbësor, ashtu si thuhet në udhëzimet zyrtare. Për të mësuar më shumë, studiuesit morën të dhëna nga sondazhi i kujdesit shëndetësor Mass General Brigham Biobank i 53,064 pjesëmarrësve me një moshë mesatare prej 57,2 vjeç, nga të cilët 59,9 përqind ishin gra. Marrja e alkoolit, e cila ishte vetë-raportuar nga pjesëmarrësit, u klasifikua si e ulët (më pak se një pije në javë), e moderuar (një deri në 14 pije në javë) ose e lartë (më shumë se 14 pije në javë).

Ngjarjet kryesore të padëshirueshme kardiovaskulare, duke përfshirë sulmin në zemër, goditje në tru ose shtrime të ngjashme në spital, u përcaktuan gjithashtu. Nga pacientët e përfshirë, 752 iu nënshtruan skanimeve PET, të cilat shpesh përdoren si pjesë e shqyrtimit të kancerit, por gjithashtu mund të tregojnë zona në tru që kanë aktivitet të shtuar.

Skanimet i lejuan studiuesit të matnin aktivitetin në rajone të trurit që dihet se shoqërohen me stresin –  amigdala dhe lëvore ballore.Ata më pas grupuan pacientët bazuar në shkallën e aktivitetit të stresit në tru.Nga 53,064 pjesëmarrës, 7,905 (15 përqind) përjetuan një ngjarje të rëndë anësore kardiovaskulare – 17 përqind në grupin e konsumit të ulët të alkoolit dhe 13 përqind në grupin e moderuar të alkoolit.

LEXO EDHE:  Koronavirusi “shpërthen” në bashkinë e Gjirokastrës/ Infektohen katër zyrtarë

LEXO EDHE:  A do e marrë Pipero dozën e dytë?/ Manastirliu: Presim lajme nga mjekët që e ndjekin

Njerëzit të cilët raportuan konsum të moderuar të alkoolit kishin jo vetëm 20 për qind më pak shanse për të pasur një ngjarje të madhe krahasuar me marrjen e ulët të alkoolit, por edhe më të ulët aktivitetin e trurit të lidhur me stresin.  Kjo mbeti e rëndësishme edhe pas kontrollit për variablat demografikë, faktorët e rrezikut kardiovaskular, variablat socio-ekonomikë dhe faktorët psikologjikë.

“Studimet e mëparshme nga grupi ynë dhe të tjerët kanë treguar një lidhje të fortë midis aktivitetit të rritur amigdal dhe një rreziku më të lartë të rezultateve të mëdha anësore kardiovaskulare, të tilla si sulmi në zemër, goditje në tru ose vdekje”, tha Dr Mezue.

‘Në studimin aktual, analizat e rrugëve treguan se lidhja midis marrjes së moderuar të alkoolit dhe rrezikut të ulur të ngjarjeve kardiovaskulare ndërmjetësohet në mënyrë të konsiderueshme përmes uljeve në aktivitetin amigdal.’  Një nga kufizimet e studimit është që pjesëmarrësit vetë-raportuan shkallën e tyre të marrjes së alkoolit bazuar në konsumin mesatar të pijeve në javë.

Studimi i ardhshëm do të përqendrohet në përcaktimin nëse zvogëlimet e vërejtura në aktivitetin e trurit janë rezultat i drejtpërdrejtë i marrjes së moderuar të alkoolit, me anë të skanimeve të përsëritura të trurit dhe vlerësimeve më të hollësishme të marrjes së alkoolit me kalimin e kohës./ CNA.al

LEXO TE PLOTE