Connect with Us

Koronavirusi dhe festat e mëdha/ Cilat janë rreziqet për shtimin e infektimeve

Blog

Koronavirusi dhe festat e mëdha/ Cilat janë rreziqet për shtimin e infektimeve

Publikuar

-

Ndërsa rastet e reja me koronavirus po vazhdojnë që të rriten në të gjithë botën, vendet po merren me mënyrën e menaxhimit të festave të mëdha publike, të tilla si Krishtlindjet dhe Viti i Ri Hënor, për të cilat studiuesit paralajmërojnë se mund të bëhen vatra të shpërthime të mëdha epidemike.

“Ne kemi tashmë një nivel të lartë të përhapjes komunitare të virusit, dhe do të shohim
shumë njerëz që udhëtojnë dhe mblidhen në mjedise të brendshme”- thotë Xhulia Markus, epidemiologe e sëmundjeve infektive në Shkollën Mjekësore të Universitetit Harvardit në Boston, Masaçusets. “Është e vështirë të jesh optimist se gjërat do të shkojnë mirë”- shton ajo.

Si është përhapur SARS-CoV-2 gjatë festave të kaluara?

Rreth 5 milion njerëz u larguan nga qyteti iVuhanit në Kinë në prag të festës së Vitit të Ri Hënor në vitin 2020, një ngjarje që përkoi me fillimin e pandemisë. Festa është një nga emigrimet më të mëdha në botë, kur qindra miliona njerëz udhëtojnë për të vizituar të afërmit. Diku tjetër, si në Britaninë e Madhe, epidemia pasoi një pushim 1-javor të pushimeve shkollore në datat 17-21 Shkurt, kur mijëra njerëz u kthyen të infektuar me koronavirusin e ri nga vendpushimet malore në Italinë Veriore,apo edhe vendet e njohura turistike në Spanjë, thotë Zhengming Çen, epidemiolog në Universitetin e Oksfordit, në Britaninë e Madhe. Kohët e fundit, Kanadaja përjetoi numrin e saj më të lartë të infeksioneve me Covid-19, pikërisht2 javë pas Ditës së Falënderimeve të kremtuar më 12 Tetor.

A po zbaton ndonjë vend leksionet e mësua nga dimri i kaluar?

Megjithëse Kina e ka vënë kryesisht nën kontroll epideminë e saj, duke raportuar afër zero raste lokale gjatë muajit të fundit, Ministri kinez i Shëndetësisë Ma Xiaouei tha muajin e kaluar se udhëtimet dhe tubimet duhet të kufizohen gjatë Vitit të Ri Hënor 2021, një festë 7-ditore që do të fillojë në 11 shkurt.
Masat e parandalimit ndaj koronavirusit, u lehtësuan përpara një feste të madhe kombëtare në Kinë në muajin tetor. Në fund të nëntorit, zyrtarët e Japonisë u kërkuan banorëve të mos udhëtonin për 3 javë në zonat më të goditura nga pandemia.

LEXO EDHE:  A është distancimi social efektiv në luftën kundër Covid-19?

A ka rëndësi madhësia e një tubimi njerëzish?

Mbledhjet masive të njerëzve kontribuojnë direkt në përhapjen e koronavirusit. Për shembull, një ndeshje futbolli në Italinë veriore në shkurt, ku ishin të pranishëm më shumë
se 45.000 njerëz mund ta ketë bërë rajonin një epiqendër të hershme të pandemisë së koronavirusit, thotë Stefania Boçia, eksperte e shëndetit publik në Universitetin Katolik të Zemrës së Shenjtë në Romë, dhe në Spitalin Universitar Xhemeli në Romë.

Por edhe tubimet e vogla paraqesin rreziqet e tyre. Sipas një raporti të botuar nga Organizata Botërore e Shëndetësisë në shkurt, virusi u transmetua kryesisht brenda familjeve në Kinë, me deri në 85 për qind të grupeve të infeksioneve në 2 provinca, që kishin ndodhur brenda në familje.
Një studim i ndryshëm në Vuhan, i kryer po në shkurt, sugjeroi që nëse një person është i infektuar, 30 për qind e familjes së tij – rreth 1 në 3 persona – do të infektohet. Një studim i tretë, që nuk është rishikuar ende, sugjeron se kufizimi i tubimi në 10 persona ose më pak mund të zvogëlojë shkallën e transmetimit të virusit./Përshtatur nga CNA.al

Burimi: https://www.nature.com/articles/d41586-020-03545-1

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

NATO përballë Kinës dhe Rusisë:Çfarë fshihet pas luftës informative në Ballkan

Publikuar

-

Nga

Nga Federico Berger “Formiche.net”

Ballkani Perëndimor është një rajon historikisht kompleks për t’u lexuar dhe interpretuar,

një çështje që i ka rrënjët pjesërisht edhe tek ndikimet e shumta që kanë prekur rajonin.

Duke filluar nga Perandoria Bizantine, duke kaluar përmes dominimit osman dhe hegjemonisë Austro-Hungareze (vetëm sa për të përmendur disa) deri në ditët e sotme,ky rajon ka qenë për shekuj me radhë një kaleidoskop jo vetëm i traditave dhe kulturave, por edhe i mosmarrëveshjeve rajonale dhe i mpleksjes së interesave të huaja.

Por cilët janë lojtarët kryesorë në skenën ndërkombëtare, që po përpiqen të rrisin ndikimin e tyre në Ballkanin Perëndimor përmes mjeteve ekonomike, diplomatike dhe luftës informative?Së pari, është e pamundur të mos përmendësh Kinën.

Pasi ka fituar statusin e një fuqie të madhe botërore, vitet e fundit “Dragoi” ka lëvizur me vendosmëri në skenën ndërkombëtare, duke ndjekur interesat e veta ekonomikë dhe njëkohësisht, aktivitetet e diplomacisë publike edhe në gadishullin ballkanik.

Nuk është rastësi investimi prej mbi 15 miliardë dollarë investime në Ballkanin Perëndimor gjatë viteve 2005-2019, apo ndërhyrjet e Pekinit në peizazhin mediatik të rajonit,që janë intensifikuar në disa mënyra.

Kështu, agjencitë e saj të lajmeve (si Xinhua apo China Radio International), kanë nënshkruar marrëveshje dypalëshe për shpërndarjen e përmbajtjeve pro-kineze në vende të ndryshme të rajonit, duke dërguar gazetarët e tyre për një qëndrim afatgjatë në Ballkanin Perëndimor.

Siç u pa edhe nga veprimtaria e Kinës në fillim të pandemisë, objektivi kryesor mbetet ai i të vepruarit si një aktore dashamirëse dhe bashkë-biseduese e privilegjuar në rajon, kryesisht në dëm të demokracive të mëdha perëndimore dhe institucioneve euro-atlantike.

Dhe ai që përfiton më shumë nga kjo retorike anti-perëndimore është sigurisht Kremlini. Gjatë viteve të fundit, Rusia e ka treguar vazhdimisht gatishmërinë dhe aftësinë e saj për të ndërhyrë në hapësirën informative të këtij rajoni.

Prania e agjencisë qeveritare “Sputnik News” (në variantin e saj Sputnik Serbia) dhe e mediave të tjera të financuara nga Moska (si Russia Beyond dhe NewsFront), e kombinuar me veçoritë kulturore dhe gjuhësore të zonës, përfaqësojnë pjesën kryesore të aktiviteteve pro-ruse të dezinformimit.

Duke filluar nga Serbia dhe e ndihmuar nga kanalet dixhitale, informacioni me origjinë në gjuhën serbe nga mediat pro-Kremlinit shtrihet midis Beogradit, Malit të Zi dhe Republikës Serbe të Bosnje Hercegovinës.

LEXO EDHE:  Alarmi i OKB/ Bota në prag të një pandemie apokaliptike, që mund të vrasë 80 milionë njerëz

LEXO EDHE:  Pesë mitet e mëdha rreth Luftës së Dytë Botërore

Pra një rrjedhë narrativash (potencialisht keq-informuese) që nuk njohin kufij, dhe në një zonë të banuar nga gati 9 milionë njerëz. Retorika, e harmonizuar me interesat strategjikë të Moskës, u forcua akoma më tej gjatë pandemisë.

Reagimi i vonuar i Bashkimit Evropian ndaj krizës shëndetësore, u ka dhënë një frymëmarrje të re narrativave kundër procesit të zgjerimit të BE-së, që është fajtore për dobësimin për shkak të ndarjeve të saj të brendshme të pretenduara.

NATO dhe Shtetet e Bashkuara, tregohen si aktorë armiqësorë për Ballkanin Perëndimor, ndërsa ka pasur një fushatë propagandistike të madhe për të promovuar epërsinë e vaksinës ruse mbi atë perëndimore. Njëkohësisht, media pro-ruse u përpoq të rindizte tensionet etnike, mosmarrëveshjet e pazgjidhura dhe ato rajonale që nuk janë qetësuar asnjëherë.

Është pikërisht Covid-19 dhe menaxhimi i krizës shëndetësore, që mund të shërbejë si një pikënisje ku institucionet euro-atlantike mund të zhvillojnë një qasje më pro-aktive në trajtimin e retorikës anti-perëndimore.

Prej më se 20 vjetësh, NATO me misionin e KFOR-it ka kontribuar në mënyrë aktive në sigurinë e Ballkanit Perëndimor, ku mund të mbështetet tek 3 vende aleate. Në terma ekonomikë, Bashkimi Evropian është aktualisht huadhënësi dhe donatori më i madh në rajon.

Që nga fillimi i pandemisë, BE-ja ka dhënë 3.3 miliardë euro për rajonin. Por kjo paketë e madhe ndihme ka pasur një mbulim shumë të kufizuar të medias lokale. Për të parandaluar që aktorët e jashtëm t’i shfrytëzojnë këto boshllëqe komunikimi, nevojiten fushata të forta, të vazhdueshme dhe të përhapura të informacionit mbi iniciativat dhe aspektet konkrete të pranisë së BE-së dhe NATO-s në Ballkan, duke e diferencuar mesazhin në lidhje me kontekstin dhe audiencën e synuar.

Për më tepër, promovimi dhe bashkëpunimi me agjencitë e pavarura të lajmeve dhe mediat në zonë do të siguronin një dukshmëri më të madhe për të dyja institucionet, duke siguruar zhvillimin e një ekosistemi mediatik pluralist dhe të ekuilibruar në shkallë lokale./CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Fobitë e çuditshme nga të cilat vuajnë njerëzit e famshëm

Publikuar

-

Nga

Të famshmit janë të aftë të mbulojnë pasiguritë dhe frikën e tyre. Sigurisht që veshjet e tyre firmato apo të stiluara nga stilistët më të njohur dhe aksesorët miliona dollarësh kanë prirjen t’ua fshehin këto dobësi, dhe ne supozojmë se kurrë asgjë nuk i prek këta njerëz.

E megjithatë, duket se shumë prej tyre vuajnë nga frika dhe pasiguritë që i mundojnë edhe njerëzit e thjeshtë. Akoma më befasues është fakti që këta vipa nuk kanë frikë t’i pranojnë frikat e tyre.

Frika nga fluturimi

Këngëtarja e njohur amerikane Cher ka frikë nga fluturimi me avion, një nga fobitë më të zakonshme në të gjithë botën. Edhe të famshëm të tjerë si Xhenifer Aniston, Toni Kërtis, Muhamed Ali, Majkëll Xhekson, Upi Goldberg etj., e kanë pranuar frikën ekstreme që kanë nga fluturimi.

Frika nga kllounët

Shkrimtari amerikan Stefën King mund ta ketë përkeqësuar frikën që kanë shumë amerikanë nga kllounët. Në fytyrat e pikturuara dhe buzëqeshjen artificiale, ka disa elementë që trembin për vdekje disa njerëz. Mes tyre janë këngëtari Paf Didi, ylli i sagës“Harry Potter”, Daniel Redklif dhe aktori i famshëm Xhoni Dep.

Frika nga lartësitë

Projektuesi i Kullës Eifel në Paris, Gustav Eifel dyshohet se kishte frikë nga lartësitë. Por

ai nuk është i vetmi. Një nga të famshmit e sotëm që ka frikë nga lartësitë është aktori dhe regjisori Udi Alen. Po ashtu ai ka frikë nga insektet, qentë, se mos preket nga sëmundje të caktuara, nga dushet që kanë në mes vrimën e kullimit, nga hapësirat e ngushta dhe turmat.

Frika nga varrosja për së gjalli

Në kohët e hershme supozohet se shumë njerëz janë varrosur gabimisht kur ishin ende të gjallë, për shkak se trupat e tyre kishin kaluar në gjendje kome të thellë. Dy personalitete të famshme që kishin shumë frikë se mos varroseshin të gjallë ishin shkrimtari i përrallave për fëmijë Hans Kristian Andersen dhe muzikanti i njohur Frederik Shopen.

Frika nga macet

Frika nga macet ose ailurofobia ka prekur shumë personalitete të njohura, përfshirë disa nga emrat më të famshëm të historisë Jul Çezarin, Napoleon Bonapartin, Benito Mussolinin dhe Aleksandrin e Madh. Njerëz të tjerë të famshëm që kishin fobi nga macet ishin Xhengiz Kan, Uilliam Shekspir, Luigji XIV dhe Adolf Hitleri.

LEXO EDHE:  Pesë mitet e mëdha rreth Luftës së Dytë Botërore

LEXO EDHE:  Alarmi i OKB/ Bota në prag të një pandemie apokaliptike, që mund të vrasë 80 milionë njerëz

Frika nga të folurit në publik

A mund ta imagjinoni që ndonjë i famshëm të ketë fobi nga të folurit në publik?Në fakt kjo frikë ka prekur dhe prek shumë personalitete të famshme, duke përfshirë këngëtaren dhe aktoren Barbara Streisën, bukuroshen Merilin Monro dhe komedianin e njohur britanik Lorenc Olivier.

Frika nga uji

Ish-basketbollisti i famshëm amerikan Majkëll Xhordan ka frikë nga oqeani, qëkur ishte dëshmitar i vdekjes së mikut të tij të fëmijërisë. Po kështu, edhe ish-modelja Karmen Elektra përjeton sulme paniku sapo mendon se ndodhet pranë ujit, pasi ajo nuk është në gjendje të notojë. Kristina Riçi ka shumë frikë të qëndrojë vetëm në një pishinë pasi beson se “një derë do të hapej nën dyshemenë e saj dhe do ta gëlltiste atë të gjallë”.

Frika nga kuajt

Aktori i njohur amerikan Robert Patinson i ka shumë frikë kuajt, pasi druhet se mos shtypet prej tyre. Ai hasi shumë vështirësi kur xhiroi skenën me kuaj në filmin “Uji për elefantët”.

Frika nga fluturat

 Aktorja e njohur australiane Nikol Kidman vuan nga kjo fobi. Në një rast ajo nuk ishte në gjendje të kalojë nëpër një pjesë të muzeut ku ndodheshin në një stendë disa flutura të ngordhura.

Frika nga buburrecat, gjarpërinjtë, zvarranikët dhe merimangat

Këngëtari Xhastin Timberleik ka shumë frikë nga merimangat, gjarpërinjtë dhe gjithë zvarranikët e tjerë. Ndërkohë Skarlet Johanson është e tmerruar nga buburrecat dhe zogjtë. Edhe regjisori Stiven Spilberg ka shumë frikë nga të gjitha llojet e insekteve.

Frika nga errësira

Kenju Rives ka frikë të qëndrojë vetëm në errësirë, po ashtu edhe aktorja Megan Foks.

Frika nga bubullimat

Këngëtarja e famshme Madona, i ka shumë frikë gjëmimet dhe rrufetë.

Frika nga prerja e flokëve

Kjo fobi e çuditshme preku psikologun dhe në të njëjtën kohë shkrimtarin amerikan Timoti Liri, që nisi t’i presë vetë flokët pasi kishte frikë të shkonte tek berberi.

Frika nga orenditë

Ish-bashkëshorti i i Anxhelin Xholi, aktori Billi Bob Thornton, ka frikë nga mobiliet antike, dhe nuk mund të qëndrojë në një dhomë që ka objekte të tilla.

Frika nga pasqyrat

Një frikë të tillë ka ylli i serialit “Baywatch”, Pamela Anderson./CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Katër gjenitë e kohës së luftës, që ndryshuan fatin e njerëzimit

Publikuar

-

Nga

Shumë pak gjëra i përkufizojnë speciet tona më mirë, sesa oreksi i pashtershëm për të zhvilluar luftëra. Njerëzit janë angazhuar shpesh në luftë, dhe nga ana tjetër kjo gjë ka nxjerrë në pah zellin dhe zgjuarsinë e mendjes njerëzore.

Lufta e ka dëshmuar veten si një katalizator për zhvillimin e mënyrave të reja për t’i bërë gjërat. Si e mira, ashtu edhe e keqja, kanë një vend në analet e shkencëtarëve të kohës së luftës, të cilët kanë rezultuar vendimtarë për zhvillimin e botës moderne siç e njohim ne sot.

Fric Haber

Një nga shqetësimet më serioze të shekullit XX-të, ishte shkalla me të cilën po rritej popullata globale, dhe si do të ushqeheshin njerëzit. Kapaciteti teknik për të prodhuar mjaftueshëm dhe për të përballuar rritjen e kërkesës për ushqim,ishte thjesht shumë i kufizuar.

Metodat e kufizuara, nuk mund të lejonin prodhimin në shkallë industriale të plehrave kimike, mbi të cilat bazohet sot bujqësia në mbarë botën. Dy shkencëtarë gjermanë, Fric Haber dhe Karl Bosh, ishin të vetëdijshëm për kufizimet në teknologjinë e kohës së tyre, ndaj punuan për të gjetur një zgjidhje.

Ata nisën zhvillimin e një procesi që mund të lejonte prodhimin e amoniakut duke përdorur ajrin dhe jo metodat e tjera. Bllokada ndaj Gjermanisë për burimet e tjera që duheshin për të prodhuan amoniakun gjatë Luftës së Parë Botërore, ishin një nxitje tjetër për përmirësimin e kësaj metode.

Amoniaku ishte i nevojshëm për të prodhuar eksplozivët dhe armë të tjera. Metodat e Haber, sollën përmirësime të mëdha në teknologji, duke mundësuar prodhimin e sasive shumë të mëdha të plehrave kimikë, gjë që e shtoi prodhimin bujqësor.

Alan Turing

Alan Turing ishte një gjeni britanik, i njohur për kontributin e tij të madh gjatë Luftës së Dytë Botërore. Në bashkëpunim me shkencëtarë të tjerë, ai udhëhoqi një përpjekje që solli deshifrimin me sukses të mesazheve të koduara të ushtrisë gjermane.

Pjesa më e madhe e botës dixhitale që kemi sot, është rezultat i mendjes gjeniale dhe këmbëngulëse të Turing. Kontributi i tij në fushën e Inteligjencës,ku ai parashikoi krijimin e kompjuterë që mund të mësonin (Machine Learning), ishte baza e shkencës moderne kompjuterike, madje edhe e biologjisë së sistemeve.

Njohja e tij themelore e shumë prej algoritmeve,tek të cilat bazohet sot teknologjia e informacionit, ka çuar në përmirësimin e jetës tonë në shumë aspekte. Mjerisht, përparimi në këtë fushë u ndërpre disi kur ai vrau veten për shkak të diskriminimit që përjetoi për shkak se  ishte homoseksual.

LEXO EDHE:  A është distancimi social efektiv në luftën kundër Covid-19?

LEXO EDHE:  A është distancimi social efektiv në luftën kundër Covid-19?

Shiro Ishi

Gjatë Luftës së Dytë Botërore u zgjerua shumë diapazoni i armëve. Dhe një nga to ishin armët biokimike. Shiro Ishi, u regjistrua në ushtri si kirurg. Ai ishte mbresëlënës në shumë aspekte, dhe një personazh shumë i çuditshëm. Dijet e tij të mëdha në fushën e biologjisë, të shoqëruara me nacionalizmin e flaktë, bënë që qeveria të pranonte sugjerimin e tij për zhvillimin e armëve biokimike.

Shiro Ishi u bë drejtues i një grupi famëkeq në Kinë, të njohur si “Njësia 731” përgjegjëse për krime të tmerrshme kundër njerëzimit në emër të kërkimit shkencor. Nën udhëheqjen e tij, kjo njësi kreu hulumtime sistematike të drejtpërdrejta të efekteve që kishin mbi njerëzit disa armë biologjike.

3.000-12.000 kinezë vdiqën si rezultat i këtyre eksperimenteve. Ato ishin aq të tmerrshme saqë nuk mund të përsëriteshin më askund. Ndërkohë Shtetet e Bashkuara, i ofruan shkencëtarëve japonezë azil, në këmbim të të gjitha kërkimeve të tyre biologjike. Pa arritjet shkencore të atyre eksperimenteve të tmerrshme, sot të do të kishte shumë boshllëqe të dukshme në të kuptuarit e disa agjentëve biologjikë.

 

Robert Openhajmer

Paqja e sotme në botë, i detyrohet shumë përpjekjeve të këtij njeriu, pasi lufta e gjithanshme sot po shmanget, pasi mund të çojë në shkatërrimin absolut të botës. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, një nga iniciativat e shumta për të ndërtuar armë komplekse ishte Projekti Manhatan.

Ai bëri bashkë shumë shkencëtarëve,të cilët ndërtuan bombat e para bërthamore në botë. Robert Openhajmer ishte një fizikant i talentuar teorik, që kishte kohë që mendonte për dizenjimin dhe ndërtimin e një bombe bërthamore. Talenti i tij u vu re nga gjenerali amerikan Lesli Grovs, që cili e vuri atë në krye të Projektit Manhatan.

Me gjithë suksesin e jashtëzakonshme, deklarata e Openhajmerit për Bagavad Gita do të mbetet një dëshmi e vërtetë, e vetëdijes së tij mbi krijimin e forcës më shkatërruese që parë ndonjëherë njerëzimi:”Tani unë jam bërë Vdekja, shkatërruesi i botëve”./ historyofyesterday-Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE