Connect with Us

Lufta e brendshme për pushtet, e ka minuar rolin e OSBE-së në botë

Blog

Lufta e brendshme për pushtet, e ka minuar rolin e OSBE-së në botë

Publikuar

-

Lufta e brendshme për pushtet, e ka minuar rolin e OSBE-së në botë

Nga Jess Smee “EU Observer”

Pesë muaj më parë, analistët politikë në mbarë botën u habitën nga lajmi se Organizata për Sigurinë dhe Bashkëpunimin Evropian (OSBE), nuk kishte në fakt një udhëheqje, teksa Sekretari i Përgjithshëm Tomas Greminger, e la detyrën në mesin e korrikut, bashkë me 3 udhëheqës të tjerë.

Ai zhvillim u shkaktua nga Azerbajxhani, që kërkoi largimin nga detyra të Përfaqësuesit të Lirisë së Mediave, Harlem Desir, duke e akuzuar atë për “kritika të tepruara” ndaj lirisë së shtypit në Azerbajxhan. Ankesat u përshkallëzuan, duke përfshirë Turqinë dhe Taxhikistanin, që artikuluan ankesa ndaj përfaqësuesit të të drejtave të njeriut Ingibjorg Gisladotir.

Më në fund, pas një ndërhyrje nga Franca, Kanadaja, Norvegjia dhe Islanda, të 4 krerët e OSBE u përjashtuan, duke e lënë organizatën pa asnjë drejtues për herë të parë që kur ajo u krijua në vitin 1975. Një lojtare kryesore ndërkombëtare në parandalimin e konflikteve, ndërmjetësimin dhe promovimin e demokracisë, udhëheqja e saj e munguar erdhi pikërisht në kohën kur organizata ishte gjithnjë e më e kërkuar.

Nga përfshirja e saj në konfliktin në Ukrainën Lindore, deri tek konflikti mbi territorin e diskutueshëm prej kohësh të Nagorno-Karabakut, që në shtator degradoi sërish në një luftë me armë. OSBE-ja u gjend në qendër të procesit të ndërmjetësimit mbi Nagorno-Karabakun, me negociatat e saj në kuadër të Grupit të Minskut.

Përpara armëpushimit të nënshkruar nga Armenia dhe Azerbajxhani në fillim të nëntorit, analistët po bënin presion që Grupi i Minskut të bënte më shumë për të ndalur numrin e madh të të vdekurve në terren, duke shtuar aktivitetin e tij në terren.

Analistët ndërkombëtarë nxituan të vënë re se grindjet e brendshme, vështirë se mund të kishin ndodhur në një moment më të keq sesa ky, duke përkuar me problemet globale ekonomike dhe sociale, të përkeqësuara nga pandemia e koronavirusit.

“Ne jemi në kaos pikërisht nga mungesa e lidershipit në mesin e një krize globale”-tha përfaqësuesi i SHBA-së Elsi Hestings, kryetari i Komisionit bipartizan të Helsinkit. “Tani më shumë se kurrë, janë të nevojshme institucionet e besueshme shumëpalëshe, që mund të gjejnë zgjidhje afatgjata edhe pas pandemisë aktuale”-theksoi ai.

Si e vetmja organizatë e përqendruar tek siguria që përfshin Rusinë, SHBA dhe vendet e tjera kryesore perëndimore – të gjitha në të njëjtën mënyrë – OSBE ka një fuqi të pazakontë. Por përçarjet në strukturën e saj, janë pjesë e një rënieje më të gjerë që po pëson multilateralizmi në përgjithësi.

Kjo gjë shihet tek institucione si Kombet e Bashkuara dhe Organizata Botërore e Tregtisë, anëtarët e së cilës vijnë gjithashtu nga kampe politike diametralisht të kundërta. Por ndërsa ndikimi i grupimeve multilaterale është dobësuar, autoritarizmi dhe rënia e lirive publike janë tashmë një problem në gjithë botën.

Raporti i fundit mbi Demokracinë i fondacionit Bertelsmann për vitin 2020, tregon se si demokracitë po përballen me sfida në rritje nga brenda, duke nënvizuar nevojën për një kohezion dhe kontroll global.

LEXO EDHE:  Miratimi i Altin Binajt në Kushtetuese/ Reagon OSBE: Presim emërimet pasuese

“Një numër qeverish të zgjedhura në mënyrë demokratike, po i minojnë qëllimisht organet e mbikëqyrjes të krijuara për t’i mbajtur ato llogaridhënëse, dhe për t’i detyruar të qeverisin me përgjegjësi. Regjimet autokratike, po përpiqen të shtypin forcave të opozitës dhe mediat e lira”- thuhet në raport.

Por pavarësisht problemeve me lidershipin qendror, OSBE ruan një profil të lartë, duke vëzhguar fletët e votimit, mbrojtur lirinë e medias, dhe ndërmjetësuar në konflikte të ndryshme. Për shembull, merrni monitorimin e zgjedhjeve në SHBA, dhe kritikat ndaj pretendimeve të presidentit Donald Trump për manipulime, për të cilat ajo tha se “minojnë  besimin e publikut” tek demokraci.

Apo deklarata e saj e fundit, duke ushtruar presion mbi regjimin në Bjellorusi, që t’i japë fund pandëshkueshmërisë për abuzimet e të drejtave të njeriut, dhe për të mbajtur zgjedhje të lira.

Por sesa seriozisht merren komentet e saj, kjo nuk përputhet dhe aq me reputacionin e saj ndërkombëtar.

Dhe ajo, argumentojnë analistët, po dëmtohet nga problemet e menaxhimit. “Unë mendoj se një vakum në udhëheqje që vazhdon për një kohë të gjatë, e dëmton besueshmërinë e OSBE-së”-thotë Stefani Lihtenshtajn, ish-zyrtare e OSBE-së dhe eksperte e institucionit.

Dhe ndërkohë po afron dita e procesit të përzgjedhjes për portet kryesore drejtuese të OSBE-së, me 11 kandidatë që po garojnë për 4 postet e lartpërmendura. Diskutimet me dyer të mbyllura, ka të ngjarë të jenë komplekse dhe polarizuese, pasi emërimet kërkojnë konsensus midis të gjitha 57 shteteve, që do të thotë se çdo anëtar mund të bllokojë marrëveshjen.

Përvoja e shkuar, tregon se sa delikat mund të jetë ky proces:Grupi i fundit prej 4 drejtuesish, i zgjedhur në vitin 2017, kërkoi muaj të tërë negociatash, dhe një mbledhje jo-formale të ministrave të jashtëm për të dalë nga ngërçi.

Por ndërsa dhjetori po vjen, pjesa tjetër e botës po sheh nga afër atë që do të ndodhë. Pas një viti me probleme të reja të jashtëzakonshme, konflikte të dhunshme dhe probleme me demokracinë në shumë vende, OSBE-ja duhet të tregojë se ka ndikimin dhe kohezionin  duhur për t’u përballur me sfidat që ka përpara./ Përshtati në shqip CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Hetimi mbi origjinën e Covid-19/ Çfarë nuk do të mësojë dot OBSH nga Kina

Publikuar

-

Nga

Mbi 85 milionë të infektuar me Covid-19 në botë/ Rreth 1,9 milionë të vdekur

Nga Holman W.Jenkins, Jr. “The Wall Street Journal”

Pas shumë debatesh për të pasur qasje, një vizitë e ekspertëve të Organizatës Botërore të Shëndetësisë në Kinë, nuk do të mund të zgjidhë dot misterin e origjinës së Covid-19. Misioni i ekipit do të bazohet në intervistimin e personelit mjekësor dhe kërkimor kinez, për të parë nëse ata do të tregojnë histori që janë të ndryshme nga versioni zyrtar që jep Pekini.

Por ata nuk do t`a bëjnë diçka të tillë. Një arsye e qartë e vonesës së gjatë dhe politizimit që shoqëroi ftesën e OBSH-së,ishte sigurimi i regjimit se zyrtarët lokalë dhe mjekët kinezë do të thonë atë që u ka diktuar qendra. Tani sfida e vërtetë, për të cilën unë dyshoj se do të ketë shumë bashkëpunim nga Kina, është që të inspektojë inventarin e mostrave të pacientëve dhe autopsive, para shpërthimit epidemik në Vuhan, për të zbuluar se ku dhe kur u shfaq virusi pa u njohur ende.

Vende të tjera kanë qenë të gatshëm t`a bëjnë këtë jashtë Kinës. Ne e dimë se virusi ishte i pranishëm në Francë në dhjetor 2019, pra para shpërthimit epidemik të Vuhanit. Një grua me tiparet tipike të Covid-19, që u paraqit në një spital të Milanos në nëntor 2019,
është identifikuar si “Pacienti Zero” i mundshëm në Itali.

Disa mostra të gjakut, sugjerojnë se virusi mund të ketë qenë i pranishëm në Itali që prej shtatorit 2019. Në komentet për median, zyrtarët e OBSH-së kanë aluduar se edhe Kina ka mbledhur gjithashtu mostra të tilla dhe nuk i ka bërë publike rezultatet. Por mos prisni ndonjë gjë të madhe. Tani, zyrtarët kinezë kënaqen kur sugjerojnë, bazuar në prova të tilla, se koronavirusi filloi diku tjetër. Kina mburret me meritën e njoftimit të botës për ekzistencën e virusit. Dhe çfarë ka mbetur tani për t`u zbuluar? Çdo gjë është e mundur derisa të vendosim një model mbi rastet e hershme të panjohura.

Ajo që po ndodh sot në Kinë, mund të jetë një temë më e frytshme e hetimit të OBSH-së sesa ajo që ndodhi në Vuhan një vit më parë. Javën që shkoi në provincën Hebei 22 milion njerëz janë urdhëruar të mos largohen nga shtëpitë e tyre, në përgjigje të asaj që përshkruhet si një “mori” rastesh. Raste të tilla janë shfaqur vazhdimisht në të gjithë Kinën,me shumë pak informacione që arrijnë të dalin jashtë vendit. Në qytetin e Kashgar u vendos një bllokim,pasi një rast i vetëm asimptomatik shkaktoi përhapjen e virusit tek 137 të tjerë, që të gjithë asimptomatikë.

A është kjo një mrekulli mjekësore, apo qytetarët e Kinës kanë marrë mesazhin se duhet t’u fshehin autoriteteve dhimbjet e fytit dhe ethet?
Asnjë shoqëri perëndimore nuk do të duronte dot kostot që Kina u ka kërkuar të përballojnë qytetarët e saj:testime masive të detyrueshme, karantinim të detyruar, mbyllje në shtëpitë e tyre të njerëzve pa simptoma apo të infektuar. Kina nuk është Tajvani, Singapori apo edhe Koreja e Jugut, një vend i rrethuar nga uji në të tria anët, dhe me njënjë kufi ushtarak të pakalueshëm në anën e katërt.

LEXO EDHE:  Miratimi i Altin Binajt në Kushtetuese/ Reagon OSBE: Presim emërimet pasuese

LEXO EDHE:  Bernd Borchardt: Regjimet shtypëse bien me revolucion

Para goditjes së pandemisë, Kina ishte destinacioni nr.4 turistik në botë me 60 milion turistë të huaj në vit. Udhëtarët e biznesit garantonin flukset e investimeve dhe tregtisë. Humbja e këtyre përfitimeve, është ndër kostot që janë detyruar të përballojnë njerëzit në Kinë.
Më e vështirë për t’u kuptuar, është fakti se ata e bënë këtë për të shmangur kostot, për të cilat vendet perëndimore nuk kishin pse të shqetësoheshin. Nga një llogaritje e bërë publike në janar 2020, Kina ka 3.6 shtretër të kujdesit intensiv për çdo 100.000 qytetarë, krahasuar me 29.4 në SHBA dhe 38.7 në Gjermani.

Kina ka 9 qytete më të mëdha sesa Nju Jorku, 27 më të mëdha se Los Anxheles dhe 40 më të mëdha se Çikago. Tani mendoni pak skenarin kur virusi përhapet në mënyrë të shfrenuar nëpër këto qytete ashtu siç bëri në Nju Jork në pranverën e vitit të kaluar.
Në rast se po pyesni, mosha mesatare në Kinë është afërsisht e njëjtë me atë në SH.B.A Vuhani, një qytet me 11 milion banorë, është 30 për qind më i madh se Nju Jorku. Megjithatë sistemi i tij spitalor ra në kolaps që në mbingarkesën e parë dhe valën e vdekjeve që e pasuan, dhe që sipas statistikave zyrtare, ishte më pak se një e katërta e asaj që përjetoi Nju Jorku disa javë më vonë.

Në Vuhan, pacientët vdiqën jo vetëm nëpër korridoret e spitaleve, por edhe në rrugë. Covid ka qenë një përvojë e përafërt për të gjithë. Megjithatë, kërcënimi nga grumbullimet e mëdha urbane të Kinës, mund të dukej si fundi i rrugës për Partinë Komuniste.
Unë u gëzova kur pashë një artikull në “The New York Times” një ditë, që në vend që të brohoriste për epërsinë e zyrtarëve të saj, e pranoi se Tajvani përfitoi nga të qenit një ishull,dhe nga mundësia e ndalimit të udhëtimeve. SHBA-ja ka 328 porte me qasje ndërkombëtare. Edhe me turizmin që ka pësuar një rënie me 68 për qind, madje edhe me kufijtë meksikanë dhe kanadezë të mbyllur për udhëtime “jo thelbësore”, më shumë se 100.000 njerëz kalojnë çdo ditë kufijtë tanë (duke mos përfshirë këtu kaluesit e paligjshëm të kufijve).

Kina mund të mos jetë model për asnjë vend. Ne mund të jemi ende mirënjohës për shembullin e saj. Ndërsa të tjerët e kanë pranuar epideminë, dhe janë fokusuar në trajtimin e pacientëve, ekonomia e saj ka ndihmuar botën të qëndrojë në këmbë.
Importet e saj bujqësore dhe industriale janë rritur. Fabrikat e saj kanë rifilluar punën, siç e kanë thënë mediat kineze“pajisje mjekësore dhe pajisje nga shtëpia” në sasi të mëdha për të ndihmuar vendet e tjera të menaxhojnë përshtatjet e tyre për shfaqjen e Covid-19 në botë./Përshtatur nga CNA.al

Burimi:  https://www.wsj.com/articles/what-who-wont-learn-from-china-11610748507?mod=opinion_lead_pos10

LEXO TE PLOTE

Blog

Epoka e Merkelit vetëm sa mund të ketë filluar

Publikuar

-

Nga

Nga Matthew Karnitschnig “Politico”

Emri i Angela Merkel nuk ishte të shtunën në fletët e votimit në kongresin e Kristiandemokratëve gjermanë (CDU). Madje ajo nuk doli fare në skenë. E megjithatë, prania e saj varej si një perde e kadifenjtë mbi forumin e lartë partiak.

Vendimi i partisë për të mbështetur kandidatin e saj të preferuar – Armin Lashet, kryeministri popullor i landit Nordrhein-Vestfalen – ishte më shumë se sa një sinjal se CDU-ja do t’i qëndrojë kursit të Merkelit për një periudhë afatshkurtër. Zgjedhja e Lanshet, ishte një konfirmim zyrtar se Merkel ka lënë një vulë të pashlyeshme në partinë më të madhe politike të Gjermanisë, e cila me gjasë do të jetë përcaktuese edhe për vitet që do të vijnë. Shumë konservatorë gjermanë, i kundërshtojnë politikat e Merkel mbi refugjatët, ekonominë, madje edhe pandeminë.

Gjatë 2 viteve të fundit, atyre u është dhënë jo vetëm një, por dy mundësi për t’i dhënë fund epokës së Merkelit, duke dështuar në të dyja provat. Duke pasur parasysh mundësinë për të kthyer orën pas, dhe për t`a ripërtërirë qasjen tradicionale konservatore të CDU-së mbi çështjet sociale dhe ekonomike, delegatët e partisë vendosën që në vend të kësaj t’i qëndrojnë besnikë qasjes më përfshirëse të Merkelit.
Edhe nëse Lashet, që përballet me detyrën sfiduese të bashkimit të partisë pas tij përpara zgjedhjeve të ardhshme rajonale dhe atyre kombëtare, do të bëjë mënjanë dhe do t’i hapë rrugë kryeministrit të njohur bavarez Markus Soder në garën për kancelar, blloku konservator i Gjermanisë nuk ka gjasa që të braktisë “manualin”e Merkelit.

Arsyeja kuptohet me një vështrim mbi rekordin e kancelares. Për 16 vjet, ajo ka arritur t`a dominojë politikën gjermane, duke tejkaluar ndarjen ideologjike. Ndërsa qasja e saj i kushtoi CDU-së mbështetjen e disa konservatorëve, shumë prej të cilëve u zhvendosën tek Alternativa për Gjermaninë e ekstremit të djathtë, Merkel e zgjeroi mbështetjen ndaj demokristianëve, veçanërisht midis grave, që janë çelësi i suksesit të saj elektoral.

Votimi i së shtunës, ishte një njohje nga CDU-ja, që nëse partia dëshiron t`a ruajë dominimin e saj në Gjermani, ajo duhet të evoluojë bashkë me shoqërinë gjermane duke përqafuar një qasje më fleksibil, më liberale për shumë çështje, një strategji që shumë do t`a quanin Merkelizëm.

Në filllim Merkel, pastaj partia

Në pamje të parë, fitorja e Lashet ndaj Friedrih Merc, konservatorit tradicional që ishte favoriti i krahut të djathtë të CDU, vështirë se ishte e parashikueshme. Lashet fitoi me 53 për qind të votave, përkundrejt 47 për qind që mori Merc.
Por në këtë epokë të politikës së përçarë e të polarizuar, ku disa zgjedhje kombëtare vendosen nga një grusht votash, një epërsi prej 5 përqindësh, është praktikisht një epërsi e madhe. Për më tepër, Merc, një rival i hapur i Merkel që e lufton prej dekadash, nuk ka humbur vetëm përballë Lashet.

LEXO EDHE:  Po nis lufta?/ Mediat serbe: Shqiptarët do të zbarkojnë të armatosur në kufi dhe…

LEXO EDHE:  “Covid-i dhe pushteti”/ Erion Dasho: Qeveria nuk ka asgjë nën kontroll, po bëjnë propagandë!

Ai humbi gjithashtu 2 vjet më parë përballë Anegret Kramp-Karrenbauer, zgjedhja e parë e kancelares Merkel për t`a pasuar atë në detyrë. Pra, debati mbi drejtimin e CDU-së është vendosur mbi një të ardhme të parashikueshme. Dhe Merkel la pak dyshime në këtë pikë gjatë kongresit të së shtunës. Vetëm disa orë pas humbjes, Merc u vetë-ofrua t’i bashkohej kabinetit të Merkel si Ministër i Ekonomisë, një post që mbahet aktualisht nga i besuari i Merkel, Peter Altmajer. Përmes zëdhënësit të saj, Merkel e refuzoi shpejt këtë propozim, duke thënë se ajo nuk kishte plane për ri-formatimin e qeverisë. Merkel është tani gati të tërhiqet nga detyra, duke lënë pas një nga trashëgimitë më të rralla politike për një lider në një demokraci parlamentare, dhe duke përcaktuar jo vetëm kohën e daljes së saj nga pushteti, por edhe identitetin e pasardhësit dhe axhendën afatgjatë të partisë së saj.

Pavarësisht nëse çështja në fjalë është politika e jashtme apo ekonomia, Lashet nuk e fshehu synimin e tij për të ndjekur politika të ngjashme me ato të Merkel.Edhe mesazhi i Lashet për delegatët ishte krejtësisht Merkelian:“Unë nuk mund të jem një shoumen i shkëlqye, por jam Armin Lashet dhe mund t’i besoni kësaj”-tha ai në kongres.

Ndërkohë, ai inkurajoi kolegët e tij konservatorë që të përballen me një realitet, mbi të cilin flitet rrallë. “Shumë njerëz tërhiqen së pari nga Angela Merkel dhe pastaj nga CDU”-tha ai, duke shtuar se besimi dhe besueshmëria që Merkel gëzon brenda dhe jashtë vendit nuk mund të transferohet thjesht nga një udhëheqës tek tjetri, por duhet të “fitohet”.

Historia i gjykon liderët politikë jo vetëm nga ato që arrijnë gjatë kohës që janë në detyrë, por edhe nga fuqia e qëndrueshme e ndikimit të tyre. Të shtunën, CDU-ja bëri një hap të madh drejt përfshirjes së Merkel në panteon, së bashku me Helmut Kolin dhe Margaret Theçerin. Kjo është arsyeja pse epoka e Merkel jo vetëm që nuk ka mbaruar, por mund të jetë vetëm fillimi./Përshtatur nga CNA.al

Burimi:  https://www.politico.eu/article/merkel-era-may-only-just-be-beginning/

LEXO TE PLOTE

Blog

Mansa Musa, kush ishte njeriu më i pasur në histori

Publikuar

-

Nga

Mansa Musa, kush ishte njeriu më i pasur në histori

Kur njerëzit mendojnë për njerëzit më të pasur në histori, u shkon më shpesh mendja tek industrialistët e epokës moderne, si Rotçajldët apo Rokefeler-ët. Ndoshta disa do të përmendnin gjithashtu miliarderë aktualë si Bill Gejt, Karlos Slim, ose shumë sheikë të pasur arabë.
Por personi më i pasur në të gjithë historinë e njerëzimit ishte një sundimtar nga shteti afrikan i Malit, i quajtur Musa Keita I, Mansa X i Perandorisë së Malit (Mansa është një titull i ngjashëm si“sulltan” ose “perandor”). I lindur në vitet 1280, Mansa Musa e zgjeroi Perandorinë e Malit duke pushtuar 24 qytete dhe zonat përreth.

Në kohën kur vdiq rreth vitit 1337, ai kishte grumbulluar një pasuri marramendëse. E përshtatur sipas inflacionit, Mansa Musa I do të kishte sot mbi 400 miliardë dollarë. Pas tij vjen familja Rotçajld, pasuria e kombinuar e së cilës është rreth 350 miliardë dollarë. Ajo e J.D.Rokfeler vlen 340 miliardë dollarë; e Endrju Karnexhi 310 miliardë e kështu me radhë.

Mansa Musa I, e bëri pasurinë e tij fillestare nga minierat e arit dhe kripës në Afrikën Perëndimore. Perandoria Maliane u themelua nga mbetjet e Perandorisë Ganeze. Në kulmin e saj nën Musa I, Perandoria e Malit shtrihej në të gjithë Afrikën Perëndimore, nga Oqeani Atlantik deri në Timbuktu, përfshirë pjesë të Çadit të sotëm, Bregut të Fildishtë, Gambias, Guineasë, Guinea-Bisaut, Malit, Mauritanisë, Nigerit, Nigerisë, dhe Senegalit.

Pra një perandori me një shtrirje gjatësore mbi 3218km. Përveç përfshirjes së shumë qyteteve nën mbretërimin e tij të drejtpërdrejtë, Mansa Musa merrte haraç nga shumë të tjerë. Ndërsa Evropa po luftonte kundër “demonëve” të urisë, murtajës dhe luftës midis aristokracive, Mbretëritë afrikane po lulëzonin.

Sipas zakonit malian, një mbret duhej të caktonte një zëvendës sa herë që shkonte për pelegrinazh në Mekë (kërkesë për çdo mysliman të devotshëm që ka mjetet për t`a bërë këtë), ose nëse fillonte ndonjë fushatë tjetër ushtarake.
Nëse mbreti nuk rikthehej, fronin e merrte zëvendësi i tij i emëruar. Abubakar Keita II (paraardhësi i Musait) u nis në një ekspeditë detare për të gjetur skajet e Oqeanit Atlantik, dhe humbi pa asnjë gjurmë. Para se të ngjitej nëfron në vitin 1312, Musa I dërgoi 2.000 anije për të kërkuar Abubakari Keita II.

Kur askush nuk u kthye, të gjithë ranë dakord që Musa I të ishte perandori i ligjshëm i Malit. Pasuria e Mansa Musa I, ishte vetëm një pjesë e trashëgimisë së tij. Duke kontrolluar rrugët e rëndësishme tregtare midis Mesdheut dhe bregdetit të Afrikës Perëndimore, Mansa Musa themeloi qytetin e tij Timbuktu si qendrën perëndimore të kulturës dhe mësimit
islam.

LEXO EDHE:  Bernd Borchardt: Regjimet shtypëse bien me revolucion

LEXO EDHE:  Raporti i OSBE/ODIHR-it i dha të drejtë ZGJIDHJA-s për 25 qershorin

Ai pagoi një arkitekt nga Andaluzia rreth 200 kg ar për të ndërtuar Xhaminë Xhingereber, e cila ekziston edhe sot. Gjithashtu,Mansa Musa ndërtoi Universitetin e Timbuktu, për të tërhequr studiues dhe artistë nga e gjithë bota islamike. Brenda perandorisë së tij, Mansa Musa I inkurajoi urbanizimin duke financuar ngritjen e shkollave dhe xhamive.

Mansa Musa I tërhoqi për herë të parë vëmendjen e botës në vitin 1324, kur shkoi për pelegrinazhi në Mekë. Shpenzimet e tij të madha tërhoqën shumë vëmendjen e evropianëve të kohës. Askush deri atëherë nuk udhëtonte me aq shumë gjëra me vlerë. Kronistët përshkruajnë një karvan prej dhjetëra mijëra ushtarësh, civilësh dhe skllevërish, 500 lajmëtarë që mbanin shkopinj të artë dhe që ishin të veshur me mëndafsh. Ndërsa shumë deve dhe kuaj ishin ngarkuar më shumë shufra ari.

Mansa Musa udhëtonte bashkë më gruan e tij, Inari Konte, dhe 500 gratë që i shërbenin. Rrugës ai ndërtoi shumë xhami, përfshirë ato në Dukurej, Gundam, Direj, Uanko dhe Bako. Shumë nga xhamitë e tij ekzistojnë edhe sot. Thuhet se kur arriti në qytetin e famshëm të Kajros, ai harxhoi aq shumë para, duke u dhënë ar të varfërve, dhe blerë ushqime, saqë shkaktoi një inflacion shumë të madh nga i cili qytetit iu desh kohë të merrte veten.
Mansa Musa vdiq diku midis viteve 1332-1337. Fronin e zuri djali i tij Mansa Maghan I, i cili kur babai i tij largohej për pelegrinazh, sundonte si regjent. Por ai mbretëroi vetëm për 4vjet, para se t`a pasonte xhaxhai i tij, Mansa Sulejman./Përshtatur nga CNA.al

Burimi:  https://www.ancient-origins.net/history-famous-people/mansa-musa-richest-man-history-006847

LEXO TE PLOTE