Connect with Us

Dëshmia e ish të burgosurit të Spaçit/ Si e nxora nga galeria trupin e pajetë të 19-vjeçarit, vëllai i vetëm i 7 motrave…

Histori

Dëshmia e ish të burgosurit të Spaçit/ Si e nxora nga galeria trupin e pajetë të 19-vjeçarit, vëllai i vetëm i 7 motrave…

Publikuar

-

Publikohen disa nga historitë e panjohura të Sajmir Malokut, ish-inxhinier ushtarak që ishte diplomuar me ‘Medalje Ari” në Universitetin e Tiranës, i cili u arrestua nga Sigurimi i Shtetit më datë 13 maj të vitit 1976, në prani të 600 vetave në një sallë të madhe kinemaje në qytetin Burrelit, me akuzën si “agjent i mundshëm i Zbulimit Britanik dhe për agjitacion e propaganda kundër pushtetit popullor si dhe ndaj regjimit komunist”.

Lidhur me shkakun e vërtetë të arrestimit të tij, Sajmir Maloku dëshmon: “Për arsye se Televizioni Publik Shqiptar transmetonte vetëm 4 orë emission televiziv në ditë, unë në vitin 1970 duke lexuar mjaft literaturë të huaj shkencore arrita të ndërtoja një pajisje të thjeshtë elektronike televizive (shndërrues të sinjaleve televizive të Bandës UHF në VHF). Kjo shpikja ime bëri të mundur që populli shqiptar në të ardhmen të shikonte lirisht emisionet e stacioneve televizive italiane dhe jugosllave të Bandës UHF sidomos në zonat malore dhe bregdetare të vendit tonë.

Pyetja e parë që më bëri mua hetuesi në seancën e parë hetuesore ishte: “Ti je spiun i famshëm i Perëndimit, ashtu si Mata Hari. Na trego ore armik i poshtër veprimtarinë tënde agjenturore me Agjenturat e Fshehta të 17 Vendeve të Huaja Perëndimore dhe të Botës”. Kjo për arsye se Sigurimi i Shtetit kishte dyshime të mëdha për takimet e mia me turistët e huaj gjatë 8 viteve dhe të korespodencave të shumta postare me filatelista të vendeve të mësipërme. Sot ky hetues është i gjallë.

Gjatë kontrollit të shtëpisë tonë në Tiranë dhe të dollapit tim të hotelit në Qytetin e Burrelit, Sigurimi i Shtetit gjeti dhe mori Librat e Shenjtë të Biblës dhe të Kuranit në gjuhën angleze; shumë libra dhe revista të vjetra angleze; disa fjalorë dhe blloqe me skica antenash moderne televizive; pajisjen time elektronike televizive me dy tranzistorë dhe përforcuesin e sinjaleve televizive; etj”.

Të gjitha këto e të tjera ngjarje të jetës së tij, që nga: fëmijria, shkollimi, periudha e rinisë me jetën në Tiranën e fillimviteve ’70-të, ndjekjen dhe survejimin nga Sigurimi i Shtetit, diplomimi, emërimi si inxhinier ushtarak i Ndërlkidhjes në një repart të Burrelit, arrestimin, gjyqin e demaskimin publik, hetuesinë, burgun etj, Sajmir Maloku i ka përmbledhur në një libër me titull “SI MBIJETOVA NE FERRIN KOMUNIST”

Vijon nga numri i kaluar

“Ngrita 230 kg. në kurriz dhe si shpërblim më falën 10 kg. marmalatë, që u’a ndava të burgosurve”!

Ndërsa sot mjaft nipër e mbesa të tij, kur i pyesin se ku e keni gjyshin, ata përgjigjen me lot në sy: “Na e vrau Komunizmi i pabesë”. Gjithashtu, unë isha i fortë edhe nga ana fizike, sepse pas afro 9 vitesh në burg, arrita të mbaja në supet e mia në prani të 700 të të burgosurve 5 thasë me ushqime me një peshë totale 230 kg., duke i transportuar në një largësi rreth 117 metra, në prani edhe të drejtuesve më të lartë të Rrethit të Mirditës dhe të Drejtorisë së Burgjeve të Shqipërisë si një lloj gare force sportive. Në këmbim të kësaj fitoreje sportive, si me shaka, më premtuan se do të lirohesha nga burgu.

Gëzimi i 700 të burgosurve që e panë nga afër këtë manifestim timin ishte i jashtëzakonshëm. Ata, gjithë gëzim, brohorisnin në adresë time sikur të ishte një fitore e tyre sportive kjo garë e papritur dhe e paparashikueshme! Ndërsa unë, me sytë e mbushur me lot falënderoja Jezu Krishtin që më dha një trup tepër të fortë dhe një zgjuarsi të jashtëzakonshme, si dhe dashurinë e madhe për njeriun dhe popullin e demokracinë. Në ato momente brohoritjeje, unë i’u luta drejtuesve të lartë të mësipërm që të më dhuronin një arkë druri me 10 kg. marmelatë dhe 5 bukë gruri të mëdha, që ishin pranë meje. Të gjithë këta ushtarakë me mjaft kënaqësi e plotësuan njëzëri kërkesën time dhe unë i falënderova ata. Pastaj unë këto ushqime ia ndava në mënyrë të barabartë 40 të burgosurve më të varfër dhe më të sëmurë të Burgut të Spaçit. Edhe Komanda e Burgut të Spaçit dhe të gjithë të burgosurit më falënderuan për këtë gjest timin human. Ishte Zoti që më nxiste t’i ndihmoja shokët e mi bashkëvuajtës.

“Vdekja aksidentale në galeri e 19 vjeçarit nga Shkodra, V. Xhaferri”!

Sa herë që aksidentoheshin në minierë gjatë punës shumë nga të burgosurit, kur ndodhesha pranë tyre, unë i ndihmoja dhe i transportoja, duke i mbajtur në kurriz deri në Ambulancën e Burgut. Raste të ndihmës të kësaj natyre kanë qenë me dhjetëra here, ku unë u kam ofruar ndihmën time mjekësore. Vlen për t’u përmendur një aksident tepër i rëndë në galerinë e Bakrit të Minierës së Spaçit, ku një nga të burgosurit politikë, një djalë i ri shkodran, V. Xhaferri, 19 vjeç, (i cili ishte vëlla i vetëm i shtatë motrave), vdiq aksidentalisht nga shembja e papritur e galerisë. Policia prej 24 orësh nuk lejonte asnjë njeri të hynte në galeri nga ky rrezik aksidental për të nxjerrë trupin e të vdekurit, derisa të vinte Ekipi i Shpëtimit të Minierave nga Tirana.

Gjithë natën unë isha tepër i shqetësuar dhe më dukej si në ëndërr, sikur ky djalosh fatkeq pa pushim më lutej dhe më thoshte: “Të lutem Saimir, më shpëto dhe më nxirr nga gurët!” Unë, në prani të burgosurve, i’u luta Komandës së Burgut të Spaçit që nën përgjegjësinë time, ta nxirrja trupin e të aksidentuarit nga galeria. Pasi më lejoi Policia, unë, i vetëm dhe duke zbatuar ligjet e Arkimedit, me anë të levave metalike dhe atyre të drunjta, arrita t’i zhvendosja blloqet e mëdha të gurit dhe nxora trupin e tij nga gurët përmes lotëve, duke e mbajtur në duart e krahët e mia.

Ishte Jezu Krishti që më dha forcë dhe kurajë të madhe që të bëja këtë akt tepër të guximshëm dhe human, duke rrezikuar mjaft edhe veten time nga shembja e galerisë. Galeria e Minierës së Bakrit, që ndodhej qindra metra nën tokë, më dukej sikur ishte në Ferrin e botës. Gurët e mëdhenj të galerisë kishin dëmtuar kokën dhe trupin e tij, të cilat ishin tepër të gjakosura. Unë u lebetita dhe u trondita shumë kur i vetmuar, pashë këtë skenë makabre nën dritën e zbehtë të kandilit tim të minierës. Lotët dilnin pa pushim nga sytë e mi dhe u bëra si i çmendur.

Ajo pjesë e galerisë rrezikohej të shembej përsëri, duke rrezikuar mjaft jetën time. E tërhoqa trupin e tij dhe e vendosa në një vend jashtë rrezikut të shembjes së galerisë. Unë grisa përnjëherësh këmishën time dhe lidha me rripa lecke kokën e tij të thyer keqas, si dhe i lava e i pastrova fytyrën e nxirë dhe të gjakosur. Pastaj i vura dy duart e tij para gjoksit dhe i’a mblodha të dyja këmbët. Unë Saimir Maloku, në Burgun e Spaçit, u ula në gjunjë dhe me të dyja duart lart, e duke bërë herë pas here kryqin, i lutesha Jezu Krishtit për këtë viktimë të pafajshme.

Lotët nuk më pushonin. Mallkoja diktatorin dhe komunizmin si fajtorët kryesorë të kësaj tragjedie të tmerrshme, të cilët kishin burgosur dhe sjellë në Burgun e Spaçit ajkën e rinisë properëndimore të vendit tonë. Pas lutjeve fetare, lajmërova infermierin Flamur Mullaj, i burgosur politik edhe ky, që të më ndihmonte ta zbrisnim përmes furnelave të galerisë, trupin e tij të vdekur. Ne të dy ishim të burgosurit që i dhamë lamtumirën e fundit, duke e puthur në ballë dhe duke i’u lutur Zotit, që ai të prehej i qetë në jetën e tij të amshueshme. Me shpejtësi unë bëra një kryq të vogël prej druri dhe i’a kalova te qafa. Pastaj, me disa të burgosur të tjerë dhe të mbuluar në çarçaf, e transportuam me një barelë kufomën e tij te Komanda e Burgut.

“Komanda e Burgut, s’ia dha familjes trupin e vdekur të djalit të tyre”!

Një “engjëll i rinisë shqiptare” u shua në lulen e jetës pa shijuar dhe provuar as dashurinë, as familjen e tij të ardhshme dhe as të bëhej prind. Komanda e Burgut dhe të gjithë të burgosurit politikë, më falënderuan për këtë akt timin tepër human dhe të rrezikshëm, që falë ndihmës dhe besimit te Zoti, arrita me mjaft vështirësi ta realizoja. Prej asaj dite, Policia më lejonte të mbaja ndonjë fashë, pak pambuk, një shishe të vogël peniciline me alkool dhe me jod, për të mjekuar shokët e mi kur aksidentoheshin në minierë gjatë punës.

LEXO EDHE:  Gjendet një person i pajetë në një trotuar në Shkodër

Kjo ndjenjë humane ishte në shpirtin tim, sepse shokët e mi bashkëvuajtës, u bënë si familja ime e dytë. Ishin ligjet e fizikës që më ndihmuan të bëja një akt të tillë human dhe tepër të rrezikshëm, duke fituar respektin e qindra të burgosurve politikë. Komanda e burgut nuk i lajmëronte asnjëherë familjet e viktimave. Një muaj pas kësaj ndodhie fatale, në burg erdhi familja e djaloshit nga Shkodra, i cili vdiq në lulen e rinisë. Por kufoma e këtij djaloshi, sipas ligjeve komuniste, nuk i’u dha familjes së tij. Ai duhet të kryente vuajtjen e dënimit edhe i vdekur deri në aq vite sa ishte dënuar. Ja deri ku arrinte mizoria dhe arroganca komuniste!

“Si ma falën pjesën e mbetur të dënimit, pas asaj ngjarje”?!

Falë akteve të mia humane në këtë burg, si punëtor i dalluar i minierës, si dhe të padrejtësive të mëdha juridike që ishin bërë në gjyqin tim, me propozim të Ministrisë së Mbrojtjes, të Drejtorisë së Burgjeve të Shqipërisë, të Prokurorisë së Përgjithshme, si dhe të banorëve të lagjes ku unë banoja në Tiranë, më datën 31 janar të vitit 1985, Kryesia e Kuvendit Popullor të Shqipërisë, më fali pjesën e mbetur të dënimit. Propozimi për faljen e dënimit tim, u bë edhe nga Komanda e Repartit 303, pra e Burgut të Spaçit më datë 17 dhjetor të vitit 1983, firmosur nga Xh.Z. komisar dhe M.M. komandanti i repartit.

Me këtë rast unë falënderoj të gjithë personat që propozuan për faljen e pjesës së mbetur të dënimit tim pranë Parlamentit të Shqipërisë, që në atë kohë quhej Kuvendi Popullor. Vlen të përmendet se gjatë kohës që unë u lirova nga burgu, të 700 të burgosurit politikë që kishin mbetur aty, pas Amnistisë së vitit 1982 që shpalli Kuvendi Popullor, më uronin dhe më përqafonin sikur të ishim vëllezër apo shokë të ngushtë. Kur dola nga dera e madhe e Burgut të Spaçit, thashë me vete: “O Zot, as hasmi mos ta shikojë kurrë derën e burgut. Ju lutem, lirojini sa më shpejt shokët e mi bashkëvuajtës, të cilët ishin njerëzit më të dashur të vuajtjeve të mia, që ndihmonim dhe i’a qanim hallin njëri-tjetrit”. M’u mbushën sytë me lot, kur shikoja 700 të burgosur që kishin jetuar e vazhdonin të rrinin në burg. Ishte Fatos Lubonja, shoku im i ngushtë, i cili, në mos gaboj, ishte personi i fundit që më përcolli deri te porta, tek “Ura e miqësisë”, siç e quanim ne atë, duke më thënë: “Je njeri i mrekullueshëm, me arsim të lartë dhe duhet të të përshëndes i fundit, edhe unë me arsim të lartë”. Ai ishte gjithashtu, personi i fundit që më përqafoi dhe më përshëndeti kur u lirova. Duke përfituar nga rasti, e falënderoj shumë atë edhe sot e kësaj dite së bashku me Spartak Ngjelën, të cilët përmes mediave, mbrojnë dinjitetin dhe reputacionin e Shtresës së të Përndjekurve Politikë të Shqipërisë.

Sipas traditës, unë tërhoqa zvarrë te dera e burgut këmbën e djathtë. Kjo simbolizonte atë, që mbas meje të liroheshin edhe shokët e tjerë të burgut. Unë zbatova traditën apo zakonet e të burgosurve politikë ndër vite. Lirimi, m’u duk si diçka e pabesueshme. Kjo sepse kur më futën në Burgun e Burrelit, oficerët e Sigurimit të Shtetit, më drejtoheshin mua dhe popullit të Burrelit, duke thënë: që Saimiri do të hyjë në burg dhe nuk do të dalë prej andej. Por ndodhi e kundërta. Hyra në burg si njeri, u trajtova si kafshë dhe dola si njeri, me një personalitet dhe dinjitet njerëzor e me karakter të fortë, i cili u krijua nga jeta ime e vështirë në burg. Kjo gjë më kujtonte fjalët e njerëzve të moshuar që thoshin: “Kur të merr polici kthehesh prapë, ndërsa kur të merr hoxha dhe prifti nuk kthehesh më në shtëpi”.

“Privilegjet që u ‘kërkoja’ policëve, pasi u rregulloja radiot”!

Pasi u hoq feja në vitin 1967, po këta njerëz të nderuar thoshin: “Burgu për burrat është”. Pa viktima në komunizëm, nuk do të kishte demokraci të sotme. Unë e kisha ndërgjegjen të pastër dhe tashmë në jetë duhet të ecja me kokën lart. Zemra dhe truri im jetonin me shpresë se çdo gjë në të ardhmen do të bëhej më mirë. Kjo sepse pas shtrëngatës dhe furtunës së mallkuar komuniste, do të dilja dhe do të shikoja së shpejti diellin e Demokracisë. Dhe ashtu ndodhi. Kot nuk thonë: “Kush shpreson, ai jeton”. Atë ditë i’u fal dënimi 20 personave të dënuar politikë në Burgun e Spaçit, të cilët vërtet fituan lirinë, por shumica ishin të sëmurë rëndë, apo me sëmundje të pashërueshme, në jo pak raste me trauma psikike. Të gjithë u liruan atë pasdite bashkë me mua. Unë bëra gjithsej 8 vite 10 muaj e 20 ditë burg politik. Për të rritur moralin tim dhe për të bërë shaka, unë shpeshherë kur më pyesnin se sa vjeç isha, u përgjigjesha, duke ulur 9 vjet nga mosha. Vlen për t’u përmendur sërish, se krahas punës time të vështirë në minierën e Spaçit, në një dhomë të vogël 300 metra larg Burgut, arrita të krijoja një laborator pune radioteknike, ku fshehurazi riparoja edhe radiot e dorës, apo ato të shtëpive të punonjësve të policies, si dhe të punonjësve të lirë të minierës. Gjithashtu montoja dhe i bëja atyre shumë pajisje të thjeshta elektronike televizive. Në shkëmbim të punës që bëja, u kërkoja atyre privilegje, si zgjatje të orareve të takimeve të shokëve të mi me familjarët e tyre, apo të nxirrja nga qelitë ndëshkimore të Policisë, për shokët e mi të arrestuar dhe të ndëshkuar për mosrealizim të normës ditore të punës.

“Ndëshkimi me një muaj në biruc, për 7 radiot e dorës që më gjetën gjatë kontrollit”!

Me anë të këtyre radiove, unë fshehurazi dëgjoja muzikë dhe lajmet kryesore të stacioneve italiane dhe ato në gjuhën angleze. Kjo më ndihmonte shumë mua, që të informoja shokët e mi bashkëvuajtës për situatën e vërtetë në Shqipëri dhe në botë. Por dy të burgosur politikë, që ishin spiunë të Policisë, kishin informuar fshehurazi Komandën e Burgut të Spaçit, për të gjithë veprimtarinë time të mësipërme. Për këtë “Laborator radioteknik” të fshehtë, Komanda e Burgut më futi në qeli si ndëshkim, duke më dënuar me 1 muaj izolim. Këtë gjë e vërtetojnë dy shkresat përkatëse, si Raporti i Shërbimit dhe Fletë – dënimi, të datës 4 Qershor të vitit 1982, firmosur nga P.C. – komisar dhe A.M. – oficer i rojës të repartit 303 të Burgut të Spaçit.

Aty shkruhej se: “Gjatë kontrollit në magazinën e veshmbathjes brenda minierës, Saimir Malokut i’u gjetën 7 radio dore, që i’a kishin çuar për t’i rregulluar persona të jashtëm ndaj të cilëve u mbajt qëndrim. I dënuari Saimir Maloku ka riparuar sende personale në kundërshtim me urdhrin e Komandës së repartit dhe dënohet me 30 ditë izolim në birucë”. Fatmirësisht, disa kuti elektronike televizive, apo kanaçe televizive UHF që i kisha ndërtuar unë aty, i’a kisha dhënë personave të jashtëm të minierës dhe të Policisë disa ditë përpara kontrollit. Falë ndërhyrjes së punonjësve të minierës dhe të Policisë, m’u fal dënimi ndëshkimor. Isha i gëzuar se kështu vura shkencën dhe profesionin tim në ndihmë të të burgosurve politikë, të cilët i konsideroja si shokë të ngushtë apo vëllezërit e mi.

Koha e Demokracisë ka treguar se shumë nostalgjikë apo spiunë të komunizmit edhe sot e kësaj dite kërkojnë të hedhin baltë dhe vrer nëpër media për të burgosurit politikë të Spaçit, që ishin si heronj të vërtetë që kundërshtuan regjimin komunist./Memorie.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Histori

Historia e panjohur e Sherif Merdanit/ “Kur dola nga burgu ku vuajta 16 vjet, u përballa me atë që kishte urdhëruar arrestimin tim dhe…”

Publikuar

-

Nga

Historia e panjohur e Sherif Merdanit/ “Kur dola nga burgu ku vuajta 16 vjet, u përballa me atë që kishte urdhëruar arrestimin tim dhe…”

Ish-i burgosuri politik, Sherif Merdani, ka treguar për më shumë se 90 minuta, të gjithë historinë e panjohur të jetës së tij, që nga origjina e familjes nga babai dhe nëna, e deri kur u lirua nga burgjet politike të regjimit komunist të Enver Hoxhës, ku vuajti plot 16 vite, pa bërë asnjë faj dhe për të vetmin shkak, që ishte origjina e familjes, si tregtarë të pasur nga qyteti i Korçës.

I ftuar në emisionin ‘Memorie’ në TV Scan të dy gazetarëve të njohur, Dashnor Kaloçi dhe Artjan Tepelena, Sherif Merdani tregoi se pasionin për muzikën, në një farë mënyre e kishte të trashëguar edhe nga gjyshi i tij nga nëna, Sait Hoxha, nga qyteti i Shkodrës, autor teksti dhe muzike i një prej këngëve hite më të dashura të atij qyteti, “Kur më del në derë…”, i cili ka qenë shumë i njohur për këngët e tij dhe brezi i shkodranëve mbi 50 vjeç, e kujtojnë shumë mirë, si në dasmat e gëzimet familjare, ashtu dhe skenat e atij qyteti.

Përvec gjyshit nga nëna, Sait Hoxha, të cilin Merdani tha që e kishte rritur në fëmijrinë e tij, ai u shpreh se një lidhje tjetër me muzikën dhe këngën, ishte dhe familja e tij qytetare korçare, pasi gjyshi i tij nga babai, tregtar i pasur, që në vitet te Monarkisë së Zogut, kishte sjellë nga Franca, mbi 300 pllaka gramafoni me këngë të muzikës së lehtë dhe klasike, si dhe me arie nga kryeveprat e muzikës operistike botërore, me të cilat ai tha se ishte rritur. Edhe pse me biografi të keqe, si rezultat i një zbutje të luftës së klasave në fillimin e viteve ’60-të, Merdani tha se ai kishte mundur të regjistrohej dhe të mbaronte me rezultate të larta Shkollën e Mesme Pedagogjike, pas së cilës u emërua mësues në fshatin e thellë Backë të rrethit të Skraparit, ku shërbeu për tre vjet me rradhë, së bashku me shokun e tij, Hektor Bregasi, me origjinë nga Pogradeci.

Edhe pse në atë fshat ata të dy i trajtuan shumë mirë, Merdani tregoi se ai e braktisi punën e mesuesit dhe iku në këmbë në shtëpinë e tij në qytetin e Korçës, për të mos u kthyer më aty! Edhe pse aty ndihej mirë, pasi gjatë atyre tre viteve ai mësoi dhe perfeksionoi shumë mirë instrumentin e fizarmonikës, shkak për largimin e tij, u bë një ngjarje, ku në prani të tij dhe të Hektor Bregasit, nje Zhgabë (siç e quanin skraparllinjtë shpendin grabtiqar, Shqiponjën) u ul në oborrin e banesës së tyre dhe pasi u nxorri sytë dy pëllumbave që i mbante dhe i rriste Hektori, i rrëmbyen ata duke i ngritur lart në fluturim nën sqepin e tyre.

“Ja kështu, do të na shqyejnë dhe ne të dy….”, kujtonte Merdani, t’i kishte thënë shokut të tij, Hektorit, duke profetizuar me një parandjenjë të çuditëshme, fatin e tyre në vitet që do pasonin…?! Pasi ai do të arrestohej dhe do vunate 16 vite në burgjet e regjimit komunist të Enver Hoxhës, kurse Hektori do të pëfundonte në internim së bashku me familjen e tij deri në vitin 1990-të, në një fshat të Lushnjes.

Merdani kujtoj më pas fillimin e viteve ’60-të, kur ai filloi të njihej si kengëtar edhe falë ndihmës që i kishte dhënë ish-miku i tij, kompozitori dhe instrumentisti i famshëm, Agim Krajka, i cili kur shkonte në Korçë me Estradën e Ushtarit, e aktivizonte atë, duke e ftuar të këndonte në shfaqjet që jepte në atë qytet.

Po kështu, Merdani kujtoi me nostalgji edhe këngëtaren e famëshme Vaçe Zela, e cila e ndihmoi për t’u afirmuar si këngëtar i ri në mesin e viteve ’60-të, kur ai ishte në Tiranë dhe ndiqte studimet e larta në Universitetin e Shtetëror, dega Histori-Gjeografi, ku u diplomua me rezultate të larta. Por ajo që ndikoi më shumë në afirmimin e tij si këngëtar dhe që e lejoi të vazhdonte rrugën e këngës, do të ishte Nefo Myftiu, (bashkëshortja e Manysh Myftiut, anëtarit të Byrosë Politike të PPSH-së), ish-drejtoresha e Radio Tiranës, për të cilën Sherifi u shpreh se i detyrohej shumë dhe i ishte mirënjohës për tërë jetën. Kjo gjë, sepse kur shkoi Sherifi për ta takuar, pasi e kishin pezulluar që të këndonte më nëpër festivale, (si rezultat i një letre që dikush kishte në instancat e larta të Komitetit Qëndror të PPSH-së, ku tregonte biografinë “sterrë” të familjes Merdani), Nefo Myftiu, i tha djaloshit të ri Merdani: “Shko vazhdo punën, e këndo si gjithmonë, se sa të jem unë këtu, ty s’të ndalon dot askush”.

Në vijim të rrëfimit të tij perballe dy gazetarëvë të emisionit Memorie, Merdani tregoi se, para se të vinte Festivali i 11 i Kengës në Radio-Televizion, (që ishte dhe tema kryesore e emisionit), ai kishte deputuar me sukses në katër festivale para tij, duke qenë pjesmarrës që në Festivalin e 8-të të Këngës dhe kishte marrë vazhdimisht çmime, të cilat do të kulminin me vëndin e parë në Festivalin e 10-të të Këngës në Radio-Televizion, me këngën “Duart e nënës”. Më pas ai u ndal gjatë në historinë e Festivalin e 11-të, për të cilin tha se ishte një event i rrallë dhe me një nivel të tillë artistik, saqë pa e tepruar aspak, nuk i linte gjë mangut as Festivalit të Sanrremos në Itali, që atë vit u organizua jo në sallën ku bëhej vazhdimisht, por për arsye financiare, u mbajt në nje kazino.

Më pas, duke sjellë dëshmi të ndryshme nga ish-bashkëvuajtës të tij në burgun e Burrelit, Spaçit, Qafe-Barit etj., si Spartak Ngjela, Fatos Lubonja, Vladimir Balluku, apo ish-funksionarë të lartë të asaj kohe që vuanin dënimin në ato kampe e burgje, Merdani tha se shumica e tyre, ishin të mendimit dhe dilnin në konkluzionin se: Festivali i 11-të i këngës në Radio-Televizion dhe atmosfera disi liberale në Art Kulturë dhe gjithë jetën e vëndit në fundin e viteve ’60-të dhe fillimin e viteve ’70-të, në një farë mënyre ishte dhe një “grackë” e atij regjimi dictatorial, për të testuar e parë situatën dhe për të goditur siç goditi më pas në nëyrën më diabolike shumë këngëtarë, kompozitorë, artistë, poetë etj., kryesisht pjesmarrës të Festivalit të 11-të.

LEXO EDHE:  Nuk ishte egjiptiane dhe as e bukur/ Ç’nuk dini mbi Kleopatrën e famshme të antikitetit

LEXO EDHE:  Gratë që janë shënuar në histori

Lidhur me arsyet e goditjes së Festivalit të 11-të, Merdani tregoi se sipas disa dëshmive të ish-bashkëvujatëseve të tij në kampe dhe burgje, pjese e familjeve të nomenklaturës së lartë në ish-‘Bllok’-un e udhëheqjes, Enveri u nxit dhe morri shkak nga e bija e tij, Pranvera, e cila i tha: “Babi, festivali nuk kishte asnjë këngë për ty dhe as për Partinë…”! Sipas tyre, po gjatë asaj bisede, Enveri kishte thënë, se: “Më shumë po del në telvizor, ky biri i Merdanëve, tregtarëve të pasur të Korçës, se sa unë…”! Më pas Merdani tregoi se si rrodhi jeta e tij ne qytetin e Librazhdit, ku ai ishte me punë, ku edhe pse bëri një punë kolosale, duke ngritur grupet artistike amatore të Shtëpisë së Kulturës në atë qytet të vogël, duke gjallëruar jetën artistike me shfaqje e koncerte, ku falë tij, i vinin emra të njohur artistësh nga Tirana, Pogradeci etj., si Vaçe Zela, Guljem Radoja, etj.

Gjë e cila beri që, Sekretari i Parë i atij rrethi në atë kohë, Hekuran Isai, t’i premtonte, se do ta lejonte të shkonte me transferim me punë në Tiranë. Kjo gjë ndodhi, kur vetë e madhja Vaçe Zela, shkoi vetë në Librazhd në zyrën e Isait, duke i thënë se: “Sherif Merdani ishte një artist me vlera kombëtare dhe i duhej Tiranës”. Pas kësaj, Hekuran Isai, dikur nje artist amator që kishte kënduar edhe vetë me aktivitetet e klasës punëtore të Cërrikut, i premtoi se do ta lejonte Sherifin të shkonte në Tiranë, pasi sipas tij, nga Tirana atë çdo ditë e pyesin vetëm për realizimin e planit në minieren e Hekur-Nikelit dhe transferimin e Merdanit në kryeqytet.

Por sipas dëshimve të Merdanit, ajo gjë fatëkeqësisht nuk u realizua, pasi pak ditë më pas, Hekuran Isai u transferua me të njëjten detyrë në rrethin e Dibrës, e në vëndin e tij, erdhi Marko Xega nga Korça, i cili e njihte fisin e Merdanëve dhe vetë Sherifin, me “dhëmbë e dhëmballë”. Ai, jo vetëm që nuk e zbatoi porosinë e paraardhësit të tij, Isait, por urdhëroi arrestimin e Merdanit, për “agjitacion e propagandë”. Pas kësaj, drejtuesi emisionit, Kaloçi, nxorri një dokument arkivor (që ja dhuroi Merdanit para kamerave), ku ndodhej një raport-informacion i ish-sekretarit të Parë të Komitetit të Partisë së rrethit të Librazhdit, Marko Xega, i cili me datën 22 qershor të vitit 1973, njoftonte Komitetin Qëndror të PPSH-së, mbi goditjet dhe arrestimet e grupeve armiqesore në atë rreth, ku midis të tjerash, shkruhej:

“…Në Byronë Politike ka grindje dhe nuk ka unitet. Kështu ka kundërshtuar Fadil Paçrami, pra ka debate, grindje, përçarje. Fadil Paçrami e Todi Lubonja kanë qenë njerëz me pozita, por u shkarkuan se ishin bërë të pakënaqur dhe nuk e duan këtë parti, ashtu siç nuk e do dhe populli. Masa e marrë për ta nuk është e drejtë se ata janë koka të mëdha, se vendi ynë duhet të eci me kohën dhe vendet e tjera të Europës dhe nuk duhet të rrinë mbrapa dhe masat që janë marrë dhe po merr Partia, janë shumë të rrepta dhe këto janë kufizime lirie që i bëhet popullit.

Punojmë gjithë ditën, por nuk marrim gjë dhe tani jemi bërë si bagëtitë, porse kjo nuk do të zgjasë shumë etj. Revolucioni Kultural në Kinë ka qenë një blof, se Kina e ndryshoi qëndrimin e saj. Ajo u lidh me Amerikën. Mao Ce Duni nuk ekziston dhe vendin e tij e luan një aktor. Shtetet e tjera janë shumë të forta, kanë armatime që nuk i kemi etj. Ka pasur edhe raste që kanë thënë se: na u qelb vetja duke dalë në skenë me këtë muzikë dhe tani ndihet vetëm daullja, etj. Këto janë shprehur nga Sherif Merdani, i cili për krimet kundër shtetit në formën e agjitacionit e propagandës ditët e fundit është arrestuar”.

Pas kësaj, Merdani falenderoi gazetarin Kaloçi për gjetjen dhe publikimin e atij dokumenti arkivor me mjaft vlera, jo vetëm për të si person, por edhe si një dëshmi autentike, e cila tregon se si dënoheshin artistët shqiptarë në atë kohë. Në fund të emisionit, pasi falenderoi dy drejtuesit e atij formati televiziv për punën e tyre dhe temën që ata kishin përzgjedhur në atë emision, ku si asnjëherë tjetër më parë nuk i ishte dhënë aq hapësirë televizive historisë së Festivalit të 11 të Këngës në Radio-Televizion, (gjatë emisionit u dhanë edhe kater intervista nga ish-pjesmarrës të atij festivali, si: Maestro Zhani Ciko, kompozitori dhe instrumentisti i njohur, Osman Mula, kompozitori i njohur Enver Shengjergji dhe këngëtari po ashtu i njohur, Bashkim Alibali), Merdani tregoi se si ishte përballur në vitin 1991 me Marko Xegën, (ish-sekretarin e Parë të Komitetit të Partisë së Librazhdit), njeriun që kishte firmosur arrestimin e tij, që do ta mbante atë 16 vjet pas hekurave të burgjeve, duke dhënë me detaje bisedën me atë ish-funksionarë të lartë partiak, që vdiq pak ditë pas atij takimi me një nga viktimat e tij…!

Emisioni në fjalë Memorie, ku është i ftuar ish-këngëtari i njohur i Festivalit të 11-të, Sherif Merdani, trasmetohet sot në Tv Scan në ora 20 e 30 dhe ritrasmetohet neser, të dielën dt. 10 janar, në ora 17 pasdite dhe 21 në darkë.

LEXO TE PLOTE

Histori

Letrat “tepër sekrete” për Enver Hoxhën: Do shkurtojmë 1915 efektivë të Ministrisë së Brendshme, Sigurimi dhe Zbulimi Politik do të…

Publikuar

-

Nga

Letrat “tepër sekrete” për Enver Hoxhën: Do shkurtojmë 1915 efektivë të Ministrisë së Brendshme, Sigurimi dhe Zbulimi Politik do të…

Publikohen dy dokumente arkivore të nxjerra nga Arkivi Qëndror i Shtetit (fondi 14. Aparati i ish-Komitetit Qëndror të PPSH-së) të cilat mbajnë siglën “Tepër sekret” dhe u përkasin datave 4 janar dhe 7 shkurt të vitit 1966, ku Ministri i Punëve të Brendshme, gjeneral-leitnant, Kadri Hazbiu, me anë të një relacioni, informon sekretarin e parë të Komitetit Qendror të PPSH-së dhe njëkohësisht Komandantin e Përgjithshëm të Forcave të Armatosura të Republikës Popullore të Shqipërisë, Enver Hoxhën, lidhur me shkurtimet që ishin planifikuar të bëheshin në organikën e kuadrit të efektivave të Ministrisë së Punëve të Brendshme, ku u nxorën në lirim, 1915 ushtarakë, të cilët deri në atë kohë kishin shërbyer në atë dikaster.  Të gjitha detajet e raportit të ministrit Kadri Hazbiu, që nga ristrukturimi i dikasterit që ai drejtonte në bazë të drejtorive përkatëse, ku më delikatet ishin ato të Zbulimit Politik me jashtë, si dhe ato të Kundërzbulimit, (Drejtoria e Sigurimi të Shtetit), nga do vareshin ato pas kësaj, e deri tek sistemimi me punë i të gjithë efektivave që u nxorën në lirim.

“Shkurtimet arrijnë në tërësi 1915 veta në të gjitha organet dhe repartet. Nga këta 850 oficerë, 652 nënoficerë e policë, 118 civilë dhe të tjerët ushtarëShifra 1915 përfaqëson 16 përqind të efektivit, kurse 870 oficerët që shkurtohen, 25.5 përqind mbi limitin organik dhe 24.5 përqind mbi efektivin oficer (kjo shpjegohet se me urdhër të veçantë, mbajmë mbi limitin 100 e ca oficerë, që janë në dispozicion)Nga të shkurtuarit prej 1915 veta, mund të konsiderohen të ikur deri më datën 5/2/1966, 555 veta ose 29 përqind e tyre. Përveç 115 kursantëve që kaluan Ministrisë së Mbrojtjes Popullore, gjithë të tjerët kanë shkuar në prodhim dhe një pjesë e mirë në koperativat bujqësore (në fshat e ferma. Vërehet një rezistëncë e fortë sidomos për në fshat. Pengesë e madhe bëhen gratë dhe të afërmit e kuadrove, të cilët bëjnë vazhdimisht presione negative”.

Kështu thuhet ndërmjet të tjerash në dy dokumente arkivore të nxjerra nga Arkivi Qëndror i Shtetit (fondi 14, i ish-Komitetit Qëndror të PPSH-së), ku ndodhen dy relacione të cilat mbajnë siglën “Tepër sekret” dhe u përkasin datave 4 janar dhe 7 shkurt të vitit 1966, ku Ministri i Punëve të Brendëshme, gjeneral-leitnant, Kadri Hazbiu, informon sekretarin e parë të Komitetit Qëndror të PPSH-së dhe njëkohësisht Komandantin e Përgjithshëm të Forcave të Armatosura të Republikës Popullore të Shqipërisë, Enver Hoxhën, lidhur me shkurtimet që ishin planifikuar të bëheshin në organikën e kuadrit të efektivave të Ministrisë së Punëve të Brendëshme, ku u nxorrën në lirim, 1915 ushtarakë, të cilët deri në atë kohë kishin shërbyer në atë dikaster. Po cilat ishin drejtoritë përkatëse ku kishin shërbyer deri në atë kohë ato efektiva dhe ku do të sistemoheshin ato më pas? Si kishin funksionuar deri në atë kohë dy drejtoritë më delikate që kishte Ministria e Punëve të Brendshme, siç ishin Kundërzbulimi (Sigurimi i Shtetit) dhe Zbulimi Politik me jashtë dhe si ishte planifikuar riorganizimi tyre pas shkurtimeve dratstike në organikat e efektivave të saj? Për të gjitha këto dhe të tjera, na njohin dy relacionet në fjalë, ku përveç Enver Hoxhës që i ka miratuar ato, është marrë mendimi edhe i Kryeministrit Mehmet Shehut, Hysni Kapos (që asokohe mbulonte në rrugë partie si sekretar i Komitetit Qëndror, organet e ‘Diktaturës së Proletariatit’), Rita Markos, Beqir Ballukut, Ministrit të Mbrojtjes Popullore dhe Behar Shtyllës, Ministrit të Punëve të Jashtme.

Raporti “Tepër sekret”, i Ministrit të Brendshëm, gjeneral-leitnant, Kadri Hazbiu

 

               Tepër sekret

     Tiranë, më 4 Janar 1966

 MBI DISLOKIMIN E NJE NUMRI KUADROSH TE ZBULIMIT NE MINISTRINE E PUNEVE TE JASHTME

Për drejtimin të gjithë punës agjenturalo-operative të zbulimit që zhvillohet nëpërmjet rezidenturave pranë përfaqësive tona diplomatike në Ministrinë e Punëve të Jashtme dhe në Ministrinë e Tregtisë së Jashtme, të dislokohen një numër kuadrosh të Zbulimit me në krye një kuadër të lartë, të emëruar në rang zv/Ministri të Punëve të Jashtëme.

Zv/Ministri i Punëve të Jashtme që drejton edhe punën e Zbulimit, ka lidhje të dyfishta me Ministrinë e Punëve të Brëndshme, për detyrat që janë në kompetencat e Ministrisë së Punëve të Brëndshme.

Kuadri i Zbulimit, sipas nevojave vendoset në sektorë të ndryshëm të Ministrisë së Punëve të Jashtme dhe kryen detyra të zbulimit e të kopetencës së Ministrisë së Punëve të Jashtme dhe përgjigjet përkatësisht për të dy sektorët.

Numri i kuadrit të Zbulimit që do të vendoset në Ministrinë e Punëve të Jashtme, është 20 vetë. Meqënëse se kuadri dhe detyrat zgjerohen, del e nevojshme që në strukturat e Ministrisë së Punëve të Jashtme, të bëhet ndonjë ndryshim.

Për qarkullimin e kuadrit dhe për të ruajtur profilin e punës, del e nevojshme që në organikat e Ministrisë së Punëve të Jashtme, të krijohet një rezervë.

Politikën e kuadrit si brenda ashtu dhe jashtë, e bën Ministria e Punëve të Jashtme. Në rast se kur del nevoja që kuadrit të Zbulimit t’i ndryshohet profili i punës së tyre, vendimi përkatës merret në bazë të një marrëveshjeje të dy ministrive.

Trajtimi ekonomik i kuadrove të Zbulimit, do të jetë sipas funksioneve që kryejnë, i njëjtë si për të gjithë kuadrot e Ministrisë së Puneve të Jashtme.

P.sh. Në këto struktura të kryhen edhe shërbimet e zbulimit të Ushtrisë duke futur një ose disa kuadro të këtij profili.

Me propozimet e mësipërme, janë dakort shoku Beqir, shoku Behar dhe unë.

 MINISTRI I PUNEVE TË BRENDESHME

                                                                    GJENERAL-LEITNANT

                                                                         KADRI HAZBIU

Shënimi i Enverit: “Unë jam dakort me këto gjëra, të bisedojmë me shokët dhe të vendosim”

Shoku Hysni, unë jam dakort me këtë gjëra, mund të bëj një bisedë të shkurtër me Kadriun, Mehmetin, Beqirin dhe Ritën, dhe të vendoset e të raportohet sa më parë.

                         Enver

U bisedua me Beqirin, Ritën, Kadriun, Hysniun, Beqiri ka biseduar dhe me Mehmetin, ai për pikën 8, ka shfaqur rezerva.

Të gjithë jemi dakort. Për pikën 8, u ngarkua Beqiri të bisedojë me Mehmetin.

Për pikën 9, mendova të këtë një hetuesi, të shikojë dhe nga duhet të varet.

8.II.1968                                

Raporti i dytë i Kadri Hazbiut: “Një pjesë e konsiderueshme e efektivëve të Sigurimit i çuam në Ferma e Kooperativa Bujqësore”.

LEXO EDHE:  Gratë që janë shënuar në histori

LEXO EDHE:  Gjendet një person i pajetë në një trotuar në Shkodër

            REPUBLIKA POPULLORE E SHQIPËRISË

MINISTRIA E PUNËVE TË BRENDËSHME            “TEPER SEKRET”

          TIRANË                                                                                       Ekz. Nr.

                                                                                                         Tiranë, më 7/2/1966

DISA ÇËSHTJE QE DUHET TE VENDOSEN SA MË SHPEJT NE MINISTRINË E PUNËVE TE BRËNDSHME

 Për informacion

I

Deri tani kemi përpunuar në mënyrë paraprake strukturën dhe organikën, dhe del se:

Shkurtimet arrijnë në tërësi 1915 veta në të gjitha organet dhe repartet. Nga këta 850 oficerë, 652 nënoficerë e policë, 118 civilë dhe të tjerët ushtarë.

Shifra 1915 përfaqëson 16 përqind të efektivit, kurse 870 oficerët që shkurtohen, 25.5 përqind mbi limitin organik dhe 24.5 përqind mbi efektivin oficer (kjo shpjegohet se me urdhër të veçantë, mbajmë mbi limitin 100 e ca oficerë, që janë në dizpozicion).

Nga të shkurtuarit prej 1915 veta, mund të konsiderohen të ikur deri më datën 5/2/1966, 555 veta ose 29 përqind e tyre.

Përveç 115 kursantëve që kaluan Ministrisë së Mbrojtjes Popullore, gjithë të tjerët kanë shkuar në prodhim dhe një pjesë e mirë në koperativat bujqësore (në fshat e ferma)

Vërehet një rezistëncë e fortë sidomos për në fshat. Pengesë e madhe bëhen gratë dhe të afërmit e kuadrove, të cilët bëjnë vazhdimisht presione negative.

Përpunimi përfundimtar i organikave, do të japë besoj shkurtime akoma dhe më. Në aparatin qëndror shkurtimet janë më të forta. Duke përjashtuar disa sektorë që merren direkt me punën operative, në atë që e quajmë aparat, shkurtimet janë më të ndjeshme. Ato arrijnë nga 50 e deri në 80 përqind.

Mbi të gjitha efektivat e Ministrisë (në qëndër) përfshi dhe sektorët që merren me punë operative direkt, deri tani dilet me variantin e shkurtimit 30-32 përqind, por kjo përqindje do të rritet akoma.

II

Çështjet që duhen zgjidhur tani për proçedurë urgjente si në ndërtimin përfundimtar të organikës, ashtu dhe shpërndarjen e kuadrit.

Këto çështje janë diskutuar tek ne dhe dilet me propozim që të hiqen si nga funksionet e Ministrisë së PunËve të Brendëshme ashtu dhe nga organikat e saj.

Gjithë sistemi i ruajtjes së objekteve ekonomike me roje ushtarake (ushtarë dhe policë) përfshi edhe rezervat shtetërore. Në përgjithësi rojet, të jenë civilë dhe të hyjnë në organikat e veta të objekteve. Armatosja dhe instruksioni për shërbim, të bëhet nga organet e Ministrisë së Punëve të Brëndshme. Nëse duhet që ndonjë objekt i tillë të ruhet nga forca ushtarake, kjo do të bëhet me ushtarë dhe jo me policë.

Komitetet e Partisë dhe Komitetet Ekzekutive, të mos ruhen me policë, por nga roje civile, që t’i kenë vetë në organikë. Organet e Ministrisë së Punëve të Brendshme në organizimin e shërbimit për ruajtjen e rendit, patjetër do të kenë në qëndër të vëmëndjes këto komitete.

Shërbimi zjarrëfikës, së bashku me mjetet e njerëzit, të shkëputen nga Ministria e Punëve të Brendshme. Ai të merret nga Komitetet Ekzekutive dhe nga seksionet komunale dhe në qëndër po nga Ministria e Ekonomisë Komunale.

Gjëndja civile që deri tani ka varësi nga Ministria e Punëve të Brendshme si dhe sistemi i Pashaportizimit (për ato funksione që i mbeten), të shkëputet nga nga sistemi i Ministrisë së Punëve të Brendëshme, duke kaluar të gjitha, ç’u përket Komiteteve Ekzekutive.

Autoinspektoriati, me funksionet e lëshimit dhe të heqjes së patentave, si dhe me ndonjë funksion tjetër që mund t’i ngarkohet, të hiqet nga sistemi i Ministrisë së Punëve të Brendshme, si një shërbim që nuk i përket. Ministria e Punëve të Brendshme të ushtrojë funksionet e kontrollit mbi rregullat e qarkullimit, dhe asgjë tjetër. Të mos merret as dhe me kontrollin e biletave ose të disiplinës për kontrollin e automjeteve. Autoinspektoriati, në qoftë se nuk mund të mbahet dot direkt nga Kryeministria, t’i kalojë Ministrisë së Komunikacionit.

Shifra shtetërore (prodhimi i saj me të gjithë gamën e rregullave) të hiqet nga sistemi i Ministrisë së Punëve të Brendshme. Ky shërbim duhet të ketë varësi nga Kryeministria, për vetë funksionin e saj të rëndësishëm. Këtij mund t’i ngarkohet edhe sistemi i prodhimit të vulave zyrtare, kontrolli i ruajtjes së sekretit në administratën shtetërore etj., funksione këto që deri më sot janë kryer me pa të drejtë, nga organet e Ministrisë së Punëve të Brendshme.Për efektet e shkëputjes nga Ministria e Punëve të Brendshme  të gjitha këtyre shërbimeve, do të hiqen (me transferim) nga efektivi i saj 1105. Dhe do ta vinin Ministrinë e Punëve të Brendshme, në rolin e saj të drejtë, duke mos e lejuar atë që të kryejë funksione mbi-dikasteriale.

Të aprovohet vartësia e kufirit nga kryetarët e Degëve të Punëve të Brendshme, duke ruajtur strukturat e sotme të batalioneve. Po ashtu, për efekt të punës së Partisë, të varen nga Komitetet e Partive të rretheve ku janë dislokuar. Kjo varësi është e mundëshme dhe e domosdoshme, sepse jo vetëm forcon në tërësi punën, por jep edhe reduktime të ndjeshme në organikat e kufirit e të Degëve të Punëve të Brendshme respektive për disa funksione, likujdon dy komanda sektorësh që sot janë, si dhe lehtëson organikat e Drejtorisë së Kufirit e aparatit politik në qëndër.

Shërbimi i Zbulimit jashtë shtetit, me sa duket ka difekte dhe organizative. Mendoj se duhet identifikuar ky shërbim në një organ të vetëm (si për Ministrinë e Mbrojtjes Popullore ashtu dhe për atë të Ministrisë së Punëve të Brendshme), me varësi nga Këshilli i Mbrojtjes. Ministria e Punëve të Brendshme, mund të kryejë zbulim të afërt nëpërmjet kufirit, si dhe duke shfrytëzuar mundësitë e brendëshme për mbledhje të informatave. Ajo duhet të plotësojë nevojat e këtij organi epror të Zbulimit të Republikës, i cili në tërësinë e qëllimit të tij, duhet të bëjë një punë më të thellë dhe të gjithanëshmeNë qoftë se ky propozim nuk shifet me vënd, atëhere të vendoset mbi studimin që kemi paraqitur për ta shkrirë në strukturën e Ministrisë së Punëve të Jashtme, shërbimin e Zbulimit që kryhet me anë të kanaleve legale (përfaqësive tona jashtë).

Të vendoset nëse do të krijohet apo jo një organ i vetëm hetimor, si dhe vartësia e tij. Arsyetimet tona për këtë janë të njohura.

                                                               MINISTRI I PUNEVE TË BRENDSHME

                                                                    GJENERAL-LEITNANT

                                                                         KADRI HAZBIU

 

LEXO TE PLOTE

Histori

Publikohen fotot kur Enver Hoxha merrte pjesë në ceremoninë mortore të Nako Spiros

Publikuar

-

Nga

Publikohen për herë të parë katër foto të rralla nga ceremonia mortore e ish-Kryetarit të Komisionit të Planit të Shtetit, Nako Spiru, e cila u zhvillua në datën 21 nëntor të vitit 1947, ku sipas versionit zyrtar, ai kishte kryer vetëvrasje, në kushte të tronditjes shpirtërore!

Nako Spiru, një nga figurat kryesore të udhëheqjes së lartë komuniste që nga periudha e Luftës, nga viti 1944 deri në ’47-ën që kreu “vetëvrasjen”, ishte anëtar i Byrosë Politike të Komitetit Qendror të Partisë Komuniste dhe në hierarkinë zyrtare të atyre viteve, ai ishte numri 3 i regjimit dhe vinte pas Enver Hoxhës e Koci Xoxes.

Po kështu që nga viti 1944 kur Spiru ishte zgjedhur si anëtar i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë Nacional-Çlirimtare të komanduar nga gjeneral-major Spiro Moisiu, ai ishte dhe anëtar i Kryesisë së Këshillit Antifahsist Nacional-Çlirimtar, kurse në vitin 1946, u zgjodh edhe si President i Bashkimit të Rinisë Antifashiste të Shqipërisë, si dhe sekretar Sekretariatit të Frontit Demokratik të Shqipërisë, që kryesohej nga Enver Hoxha.

Nga mbarimi i Luftës e deri në 21 nëntorin e vitit 1947, Nako Spiru gjithashtu mbajti edhe një sërë detyrash dhe funksionesh të tjera, si: deputet dhe sekretar i Presidiumit të Kuvendit Popullor, Ministër i Ekonomisë Kombëtare, Ministër i Industrisë, Kryetar i Komisionit të Planit të Shtetit dhe kryetar i Këshillit Ekonomik. Më 1946-ën, nga funksioni i Ministrit të Ekonomisë Kombëtare, ai firmosi Konventën Bashkëpunimit Ekonomik me Jugosllavinë, gjë për të cilën më pas shfaqi shenja pendese dhe për këtë gjë pati kontradita me Enver Hoxhën, i cili e akuzoi si “antijugosllav”.

  Për qëndrimin e tij, më 18 nëntor 1947, Byroja Politike e Partisë Komuniste e kryesuar nga Enver Hoxha, organizoi një mbledhje “për të shikuar qëndrimin e shokut Nako Spiru”, ku ai u akuzua ashpër nga pasuesit e Enverit me në krye Koci Xoxen dhe në ato situata, ai i kërkoi një takim ambasadorit sovjetik në Tiranë, Chuvakin, i cili nuk e priti në takim dhe nisur nga kjo gjëndje ku ndodhej, ai “u mbyll në zyrën e tij dhe në kushte të tronditjes së rëndë shpirtërore, kreu vetëvrasje, duke qëlluar veten me pistoletën e tij” !?

Të gjitha sa më sipër, janë sipas versionit zyrtar, pasi edhe sot e kësaj dite, ajo gjë, pra e vërteta e vrasjes së Nako Spirut, ka mbetur e mbuluar me mister, pasi ai mbërriti i gjallë në Spitalin Ushtarak të Tiranës dhe sipas dëshmive të bashkëshortes së tij, Liri Belishova, atë nuk e lanë të hynte në dhomën ku ai ishte shtruar…?!

Një dëshmi tjetër që hedh dyshime të mëdha mbi vrasjen e Nako Spirut, është dhe ajo e një mjeku italian që shërbente asokohe në Spitalin ushtarak të Tiranës, i cili pak muaj më vonë u riatdhesua në vëndin e tij në Itali dhe në momentin e largimit në Portin e Durrësit, i tha kolegut të tij shqiptar që po e përcillte, se: “Nako Spiro më kërkoi t’i shpëtoja jetën…”!

LEXO EDHE:  Nuk ishte egjiptiane dhe as e bukur/ Ç’nuk dini mbi Kleopatrën e famshme të antikitetit

LEXO EDHE:  E frikshme/ Gruaja kthehet në jetë pas 6 orëve pa rrahje zemre në temperaturën -30°C

Dy ditë më pas u zhvillua ceremonia zyrtare mortore e varrimit të tij, e cila u zhvillua fillimisht në sallën e “Akademisë së Arteve” në Tiranë, ku u kryen homazhet dhe morrën pjesë e gjithë Byroja Politike dhe udhëheqja e lartë e Partisë Komuniste Shqiptare, si dhe qytetarë të kryeqytetit, gjë e cila duket edhe në njërën prej këtyre fotove që publikohet për herë të parë nga Memorie.al, ku shihet qartë pjesëmarrja e madhe e qytetarëve të Tiranës, të cilët kryejnë homazhet para ark-mortit të Nako Spiros, i cili ruhet nga oficerët e Gardës së Republikës.

Në foton e dytë, shihen disa nga eksponentët më të lartë të Partisë Komuniste Shqiptare, të Ministrisë së Mbrojtjes Popullore, Ministrisë së Punëve të Jashtme, dhe të Ministrisë së Punëve të Brëndshme, si: Ramiz Alia (i cili, ishte vartës i Nakos, si zv/President i Bashkimit Rinisë Antifashiste të Shqipërisë,) Teki Kolaneci, Rrahman Përllaku, dhe Behar Shtylla, të cilët qëndrojnë në pozicionin e rojes së nderit, tek arkivoli i Nakos.

Në foton tjetër, duken disa nga ushtarakët e lartë të Ministrisë së Mbrojtjes Popullore dhe Ministrisë së Punëve të Brëndshme, të cilët shoqërojnë shtratin e topit me ark-mortin Nako Spiros të mbuluar me flamurin kombëtar dhe të tërhequr nga kuajt, gjatë kalimit të kortezhit në Bulevardin “Dëshmorët e Kombit”. Në këtë foto, dallohen qartë edhe disa nga drejtuesit e asaj kohe të këtyre dikastereve, si kolonel Sali Ormëni, Drejtor i Përgjithshëm i Policisë Popullore.

Ndërsa në një foto tjetër, shihen qartë antarët e Byrosë Politike dhe të Këshillit të Ministrave, të cilët, ecin në sheshin para Kryeministrisë, duke shoqëruar kortezhin mortor, si: Hysni Kapo, Manol Konomi, Pandi Kristo, Koçi Xoxe, Enver Hoxha, Medar Shtylla, Omer Nishani, Myslym Peza, Tuk Jakova, Kristo Themelko, Haxhi Lleshi, Gaqo Tashko, Mehmet Shehu, Spiro Moisiu, Koço Tashko, Josip Djerdja (ambasadori jugosllav), Dimitri Chuvakin, (ambasadori sovjetik), etj.

Edhe pse Nako Spirut i’u krye një varrim me të gjitha nderet, pak kohë më pas Enver Hoxha e akuzoi atë si “antijugosllav”, duke e shpallur “armik të popullit dhe të Partisë”, gjë e cila vazhdoi deri në vitin 1949, kur pas prishjes së marrëdhënieve zyrtare me Jugosllavinë e Marshallit Josip Broz Tito, Enveri e rehabilitoi Spiron, duke e paraqitur atë si një “viktimë të intrigave tististe”. Por në vitet që pasuan, Enveri e “ngriti dhe uli” disa herë figurën e Nako Spiros, madje duke varrosur dhe zhvarrosur disa herë trupin e tij, deri sa më në fund në librin e tij ‘Titistët’ në vitin 1982, atë e shpalli përfundimisht si “tradhëtar”!/Memorie.al

LEXO TE PLOTE
Lajme të Rekomanduara: