Connect with Us

Modeli Trump, si rrugëzgjidhje për ringritjen e kombit

Opinione

Modeli Trump, si rrugëzgjidhje për ringritjen e kombit

Publikuar

-

Modeli Trump si rrugëzgjidhje për ringritjen e kombit

Nga Nikola Kedhi

Përse bien kombet? Është një pyetje që njeriut të zakonshëm, në furtunën e jetës së përditshme, nuk i shkon ndër mend ta bëjë. Në fund të fundit, ngjan një pyetje tejet filozofike, e së tepërmi e mundimshme, për dikë që i duhet të fokusohet te familja, të vrapojë për në punë, të llogarisë detyrimet ndaj shtetit, e të kapërcejë një sërë pengesash. Gjithsesi, në momente të caktuara të historisë, individi i përgjegjshëm arrin të manifestojë vullnetin e tij duke menduar për fatet e kombit indirekt dhe me instinkt.

Daron Acemoglu, ekonomist, dhe James A. Robinson, ekspert i shkencave politike, i kanë dhënë përgjigje pyetjes se përse bien kombet duke bërë përgjegjës dobësinë e institucioneve. Njerëzit në momente e rrethana të caktuara gabojnë, ndërsa institucionet e forta, bazuar në principe dhe vlera qëndrojnë të palëvizshme, në themel të kombeve. Por, në thelb institucionet nuk mund të krijohen dhe as rezistojnë pa individin e përgjegjshëm dhe me identitet. (Le të mendojmë për një moment si do mund të shkonte rrjedha e historisë nëse George Washington nuk do të kishte refuzuar propozimin për të qenë mbret i kolonive.) Për më tepër, institucionet e forta qëndrojnë mbi traditën, historinë, kulturën dhe zakonet e një populli. Dhe, nga ana tjetër, falë këtij themeli të palëkundur, krijohet kombi i qëndrueshëm me individë të fortë dhe kështu vazhdon nga brezi në brez forcimi i një kombi.

Në gjysmën e dytë te shekullit të kaluar, për shkak të një armiku të përbashkët, shumica e vendeve të Perëndimit, nën drejtimin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, çuan më tej forcimin e institucioneve, besimin në Zot, zhvillimin e tregjeve të lira, dashurinë për atdheun, dhe shëndoshjen e raportit zgjedhës-i zgjedhur. Këto forcuan kombin dhe rritën bashkëpunimin e shteteve. Por, pas rënies së Murit të Berlinit, Perëndimi filloi të largohej nga këto vlera dhe principe, duke përjetuar një dobësim të institucioneve, të individit të lirë të Perëndimit dhe kombit dhe duke rritur shtetin burokratik. Ky fenomen u la fushë të lirë aspiratave ekspansioniste të Kinës, Rusisë dhe Iranit.

Gjatë Luftës së Ftohtë, Evropa Lindore bëri të kundërtën. Atje, procesi i delegimit të vendimmarrjes u rrëmbye me forcë nga sipër, institucionet u shndërruan në shërbëtorë të vullnetit të uzurpuesve të pushtetit, dhe në këtë përçudnim, individi u godit në themel të qenies së vet ndërsa kombi u dobësua në mënyrë tejet të rëndë.

Në Shqipëri, regjimi komunist u mundua, dhe në mjaft raste ja arriti, të bënte një nga krimet më çnjerëzore që ekzistojnë. U përpoq të këpuste fillin historik të kombit shqiptar, në mënyrë që të arrihej deformimi pa kthim i memories historike, kulturore dhe individuale të shqiptarëve, duke i lënë individët jo vetëm në skamje ekonomikisht, por dhe intelektualisht. Në këtë mënyrë, u tentua të krijohej njeriu pa identitet, që vegjetonte dhe i përkiste Asgjësë, dhe që varej plotësisht nga të tjerët, i.e. nga shteti. Pra, individi kishte rënë dhe kur ai bie, atëherë bie dhe kombi. Ata që mbeten janë të paaftë për të reaguar ndaj korrupsionit të Elitave, vjedhjes së pronës private dhe shtetërore, shitjes së pasurive natyrore apo qoftë dhe talljes sadiste që i bëhet nga lart.

Është në natyrën njerëzore që të krijojë lidhje farefisnore dhe ndjeshmërie me mjedisin prej nga vjen dhe me njerëzit e këtij mjedisi. Këto lidhje bëjnë që individi të krijojë vlera dhe principe, të mbrojë dhe të luftojë për tokën e vet, familjen apo komunitetin. Vrulli i kohës moderne, globalizimi si fenomen i kësaj kohe, shtyn njeriun që të braktisë lidhjen me mjedisin, traditën dhe kulturën e vetë, për t’u bërë ajo që quhet rëndom “njeri i botës”. Por, duke qenë se është e pamundur të zëvendësosh lidhjen intime, natyrore, me tokën prej nga vjen, duke sforcuar krijimin e njeriut të botës, globalizimi ka krijuar njeriun e asgjësë, duke kopjuar kështu, krimin e shëmtuar të komunizmit. Natyrisht, dyshimi lind se kjo është e qëllimte, pasi njeriu që i përket të gjithës, dhe në të njëjtën kohë asgjësë, kontrollohet më lehtë.

Vendet si Shqipëria, që u lanë nën sundimin e elitave të ricikluara të komunizmit të cilat nën petkun e një tranzicioni pa fund, përsëritën procesin e komunizmit të uzurpimit të institucioneve, moslejimin e edukimit të vërtetë të brezave të rinj dhe futjen në një cikël të ri të dobësimit të mëtejshëm të individit të përçudnuar nga komunizmi, duke e lënë, jo vetëm të varfër, të indoktrinuar, dhe të keqtrajtuar, por pa identitet dhe pa shpresë.

Heqja e shpresës dhe e identitetit janë krimi i dytë më i rëndë me një popull si i yni. I njëjti fenomen vihet re dhe në vende Perëndimore, por duke qenë se vendet e Perëndimit vijnë nga një histori institucionesh të forta e tradite të qëndrueshme, pasojat atje kanë filluar të duken vetëm vitet e fundit. Ndërsa në Shqipëri, individi është lënë i varfër në tri dekada duke u gënjyer me historinë e arritjes së Bashkimit Evropian si përrallat me kalimin nga socializmi në komunizëm dikur, dhe duke i hequr pak nga pak mundësitë intelektuale të reagimit.

I gjendur i vetëm, i rrethuar nga një Elitë – në kuptimin ekonomiko politik të vet – tejet e shkëputur dhe përbuzëse, që ka shpartalluar procesin e delegimit të përkohshëm të pushtetit, ka përulur shpirtin antikomformist natyral të njeriut dhe e ka skllavëruar mendimin kritik nëpër kampe në dukje rivale, individi shqiptar është i papërgatitur për sfidat globale. Për të njëjtat sfida, individi Perëndimor e ka aftësinë e gjykimit dhe të kritikës dhe shoqëria atje e ka të mundur të nxjerrë individë -të ashtuquajturit sovranistë, patriotë, antikomformistë – që përpiqen të rikthejnë funksionimin normal dhe natyral të shoqërisë. Duke parë këtë fenomen të jashtëm, dhe duke e krahasuar me pafuqinë e vet, i bindur nga Elita vendase për paaftësinë e vetë intelektuale, individi shqiptar humbet në fund dhe shpresën. Me këtë dredhi të atij që quhet Establishmenti, shoqëria shqiptare prej kohësh ka rënë në apati.

LEXO EDHE:  Avokati tregon si ambasadori Lu po punon kundër Shqipërisë dhe SHBA-ve

Megjithatë, ka momente përcaktuese gjatë historisë që shërbejnë si thirrje zgjimi. Një ngjarje e tillë ishte zgjedhja e Donald J. Trump. Përmes një fushate elektorale historike, i gjithë planeti pa se si një person i vetëm arriti të frymëzonte miliona individë që ndiheshin të pa përfaqësuar, grabitur, mashtruar dhe irrituar nga pamundësia për të ndryshuar diçka në jetën e tyre. Pikërisht kjo shërbeu si një simbol shprese dhe për popuj të tjerë.

Teksa prej dekadash populli amerikan shihte se si Elita në Uashington dhe Nju Jork,  po i detyronte të braktisnin mënyrën tradicionale të jetesës, të ndryshonin historinë dhe të tradhtonin besimet e tyre fetare, papritur doli një individ i cili u tha se nuk kishin përse të konvertoheshin në diçka që nuk ishin. Presidenti Trump i tha shumicës së Amerikanëve se nëse dikush kujdeset për familjen dhe komunitetin e vet në radhë të pare, nëse vendos prioritetin te siguria kombëtare, nëse një individ beson në Zot, në të drejtën për të shprehur atë që mendon, ashtu si e mendon, kjo nuk e bën atë racist, ksenofob, të prapambetur apo të keq.

Ai tregoi se që një komb të përparojë duhet në radhë të parë të mendojë për veten. Nëse familja, komuniteti, qyteti dhe në fund kombi janë mirë, atëherë mund të ndihmojnë dhe fqinjin, rajonin apo kontinentin. Nga ana tjetër, një komb rimëkëmbet kur populli e shikon qeverinë e vetë si një të punësuar, të cilit i ka deleguar disa kompetenca, dhe nëse nuk i kryen detyrat për të cilat është ngarkuar, atëherë duhet pushuar. Modeli Trump tregon rrugën se si nëpërmjet taksave të ulëta, incentivave për të prodhuar, fuqizimit të individit, qeverisë së vogël, de-rregullimit, respektimit të institucioneve dhe jo dëshirave të personave në qeveri, kombi fuqizohet. Pra, modeli Trump vendos individin në qendër të shoqërisë dhe lartëson procesin e llogaridhënies së të punësuarve të popullit.

Marrëdhënia qeveri-individ shihet si raporti në një kompani i aksionarëve dhe bordit drejtues. Bordi shërben si përfaqësues i interesave të aksionarëve, të cilët janë pronarët e kompanisë. Nëse bordi dështon në përfaqësimin në mirëbesim të këtyre interesave, atëherë largohet dhe zëvendësohet me të tjerë. Në thelb, nuk është një marrëdhënie me ndjenja, por transaksioni, i individëve me interesa të njëjtë. Trump solli pikërisht këtë ide, ku aksionarët në një shtet janë populli, ndërsa qeveria është bordi drejtues. Mandati i parë i Donald Trump, i bazuar në këtë ideologji, rezultoi i suksesshëm, sidomos nga ana ekonomike. Këto politika ekonomike të suksesshme të së djathtës, fare lehte mund të përshtaten në Shqipëri për të rikthyer prodhimin dhe natyrisht konsumin e investimet. Një komb që nuk prodhon është i destinuar të vdesë.

Nga ana tjetër, Donald Trump doli si një alternativë para të majtës amerikane dhe globale që cenon lirinë e shprehjes dhe të besimit, kërkon të vendosë një mendim unik te të gjithë, të fshijë historinë dhe ta rishkruajë atë, të dobësojë institucionet dhe proceset demokratike dhe të vendosë gjyqësinë individuale. Popullit shqiptar iu dha shembulli se edhe pse në dukje i vetëm, kundër makinerive të rënda të Establishmentit, mund t’ia dilet mbanë për të ndryshuar diçka. Ndryshimi nuk vjen nga jashtë. Ai nuk është një mall që mund të importohet, por mund vetëm të prodhohet në tregun vendas. Ndryshimi nis nga rregullimi i raportit parti-votues.

Duke dashur më shumë familjen, pronën, Zotin, komunitetin, fqinjin se sa Partinë, Kryetarin, Qeverinë, Administratën, thyhen zinxhirët e kontrollit nga lart poshtë. Modeli Trump është ai qe e refuzon servilizmin dhe nënshtrimin për një cope vend pune te pamerituar dhe ngre lart dinjitetin e njeriut, nxjerr ne pah aftësitë e gjithsecilit dhe çliron ekonominë dhe kombin nga parazitët qe i zënë frymën. Kur individit i rikthehet dinjiteti, kur i zgjohet dashuria për vendin, kur i rikthehet filli shekullor i memories historike, atëherë ai nuk lejon që qeveria të kthehet në sundimtare, por të jetë llogaridhënëse.

Për më tepër, duke pasur këtë mendësi, individi kupton se më i nevojshëm se tifozllëku partiak, është ngritja e institucioneve të qëndrueshme dhe të drejta, që u mbijetojnë qeverive që vijnë e ikin. Kjo mendësi sjell individë që hyjnë në politikë me misionin për të vendosur institucionet dhe shtetin e së drejtës, për të larguar mbetjet e një regjimi gjakatar dhe vendosjen e kapitalizmit të vërtet. Dhe kjo mendësi bën që populli të votojë pikërisht ata që do të dalin me një platforme të tille dhe që do e kenë seriozisht, nën shembullin që dha Presidenti Trump.

Ndaj, për të përforcuar fuqinë e individit, për të krijuar drejtësinë e institucioneve, dhe për të shtyrë prosperitetin e kombit, është në interesin tonë kombëtar që ky model meritokratik dhe i ndershëm të mbërrijë dhe në brigjet tona.

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Opinione

Nga Spartak Ngjela/ Shqipëria në prag të suksesit historik

Publikuar

-

Nga

Nga Spartak Ngjela/ Shqipëria në prag të suksesit historik

Shqipëria është në prag të suksesit të saj historik, të pritur në dy shekuj, gjatë një tmerri antishqiptar, që nga viti 1820. Kjo kuptohet edhe nga shqetësimi iracional edhe i serbëve, por edhe i rusëve. Politika ruse dhe ajo serbe, janë me korrupsionin e lartë shtetëror në Shqipëri, në një kohë kur, ky korrupsion, po shkon drejt likuidimit.

l.

Historia e së tashmes historike të çdo shteti apo çdo shoqërie analizohet gjithmonë duke u mbështetur në aspektet më të rëndësishëm të gjendjes, si aktualitet.

Këto aspekte janë të rëndësishëm atëhetë kur lidhen me njëri – tjetrin dhe mbajnë brenda kësaj lidhjeje thelbin e historisë së segmentit kohor aktual.

Duke i qëndruar këtij koncepti historik, në historinë e sotme të Shqipërisë, ne gjejmë katër aspekte qëndrorë që lidhen me njëri-tjetrin dhe mbajnë të fokusuar brenda vetes, historinë e momentit aktual.

Katër aspekte kryesorë të historisë së Shqipërisë se sotme janë:

Fitorja e çiftit të pakorruptuar e patriot në Kosovë, Kurti-Osmani.

Tensioni iracional i presidentit të Serbisë nga përbuzja e re e politikës amerikane kundrejt Serbisë.

Amullia e korrupsionit të lartë shtetëror në Tiranë.

Zgjedhjet e 25 prillit.

ll.

Në këta katër aspekte kuptohet se po qëndron politika e re Amerikane. Janë dy nga aspektet e më sipërm që tregojnë presionin amerikan kundër Serbisë dhe,   edhe trajtimin e Serbisë nga amerikanët njëlloj si për Gjermaninë naziste të pasluftës së Dytë Botërore.

Në këtë rrjedhë vijnë dhe bashkohen të katër aspektet e mësipërm, sepse patriotizmi i bashkimit kombëtar në politikën Kurti-Osmani, dhe amullia e korrupsionit të lartë shtetëror në Tiranë, do të vijnë e do të përplasen me diskreditim në zgjedhjet e 25 prillit të këtij viti.

Shumë mirë. Por brenda këtij trajtimi shihet qartë se gjithçka po vihet brenda idesë se, interesi amerikan në Ballkanin Petëndimor, është i përqendruar te riafirmimi historik i shqiptarëve si mbajtësit e epiqendrës së historisë së Ballkanit Perëndimor. Në fakt, kjo është risia që po sjell koha jonë, duke filluar që nga lufta për çlirimin e Kosovës. Por kjo ka krijuar dhe gjendjen acaruese të politikës serbe, dhe frikën që po shihet në sjelljen e të gjithë politikanëve ekstremistë të Serbisë.

LEXO EDHE:  Raporti i “Transparency International” për korrupsionin/ Tabaku: Shqiptarët do shkëputen nga ky model në 25 prill

LEXO EDHE:  Agjensitë amerikane të zbulimit: Irani dhe Rusia sulmojnë sërish zgjedhjet në SHBA

Në fakt, këta po i tremb rishkrimi real i historisë në rrjedhën Iliri-Arbëri-Shqipëri.

Prandaj kuptohet se është pikërisht kjo që po e hedh në veprim të gjithë egërsinë serbe, por, edhe atë ruse. Këta gjithë tension nervor, rëndom po përmendin Shqipërinë e Madhe, a thua se krijimi i kësaj Shqipërie është pushtim. (!)

Kjo tregon se turpi i tyre historik po vijon si në 100 vjet: serbët, bashkimin e shqiptarëve të pushtuar prej tyre e quajnë një vepër “kriminale”, sepse Shqipëria bëhet një shtet i madh. Kuptohet se ky është një devijim që del jashtë arsyes normale, sepse ideja e tyre është kjo: meqë shqiptarët e bashkuar formojnë një Shqipëri të Madhe, ata nuk duhet të bashkohen kurrë. Por, këta hajvanë historikë nuk na thonë: pse nuk paskan të drejtë shqiptarët të krijojnë një Shqipëri ku do të bashkohen të gjithë shqiptarët? Nuk e thonë dot, se dalin qesharakë.

Por, sot këta po i tremb studimi i thellë i gjuhës shqipe në rrafsh akademik, i cili për serbët vërteton se janë të ardhur në Ballkan; kurse për shqiptarët vërteton që janë po ata, në rrjedhën mbi dymijë-vjeçare ilirë-arbër-shqiptarë.

Por, na duhet të theksojmë se, sidomos, ajo që i fundos në marrëzi serbët e sotëm, është fakti që po kuptohet se politika amerikane është për Shqipërinë natyrore, sipas hartës që ka paraqitur në Konferencën e Londrës ministri i jashtëm i Austro-Hungarinsë, Berthold, në vitin 1912.

Ja, kjo është situata, prandaj edhe shqiptatët duhet të jenë të vëmendshëm, dhe, në këtë kohë, likuidimi i korrupsionit, në Shqipëri dhe në Kosovë, duhet kuptuar se është domosdoshmëri historike./CNA.al

LEXO TE PLOTE

Opinione

Nga Mentor Kikia/ Lum partitë për këtë popull që kanë!

Publikuar

-

Nga

Lum partitë për këtë popull që kanë!

Ne nuk jemi vetëm në krizë pandemie, krizë ekonomike apo sociale. Ne jemi edhe në një krizë të thellë mendore si shoqëri më duket.

Bëra një postim, me një sens humori, duke shfrytëzuar një foto të kryeministrit, nga arkivi. “Rama duke kërkuar deputetë të rinj” – ishte thelbi i postimit tim.

Dhe njerëzia që e lexoi këtë postim lëshohen duke sharë ca Ramën, ca Berishën(që është më i vjetër se kjo zonja në foto), e ca mua që kritikoj Ramën, por jo Bashën.

Po si është e mundor që jemi kaq thellësisht të indoktrinuar, sa mendojmë se edhe një ironizim apo humor shkakton reagime agresive të njerëzve, të cilët janë gati të hanë njëri-tjetrin, pse mendojnë se u ke sharë partinë apo udhëheqësin.

LEXO EDHE:  Nju Jork Tajms, 1982/ Shqipëria, aty ku po luhet me ekuilibrin e fuqive Lindje-Perëndim

LEXO EDHE:  Raporti i “Transparency International” për korrupsionin/ Tabaku: Shqiptarët do shkëputen nga ky model në 25 prill

Po qeshni more derdimenë, qeshni ndonjëhere edhe me partinë tuaj. Atë se gjen gjë, ndërsa juve bën mirë, ju çliron ankthin.

 

LEXO TE PLOTE

Opinione

Nga Ilir Levonja/ A di gjë ku kandidon ish presidenti Moisiu?

Publikuar

-

Nga

Nga Ilir Levonja/ A di gjë ku kandidon ish presidenti Moisiu?

Në fushatën e 2013-ës gjithë makineria elektorale e Edi Ramës ishte karshi një gjyshi. Ky ishte Sali Berisha. Gjyshi me jelek antiplumb. Askush nuk të sillte një program të mirëfilltë ekonomik ku të zbërtheheshin firot e qeverisë së kohës dhe avantazhet e atyre që po kërkonin pushtetit.

Por gjithçka sfidohej me një gjysh kamorrist që lëvizte lart e poshtë me jelek antiplumb. Madje sfida shkoi deri studiove ku do të provohej fakti nëse vërtet Sali Berisha lëvizte me jelek antiplumb apo jo? Kaq shumë ishin magjepsur shqiptarët pas këtij fakti sa të tjerat ishin kot fare. Nu kishte asnjë rëndësi se si do u përmisohej ekonomia apo se si do të minimizohej informaliteti në mënyrë të atillë që vendi të futej në shina në rrugën drejtë Unionit Europian.

Një gjysh me antiplumb ishte kthyer në një gogol që do e kthente botën shqiptare në kazan të plehrave dhe riciklimit. Që po pengonte hapjen e 300 mijë vendeve të punës, eksodin e të tjera. Nuk flisje dot me një shok socialist se menjëherë gjyshi, gjyshi etj. Dhe ta mendosh që në 2013-ën pas plot 8 vjet qeverisje, Sali Berisha nuk ishte më shumë se 69 vjeç. Sot antigjyshërit kanë nisur një fushatë vulgare se po afrojnë vlerat duke u dhënë shqiptarëve kandidatë 80 vjeçarë. Dhe shqiptarët presin të rifreskohen me botëkuptim a arsim perëndimor, megjithëse hapen zorrësh me një gjak puro shqiptar (Alba Kokalari) e cila përfaqëson Suedinë në Parlamentin Europian. Madje kësaj fushate vulgare ia nxjerrin vetë bojën kur deklarojnë se po largohen nga politika për shkak që t’u hapin rrugën të rinjëve.

LEXO EDHE:  Nga Dritan Haxhiraj/ Kosova dhe Perëndimi!

LEXO EDHE:  Nga Dritan Haxhiraj/ Kosova dhe Perëndimi!

Referuar kulmit të numrave në rritje të vdekshmërisë, dështimit total me pandeminë, ku spitalet u kthyen në vatra të depresionit dhe vetvrasjeve, kur nuk kanë arritur të vaksinojnë as 0,01% të popullatës, antigjyshërit të ofrojnë si shembull suksesi një gjyshe parukerie. Referuar kulmit të numrave të të pastrehëve nga tërmeti i 26 nëntorit 2019, antigjyshërit të ofrojnë një stërgjyshe si shëmbull suksesi. Pika hapjen e rrugës suaj karshi të rinjëve. Nuk e di nga bëhet Alfred Moisiu, por ofrojeni edhe atë. Se kushedi vjen edhe ai me ide të reja. Studentëve jepuni dërrmën, tregojuni ambasadat, portet apo aeroportet. Shpejt do keni kështu një Shqipëri të denjë europiane të antigjyshërve, gjyshërve dhe stërgjyshërve.

LEXO TE PLOTE