Connect with Us

Pse pandemia mund të globalizojë edhe më shumë ekonominë

Blog

Pse pandemia mund të globalizojë edhe më shumë ekonominë

Publikuar

-

Harold James ka shkruar mbi globalizimin dhe shkatërrimin e tij të pritshëm për pjesën më të mirë të 40 viteve të fundit. Historiani i ekonomisë në Universitetin Prinston, ka analizuar efektet e krizave financiare të vjetra dhe të reja, nga Depresioni i Madh i viteve 1930, deri në rënien e tregjeve financiare në vitin 2008.

Libri i tij i vitit 2002, “Fundi i globalizimit”, shqyrtoi se si Depresioni i Madh e përmbysi globalizmin:Të ballafaquar me një krizë të rëndë financiare, kombet u larguan nga lidhjet kulturore dhe ekonomike jashtë vendit. James sugjeroi atëherë, se forcat që i kthyen shoqëritë kundër globalizmit në vitet 1930, kishte të ngjarë të shfaqeshin sërish gjatë shekullit XXI-të – edhe pse kombet kishin krijuar lidhje gjithnjë e më të ngushta përmes tregtisë, emigrimit dhe teknologjisë.

Analistët e kujdesshëm të politikës dhe biznesit në vitin 2020, nuk mund të fajësohen pse po pyesin nëse Covid-19 – një anë e errët e ndërvarësisë, e transportuar nga një grimë e vogël e ARN virale – do të shkaktojë një reagim të ri anti-globalizim.

Me tamponët dhe shiringat e nevojshme që mungojnë, a nuk do të kujdesen më parë vendet për qytetarët e tyre, duke u mobilizuar për të prodhuar vetë pajisjet mjekësore që dikur i kishin blerë nga Kina apo India? Me kaq shumë qytetarë pa punë, a nuk do të fillonin qeveritë “të rishikonin” vendet e punës që kompanitë i kanë transferuar jashtë vendit?

Përkundrazi, thotë James; mund të ndodhë e kundërta. Pandemia do të revolucionarizojë thuajse me siguri mënyrën se si ndërvepron bota, por jo në mënyrën e tmerrshme që mendojnë disa analistë. James foli për revistën “Knowable”, se pse Covid mund të përfundojë duke e zgjeruar globalizimin, në vend se ta shkatërrojë atë.

Çfarë është globalizimi, dhe pse është i rëndësishëm?

Unë e përkufizoj globalizmin si lëvizshmërinë e mallrave, njerëzve dhe kapitalit – dhe i përfshirë në të gjitha këto është globalizimi i ideve, që e lidh botën duke e bërë një. Globalizimi ka vijuar si proces gjatë gjithë historisë.

Në dekadën e fundit, arkeologët u habitën kur zbuluan se skeletet e njerëzve që ishin varrosur në Italinë e Jugut gjatë Perandorisë Romake kishin ADN aziatike. Në faza të ndryshme ka pasur intensitete të reja në këtë proces.

Zhvillimi i anijeve me vela në periudhën e hershme moderne, mundësoi udhëtime në distanca më të gjata, ashtu si hekurudhat e shekullit XIX, hapën pjesët e brendshme të kontinenteve. Avioni dhe më vonë interneti në shekullin XX-të, e hapën gjithashtu globalizimin në zona të reja.

Globalizimi diktohet pjesërisht nga nevojat materiale dhe nga efikasiteti:Ai nuk ka kuptim, dhe as nuk është i mundur për çdo vend për të prodhuar çdo lloj të mire. Por nuk mendoj se është thjesht çështje e sigurimit të një sendi të dëshiruar, që mund ta gjeni thjesht diku tjetër. Është gjithashtu një çështje kurioziteti.

Ne e shohim ambientin tonë kufizues, dhe duam të rinisim diku tjetër jetën tonë. Emigrimi dhe ndërveprimi me të tjerët, ushqehet shpesh nga njerëz që u ikin fatkeqësive, por ndonjëherë edhe sjellja aventureske. Në vitet 1920 dhe 1930, globalizimi ishte gjithashtu një fenomen i ideve.

Kadetët në Akademinë Ushtarake Kineze Whampoa, vendosën të themelonin një parti fashiste pasi këtë gjë kishte bërë më herët Italia. Lëvizja e mallrave dhe kapitalit nëpër botë nuk kishte arritur në atë kohë në vëllimin e fundit të shekullit XX. Por një krizë bankare në Austri, ishte ende në gjendje të prodhonte një efekt domino në të gjithë botën, ashtu si rënia e tregut të shtëpive në SHBA e shkatërroi ekonominë globale në vitin 2008. Ndërgjegjësimi për ndikimin në të dyja rastet ishte i njëjtë.

Në librin tim të vitit 2018, unë analizova zhvillimet në vitin 2008 dhe e mata globalizimin dhe de-globalizimin në termat e flukseve – të mallrave, të njerëzve, të kapitalit dhe të të dhënave. Ajo që zbulova ishte se të dhënat nuk e mbështesnin plotësisht nocionin që de-globalizimi ishte dominues.

Pra zërat mbi “fundin e globalizimit” janë shumë të ekzagjeruara….

Njerëz të tjerë kanë shpikur parulla si “globalizimi”. Sigurisht, kriza financiare e vitit 2008, prodhoi një goditje kundër globalizimit dhe një debat shumë më të gjerë nëse është e dëshirueshme, apo e pajtueshme me demokracinë apo jo, dhe kushtet në të cilat po funksionon globalizimi. Shumë menduan se globalizimi kishte marrë fund, por kushtet në terren nuk ndryshuan në një mënyrë shumë dramatike.

Çfarë ndryshimesh ndodhën?

Ka pasur më shumë konflikte tregtare që nga viti 2008. Ka pasur më shumë rezistencë ndaj emigrimit, si dhe ka pasur gjithashtu një farë shtetëzimi të sistemeve financiare, veçanërisht në Evropë. Modelet e tregtisë ndryshuan, me disa prodhime që i afroheshin vendeve amtare. Shumë prej tyre kishin pak të bënin me konkurrencën globale.

Përkundrazi, drejtoheshin nga kërkesa e konsumatorit dhe padurimi. Për shembull, stilet e modës së shpejtë, ishin më të lehta për t’u shpërndarë nëse prodhonit më shumë në vend, dhe jo shumë larg në Azi. Një sasi e vogël e prodhimit amerikan u rikthye në Shtetet e Bashkuara.

Disa prodhime evropiane shkuan në Evropën Juglindore – në Rumani ose Ukrainë, dhe jo në Kinë.

Këto nuk janë shumë të mëdha për sa i përket vëllimit, por mbeten gjithsesi një prirje interesante dhe e rëndësishme. Padyshim, unë mendoj se zgjedhja e Trump si president në vitin 2016 dhe Brexit, që ndajnë një kundërshtim thelbësor ndaj globalizmit, përshtaten që të dyja me narrativën e reagimit kundër globalizimit. Por deri këtë vit, kishte një panoramë shumë të përzier për sa i përket ndryshimeve aktuale. Ky vit ka shtuar një dimension të ri.

Për shkak të Covid-19?

Po. Në mënyrë të parashikueshme, shumë njerëz, përfshirë këshilltarin e Trump, Peter Navarro, kanë thënë se globalizimi ishte mëkati fillestar që prodhoi krizën e Covid. Koronavirusi u shfaq për herë të parë në vende që ishin shumë të lidhura ndërkombëtarisht – Italia e Veriut, qyteti i Nju Jorkut.

Ishte e lehtë të fajësohej udhëtimi global. Ishte gjithashtu e lehtë të mendohej se kriza ishte e përkeqësuar nga varësia nga prodhuesit e largët të ilaçeve. Një statistikë mbresëlënëse është sasia e produkteve farmaceutike amerikane që prodhohen në Kinë ose Indi, apo që prodhohen me materiale kineze.

Për shembull rreth 97 për qind e antibiotikëve amerikanë, vijnë nga Kina. Përpjekjet për të kontrolluar përhapjen e Covid-19, kanë ndikuar në mënyrë drastike në lëvizjen e njerëzve nga një vend në tjetrin. Virusi ka sjellë kufizime të mëdha në udhëtime, dhe e ka bërë më të vështirë emigrimin ndërkombëtar.

Pra, ai aspekt i globalizimit gjendet nën një presion të ri. Por ka edhe një tablo më pozitive të asaj që po ndodh. Kriza e Covid-itpo vjen në një moment të çuditshëm, kur po ndodhin shumë ndryshime teknologjike – veçanërisht zhvillimi i internetit – dhe disa prej tyre në fakt e kanë zgjeruar globalizimin.

Pra, bllokimet për shkak të pandemisë mund të mendohen si një forcë globalizuese?

Mendoni pak për strehimin, arsimin dhe shërbimet mjekësore, tri fusha të shtrenjta të jetës të cilat kanë mbetur intensivisht lokale, deri më tani. Gjatë krizës së koronavirusit të tria nisën të kenë rreziqe reale:Ndarja e hapësirës për të jetuar dhe punuar me shumë njerëz të tjerë, vizitat tek mjeku, apo paraqitja në shkolla dhe universitete, shtojnë gjasat e infektimit.

Covid na tregoi që të tria këto mund të menaxhohen më mirë përmes ndërveprimeve në distancë. Dhe këto sipas përkufizimit, e bëjnë jetën tonë më pak lokale. Kufijtë kombëtarë nuk janë më një kufizim i dukshëm. Është e qartë se mega-qytetet e shtrenjta globale po e humbasin joshjen që kanë.

Ju nuk keni sot nevojë të jetoni në qendër të Manhatanit apo në qendër të Londrës. Ju mund të jetoni diku tjetër më këndshëm dhe më lirë dhe të punoni në distancë. Mendoj se në të ardhmen, do të shohim një përzierje njerëzish që punojnë nga shtëpia, dhe që shkojnë fizikisht në zyrë vetëm disa ditë në muaj, një lloj modeli hibrid.

Ngjashëm, nëse kam ethe dhe ndihem keq, unë nuk kam nevojë të shkoj fizikisht tek mjeku im. Mund të flas me të në telefon, ose me video. Unë mund të lidhem me pajisje që e matin presionin e gjakut apo sheqernat në të, dhe t’ia transferoj këto të dhëna mjekut. Ai ose ajo nuk ka pse të jetë në Nju Xhersi, ku jetoj unë.

Edhe për shkollën vlen e njëjta gjë. Nuk jam i bindur që platforma “Zoom” është përgjigja për gjithçka, por me të disa gjëra janë përmirësuar, përfshirë konferencat akademike, të cilat kanë qenë një kënaqësi e vërtetë gjatë 6 muajve të fundit. Studentët e mi që janë regjistruar në Universitetin e Prinstoni, janë ulur para kompjuterëve të tyre në Xhakarta, Buenos Aires apo Berlin.

Në të ardhmen, arsimi do të kombinojë leksion në distancë të gjatë me takimet personale. Do të jetë më i lirë dhe më efektiv, dhe do të thotë që studentët do të jenë në gjendje të mësojnë nga kudo në botë. Kjo është historia ime e përmbysjes së de-globalizimit.

Dhe më duhet të shtoj diçka:Asnjëherë nuk ka pasur ndonjë de-globalizim në shkëmbimin e të dhënave. Çdo ditë, njerëzit transferojnë gjithnjë e më shumë të dhëna në të gjithë botën. Kur jemi duke bërë “Zoom”, ne jemi duke zhvendosur sasi tepër të mëdha bajtesh. Kjo është një metrikë e rëndësishme e ndërlidhjes. / The Week

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Nga miti tek historia/ A ekzistonte vërtet dhe ku ndodhej Kulla e Babelit?

Publikuar

-

Nga

Nga miti tek historia:A ekzistonte vërtet dhe ku ndodhej Kulla e Babelit?

Ajo e Kullës së Babelit, është një nga historitë më të famshme të Biblës, e cila është treguar mijëra herë nga prindërit, gjyshërit dhe stërgjyshërit tanë. Natyra e tij e thjeshtëzuar, kombinon të gjithë elementët thelbësorë të një historie të shkëlqyer.

Ajo përshkruan Zotin, njerëzit, një rrokaqiell gjigant, dhe një nga temat më të dashura të njerëzimit, atë të arrogancës. Në kapitull në Librin e Zanafillës, libri i parë i Dhjatës së Vjetër, tregon sesi një popull vendosi të ndërtonte një kullë, e cila do të arrinte deri lart në qiell, ku banojnë Zoti dhe Ushtria e Engjëjve, për t’ju mburrur atyre për veprën e madhe që kishin bërë.

Sigurisht, askush nuk mund të duronte fqinjë të tillë të bezdisshëm, madje as vetë Zoti. Por ai nuk donte të shkatërronte racën njerëzore për këtë shfaqje të arrogancës ndaj tij. Ndaj vendosi t’u punojë njerëzve një rreng të vogël. Sipas Biblës ai “ngatërroi gjuhën e tyre”, ndaj ata nuk do të ishin më në gjendje të kuptonin njëri-tjetrin.

Është një fakt i njohur, që shumë histori të Biblës bazohen mbi ngjarje të vërteta. Ekziston një teori, sipas së cilës që kulla mitike e Babelit, bazohet gjithashtu mbi një godinë reale dhe shumë të madhe të botës antike afër Lindjes së Mesme, e cila në fakt është zbuluar dhe identifikuar nga arkeologët modernë.

Po ku ndodhej saktësisht Kulla e Babelit? Sipas profesorit Jan Gertz “Babel” është fjala ekuivalente në hebraishten e vjetër për termin “Babilon”. Toka e “Shinarit”, e cila përmendet në histori, është identifikuar gjithashtu me Babiloninë e lashtë.

Ajo ndodhej në pjesën juglindore të Mesopotamisë, dhe është pjesë e Iranit dhe Irakut të sotëm. Pra, nëse historia biblike do të ishte e vërtetë, vendndodhja e kullës është diku në qytetin e Babilonisë, mundësisht afër ose brenda mureve të saj. Këto janë të vetmet dy të dhëna, që ofron historia, në lidhje me vendndodhjen e kullës.

Popujt e Mesopotamisë Jugore, ishin pasardhës kulturorë të popullit sumer, që krijoi një nga civilizimet e para të njerëzimit. Kur qytetërimi sumer filloi të binte, pjesa tjetër e mesopotamianëve trashëguan shumë zakone shoqërore dhe fetare dhe njohuri shkencore nga sumerët.

Një nga këto të fundit ishte njohuria për pjekjen e tullave prej balte, në mënyrë që të ndërtoheshin shtëpi, pallate dhe tempuj, një teknikë që përdorej zakonisht midis popujve mesopotamianë. Autori i historisë biblike, e përmend faktin që hebrenjtë nuk përdornin teknika të ngjashme ndërtimi.

Në vend të tullave ata preferonin gurin, si materialin e tyre kryesor të ndërtimit. Duke përmendur këtë teknikë të bërjes së tullave, ne mund të jemi pothuajse të sigurt se njerëzit që e ndërtuan kullën ishin mesopotamianë dhe për shembull jo disa pushtues të huaj, dhe më konkretisht, babilonas pasi ajo ndodhej në Babiloni.

Po pse u ndërtua në fakt kulla? Në tekstin origjinal, thuhet se kullëbn deshin ta ndërtonin njerëzit, dhe jo një mbret, tiran apo perandor. Fjala hebraike e vjetër për “kullë” ishte “migdal”. Ne e dimë se ashtu si shumë popuj të Lindjes së Mesme, izraelitët ndërtonin struktura gjigante, për të adhuruar Zotin e tyre.

Tempulli i Solomonit, ishte një prej tyre. Por ashtu si pjesa tjetër e njerëzve të tij, mbreti Solomon ishte kundër ndërtimit të projekteve të tilla kolosale, qëllimi i të cilave ishte adhurimi i Zotave të rremë. Babilonasit donin të ndërtonin një tempull, maja e të cilit të arrinte deri në qiell.

Tempujt sumerianë dhe babilonas quheshin “Ziggurats”, gjë që do të thotë “kulla që ngrihet në qiell”. Godina i ngjante një piramide të shkallëzuar, të përbërë nga tre deri në shtatë nivele tarracash, të cilat ngjiteshin lart në qiell. Në majën e saj ndodhej tempulli kryesor, ku kryeheshin ceremonitë dhe ritualet fetare.

Si “natyra mëkatare” e ziggurat-it si një vend i adhurimit të kombeve, ashtu edhe ngjashmëria e tij gjuhësore dhe strukturore me përshkrimin biblik të “Kullës së Babelit”, ka bërë që shumica e historianëve të besojnë se “teoria e origjinës tempullare” është në fakt e saktë, dhe mund të qëndrojë si një shpjegim i arsyeshëm i origjinës historike të ndërtesës mitike.

Kur po kryenin gërmime në Babiloni nën drejtimin e arkeologut të famshëm Robert Kolduei në vitin 1913, ekspertët zbuluan rrënojat e një tempulli gjigant me emrin ”Etemenanki”, që përkthehet fjalë për fjalë si “Shtëpia e Themelimit të Qiellit dhe Tokës”, një emër që përputhet në mënyrë të përsosur me përshkrimin biblik të Kullës së Babelit.

Ishte mbreti babilonas Nabukodonosori II, ai që urdhëroi ngritjen e Etemenankit. Në dekadat në vijim, janë gjetur një numër burimesh antike që e lidhin më tej Etemenanki me Kullën mitike të Babelit. Sipas njërit prej këtyre burimeve, dhe konkretisht, një pllake prej balte të gjetur në Uruk, tempulli kishte një lartësi 91 metra nga toka me shtatë nivele.

Këto dimensione kolosale, e bënë atë një nga ndërtesat më të larta të antikitetit, dhe një pikë referimi lehtësisht të njohur brenda qytetit! Tempulli i ishte kushtuar Marduk – perëndisë kryesore të babilonasve – diçka që padyshim do të kishte shkaktuar urrejtjen e popujve hebrenj.

Përkushtimi i tempullit ndaj Marduk, një Zot i qiellit që krijoi qiellin dhe tokën sipas mitit të krijimit babilonas, shpjegon origjinën e emrit të tij si “themeli i qiellit dhe tokës”. Ai gjithashtu shpjegon se përse hebrenjtë e urrenin kaq shumë këtë tempull specifik. Për ta, ekzistenca e ndërtesës, ishte një tallje kundër Zotit të vërtetë./Përshtati në shqip CNA.al

 

 

LEXO TE PLOTE

Blog

Historitë e veçanta, që kanë himnet kombëtare të vendeve kryesore pjesëmarrëse në “Euro 2020”

Publikuar

-

Nga

Historitë e veçanta, që kanë himnet kombëtare të vendeve kryesore pjesëmarrëse në “Euro 2020”

Himnet kombëtare marrin një vëmendje të pazakontë në turnetë ndërkombëtarë si Kampionati Evropian apo Kupa e Botës në futboll. Shumëkush që i dëgjon në fillim të ndeshjeve, mund të pyesë veten se nga vijnë edhe pse një vend i caktuar zgjodhi në një moment të caktuar të historisë së tij një melodi dhe tekst të caktuar për të përfaqësuar kombin e tij.

“Inno di Mameli” ose Kënga e Italianëve

Melodia u shkrua nga muzikanti gjenovez Mikele Novaro, ndërsa teksti i bazuar në shumë referenca klasike dhe historike, u shkrua në vitin 1847 nga 20-vjeçari Gofredo Mameli, një poet edhe ai nga Gjenova.

Dy vjet pasi shkroi himnin, Mameli u rreshtua me milicët e udhëhequr nga Xhuzepe Garibaldi që kishte pushtuar Romën dhe kishte shpallur Republikën e Italisë. Në shkurtin e vitit 1849 Mameli u plagos në këmbë dhe vdiq nga gangrena disa ditë më vonë në moshën 21 vjeçare. “Inno di Mameli” u bë himn kombëtar vetëm në vitin1946, pas shpalljes së Republikës së re italiane.

Marsejeza, himni i Francës

Është një nga më të njohurit në botë. Me kalimin e viteve, u bë himni i Francës republikane, por në fakt është shkruar nga një ushtri monarkiste. Klod dë Lislë ishte një oficer në ushtrinë monarkiste franceze, kur shkroi një seri këngësh patriotike përfshirë atë me titull “Kënga e Luftës për Ushtrinë e Rinit”.

Ajo i kushtohej ushtrive franceze që mbronin Francën nga fuqitë e tjera të mëdha. Kënga nisi të këndohej nga disa vullnetarë që shkuan nga Marseja për të mbrojtur Parisin, dhe kështu mori titullin Marsejeza.

Vilhelmus, himni i Holandës

Himni holandez është shkruar dhe kompozuar që në vitin 1570, dhe është ndoshta më i vjetri në botë. Ai quhet Vilhelmus, dhe teksti është një fjalim në vetën e parë nga themeluesi historik i Holandës, udhëheqësi politik Vilhelmi i Oranzhit.

Në kohën kur u shkrua himni, Holanda ishte në një luftë të gjatë për të fituar pavarësinë nga Spanja. Çuditërisht, në vargjet e para, Vilhelmi theksonte se ai “e nderonte gjithmonë mbretin e Spanjës”, ndaj dukej sikur donte të thoshte se ishte faji i këtij të fundit nëse në atë moment po zhvillohej një revoltë e përgjakshme.

Internacionalja, himni i Rusisë

Ka një histori shumë të trazuar. Me rënien e Carit dhe shpërthimin e Revolucionit Bolshevik, Bashkimi Sovjetik vendosi të adoptojë “Internacionalen Socialiste” si himnin e saj, që është kënga tradicionale e partive socialiste të të gjithë botës.

Ishte një himn i veçantë, shumë tërheqës, me të cilin udhëheqësit sovjetikë donin t’i bënin të qartë botës se Bashkimi Sovjetik nuk ishte një shtet si çdo shtet tjetër, por pararojë e botës e lëvizjes së punëtorëve. Pas rënies së Bashkimit Sovjetik, himni sovjetik u eleminua së bashku me simbolet e tjera të regjimit të vjetër. Në vend të tij u zgjodh një melodi e re pa fjalë, “Kënga Patriotike”. Por në vitin 2000, presidenti Vladimir Putin rivendosi himnin e vjetër.

Deutschlandlied, himni i Gjermanisë

Kur August Hofman von Falersleben shkroi himnin gjerman, Gjermania ishte ende larg nga të qenit një shtet i bashkuar. Ishte viti 1841 dhe Hofman, që ishte profesor dhe poet, ndodhej me pushime në Detin e Veriut, në ishullin Heligoland.

Duket se Hofman kishte ndjenja të forta jo vetëm ndaj kombit gjerman, por edhe ndaj grave dhe ndaj verës, të cilat në fakt janë pjesë e himnit:“Gratë gjermane, besnikëria gjermane/Vera gjermane dhe kënga gjerman/Ato duhet të mbajnë botën/Tingulli i tyre antik, i bukur ”.

Deutschlandlied (që do të thotë “Kënga e Gjermanëve”, është një nga tiparet e pakta të identitetit të Gjermanisë që u miratua edhe nga diktatori nazist Adolf Hitler dhe Gjermania republikane e pasluftës.

Megjithëse gjatë nazizmit këndohej vetëm vargu i parë (që fillon me fjalët “Gjermania, Gjermania mbi gjithçka), dhe më pas vijohej me himnin zyrtar të partisë. Sot himni kombëtar fillon me vargun e tretë (“Unitet, drejtësi dhe liri/Për atdheun gjerman!).

“Zoti Ruaj Mbretëreshën!”, himni i Anglisë

Një himn tjetër shumë i famshëm është ai i kombëtares që mburret se është shtëpia e futbollit, Anglisë. Melodia u frymëzua ndoshta nga një këngë e shekullit XVIII, dhe si shumë tipare të tjera të kulturës angleze ajo është vendosur përmes traditës, dhe jo përmes ligjit zyrtar.

Por aspekti më interesant i himnit është popullariteti i saj, që e ka bërë atë himnin kombëtar

edhe të vendeve të tjera në botë. Midis viteve 1871-1918, ajo ishte melodia e himnit të Gjermanisë së bashkuar. Pastaj u përdor edhe nga Rusia e carëve, nga mbretëria e Haiait, dhe përdoret ende sot nga Lihtenshteini në himnin  e tij “Oben am Jungen Rhein” (Atje lart, mbi Renin e ri)./Përshtati në shqip CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Gazsjellësi rus “Nord Stream 2” është gati, ja çfarë ndryshimesh do të sjellë në rajon dhe botë

Publikuar

-

Nga

Gazsjellësi rus “Nord Stream 2” është gati, ja çfarë ndryshimesh do të sjellë në rajon dhe botë

Nga Tim O’Donnell “The Week”

Gazsjellësi shumë i diskutueshëm rus “Nord Stream 2” me një gjatësi prej 1229 km është thuajse gati, edhe pse është kundërshtuar fort nga SHBA dhe Perëndimi në përgjithësi, me përjashtim të Gjermanisë që është përfituesja kryesore. Po çfarëdo të thotë kjo për rajonin dhe botën?

Pse është kaq i diskutueshëm ky gazsjellës i ri? 

“Nord Stream 2” do të transportojë gazin natyror direkt nga Rusia në Gjermani përmes Detit Baltik. Ai është kritikuar pasi deri tani gazi nga Rusia drejt Evropës, kalon nëpër vende të tjera, përfshirë Ukrainën, e cila mbështetet shumë tek të ardhurat që fiton nga tarifat e tranzitit.

Dhe ndërsa gazsjellësi origjinal “Nord Stream”është në punë që nga viti 2011, dhe ndjek të njëjtën trajektore, ky i dyti do të dyfishojë sasinë e gazit që vjen nga Rusia në Evropë. Ukraina dhe vendet e tjera transite, druhen se Kremlini do të devijojë që të gjitha linjat e furnizimit tek sistemi “Nord Stream”, duke nxjerrë jashtë loje të gjitha rrugët tokësore.

Pra, edhe pse Moska dhe Berlini pohojnë se “Nord Stream 2” është thjesht një sipërmarrje biznesi, SHBA dhe shumë vende evropiane nuk e besojnë këtë.

Si mund të ndikohet saktësisht Ukraina nga ky gazsjellës?

Presidenti ukrainas Volodimir Zelenski dhe ministri i tij i Jashtëm Dimitro Kuleba, kanë argumentuar se ky gazsjellës jo vetëm që do ta dëmtojë ekonominë e Ukrainës – si dhe mund t’i kushtojë Kievit të paktën 2 miliardë dollarë nga tarifat e munguara të tranzit – por ai shihet gjithashtu edhe një kërcënim për sigurinë, pasi do t’i hiqte Ukrainës levën gjeopolitike që e mban atë në statusin e një fuqie të mesme.

Të ardhurat nga transiti, përbëjnë ndërkohë një pjesë të mirë të shpenzimeve të mbrojtjes së Ukrainës,pikërisht në një kohë kur vendi është ende i zhytur në një konflikt ushtarak me Rusinë dhe separatistët rusë në Ukrainën Lindore.

Çfarë qëndrimi po mban Gjermania?

Kancelarja gjermane Angela Merkel, është zakonisht mjaft e ashpër ndaj Rusisë dhe presidentit të saj, Vladimir Putin. Por në këtë rast, ajo është e detyruar të mbajë një qëndrim më pragmatik. Bizneset gjermane besojnë se braktisja e projektit “Nord Stream 2” do të pasonte një konflikt ligjor të kushtueshëm, dhe mbi të gjitha do të dëmtonte reputacionin e Gjermanisë si një “vend i sigurt për investime”.

Ndërkohë, prodhimi evropian i gazit po bie, por kërkesa pritet që të mbetet e qëndrueshme gjatë 2 dekadave të ardhshme. Për pasojë, ekziston shqetësimi mbi plotësimin e nevojave energjetike të kontinentit, dhe furnizimi me gaz nga“Nord Stream” mund të bëhet me një çmim relativisht të ulët.

Merkel dhe ministrat e saj lanë të kuptohet se marrëveshja mund të jetë në rrezik, kur autoritetet ruse arrestuan dhe burgosën liderin e opozitës Aleksei Navalni në fillim të këtij viti. Por ky kërcënim u zbeh shumë shpejt. Në atë mënyrë Merkel po përpiqej të tregonte një lloj vije të kuqe, për t’u siguruar që Ukraina të mbetet një vend tranzit edhe pas përfundimit të gazsjellësit. Por është e paqartë nëse Rusia do të pranojë këtë gjë.

Cili është qëndrimi i SHBA-së?

Administratat e Trump pocashtu edhe ajo e Bajden e kanë kundërshtuar projektin, dhe për këtë qasje ka një konsensus bipartizan në Senat dhe Kongres. Duket se ekzistojnë shqetësime të ligjshme në lidhje me varësinë e mundshme të Evropës nga energjia ruse dhe ndjeshmëria e Ukrainës.

Por ekzistojnë edhe arsye egoiste:SHBA-ja dëshiron që të përfshihet më shumë në tregun evropian të gazit si furnitore. Presidenti Bajden e ka quajtur gazsjellësin si një “marrëveshje të keqe”, ndërsa Sekretari i Shtetit Entoni Blinken, e ka theksuar shpeshherë kundërshtimin e SHBA-së.

Megjithatë administrata hoqi dorë nga sanksionet mbi kompaninë që mbikëqyr ndërtimin e gazsjellësit “Nord Stream 2”,AG e cila është në pronësi të gjigantit shtetëror rus të energjisë në Rusi Gazprom. Kreu i saj Mathias Varnig, një ish-oficer i shërbimit sekret të Gjermanisë Lindore, cilësohet një mik i Putinit.

Pse Uashingtoni hoqi dorë nga sanksione?

Kryesisht sepse administrata Bajden mendon se kundërshtimi i këtij projekti është tashmë i kotë. Gazsjellësi ka përfunduar në masën 95 për qind, dhe në këtë pikë të vetmet kompani që do të prekeshin nga sanksionet janë në anën gjermane.

Dhe presidenti amerikan nuk dëshiron që të dobësojë marrëdhënien Uashington-Berlin,

që mezi po ripërtërihet pas 4 viteve të vështira. Por edhe nëse administrata Bajden do të vazhdojë me masat ndëshkimore, ka jo pak pengesa:landi gjerman Meklenburg-Pomerania Perëndimore, ku do të dalë gazi, ka ngritur një fondacion për të mbrojtur kompanitë private nga sanksionet.

Pra gazsjellësi është një punë e mbaruar?

Duket se po. Putini tha në fillim të këtij muaji se ndërtimi i linjës së parë ka përfunduar, dhe e dyta mund të përfundojë brenda disa muajsh. Por gazi nuk do të fillojë të rrjedhë derisa të përfundojë një proces çertifikimi. SHBA-ja dhe Gjermania janë përfshirë në diskutime sekrete mbi këtë çështje.

Nëse Uashingtoni mund të arrijë ta bindë Gjermaninë ta shtyjë pak më shumë projektin, zgjedhjet parlamentare të shtatorit në Gjermani mund të ndryshojnë shumë gjëra. Partia e Gjelbër Gjermane, që deri tani në sondazhe ka treguar se mund të luajë një rol të rëndësishëm në qeverinë e ardhshme, u pozicionua kundër gazsjellësit në fillim të këtij viti për arsye mjedisore dhe gjeopolitike.

Nëse të Gjelbrit do të arrijnë një rezultat domethënës përpara çertifikimit përfundimtar

të “Nord Stream 2”, ka një shans që kjo parti ta rrëzojë projektin në minutën e fundit. Ndërkohë,Ukraina ka njoftuar se do të paditë“Gazprom” për të zhbllokuar furnizimet me

gaz nga Azia Qendrore, të cilat i mban peng prej më shumë se 15 vjetësh.

Nëse ka sukses, Kievi ka të ngjarë të mos e vrasë shumë mendjen për “Nord Stream 2”. “Vetëm gazi i Azisë Qendrore, mund të mbushë të gjithë sistemin e tranzitit të gazit në Ukrainë”- tha për “Financial Times”Juri Vitrenko, kreu i kompanisë ukrainase të gazit “Naftogaz”./ Përshtati në shqip CNA.al

 

 

LEXO TE PLOTE