Connect with Us

Emigrimi dhe niveli i ulët i lindjeve, po ndikojnë negativisht në Ballkan

Blog

Emigrimi dhe niveli i ulët i lindjeve, po ndikojnë negativisht në Ballkan

Publikuar

-

Emigrimi dhe niveli i ulët i lindjeve, po ndikojnë negativisht në Ballkan

Nga Tim Judah “The Economist”

Ndërsa vendet evropiane do të kryejnë regjistrimin e popullsisë në vitin 2021, dhe për shumë prej tyre rezultatet do të jenë të lehta për t’u parashikuar. Në Ballkan ka një problem tjetër serioz. Që nga rënia e komunizmit dhe fundi i luftërave të përgjakshme në ish-Jugosllavi që e pasuan, njerëzit në rajonin e Ballkanit kanë pasur më pak fëmijë, dhe shumë njerëz kanë emigruar në Perëndim.

Ky eksod është ndihmuar nga pjesë të Evropës të etura për punë si Gjermania,që ua ka bërë më të lehtë marrjen e lejeve të punës qytetarëve nga vendet jo anëtare të Bashkimit Evropian. Fakti që askush nuk e di se sa kanë ikur dhe sa kanë mbetur në vend, po u shkakton jo pak probleme planifikuesve në vendete Ballkanit. Maqedonia e Veriut nuk ka pasur një regjistrim të popullsisë që nga viti 2002. Që atëherë Zyra e saj e Statistikave ka bërë si rregull projeksione bazuar në të dhënat që ka pasur më herët.

Statisticienët vlerësojnë se në Maqedoninë e Veriut jetojnë 2.08 milionë njerëz. Por shifra reale mund të jetë vetëm 1.5 milionë. Në disa vende, si për shembull Bullgaria, shifrat janë më të përditësuara, por nëse shifrat janë të besueshme apo jo, tendencat janë të njëjta. Kombinimi i emigracionit me nivelet e ulëta të lindjeve, do të thotë që këto shoqëri po plaken, dhe duke mos pasur asnjë emigrim të brendshëm, popullsia e tyre po zvogëlohet. Në vitin 1989 Bullgaria kishte 8.9 milionë banorë; tani ka vetëm 6.9 milionë.

Tre dekada më parë Serbia (pa përfshirë Kosovën) kishte 7.8 milion njerëz. Sot mund të ketë vetëm 6.9 milionë. Më parë Rumania kishte 23.2 milion banorë, sot mund të ketë vetëm 19.4 milionë. Moldavia, e cila nuk do të bëjë ndonjë regjistrim deri në vitin 2023, mund të ketë humbur një të tretën e popullsisë së saj, në aktualisht rreth 2.7 milion, që nga fundi i sundimit komunist.
Sa i përket lindjeve, gratë boshnjake kanë një normë lindshmërie prej 1.26, gratë shqiptare 1.37 – disa nga nivelet më të ulëta në botë, dhe shumë poshtë nivelit të kompensimit të vdekjeve prej 2.1. Vende të tjera, si Bullgaria, ku norma është 1.56, janë më afër mesatares
së BE prej 1.55, megjithëse pa emigrimin nga jashtë nuk është e mjaftueshme për ta ndaluar tkurrjen e popullsisë.

LEXO EDHE:  Intervista/ Mikail Gorbaçov: Pse ishte e pashmangshme shembja e sistemit komunist

Problemet ekonomike si rezultat i pandemisë së koronavirusit, nënkuptojnë që gratë ka të ngjarë të lindin tani edhe më pak fëmijë se kurrë më parë. Regjistrimet e popullsive në vitin 2021, duhet t’u sigurojnë qeverive të dhënat e besueshme që u nevojiten për të planifikuar për gjithçka, nga kopshtet tek pensionet, pasi më të mirë-arsimuarit emigrojnë dhe ata që janë më pak të arsimuar dhe të moshuarit kanë mbetur në vend.

Por pavarësisht nga numrat e saktë, panorama nuk është premtuese. Projeksionet nga statisticienët si në OKB ashtu edhe në BE, sugjerojnë se deri në 2050 Bullgaria do të ketë humbur 39për qind të popullsisë së saj në krahasim me vitin 1989, Bosnja do të ketë humbur 37 për qind, Rumania 31, Serbia dhe Kroacia nga 24,dhe Shqipëria 25 për qind të popullsisë së saj. Ndryshime të tilla të mëdha, do të sjellin pasoja të mëdha sociale dhe ekonomike. Sa për të marrë një shembull të hershëm, papunësia është një problem në të gjithë rajonin. Mungesa e fuqisë punëtore përbën tani një shqetësim akoma më të madh./Përshtatur nga CNA.al

Burimi; https://www.economist.com/the-world-ahead/2020/11/17/emigration-and-low-birth-rates-are-affecting-the-balkans

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Droga, sekreti i ushtarëve nazistë që në pak muaj pushtuan gjithë Europën

Publikuar

-

Nga

Droga, sekreti i ushtarëve nazistë që në pak muaj pushtuan gjithë Europën

Adolf  Hitleri kishte një ushtri nazistësh të droguar, të cilët ishin në gjendje të qëndronin zgjuar për ditë me radhë dhe të përparonin me shpejtësi dhe brutalitet në të gjithë Evropën. Në vitin 1940, trupat e diktatorit nazist po përgatiteshin për të sulmuar Francën përmes zonës malore të Ardeneve.

Brenda vetëm disa javësh, Vehrmahti në dukje i pandalshëm arriti të pushtojë kryeqytetin francez, Paris, pasi i kishte dërrmuar më herët njësitë e ushtrisë franceze, përmes taktikave  tëe tij tyre të Blitzkrieg (Sulmit të Rrufeshëm).

Strategjia mbështetej në përparimin e pandalshëm në terren, bombardimet ajrore dhe tanket e shpejta, Pancerat. Gjithsesi, trupat gjermane kishin në atë luftë edhe një “as” tjetër në mëngë, sasi të bollshme të lëndëve narkotike.

Në vitin 1938, industria farmaceutike gjermane filloi që të prodhonte sasi të mëdha të pervitinës së metamfetaminës, që ishte në thelb një version i mëparshëm i metamfetaminës kristalore. Ato u shpërndanë në të gjithë vendin, dhe më vonë edhe tek forcat e armatosura gjermane.

Anëtarët e forcave ajrore i cilësonin pilulat narkotike si “kripa e pilotit”. Ndërkohë vetë Adolf Hitleri merrte rregullisht injeksione me metamfetaminë. Para pushtimit të Francës, ushtarët  u këshilluan të merrnin nga një tabletë në ditë, teksa një “dekret stimulues” iu dërgua mjekëve të ushtrisë.

Norman Ohler, që ka shkuar librin “Blitzed:Droga në Gjermaninë naziste”, shprehet për britaniken “The Guardian”:“Pushtimi i Francës u bë i mundur vetëm falë përdorimit masiv të drogës nga ushtria gjermane. Asnjë drogë, asnjë pushtim!”.

Kur Hitleri dëgjoi mbi planin për të pushtuar Francës përmes Ardeneve, u entuziazmua shumë dhe kërkoi zbatimin sa më shpejtë të tij. Por komanda e lartë e ushtrisë i tha:Ky plan nuk mund të zbatohet në këtë mënyrë, natën ne duhet të pushojmë, kundërshtarët do të tërhiqen, dhe ne do të mbetemi të ngujuar në male”.

Por më pas u lëshua “dekreti stimulues”, dhe kjo u dha mundësi ushtarëve të qëndronin zgjuar për 3 ditë dhe 3 net me radhë. “Gjenerali nazist Ervin Romel dhe të gjithë ata komandantët e tankeve e përdornin masivisht drogën. Dhe pa tanket Pancer, gjermanët nuk do të kishin fituar dot atë betejë”-thekson Ohler.

LEXO EDHE:  Horoskopi i ditës, 20 nëntor 2020

Në total, 35 milion doza droge u siguruan vetëm për fushatën ushtarake në Francë. Në vitin 1941, lënda narkotike u shpall e jashtëligjshme në Gjermani midis popullsisë civile. Por shpërndarja e saj midis trupave vazhdoi rregullisht.

LEXO EDHE:  Në prag të zgjedhjeve të 25 prillit/ Melisa Braci mesazh të fortë qytetarëve

Kur nazistët filluan që të humbnin terren në vitin 1944, dr.Gerhard Orzeçovski filloi që të punonte mbi një çamçakëz super-të fortë më përmbajtje kokaine. Anëtarët e Rinisë Hitleriane u dërguan në det me mini-nëndetëse me dozat e drogës me vete.

Ata ishin pjesë e një plani për të inspektuar grykëderdhjen e lumit Tamiz në Angli, lidhur me mundësinë e një zbarkimi atje.  Por shumë prej tyre pësuan kriza mendore për shkak të izolimit dhe privimit nga gjumi.

Historiani Ohler thekson:“Ajo ishte një situatë jo reale. Nuk ishte ai realiteti që shihnin nazistët. Por nëse lufton me një armik më të madh se sa vetja, nuk është se ke zgjidhje tjetër. Në ato kushte të duhet ta tejkalosh forcën që ke. Kjo është arsyeja pse terroristët përdorin bombarduesit vetëvrasës. Është një armë e padrejtë, por ata nuk kanë zgjidhje tjetër!”.

Në vitin 1945, fabrika që prodhonte drogën pervitin u bombardua nga aleatët, dhe kjo solli rënien e konsumit të drogës nga nazistët. Gjatë luftës, edhe trupat aleate përdorën amfetaminën për të qëndruar zgjuar sa më gjatë.

Njëkohësisht ata u mbështetën edhe tek simulanti benzedrin. Nga vjeshta e vitit 1941 dhe deri në dimrin e vitit 1944, përdorimi i drogës nga Adolf Hitleri ishte rritur në mënyrë dramatike falë mjekut të tij personal dr.Todor Morel.

Nga fundi i jetës së tij, diktatori nazist u bë i ndërvarur nga opiatet, dhe dridhjet e trupit nisën të përkeqësohen, gjë që nxiti spekulimet se ai mund të ketë vuajtur nga simptomat e varësisë nga droga. Më 30 prill 1945, Hitleri gëlltiti një kapsulë me cianid, dhe e qëlloi veten në kokë me pistoletë në një bunker nëntokësor në Berlin, teksa forcat Aleate po i afroheshin rezidencës./ Dailystar.co.uk-Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Pse industria e mbikëqyrjes është e prekshme nga korrupsioni dhe abuzimet

Publikuar

-

Nga

Nga Christian Kemp “The Conversation”

Pajisja përgjuese më e sofistikuar që gjendet sot në tregun botëror, mund të jetë subjekt i abuzimeve. Kjo sipas një investigimi nga 17 organizata mediatike nga 10 vende të botës. Dekonspirimet nga të dhënat e shërbimeve sekrete dhe analizat e telefonave, tregojnë se softueri i mbikëqyrjes, Pegasus, është përdorur për të shënjestruar dhe spiunuar telefonët e aktivistëve të të drejtave të njeriut, gazetarëve investigativë, politikanëve, studiuesve dhe akademikëve.

NSO Group, kompania izraelite e inteligjencës kibernetike që e ka krijuar Pegasus, këmbëngul se licencon softuerin e tij që klientët e saj, që janë zakonisht qeveritë të kenë aftësi mbikëqyrëse për luftën ndaj krimit ndërkombëtar dhe terrorizmit.

Kompania i ka etiketuar raportet nga gazetarët investigativë si një “fushatë të egër shpifëse”, mbi të cilën nuk do të komentojë më. Megjithatë, themeluesi dhe kreu ekzekutiv i NSO Group, ka pranuar më herët se “në disa rrethana, klientët tanë mund ta keqpërdorin sistemin”. Duke qenë se kjo kompani e ka shitur softuerin e tij në 40 vende të botës, duke përfshirë disa prej atyre vendeve që mbajnë rekord për korrupsion dhe shkeljen e të drejtave të njeriut, pretendohet se Pegasus është keqpërdorur në mënyrë të konsiderueshme, duke e minuar lirinë e shtypit, lirinë e mendimit dhe demokracitë e lira dhe të hapura.

Këto zbulime, janë treguesi më i fundit se industria e mbikëqyrjes është tashmë jashtë kontrollit, pasi klientët e licencuar janë të lirë të spiunojnë këdo, si qytetarët e zakonshëm ashtu edhe kriminelët e dyshuar. Ne mund të jemi duke ecur drejt një bote, në të cilën asnjë telefon nuk do të jetë i sigurt nga sulme të tilla.

Pegasus vlerësohet si përgjuesi më i përparuar në treg. Ai mund të depërtojë tek pajisjet e viktimave, pa qenë e nevojshme që këta të fundit të klikojnë mbi ndonjë link të caktuar që u dërgohet. Sapo futet brenda, fuqia që zotëron Pegasus për ta shndërruar një telefon në një mjet mbikëqyrës, është shumë befasuese.

Softueri hidhet menjëherë në veprim duke kopjuar mesazhe, fotografi, video dhe përmbajtje të shkarkuara për t’i dërguar sulmuesit. Sikur kjo të mos ishte mjaftueshëm tinëzare, Pegasus mund të regjistrojë telefonata dhe të gjurmojë vendndodhjen e një objektivi, teksa aktivizon në mënyrë të pavarur dhe të fshehtë kamerën dhe mikrofonin e një telefoni.

Me këtë aftësi, një telefon i infektuar nga ky softuer vepron si një përgjues në mur, që sheh, dëgjon dhe raporton në vazhdimësi  bisedat intime dhe të ndjeshme të subjektit që është vënë nën përgjim. Prova për keqpërdorimin e Pegasus, ka pasur edhe më herët.

Ai u implikua në hakerimin e pretenduar të telefonit të miliarderit ameirkan Xhef Bezos nga Princi i Kurorës së Arabisë Saudite në vitin 2018. Vitin që pasoi, u zbulua se disa avokatë dhe aktivistë indianë ishin shënjestruar nga një sulm i Pegasus përmes WhatsApp.

Zbulimet e reja sugjerojnë se Pegasus është përdorur për të përgjuar presidentin e Meksikës Andres Manuel Lopez dhe 50 anëtarët e rrethit të tij të ngushtë, përfshirë miqtë, familjen, mjekët dhe ndihmësit, kur ai ishte një politikan në opozitë.

LEXO EDHE:  Terrorizmi nuk mposhtet, vetëm duke i mbyllur njerëzit nëpër burgje

Po ashtu Pegasus është përmendur për përgjimin e Rahul Gandit, rivalit aktual politik të kryeministrit indian Narendra Modi. Depërtimi i Pegasus është zbuluar tek telefonat që i përkasin familjes dhe miqve të gazetarit të vrarë saudit Xhamal Kashoxhi, dhe ka të dhëna se Pegasus mund të jetë përdorur gjithashtu nga një klient i meksikan i kompanisë izraelite NSO, për të shënjestruar gazetarin meksikan Secilio Pineda Birto, që u vra në vitin 2017.

LEXO EDHE:  Sealand, “shteti”më i vogël dhe më i çuditshëm në botë

Edhe pse fuqia e Pegasus është tronditëse, kjo pajisje është larg nga të qenit një dukuri e re. Softueri bazë u krijua që në fillim të viteve 1990. Tani është një industri në lulëzim, me mijëra blerës të interesuar.

Baza e industrisë së mbikëqyrjes, janë mjetet më të thjeshta të përgjimit që shiten për më pak se 70 dollarë në faqet e errëta të rrjetit, të cilat mund të kenë qasje në distancë tek kamerat, dhe të regjistrojnë të dhënat e vendndodhjes së subjektit që përgjohet.

Përdorimi i një pajisjeje të tillë nga maniakët seksualë dhe partnerët abuzivë, është një problem shqetësuese në rritje. Pastaj është sigurisht edhe rrjeti i mbikëqyrjes globale, që u denoncua publikisht nga Eduard Snouden në vitin 2013.

Ndërkohë në vitin 2017, ne mësuam se si një ekip sekret i programuesve elitë në Agjencinë e Sigurisë Kombëtare të SHBA-së, kishin zhvilluar një armë të përparuar të spiunazhit kibernetik të quajtur “Eternal Blue”, e cila u vodh nga grupimi i hakerëve “Shadow Brokers” dhe u shit në rrjetin e errët.

Ishte po ky softuer, që më vonë do të përdorej si shtylla kurrizore e sulmit kibernetik famëkeq të vitit 2017 “Wannacry”, që shënjestroi sistemin shëndetësor kombëtar dhe qindra organizata të tjera. Kur u publikuan deklaratat e Snouden, shumë njerëz u tronditën kur mësuan mbi shkallën e mbikëqyrjes, që kanë bërë të mundur teknologjitë dixhitale.

Por të paktën ky spiunim masiv ishte zhvilluar dhe kryer brenda agjencive të inteligjencës shtetërore, të cilët kishin një lloj legjitimiteti. Ne nuk jemi duke debatuar më mbi të drejtën e shtetit për të shkelur të drejtat tona vetjake.

Zbulimet mbi Pegasus, tregojnë se kemi mbërritur në një realitet të ri, të pakëndshëm, ku mjete shumë të sofistikuara të spiunazhit po shiten në një treg të hapur. Ne sapo kemi filluar të shohim shkallën e plotë të ndikimi të Pegasus mbi privatësinë dhe demokracinë tonë kolektive.

Pa transparencë, ne nuk kemi asnjë lloj ideje se si dhe në çfarë rrethanash është licensuar Pegasus, kush ka autorizimin për të përdorur atë, në cilat rrethana mund të revokohet një licencë, apo cilat rregulla ndërkombëtare janë në dispozicion të policisë kundër abuzimeve të këtij softueri.

Dëshmitë e deritanishme, sugjerojnë se Pegasus është keqpërdorur, ndaj nevojitet një përgjegjësi dhe mbikëqyrje më e madhe. Ne gjithashtu duhet të përpiqemi të rindezim debate të rëndësishme rreth kontrolleve mbi prodhimin dhe shitjen e sistemeve të tilla./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Ja si Kina po e saboton fazën e dytë të hetimit mbi origjinën e Covid-19

Publikuar

-

Nga

Nga Kevin Carboni “Wired.it”

Qeveria kineze refuzoi që të bashkëpunojë për fazën e dytë të hetimit mbi origjinën e Covid-19, duke hedhur poshtë kërkesën e Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH) për të dërguar një ekip të ri ekspertësh për të kontrolluar laboratorët në qytetin e Vuhanit, që ishte epiqendra e pandemisë aktuale.

Në fakt, Kina ka refuzuar të marrë në konsideratë hipotezën, sipas së cilës virusi mund të jetë përhapur për shkak të një gabimi në njërin prej këtyre laboratorëve. Pekini e cilëson planin e ri të investigimit të OBSH-së si në kundërshtim me “arsyen e shëndoshë” dhe shkencën.

Origjina e virusit Covid-19 është ende e panjohur, dhe teoritë e ndryshme mbeten shumë të debatuara midis ekspertëve. E vetmja gjë e sigurt, është se rastet e para të njohura me koronavirus u shfaqën në qytetin e Vuhanit, por nuk dihet ende se si virusi arriti tek njerëzit. Sipas disa hipotezave, ai mund të jetë transmetuar përmes mishit të kafshëve të shitura në tregjet e qytetit, por nuk është e qartë se si filloi të infektojë speciet e kafshëve.

Një teori e hershme, e promovuar në fazat e hershme të pandemisë, spekulonte se virusi mund të ketë rrjedhur nga një laborator në Vuhan, për shkak të shkeljes së protokolleve laboratorike të sigurisë.

Por kjo hipotezë u konsiderua e pamundur në përfundim të fazës së parë të hetimeve të kryera nga OBSH në janar të këtij viti, për shkak të mungesës së rezultateve që vërtetojnë krijimin e virusit nga njeriu.

Gjithsesi, misioni i parë u kritikua si i pamjaftueshëm, për shkak të mungesës së transparencës dhe bashkëpunimit nga autoritetet kineze për të garantuar qasjen në të gjitha të dhënat, siç ishte vendimi nga instituti i virologjisë në Vuhan, për të mos ndarë bazat e të dhënave mbi sekuencat gjenetike dhe mostrat e vitit 2019.

LEXO EDHE:  Kërkoi lirimin e “pronarëve” të drogës/ Prokurorja “ngec” në deklarimin e pasurisë

Në fund të misionit, u botua një raport që nuk dha shpjegime shteruese mbi origjinën e infeksionit, por vetëm renditi disa hipoteza që tregojnë si më të mundshëm skenarin, sipas të cilit cilin virusi kaloi nga lakuriqët e natës tek njerëzit, përmes një kafshe të ndërmjetme, teksa e cilësoi si “jashtëzakonisht të pamundur” por jo të përjashtuar, teorinë e daljes aksidentale të virusit nga një laborator.

Për shkak të këtyre pasigurive, dhe thirrjeve ndërkombëtare për hetime të mëtejshme, kreu i OBSH-së Tedros Adanom Ghebrejesus, tha se vendimi për të hedhur poshtë teorinë e një gabimi në laboratorin e Vuhaniit ishte “i parakohshëm” .

LEXO EDHE:  Horoskopi i ditës, 20 nëntor 2020

Për këtë arsye, OBSH-ja ka synuar të organizojë kontrolle të reja “në laboratorët dhe institucioneve përkatëse kërkimore. që veprojnë në zonën ku u vërejtën rastet e para njerëzore në dhjetor 2019” , pra në Vuhan.

Autoritetet kineze e kanë kundërshtuar vendosmërisht këtë kërkesë, duke e akuzuar OBSH-në se është viktimë e një “politizimi të hetimeve”, dhe duke kërkuar që ajo t’i kryejë hetimet “në disa vende, globalisht”, duke mbështetur hipotezën se përhapja e virusit mund të ketë filluar në një vend tjetër.

Gjatë një konference shtypi të raportuar gjerësisht nga media kineze, zëvendësministri kinez Shëndetësisë, Zeng Jixin, tha se Kina ka bashkëpunuar gjithmonë me OBSH, dhe se qeveria kineze i “mbështet studime e bazuara në shkencë mbi origjinën e virusit”.

“Por ne kundërshtojnë politizimin e tyre”- theksoi ai. Prandaj, autoritetet kineze nuk e kanë pranuar hetimin e ri “pasi në disa aspekte, atij i mungon respekti për arsyen e shëndoshë dhe është arrogant ndaj shkencës”./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE