Connect with Us

Ekonomia drejt “vdekjes së kontrolluar”

Ekonomi

Ekonomia drejt “vdekjes së kontrolluar”

Publikuar

-

Një Europë e re dhe një Shqipëri e re do të shihet në të ardhmen si pasojë e pandemisë Covid-19, e cila si një tsunam pushtoi dhe ndryshoi jetët tona, duke i dhënë një grusht të dhunshëm ekonomisë e duke gjeneruar një trajektore të pa sigurt për të ardhmen tonë.

Kriza ekonomike e ditëve të sotme nuk ka asnjë lidhje me krizat e 2 dekadave të fundit. Ngjan më tepër me një luftë botërore. E them këtë pasi Covidi “dogji” mbi 12.500 miliardë dollarë në më pak se një vit; mbylli rreth 25 milionë vende pune, gati 65% më shumë se kriza e 2007-2009 e rreth 170 shtete do të kenë një rënie ekonomike mesatare me 3% (në Shqipëri rënia ekonomike parashikohet të jetë nga 7.5%-9.5% të PBB-së) e vetëm në 2022 ekonomia shqiptare mund të kthehet në gjendjen e saj të 2019 ndërsa borxhi publik pritet të arrijë në nivelin e fundit të 2019 (68%) vetëm në 2024.
Zhgënjimi nga ndërhyrja e qeverisë për të mbështetur biznesin dhe individët (e pranishme kjo mbështetje por e pa mjaftueshme) i bëri shqiptarët më të varfër e më pesimistë për të nesërmen (niveli i personave që do jetojnë me më pak se 5.5 dollarë në ditë do të shkojë në rreth 41.5% të popullsisë ndërkohë që ky tregues për 2019 ishte 35.6%). Kjo rritje është shumë më e lartë sesa ajo që ndodhi nga kriza e 2008-2009.

Nga ana tjetër edhe pse në 2021 pritet një rikuperim i shpejtë i ekonomisë së vendit, vendet e punës që do të rikuperohen do të jenë gjithsesi më pak se ata që u humbën përgjatë 9 muajve të parë të vitit (rreth 80000).

Kjo do të përkeqësojë edhe më tepër jetën e qytetarëve shqiptarë, sidomos atë të rinjve, të cilët edhe në të kaluarën mbi 70% e tyre e mendonin se Shqipëria ishte një vend pa të ardhme dhe kërkonin të iknin në emigracion.

Përsa i përket të ardhmes ekonomike të vendit në kompleks mund të thuhet se ajo është edhe më e zymtë sesa e ardhmja e të rinjve.

Rritja e çmimit të arit përgjatë 9 muajve të parë të 2020 nga një anë dëshmon frikën e njerëzve për të investuar në stock market në një periudhë pasigurie ekonomie, nga ana tjetër është rezultati logjik i një krize bankare gjithmonë e më të sigurt. E them këtë pasi në situata krize dhe pasigurie, njerëzit kanë tendencën të heqin kursimet nga depozitat bankare apo në favor të lingotave fizike që mbahen jashtë sistemit bankar. Kjo në një farë mënyre është edhe një tregues i qartë se investitorët besojnë gjithmonë e më pak te sistemi monetar e te ai bankar në kompleks. Nga ana tjetër nëse do të shohim indeksin e çmimeve të konsumit dhe nivelin e konsumit, këto të dyja kanë tendencë rënëse, që vjen sigurisht edhe si reduktimim i të ardhurave.

Mos rritja e çmimeve dhe preferenca për mbajtjen e lekëve në cash tregon nga një anë reduktimin e shkëmbimeve në një ekonomi (më pak të ardhura për biznesin) e nga ana tjetër një frenim i kreditimit bankar. Pa harruar këtu se si në Shqipëri si në vendet e ndryshme të botës vërehet një tkurrje e madhe e kredimarrjes dhe një reduktim i shitjeve të pasurive hipotekare, të dyja këto së bashku mund të çojnë në të ardhmen në një krizë të sektorit bankar, duke gjeneruar një krizë monetare dhe kreditore e në vijim në një krizë imobiliare. Përkundrazi nëse rritja ekonomike në nivel global nuk do të jetë në formën V atëherë me shumë gjasa shumë banka në nivel European por jo vetëm, që janë shumë të futura në borxh nuk mund t’i mbijetojnë një përkeqësimi të situatës së kreditimit dhe një recensioni të gjatë e si pasojë mund të shkojnë drejt paaftësie paguese (defaul).

LEXO EDHE:  Raporti i Eurostat për emigracionin/ Basha: Rama i detyroi të rinjtë të ikin

Një problem tjetër që po kërcënon frikshëm ekonominë e vendit tonë është borxhi publik i cili sipas Bankës Botërore pritet të arrijë në 81.3% në 2020, nga 68% që ishte në fund të vitit 2019. Pa harruar këtu që nëse do të kontabilizoheshin të gjitha PPP (të cilat duhet kontabilizuar) borxhi publik do të kalonte nivelin e 100% të PBB-së. Kjo rritje e ndjeshme e borxhit nga një anë ka një shtim të kostove të tij por mbi të gjitha bën shumë të vështirë hartimin e politikave për të mbështetur rritjen ekonomike në të ardhmen. Po ashtu në 8 muajt e parë të vitit është rritur ndjeshëm edhe deficiti i skemës së sigurimeve shoqërore (me rreth 6%), e tendencat janë që kjo të përkeqësohet edhe më tepër deri në fund të vitit. Me siguri rritja e rrogës minimale (që dëmton biznesin) do të ndihmojë sado pak në përmirësimin e skemës në fjalë por kurrsesi nuk do të stimulojë rritjen e punësimit që tashmë konsiderohet sfidë për vendin.

Nisur nga kjo situatë ekonomike lind natyrshëm pyetja se çfarë mund të bëhet në të ardhmen për të përmirësuar sado pak këtë situatë të rëndë ekonomike?

Me siguri nevojitet mbështetje për të gjithë bizneset e vogla dhe të mesme, kjo mbështetje duhet të jetë në para cash për çdo vend pune që ato mund të hapin në të ardhmen.

Heqjen e detyrimeve të sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore për një periudhë kohore që mund të shkojë nga 6 muaj deri në 1 vit për të gjitha ndërmarrjet që punësojnë për herë të parë të rinj me moshë nga 16-29 vjeç.

Analizë rrënjësore e të gjitha koncesioneve të dhënë ndër vite për të parë nëse kanë arritur objektivat e parashikuar në momentin e firmosjes së kontratës, nëse nuk janë arritur objektivat në fjalë mund të bëhet prishja e kontratës në mënyrë të njëanshme nga ana e shtetit.

Thjeshtëzimin e politikës fiskale dhe luftë të ashpër kundër burokracisë.

Jo heqjen e taksave dhe TVSH për biznesin e vogël se kjo me siguri do të gjeneronte pabarazi.

Luftë ndaj korrupsionit dhe paaftësisë në administratën tatimore. Në Shqipëri, raporti i të ardhurave tatimore si përqindje e PBB-së shkon sa 24.1% e kësaj të fundit për 2020. Vendi jonë mund ta çojë këtë raport me mbi 10% nëse do të luftonte korrupsionin në strukturat e administratës tatimore.

Një bonus bebe për të stimuluar lindshmërinë dhe shtimin e popullsisë, nëse do jepet një pagesë mujore deri në 40 euro në muaj për 15 vjet radhazi, kosto e saj do të jetë 13-18 milionë euro.

[1] Lektor ekonomie pranë UNIZKM. Opinionet janë personale të autorit dhe nuk përbëjnë qëndrimet e institucionit ku punon apo të revistës./Monitor

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ekonomi

Çmimet e shtëpive në Tiranë, njësoj si në Milano/ Në 6 vjet pagat u rritën me 5%, ndërsa apartamentet me 43%

Publikuar

-

Nga

cna lajme eekonomi

Çmimet e apartamenteve në Tiranë po shtrenjtohen vazhdimisht, ndërsa pagat nuk po rriten me të njëjtin ritëm. Sipas Bankës së Shqipërisë, që nga viti 2013-2014, çmimet mesatare të apartamenteve janë rritur me rreth 43% deri në fund të vitit 2020.

Çmimi mesatar i një metri katror në kryeqytet në fund të 6-mujorit të parë 2021 arriti në 1102 euro/metër katror, sipas indeksit të “Keydata Albania”, një publikim nga Çelësi Media Group. Çmimet luhaten nga rreth 700-800 euro/m2 në periferi deri në 4 mijë euro/m2 në kullat në qendër të qytetit.

Të dhënat e tjera të INSTAT tregojnë se për të njëjtën periudhë (2014-2020) paga mesatare në vend është rritur me rreth 18% në vlerë nominale (nga 45.5 mijë lekë në muaj në 2014-n, në 53.7 mijë lekë në muaj për 2020-n). Por e indeksuar me inflacionin mesatar vjetor, rritja reale e pagave është rreth 5% (sipas përllogaritjeve të Monitor, bazuar në të dhënat zyrtare për inflacionin nga INSTAT).

Teksa pagat mesatare mujore reale janë rritur me vetëm 5% në 6 vitet e fundit, ndërsa çmimet e apartamenteve u shtrenjtuan me 40%, kjo ka ulur ndjeshëm fuqinë blerëse, duke bërë që një familjeje apo një individ shqiptar të duhet të punojë shumë më tepër se më parë, në mënyrë që të arrijë të blejë një shtëpi.

Një individ me pagën mesatare 45.5 mijë lekë në vitin 2014 i duhej të punonte rreth 50.6 vjet për të blerë një shtëpi 90 metra katror, e llogaritur me çmimin mesatar të vitit përkatës. Gjashtë vite më vonë, një individ me pagën mesatare 53.7 mijë lekë do të duhet të punojë rreth 69.3 vjet, ose gati 19 vjet më shumë (pa llogaritur marrjen e një kredie, krahasimi është bërë për të treguar se sa ka rënë fuqia blerëse nga shtrenjtimi i lartë i banesave në raport me ritmet e rritjes së pagës reale).

Në vitin 2014, paga më e lartë në vend ishte ajo e një drejtuesi komercial, me rreth 123 mijë lekë në muaj, ndërsa apartamenti më i shtrenjtë ishte rreth 2500 euro/m2. Për të blerë një banesë 100 metra katror, këtij drejtuesi do t’i duheshin 62 vjet punë. Në fund të 2020-s, paga më e lartë në vend ishte 152 mijë lekë, ndërsa apartamentet më të shtrenjta kanë arritur në rreth 4 mijë euro/m2. Si rrjedhojë, ky drejtues do të duhet të punojë 90 vjet për të blerë apartamentin më të shtrenjtë në kryeqytet, ose rreth 28 vjet më shumë!

LEXO EDHE:  Pushimet/Lonely Planet: Ja 5 plazhet më të mira në Shqipëri

LEXO EDHE:  Ekspertët gjermanë presin rritje ekonomike/ Rreziku i recesionit nuk është eliminuar

Vitet e fundit, rritja e shpejtë e çmimeve të apartamenteve është amortizuar disi nga zhvlerësimi i monedhës së përbashkët (shtëpitë kuotohen kryesisht në euro, që ka rënë nga rreth 138 lekë në 123 lekë) dhe nga ulja e normave të interesave për kredinë hipotekare në banka (nga 5.5%, në rreth 3.6%).



Apartamentet në Tiranë, njësoj si në Milano

Indeksi i pasurive të paluajtshme i publikuar nga Numbeo, sistemi i të dhënave (database) më i madh në botë për koston e jetesës, që mat raportin e çmimeve ndaj të ardhurave për pasuritë e paluajtshme, e vendos Tiranën ndër më të shtrenjtat në Europë. https://www.numbeo.com/property-investment/rankings_current.jsp

Numbeo rendit 267 qytete në botë, sipas raportit të çmimit mbi të ardhurat, që është treguesi më i mirë për të matur përballueshmërinë për blerjen e një apartamenti (sa më i ulët ky indeks, aq më mirë është).

Për kryeqytetin shqiptar, ky indeks është 16.2, njësoj si në Milano. Ndërsa apartamentet në Tiranë, sipas standardit të fuqisë blerëse janë më të shtrenjta se në Vjenë (12.9), Madrid (12.5), Stamboll (12.1), Zagreb (12.5), Stokholm (13.3) etj.

Më e shtrenjta në Europë është Moska (21.8), Parisi (19.7), Beogradi (19.3) etj.

Të dhënat e përpunuara nga Monitor bazuar në inflacionin dhe formulën e vlerës në kohë të parasë:

Të dhënat e përpunuara nga Monitor bazuar në inflacionin dhe formulën e vlerës në kohë të parasë:

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

Sektori bankar, ende “oaz” në kohë pandemie

Publikuar

-

Nga

cna lajme ekonomi

Sektori bankar ka vijuar rritjen dhe përmirësimin e parametrave kryesorë të aktivitetit edhe në gjysmën e parë të këtij viti. Të dhënat paraprake nga Shoqata Shqiptare e Bankave, të mbështetura mbi Standardet Ndërkombëtare të Raportimit Financiar (IFRS), tregojnë se sistemi ka rritur më tej aktivet, kreditë, depozitat, ndërsa rezultati financiar ka qenë më i larti për këtë periudhë të vitit në dekadën e fundit.

Ndërkohë, të dhënat e Bankës së Shqipërisë tregojnë ulje të mëtejshme të raportit të kredive me probleme, që ka prekur nivelet më të ulëta prej 12 vjetësh. Megjithëse pandemia ngelet ende një burim i madh pasigurie, sistemi bankar deri tani ka arritur të shmangë efektet serioze.

Sistemi u rrit me 7.7% në një vit

Në mesin e vitit, totali i aktiveve të sektorit bankar arriti vlerën e 1.67 trilionë lekëve. Me bazë vjetore, totali i aktiveve të sistemit është rritur me 7.7%, që në vlerë absolute përkthehet në pothuajse 1 miliard euro aktive më shumë. Rritja, edhe këtë vit, është mbështetur kryesisht në zgjerimin e investimeve në tituj, me afërsisht 9%. Portofoli i titujve dhe pesha e tyre në bilancet e bankave ka arritur në 37.5%, nga 37% një vit më parë.

Mbështetur në të dhënat financiare sipas IFRS, ato janë grupi kryesor i aktiveve në bilancet e bankave. Investimi në letra me vlerë mori një hov të shtuar sidomos pas shpërthimit të pandemisë. Qeveria shqiptare rriti ndjeshëm deficitin dhe sektori bankar ishte ndër financuesit kryesorë, përfshi këtu edhe Eurobondin prej 650 milionë eurosh të shitur në Bursën e Londrës. Megjithatë, edhe kreditimi ka dhënë një kontribut në rritje në zgjerimin e bilancit të sektorit, sidomos në tremujorin e dytë të vitit. Në fund të qershorit, portofoli i kredisë ishte në rritje me 6.2% me bazë vjetore.

Tregu po vijon të japë sinjale të një konkurrueshmërie në rritje, të shprehura sidomos në rënien e mëtejshme të pjesës së bankës më të madhe. Në mesin e këtij viti, Banka Kombëtare Tregtare zotëronte 25.8% të tregut, nga 26.8% një vit më parë.

Megjithëse BKT ka vijuar të rritet (rreth 3.6% me bazë vjetore), banka më e madhe në vend ka qenë ndër ato që kanë mbajtur një qasje të kujdesshme pas pandemisë, duke u orientuar kryesisht në administrimin e bilancit ekzistues, pa marrë përsipër shumë rreziqe. Banka e dytë më e madhe, Credins Bank, ka vijuar të rritet dhe në mesin e këtij viti zotëronte 15.7% të tregut, nga 15.4% një vit më parë.

Edhe Raiffeisen Bank e ka rritur lehtë pjesën e tregut në 14.8%, nga 14.7% një vit më parë, ndërsa Intesa Sanpaolo ka pësuar një rënie të lehtë në 11.9%, nga 12% që mbante një vit më parë. Shumica e bankave të mesme të sistemit po vazhdojnë të shfaqen aktive dhe të rrisin pjesën e tyre të tregut.

Banka me rritjen më të lartë në 12 muajt e fundit ka qenë Tirana Bank, që tashmë zotëron 5.5% të tregut, nga 5.1% një vit më parë. Pas blerjes nga grupi Balfin, Tirana Bank i është kthyer rritjes dhe po rimerr terren në tregun bankar. Deri në momentin e pandemisë, rritja u mbështet sidomos tek zgjerimi i huadhënies, ndërsa në 12 muajt e fundit ndikimin kryesor në rritje e kanë dhënë investimet në letra me vlerë.

Rritje të pjesës së tregut me 0.1 deri në 0.2 pikë përqindje kanë arritur edhe Union Bank, Fibank, ProCredit Bank dhe Banka e Bashkuar e Shqipërisë. OTP dhe ABI Bank janë afërsisht në të njëjtat pozita me një vit më parë, ndërsa në rënie me 0.1 pikë përqindje paraqitet Alpha Bank.

Në fillim të këtij viti, aksionerët e Alpha Bank vendosën ta nxirrnin filialin shqiptar në shitje dhe deri në finalizimin e këtij procesi është e pritshme që banka e vetme me kapital grek të orientohet kryesisht në menaxhimin e portofolave ekzistuese.

Investimi në prona po shtyn rritjen e kreditimit

Sipas statistikave të bazuara në Standardet Ndërkombëtare të Raportimit Financiar, portofoli neto i kredisë së sektorit bankar në fund të muajit qershor arriti në rreth 599 miliardë lekë, 6.2% më shumë krahasuar me mesin e vitit të kaluar. Pavarësisht goditjes që pandemia i dha ekonomisë reale, kreditimi ka vijuar të rritet, i mbështetur edhe nga masat e përkohshme lehtësuese të Bankës së Shqipërisë, skemat e garancisë sovrane dhe linja e menaxhimit të pandemisë pa rikthyer kufizimet drastike të aktivitetit shoqëror dhe ekonomik.

Statistikat paralele të Bankës së Shqipërisë, që japin informacion më të detajuar sipas segmenteve të tregut, dëshmojnë se rritja e kredisë këtë vit po mbështetet nga segmenti i individëve. Kredia për individë është rritur me 83% me bazë vjetore dhe kontributi kryesor ka ardhur pikërisht nga kredia për blerjen e banesave.

Për të gjithë 6-mujorin 2021, sektori bankar në vend ka disbursuar 19 miliardë lekë, ose rreth 155 milionë euro kredi të reja për shtëpi. Në segmentin e biznesit, kreditimi ka qenë më i ngadaltë, i ndikuar më shumë nga zhvillimet e lidhura me pandeminë.

Banka më e madhe kredituese e ekonomisë vazhdon të jetë Credins Bank, që në mesin e këtij viti mbante 19.1% të portofolit total të kredisë për ekonominë, nga 19% një vit më parë. BKT ka pësuar rënie të mëtejshme të pjesës së saj në tregun e kredisë, në 15.5%, nga 15.9% që mbante një vit më parë. Rënie edhe më të lartë ka pësuar Raiffeisen, që në mesin e këtij viti zbriti në 14.9% të totalit, nga 16.3% që zotëronte një vit më parë.

Edhe shifrat e këtij viti po konfirmojnë se huadhënia gjatë periudhës së pandemisë është mbështetur sidomos nga grupi i bankave të përmasave të mesme. Bankat me rritjen më të lartë janë OTP dhe ABI Bank, që në një vit kanë fituar gjysmë pikë përqindje në këtë treg.

OTP tashmë zotëron 10.3% të portofolit total të kredisë, ndërsa ABI Bank ka arritur në 5.5%. Banka të tjera që kanë vijuar të fitojnë pjesë në tregun e huadhënies janë Union Bank, Fibank, ProCredit Bank dhe UBA, ndërsa në rënie paraqiten Intesa Sanpaolo dhe Alpha Bank.

Kreditë me probleme, në nivelin më të ulët në 12 vjet

Një nga shqetësimet kryesore pas pandemisë ishte ruajtja e cilësisë së aktiveve të sektorit bankar dhe mbajtja nën kontroll e nivelit të kredive me probleme. Deri tani, ky objektiv është arritur, madje treguesi i kredive me probleme në pjesën e parë të këtij viti paraqitet në rënie të mëtejshme. Sipas statistikave të bazuara në standardet e mbikëqyrjes së Bankës së Shqipërisë, raporti i kredive me probleme në mesin e vitit ra në 7.1%, nga 8.1% që kishte qenë ky raport në fillim të vitit dhe në të njëjtën periudhë të një viti më parë.

Ecuria e këtij treguesi është shfaqur dukshëm më e mirë se të gjitha parashikimet e Bankës së Shqipërisë, por edhe institucioneve financiare të specializuara, që parashikonin një rritje të raportit të kredive me probleme me disa valë. Në fillimet e pandemisë, Banka e Shqipërisë parashikonte në analizat e saj të brendshme se raporti i kredive me probleme mund të rritej deri në 15%.

Një gjë e tillë deri tani nuk ka ndodhur, edhe falë masave të përkohshme që banka qendrore miratoi për t’iu mundësuar bankave të ristrukturonin kreditë, pa përkeqësuar statusin e kredimarrësve. Më tej, mosmarrja e masave të rrepta kufizuese për menaxhimin e pandemisë bëri që efektet në ekonomi dhe në sektorin bankar të krizës të shfaqeshin të kufizuara.

LEXO EDHE:  Pushimet/Lonely Planet: Ja 5 plazhet më të mira në Shqipëri

LEXO EDHE:  Negociatat me BE/ Komisioneri për zgjerim viziton Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë



Pavarësisht një ecurie pozitive në gjysmën e parë të vitit, rreziku i rritjes së raportit të kredive me probleme ende qëndron. Por, si Banka e Shqipërisë, ashtu edhe bankat tregtare, përputhen në projeksionet e tyre se në çdo rast, ky raport nuk pritet të arrijë më shumë se 10%.

Rritja mund të vijë duke filluar nga tremujori i tretë i vitit, kur do të testohet aftësia paguese e atyre huamarrësve, kryesisht biznese, që kanë ristrukturuar kreditë. Megjithatë, në përgjithësi bankierët janë optimistë se shumica e bizneseve do të jenë në gjendje t’i paguajnë rregullisht detyrimet e tyre, sidomos nëse turizmi gjatë sezonit veror do të shfaqë ecuri pozitive.

Zbutja e efekteve të pandemisë dhe përmirësimi i gjendjes së ekonomisë duket se kanë ndikuar pozitivisht aftësinë paguese të huamarrësve. Nga ana tjetër, edhe vazhdimi i rritjes së portofolit të kredisë po jep ndikim pozitiv në uljen graduale të peshës së kredive të këqija.

Ekonomia shqiptare dha shenja të mira rimëkëmbjeje në tremujorin e parë, me një rritje prej 5.53%, ndërsa Banka e Shqipërisë tha se rritja ka qenë edhe më e lartë në tremujorin e dytë. Pjesërisht kjo i detyrohet edhe efektit të bazës krahasuese, duke pasur parasysh se rënia e ekonomisë vitin e kaluar kulmoi pikërisht në tremujorin e dytë, kur u aplikuan edhe kufizimet më drastike. Rimëkëmbja e ekonomisë është parakushti kryesor që do të përcaktojë cilësinë e portofolit të kredisë në të ardhmen dhe pandemia është një faktor që ende kushtëzon pasiguri për parashikimet në të ardhmen.

6-mujori, sistemi arrin fitimin më të lartë në një dekadë

Për 6-mujorin 2021, rezultati agregat i 12 bankave të sistemit sipas IFRS ishte pozitiv në vlerën e 10.4 miliardë lekëve. Krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, fitimi i sektorit bankar është rritur me pothuajse 37%. Njëkohësisht, të dhënat historike tregojnë se ky është fitimi më i lartë i realizuar në gjysmën e parë të vitit gjatë dekadës së fundit. Njëmbëdhjetë prej bankave raportuan fitime, ndërsa vetëm njëra (Alpha Bank) e mbylli 6-mujorin me humbje.

Megjithëse të dhënat e detajuara të pasqyrës së të ardhurave dhe shpenzimeve sipas IFRS nuk janë të disponueshme, mbështetur në të dhënat paralele sipas standardeve të BSH (që tregojnë vlerë fitimesh dhe një tendencë të përafërt të tyre në kohë), rritja e fitimeve mund të shpjegohet me disa faktorë.

Bankat këtë vit e kanë rritur bazën e të ardhurave nga burimet kryesore, interesat dhe komisionet e tarifat. Për gjysmën e parë të vitit 2020, të ardhurat neto të sektorit bankar nga interesat arritën vlerën e 22.4 miliardë lekëve, në rritje me 8.2% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar dhe me 9.3% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2019.

Edhe më domethënëse është rritja e të ardhurave nga tarifat dhe komisionet. Ato ishin më të prekurat nga periudha e mbylljes së ekonomisë, për shkak të kufizimeve dhe rënies së volumit të aktivitetit të biznesit në tërësi. Për 6-mujorin 2020, të ardhurat nga komisionet arritën në 6.2 miliardë lekë, me një rritje prej 22% krahasuar me 6-mujorin 2020 dhe 17% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2019.

Duke përjashtuar rënien e vitit të kaluar, e kushtëzuar nga pandemia, të ardhurat e sektorit bankar nga komisionet kanë një tendencë të dukshme në rritje në dekadën e fundit. Kjo ka ardhur nga shtimi i përdorimit të shërbimeve bankare, por edhe nga rritja e vlerës së komisioneve.

Megjithatë, përfitueshmëria e bankave, e matur sipas treguesve të rentabilitetit, është ende larg ditëve më të mira. Sipas raportimit IFRS, kthimi nga kapitali i sistemit bankar për 6-mujorin 2021 ishte 12.2% (11% sipas standardeve të Bankës së Shqipërisë). Rritja graduale e kërkesave për kapital, e lidhur kryesisht me shtesat makroprudenciale, duket se po ndikon në kthime më të ulëta, pavarësisht se fitimet në vlerë absolute janë më të larta.

Megjithatë, ajo që vërehet në tremujorët e fundit, është një rritje e numrit të bankave që po arrijnë të sigurojnë kthime nga kapitali në nivele dyshifrore. Si asnjëherë në të paktën 10 vitet e fundit, 7 banka tregtare nga 12 gjithsej raportuan kthim dyshifror nga kapitali aksioner.

Në terma të kthimit nga kapitali, banka më fitimprurëse deri tani këtë vit është Union Bank, me 21.65%, kthim ky rreth tre herë më i lartë krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë. OTP Albania renditet e dyta, me një kthim në nivelin 17.61%, nga 5.73% për të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

BKT e ka rritur kthimin në 16.93%, nga 14.42% një vit më parë, ndërsa Fibank ka raportuar një kthim në nivelin 16.4%, në nivele të përafërta me një vit më parë. Vijojnë ABI Bank me 15.53%, Raiffeisen me 15.08% dhe UBA me 14.06%, të gjitha në përmirësim të ndjeshëm krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Bankat e tjera raportuan kthime më të ulëta, në nivele njëshifrore, ndërsa Alpha Bank ishte e vetmja me kthim negativ, në masën 3.39%.

Depozitat po rriten me ritme të larta edhe këtë vit

Pas pandemisë, në Shqipëri, si në shumë ekonomi të tjera, u vërejt një rritje e ndjeshme e depozitave bankare, e nxitur sidomos nga pasiguria për të ardhmen. Tendenca e rritjes së depozitave ka vijuar edhe në gjysmën e parë të këtij viti. Të dhënat e Shoqatës së Bankave tregojnë se në mesin e këtij viti, totali i depozitave bankare arriti në 1.384 trilionë lekë, në rritje me 4% që nga fillimi i vitit dhe me 8.5% krahasuar me një vit më parë.

Të dhënat paralele të Bankës së Shqipërisë tregojnë se depozitat po rriten si në Lek, ashtu edhe në valutë të huaj. Megjithatë, në pjesën e parë të këtij viti, depozitat në valutë paraqiten me një shkallë më të lartë të rritjes, që e ka çuar peshën e tyre në afërsisht 51% të totalit, me një rritje të lehtë që nga fillimi i vitit.

Banka më e madhe në vend, BKT, vazhdon të ketë një pjesë mjaft të lartë tregu kundrejt totalit të depozitave, me 24.8% të totalit, në rënie të lehtë nga niveli 24.9% i vitit të kaluar. Në rritje është pjesa e tregut të Credins, në 16.6%, nga 16.3% një vit më parë dhe e Raiffeisen, në 15.5%, nga 13.3% vitin e kaluar.

Rënie në pjesën e tregut kanë pësuar Intesa Sanpaolo (11.8% nga 12.1% një vit më parë) dhe OTP (6.4% nga 6.6% një vit më parë) dhe ABI Bank (5.1% nga 5.4% një vit më parë). Rritje ka shënuar Tirana Bank (5.5% nga 5.3% një vit më parë), Fibank (nga 2.2% në 2.3%) dhe UBA (nga 0.6% në 0.7%).

Duke qenë se depozitat janë burimi kryesor i mbështetjes së ndërmjetësimit financiar në Shqipëri, të pasurit e një pjese të lartë tregu është avantazh i konsiderueshëm konkurrues. Ndryshe nga sa ndodh në huadhënie, për sa u takon depozitave, fitimi i pjesës së tregut nga bankat e mesme duket më i ngadaltë.

Në kushtet e normave shumë të ulëta të interesit me hapësira të kufizuara për të konkurruar me çmime, duket se madhësia e bankës, rrjeti, marrëdhëniet e lidhura me produktet e tjera (sidomos te bizneset) luajnë rol domethënës në favor të bankave më të mëdha./Monitor

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

Rritet numri i lejeve të dhëna për ndërtim/ Zbardhen shifrat

Publikuar

-

Nga

cna lajme ekonomi

Në tremujorin e dytë 2021 janë miratuar gjithsej 347 leje ndërtimi për ndërtesa të reja, nga 209 leje të miratuara në tremujorin e dytë 2020, duke shënuar një rritje prej 66,0 %

Sipërfaqja e lejeve të ndërtimit miratuar për ndërtesa të reja, në tremujorin e dytë 2021, është 544.127 m 2 , nga 322.294 m 2 miratuar në tremujorin e dytë 2020, duke shënuar një rritje prej 68,8 %

LEXO EDHE:  Habit Maduro/ Kemi zbuluar mjekimin që asgjëson Covid-19 pa efekte anësore

LEXO EDHE:  Negociatat me BE/ Komisioneri për zgjerim viziton Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë



Në tremujorin e dytë 2021, vlera e përafërt e lejeve të ndërtimit miratuar për ndërtesa dhe punime inxhinierike është 23,1 miliardë lekë, nga 14,8 miliardë lekë miratuar në tremujorin e dytë 2020, duke shënuar një rritje prej 55,8 % ./CNA.al

LEXO TE PLOTE