Connect with Us

Si do të funksionojnë vaksinat anti-Covid? Ja përgjigjet e pyetjeve kryesore

Blog

Si do të funksionojnë vaksinat anti-Covid? Ja përgjigjet e pyetjeve kryesore

Publikuar

-

Që në fazat më të hershme të pandemisë, vëmendja e të gjithë botës është fokusuar në prodhimin e një vaksine kundër Covid-19. Nëse do të kemi në dispozicion një të tillë, shpresohet që ajo të ketë sukses në zhdukjen e virusit, duke e eleminuar nevojën për t’u mbështetur vetëm tek masat e kontrollit, që kanë një kosto të madhe ekonomike.

Në të kundërt, bota ndoshta do të duhet të jetojë me Covid-19 si një sëmundje endemike. Koronavirusi nuk ka gjasa të zhduket në mënyrë spontane. Lajmi i mirë është se krijimi i një vaksine të tillë është i mundur, por duhet të kemi durim. Zhvillimi i një ilaçi të ri kërkon shumë kujdes dhe një testim të gjerë, për t’u siguruar që ajo që po prodhohet është e sigurt dhe efektive.

Si do të funksionojnë vaksinat kundër Covid-19?

Edhe pse nuk kuptohet plotësisht se si trupi ynë ndërvepron me Sars-CoV-2, mendohet se një pjesë e virusit shkakton një përgjigje imunitare:është e ashtuquajtura proteina në formë gozhde, që ngjitet në sipërfaqen e virusit. Ndaj, të dyja vaksinat deri tani më premtuese kundër Covid-19 synojnë ta nxisin trupin tonë të prodhojë këto proteina thelbësore, në mënyrë që ta trajnojë sistemin tonë imunitar t`i njohë ato dhe të shkatërrojë çdo grimcë virale që mund të hasë në të ardhmen.

Çfarë e përcakton përgjigjen tonë ndaj një vaksine?

Struktura e një vaksine, nuk është faktori i vetëm që përcakton intensitetin e përgjigjes sonë imune. Siç e tregojnë Meno van Zelm dhe Pol Xhill, ekzistojnë 4 variabla të tjerë, për shkak të të cilave çdo person ka një përgjigje të ndryshme ndaj një vaksine:mosha, gjenet, faktorët e jetesës e infeksionet e mëparshme ndaj të cilave ka qenë i ekspozuar. Mund të ndodhë që jo të gjithë individët të fitojnë imunitet të qëndrueshëm nga një vaksinë.

Pse vaksinat na garantojnë një imunitet më të fortë?

Nëse është dizajnuar si duhet, një vaksinë mund të na garantojë një imunitet më të fortë sesa infeksioni natyral. Arsyeja është se vaksinat mund të bëjnë që sistemi ynë imunitar të synojë pjesë të njohura të patogjenit (për shembull proteinat në formë gozhde), ato mund të shkaktojnë një përgjigje më intensive duke përdorur përbërës të quajtur ndihmës, dhe mund të dërgohen në zonat thelbësore të trupit ku ka më shumë nevojë për një përgjigje imune.

Si ta përdorni vaksinën kur ajo të jetë në dispozicion?

Shkencëtarët mendojnë se 50-70 për qind e popullsisë duhet të jenë rezistente ndaj koronavirusit, që të pengohet përhapja e tij mëtejshme. Përdorimi i një vaksine për të imunuzar kaq shumë njerëz brenda një kohe të shkurtër mund të jetë i vështirë, thotë eksperti Adam Klezkovski.

Një lloj vaksine është rrallë 100 për qind efektive, dhe hezitimi i njerëzve, bashkë me efektet anësore të mundshme, mund ta bëjnë vaksinimin e shpejtë të popullatës një objektiv jo realist. Një strategji më e mirë mund të jetë të vaksinohen njerëzit më të rrezikuar, dhe ata që ka më shumë të ngjarë të infektojnë shumë të tjerë.

LEXO EDHE:  5 pyetje që është mirë të MOS i bëni!

Si po përparon zhvillimi, testimi dhe miratimi i vaksinës së Oksfordit?

Zhvillimi i vaksinave është sot më i shpejtë sesa ka qenë ndonjëherë. Provat e fazës 1 dhe fazës 2 të kësaj vaksine ishin të suksesshme. Testet e hershme të fazës së tretë treguan se vaksina e forcon në fakt sistemin imunitar, sikurse edhe pritej. Por pyetja miliona dollarëshe është nëse na mbron vërtet nga Covid-19. Për ta zbuluar këtë, ajo po vijon të testohet tek mijëra njerëz, dhe kjo kërkon edhe fillimin e programeve të vaksinimit në vende të ndryshme të botës.

Si do të prodhohet dhe shpërndahet vaksina?

Prodhimi i vaksinës në shkallë industriale është një nga sfidat më të mëdha. Meqë vaksinat Covid-19 do të përmbajnë materiale biologjike, ato do të duhet të mbahen të ftohta deri në kohën e administrimit tek njerëzit. Përndryshe ato do të bëhen joefektive. Sipas një vlerësimi, 25 për qind e dozave bëhen të papërdorshme para se të arrijnë në destinacionin e tyre.

“Nacionalizmi i vaksinave”, një kërcënim për vaksinimin e të gjithëve

Qeveritë e disa vendeve kanë nënshkruar marrëveshje me prodhuesit, për t’u pajisur me vaksinat e para. Më të varfrit rrezikojnë të mbeten duarbosh, gjë që do të vinte në rrezik jetën e njerëzve, dhe do të pengonte çdo përpjekje për të zhdukur koronavirusin në të gjithë botën.

India mund të luajë një rol kryesor në shmangien e një skenari të tillë. Një institut atje ka arritur një marrëveshje për të prodhuar 400 milion doza të vaksinës së Oksfordit. Por me 1.35 miliardë njerëz që ka vendi, mbetet e paqartë se sa nga këto doza do të dërgohen jashtë shtetit.

Si mund të rritet besimi i njerëzve tek vaksinat?

Strategjia e zakonshme është intensifikimi i mesazheve pozitive që jepen në publik. Por një strategji më e mirë, sipas Mark Honigsbaum, do të ishte të pranonim se ka shumë gjëra që nuk i dimë për sa i përket asaj se si funksionojnë disa vaksina. Një hap i mëtejshëm mund të jetë bërja e qartë se nëse disa vaksina shkaktojnë efekte anësore, përgjegjësia u mbetet prodhuesve. Dhe kjo është e rëndësishme, pasi ata shpesh përjashtohen nga kjo. / Business Insider – Bota.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Sa kohë mund të mbijetojë njeriu pa ujë?

Publikuar

-

Nga

Sa kohë mund të mbijetojë njeriu pa ujë?

Lumi nuk ishte larg. Çaz Pauell mund ta shihte Zambezin atje poshtë disa qindra metra larg. Ishte shumë afër, por ai nuk mund të shkonte dot. ”Nuk mund ta përshkruaj sa i etur isha”- thotë Pauell. Duke kujtuar atë ngjarje, Pauell përshkruan ndjenjën e madhe të panikut ndërsa shqetësohej se si të gjente diçka për të pirë.

“Në një moment nisa të isha shumë keq. Temperatura e trupit u rrit shumë”. Pauell, një udhëzues ekspeditash nga Shropshajër i Britanmisë së Madhe, ishte gati të provonte se si është të mbetesh pa ujë në një zonë të shkretë. Në shumicën e vendeve të zhvilluara, përdorimi i ujit të pastër është aq i thjeshtë sa hapja e çezmës.

Njerëzit në këto vende derdhin qindra litra ujë çdo ditë pa e vrarë mendjen, ndërsa lajnë dhëmbët, bëjnë dush apo shpëlajnë banjon. Por rreth 1.1 miliard njerëz nuk kanë qasje në ujë të pijshëm të sigurt në të gjithë botën, dhe një total prej 2.7 miliardë vuajnë për ujë të paktën disa muaj gjatë vitit.

Uji është një nga përbërësit themelorë për jetën në Tokë, dhe trupat tanë përbëhen kryesisht prej tij. Por kur detyrohemi të rrimë pa ujë, gjërat mund të shkojnë shumë keq. Pauell e përjetoi këtë vetë, kur ishte 2 muaj në një ekspeditë i vetëm në gjithë gjatësinë e lumit Zambez, pasi e kishte filluar udhëtimin e tij në burimin e tij në Zambia.

Ai ndoqi rrjedhën e lumin përmes Angolës lindore, përtej kufijve të Namibisë dhe Botsvanës, derisa arriti në grykat në kufirin midis Zambias dhe Zimbabves. Aty terreni u bë shumë më i vështirë për t’u përshkuar. “Grykat janë shkëmbinj të pjerrët që gdhendin një peizazh prej rreth 230 km”- thotë Pouell. Ishte gushti i vitit 2016, periudha më e nxehtë e vitit, me temperatura që ditën arrinin në 50 gradë Celcius.

Pauell, në atë kohë 38-vjeç, u detyrua të udhëtonte në këtë periudhë të vitit për të shmangur përmbytjet në zonë, që bëjnë që terreni të jetë nën ujë për rreth 90 për qind të kohës. Udhëtimi i tij kishte ecur mirë. Ai ecte rreth 36 km çdo ditë. Më pas u ngatërrua tek gryka, dhe ecja u ngadalësua, dhe ushqimi nisi t’i mbarojë. Pas dy javësh përpjekjeje për të zgjedhur rrugën e tij, Pauell vendosi të gjente një rrugë tjetër. Duke u nisur në orën 4 të mëngjesit, Pauell u ngjit në grykë me shishe uji 2-litërshe. Ai ishte mësuar të pinte ujë direkt nga Zambezi, ndaj nuk mendoi se ishte e nevojshme të merrte me vete më shumë se aq.

Kur filloi të ecte temperatura ishte 48 gradë. Tre orë më vonë ai ndodhej në krye të grykës në një lartësi 750- 1000 metra ngjitje. Në këtë pikë, atij i kishte mbetur një shishe uji. Por kur ai arriti majën nuk ishte ajo që priste. Pas tre orësh ecje rreth e përqark duke kërkuar një shteg, atij i mbaroi plotësisht uji.

Mesatarisht, uji përbën rreth 60-70 për qind të trupit të njeriut, kryesisht në varësi të moshës. Trupat tanë humbasin ujë përmes urinës, djersës, fekaleve dhe frymëmarrjes, kështu që ne duhet ta zëvendësojmë vazhdimisht këtë duke pirë dhe ngrënë (rreth një e treta e ujit që ne konsumojmë vjen nga ushqimi).

LEXO EDHE:  5 pyetje që është mirë të MOS i bëni!

LEXO EDHE:  5 pyetje që është mirë të MOS i bëni!

Nëse nuk e bëjmë këtë, trupat tanë mund të dehidrohen. Faza e parë e dehidrimit është etja, e cila fillon kur humbet 2 për qind të peshës trupore. “Kur ka etje, trupi thith të gjithë lagështinë e mbetur”- thotë Dilep Lobo, profesor i kirurgjisë gastrointestinale.

“Veshkat dërgojnë më pak ujë në fshikëz, duke e errësuar urinën tuaj. Ndërsa djersitni më pak, temperatura e trupit rritet. Gjaku bëhet më i trashë dhe lëviz më e ngadaltë. Për të ruajtur nivelet e oksigjenit, rrahjet e zemrës suaj rriten”- shton ai

Shkalla me të cilën ndodh dehidrimi ndryshon në varësi të ekstremeve të vendosura në trup. Por, pa ujë dhe në një klimë me temperaturë 50 gradë, e shoqëruar me aktivitet fizik ekstrem, dehidrimi mund të bëhet shpejt vdekjeprurës. “Njerëzit kanë një kufi të sipërme të tolerancës ndaj nxehtësisë, përtej së cilës ne vuajmë nga stresi i vapës, dhe madje mund të vdesim”- thotë Lobo.

Kur ushtroheni fizikisht në një mjedis të nxehtë, trupi i njeriut mund të humbasë midis 1.5-3 litra ujë çdo orë për shkak të djersës. 200-1.500 mililitra të tjera mund të humbasin nga frymëmarrja në varësi të lagështisë së ajrit përreth.

Ndërsa humbasim më shumë ujë, aftësia jonë për t’u qetësuar përmes djersitjes zvogëlohet, duke e bërë mbinxehjen shumë të rrezikshme. Me më shumë ujë që largohet nga trupat tanë sesa hyn, gjaku ynë fillon të trashet, çka do të thotë se sistemi ynë kardiovaskular duhet të punojë më shumë për të rritur presionin e gjakut.

Kur humbim 4 për qind të peshës trupore në formën e ujit, presioni i gjakut bie dhe ne mund të pësojmë gjendje të fikëti. Faza e tretë, kur humbet 7 për qind e peshës trupore, është dëmtimi i organeve. Por disa njerëz mund të mbijetojnë jo vetëm nga dehidrimi i tillë i rëndë, por edhe mund të vazhdojnë të performojnë në nivele të larta.

Kështu vrapuesi dhe trajneri i distancave të gjata Alberto Salazar djersiti rreth 3.06 litra në orë në nxehtësinë e Los Angeles gjatë Maratonës Olimpike të vitit 1984, dhe humbi 8 për qind të peshës së tij trupore. Por ai ishte në gjendje të ri-hidrohej shpejt pas maratonës, dhe pati një ekip ekspertësh mjekësorë që u kujdesën për të.

Kur dehidrimi përkeqësohet, ai mund të ndikojë në funksionimin e trurit tonë, duke çoroditur gjendjen tonë shpirtërore dhe aftësinë për të menduar qartë. Pauell kërkoi ndihmë. Por një ekip shpëtimi tha se duhej 4 orë që të mbërrinte tek ai me helikopter. Duke menduar se mund të vdiste deri atëherë, ai vazhdoi të zbriste nga gryka, duke u mbështetur kudo ku mundej në faqen e shkëmbit.

Në një moment atij i ra të fikët. Në fund ai shpëtoi duke gjetur ujë dhe një vend me hije. Sikur të mos kishte arritur të hidratohej, veshkat e Pauellit do të kishin dalë jashtë funksionit dhe ai do të vdiste. Në vitin 1944, dy shkencëtarë e privuan veten nga uji – njëri për 3 dhe tjetri për 4 ditë – por hëngrën ushqime të thata. Ata e ndalën eksperimentin, shumë më përpara se gjendja e tyre të përkeqësohej deri në atë pikë sa të ishte e rrezikshme për jetën./Përshtati në shqip CNA.al

 

 

 

 

 

LEXO TE PLOTE

Blog

Kush e shpiku fast fond-in, ushqimin e shpejtë?

Publikuar

-

Nga

Kush e shpiku fast fond-in, ushqimin e shpejtë?

Koncepti i fast food, ushqimit të shpejtë, siç e kuptojmë sot që është një formë shërbimi hotelier i bazuar në konsumin e shpejtë dhe ekonomik të sanduiçëve në vendet e menaxhuara nga kompanitë e mëdha ndërkombëtare, mori formë në gjysmën e parë të shekullit XX në SHBA.

Konkretisht, rrjeti më i vjetër i ofrimit të ushqimit të shpejtë është A&W Restorante, themeluar në 1919 nga sipërmarrësit Roi Alen dhe Frenk Rjt, shembulli i të cilëve u ndoq

në vitin 1921 nga Billi Ingram dhe Uollter Anderson, themeluesit e “White Castle”.

Tamam si një linjë montimi në fabrikë

Pastaj në skenë hyri “ylli” i ardhshëm i sektorit:Mekdonald, gjurmët e para të të cilit datojnë që nga viti 1940, kur krijimtaria sipërmarrëse e vëllezërve Riçard dhe Moris Mekdonald (të njohur si Dik dhe Mek), i nxiti ata të përsosnin standardet e proceseve të prodhimit dhe racionalizimin e hapësirave (si në një linjë montimi) që e karakterizojnë sot shërbimin e ushqimit të shpejtë.

Më ps ky biznes tërhoqi gjithnjë e më shumë sipërmarrës. Në vitin 1953 lindi një zinxhir tjetër shërbimesh në këtë sektor:Burger King. Në dekadat që pasuan vijim, ushqimi i shpejtë u vendos më pas në Evropë dhe më pas në pjesën tjetër të botës.

Vakti i shpejtë në Egjipti i Lashtë

Sidoqoftë, koncepti i ushqimeve të shpejta nuk ishte i ri. Ai i ka rrënjët në botën antike. Paraardhësit më të hershëm të ushqimit të shpejtë datojnë në botën egjiptiane dhe greke: tezgat e specializuara në shitjen e peshkut të skuqur.

Por ky sektor nisi të ketë shumë sukses në Romën e Lashtë. Banorët e Romës dhe qendrave të tjera, nga Ostia në Pompei, frekuentonin termopoliat, vendet ku bliheshin pije dhe ushqime të gatshme, si për t’i marrë me vete edhe për t’u konsumuar aty.

Ato ishin të pajisura me një banak, me pamje nga rruga, në të cilën ishin vendosur amfora terrakote për konservimin dhe prezantimin e ushqimit, veçanërisht të supave dhe bishtajoreve.

Shitësit ambulantë të Mesjetës

Në Mesjetë, pati një përhapje të shitësve ambulantë, që me karrocat e tyre, ofronin ushqime të cilat mund të haheshin lehtësish duke ecur. Ndër specialitetet spikasnin makaronat e mbushura me mish, djathërat dhe perimet.

LEXO EDHE:  “Hiqni urgjent dorë nga propaganda”/ Basha: Po ndjek situatën për masat e marra koronavirusit

LEXO EDHE:  “Hiqni urgjent dorë nga propaganda”/ Basha: Po ndjek situatën për masat e marra koronavirusit

Vetëm me mbërritjen e epokës moderne dhe Revolucionit Industrial, zakoni i të ngrënit në restorante pioniere të ushqimit të shpejtë u përhap veçanërisht në qytetet e mëdha, ku punëtorët kishin pak kohë për të drekuar me nge. Në Londrën Viktoriane, rreth vitit 1860, u krijua moda e konsumit të peshkut dhe patateve të skuqura (të mbështjella në gazetë), që konsumohshin në kioskat e rrugëve të njohura.

Makinetat e para

Evolucioni i ushqimit të shpejtë, përfshiu picat napolitane, që lindën gjithashtu në shekullin XIX si ushqim që tregtohej në rrugë. Kjo traditë vazhdoi në SHBA, ku lulëzimi ekonomik i fillimit të shekullit XX dhe ritmet e larta të punës, nxitën miliona njerëz të hanin jashtë shtëpisë.

Shumë sipërmarrës ptën nuhatjen e duhur. Ata filluan të projektojnë dyqane gjithnjë e më efikase. Për shembull, u shfaqën restorante automatike të ushqimit të shpejtë, ku ushqimi i paketuar shpërndahej nga makinetat, mjafton që aty të hidheshin monedha.

Kjo lloj pajisje e njohur si “automat”, ishte testuar në Gjermani që në vitin 1895, ai u përhap në SHBA nga viti 1902 dhe më pas në mbarë vendin. Po atë vit u krijua një specialitet i ri: hamburgeri. Sanduiçet me mish (të shoqëruar me patate të skuqura), u sollën fitime të mëdha komaniv të hrshme në këtë fushë si A&W dhe White Castle.

Ushqim i shëndetshëm, me pak yndyrna

Dhe mbërrijmë në mijëvjeçarin e ri, të karakterizuar nga një ndjeshmëri më e madhe ndaj marrëdhënies midis të ushqyerit, mjedisit dhe shëndetit. Shumë restorante të ushqimit të shpejtë, të akuzuara që ofrojnë ushqim jo të shëndetshëm, kanë futur në menytë e tyre sallata dhe ushqime më pak të yndyrshme.

Për më tepër, duke pasur parasysh shtimin e njerëzve vegjetarianë dhe veganë, shumë nga këto rrjete restorantesh ofrojnë burger “veggie”. Por përveç perspektivave të reja ekologjike, ka edhe perspektiva të tjera teknologjike. Restorantet e automatizuara të ushqimit të shpejtë, janë duke menduar përdorimin e robotëve për përgatitjen e ushqimit, por edhe për shërbimin si kamerierë./Përshtati në shqip CNA.al

 

LEXO TE PLOTE

Blog

A i kanë sulmuar rusët me mikrovalë diplomatët amerikanë në Kubë dhe Kinë?

Publikuar

-

Nga

A i kanë sulmuar rusët me mikrovalë diplomatët amerikanë në Kubë dhe Kinë?

Nga Amy Mackinnon & Robbie Gramer “Foreing Policy”

Duke filluar që nga viti 2016, diplomatët amerikanë dhe zyrtarët e CIA-s jashtë vendit, sidomos në Kubë dhe Kinë, nisën të sëmureshin në mënyrë misterioze, Ata kishin dhimbje koke, marramendje, humbje të kujtesës, dobësi fizike dhe simptoma të tjera shqetësuese. Qeveria amerikane u zotua t`a zbardhte këtë çështje, duke ngarkuar hetuesit dhe shkencëtarët më të mirë, për të zbuluar se çfarë po ndodhte. Tani, gati 4 vjet më vonë, ata nuk kanë ende një përgjigje. Por rastet e reja misterioze, e kanë nxjerrë edhe një herë në dritë këtë çështje – përfshirë raporte të reja në “The New York Times” dhe revistën “GQ”.

Zyrtarët amerikanë dyshojnë se ajo që po ndodh, mund të jetë pjesë e një sulmi të koordinuar nga një kundërshtar i SHBA-së. Nuk është ende e qartë se çfarë mund t’i ketë shkaktuar këto simptoma. Teoritë variojnë nga armët energjetike me mikrovalë, tek helmimi dhe histeria kolektive.

Por një gjë është e sigurt:Zyrtarët amerikanë nëpër botë, kanë pësuar simptoma të çuditshme, dhe disa prej tyre mendojnë se nuk po marrin ndihmën e nevojshme nga qeveria amerikane. Tani zyrtarët dhe shkencëtarët po e ngushtojnë hetimin e tyre në disa teori, përfshirë përdorimin e armëve më mikrovalë.

Në vitin 2018, një ekip mjekësh publikoi një raport në Gazetën e Shoqatës Amerikane të Mjekëve, që zbuloi se diplomatët e prekur në Kubë nga simptoma të tilla, kishin pësuar lëndime të trurit të ngjashme me ato të shkaktuara nga tronditja. Por ata nuk kishin histori të kohëve të fundit të traumave në kokë.

Autori kryesor i studimit, Dagllas Smith, drejtori i Qendrës Pen për Lëndime dhe Riparimet e Trurit në Shkollën e Mjekësisë Perelman, tha për “New York Times” atë vit, se ndërsa ishte që në fillim skeptik, kishte një dyshim në rritje se truri i diplomatëve ishte prekur nga mikrovalët.

Ushtria amerikane, ka zhvilluar prototipet e veta të armëve të tilla, të cilat mund të shkaktojnë pasoja jo vdekjeprurëse. Por sistemi i ushtrisë amerikane është i madh sa një kamion, dhe duhen orë të tëra për ta furnizuar atë. Ndaj ai do të ishte i dukshëm jashtë apartamentit të një diplomati amerikan në Havana.

Gjatë Luftës së Ftohtë, Bashkimi Sovjetik e bombardoi ambasadën amerikane në Moskë me mikrovalë për dekada të tëra, me atë që u bë e njohur si sinjali i Moskës. Ato nuk ishin pajisje për të kontrolluar mendjen, por një mënyrë për të aktivizuar aparaturat e përgjimit të vendosura në muret e ambasadës.

“Në vitet 1970, sovjetikët po përdornin shumë pajisje me energji të lartë, për operacionet  e përgjimeve. Por doli që, nëse këto pajisje vendosen shumë lart, kjo shkakton ndikime negative në shëndetin e njerëzve. Unë supozoj se kjo është ajo që ka ndodhur vitet fundit në Kinë, Rusi dhe Kubë”- thotë Stiven Holl, ish-shef i stacionit të CIA-s në Moskë, i dalë në pension në vitin 2015.

LEXO EDHE:  Frika e një vale të dytë të COVID-19 në SHBA, rrit kërkesën për vaksinën kundër gripit

LEXO EDHE:  Pse disa njerëz, janë jashtëzakonisht të talentuar në disa fusha njëkohësisht?

Ka teori të tjera:helme, apo edhe histeri masive. Edhe diplomatët kanadezë në Kubë, pësuan dëmtime misterioze të trurit në të njëjtën kohë me homologët e tyre amerikanë. Një studim i porositur nga qeveria kanadeze, vuri në dukje efektet anësore të kimikateve të përdorura kundër mushkonjave.

Ai vinte në dukje se dëmtimi i trurit të diplomatëve, ndodhi në një zonë që është e ndjeshme ndaj neurotoksinave. Të tjerë dyshojnë për një sëmundje psikogjene masive, ku njerëzit e bindin veten se kanë zhvilluar simptoma të ngjashme, dhe kjo cilësohet nga “Vanity Fair” si një lloj “efekti placebo i anasjelltë”.

Por autorët e raportit të vitit 2018, vunë në dukje se disa nga simptomat e përjetuara nga diplomatët nuk mund të ishin trilluar, dhe se rastet e sëmundjes së historisë kolektive priren të kalojnë shpejt. Shpresa më e mirë për një përgjigje mbi këtë mister, është tek një studim i kryer nga Akademia Kombëtare e Shkencave.

I porositur nga Departamenti i Shtetit pranverën e kaluar, akademia mblodhi neurologë, ekspertë në inxhinierinë elektrike, toksikologë dhe epidemiologë. Komiteti paraqiti raportin e tij në Departamentin e Shtetit në fillim të gushtit të këtij viti, por ai nuk është bërë ende publik për ligjvënësit ose publikut.

Dejvid Relman, profesori i mjekësisë në Universitetin e Stenford, që drejtoi komitetin, tha se u shqyrtuan 4 shpjegime të mundshme për efektet shëndetësore. Sipas komitetit njëri prej tyre ishte më i besueshmi. “Por kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se një mekanizëm shpjegon gjithçka. Sepse ky rast ishte vërtet i komplikuar në aspektin klinik”- thotë ai.

Pesëmbëdhjetë diplomatë kubanë u dëbuan nga Uashingtoni për atë ngjarje. Qeveria kubane ka mohuar vazhdimisht të ketë gisht në sulmet e supozuara. Në Kinë, reagimi ishte shumë më i heshtur, pasi Trump po përpiqej të siguronte në atë kohë një marrëveshje tregtare me Pekinin.

Dyshimi më i madh është mbi Kremlin, duke pasur parasysh historinë e Rusisë me përdorimin e armëve me mikrovalë kundër zyrtarëve amerikanë, dhe interesin e saj për të sabotuar përmirësimin e marrëdhënieve të SHBA-së me Kinën dhe Kubën. Por Ministria e jashtme e Rusisë, mohon çdo lidhje me incidentin në Kubë./Përshtati në shqip CNA.al

LEXO TE PLOTE