Connect with Us

A është i pashmangshëm izolimi i dytë?

Blog

A është i pashmangshëm izolimi i dytë?

Publikuar

-

A është i pashmangshëm izolimi i dy

Nuk është habi që shumë vende evropiane po përballen përsëri me rritje të rasteve të koronavirusit – kjo është pikërisht ajo që kishin parashikuar studiuesit. Modelimi në Mars nga Mark Woolhouse në Universitetin e Edinburgut, Mbretëria e Bashkuar, sugjeronte që një bllokim dy-mujor në Mbretërinë e Bashkuar do të çonte në ulje të rasteve dhe një rritje të vogël gjatë verës, para se të kërkoheshin masa të reja në fund të shtatorit. Gjë që përafërsisht ka ndodhur. Modele të tjera parashikonin zhvillime të ngjashme. “Unë nuk po pretendoj të jem parashikues, por është një skenar që ishte i parashikueshëm”, thotë Woolhouse.

Shpejtësia dhe madhësia e valës në Evropë ka qenë një surprizë. “Çdo epidemiolog i sëmundjeve infektive ka pritur një rritje të madhe, por ka qenë më e madhe dhe më e shpejtë, sesa do të kishte pritur shumica prej nesh “, thotë Paul Hunter në Universitetin e East Anglia. Ndërsa ne nuk e dimë sa e madhe do të jetë epidemia këtë herë në Mbretërinë e Bashkuar, ai thotë se ndoshta do ta bëjë situatën e marsit dhe prillit që të ngjajnë si diçka e vogël. Vdekjet mund të jenë më të ulëta këtë herë, shton Hunter, për shkak të një përqindje më të lartë të të rinjve që preken dhe trajtimeve më të mira.

Pyetja kryesore tani është nëse izolimet janë të pashmangshme dhe, nëse po, a do të ndryshojnë ato nga hera e parë? Izraeli është i vetmi vend me të ardhura të larta që ka filluar një izolim të dytë të plotë kombëtar. Filloi në 18 Shtator, me një shtrëngim të mëtejshëm të kufizimeve një javë më vonë. Eshtë shumë shpejt për të ditur ndikimin e këtij izolimi.

Disa vende, përfshirë Australinë dhe Mbretërinë e Bashkuar, kanë vendosur për bllokime lokale kur rriten rastet. Më 22 shtator, Anglia njoftoi masa modeste rreth orëve të mbylljes së pubeve dhe numrit të njerëzve në dasma, diçka kjo shumë larg një izolimi total. Kryeministri britanik Boris Johnson e bëri të qartë se ai nuk dëshironte një bllokim të plotë, por nuk e përjashtoi një të tillë. Ashpërsia e një bllokimi të dytë mund të varet nga sa mirë vendet e menaxhuan izolimin e parë.

“A është izolimi i pashmangshëm? Eshtë i pashmangshëm nëse nuk keni vepruar si duhet herën e parë”, thotë ai. “Vendet që e kanë situatën nën kontroll që nga fillimi – Zelanda e Re, Singapori, Koreja e Jugut – jo vetëm që janë kthyer në normalitet shumë më mirë, por edhe kur kanë pasur një tjetër shpërthim, e kanë kontrolluar atë”.

Rastet e reja po rriten shumë më shpejt në Mbretërinë e Bashkuar, Francë dhe Spanjë sesa në Itali dhe Gjermani. Ekspertët mendojnë se ritmet e ndryshme janë për shkak të ndryshimeve në testimin dhe gjurmimin, demografinë, mesazhet e shëndetit publik, por gjithashtu, më e rëndësishmja, sjelljen publike dhe pajtueshmërinë me kufizimet që mbetën në fuqi, pas izolimit. Në Angli, studiuesit kanë zbuluar se respektimi i udhëzimit për vetë-izolim ishte “i dobët”, me vetëm një të pestën e njerëzve me simptoma që u vetë-izoluan plotësisht. Studime të tjera kanë zbuluar sjellje të ngjashme.

Masat e fundit të shpallura nga Johnson, të cilat përfshijnë gjithashtu inkurajimin e njerëzve për të punuar nga shtëpia nëse munden, shihen nga shumë studiues si shumë pak, shumë vonë dhe nuk ka gjasa të bëjnë shumë për të parandaluar që rastet në Angli të dyfishohen çdo javë. Për shembull, mbyllja e lokaleve në orën 22:00 është një ndryshim kaq modest, sa është e pamundur të modelohet, thotë Woolhouse. “Ne po i afrohemi kufizimeve më të rrepta”, thotë Griffin.

Kufizime të tilla mund të jenë më të shënjestruara, sesa izolimet e rrepta të marsit, prillit dhe majit. “Nuk mund të presim që një bllokim i dytë të jetë identik me të parin, që do të thotë se nuk kemi mësuar asgjë”, thotë Woolhouse. Eshtë e pamundur që kombet të kthehen në udhëzimet që të gjithë të qëndrojnë në shtëpi, përveç se kur bëjnë blerje thelbësore dhe ushtrime të kufizuara jashtë shtëpisë.

LEXO EDHE:  Kosova shënon katër viktima dhe 279 raste të reja me COVID-19

Ndalimi i grumbullimeve të panevojshme në mjedise të brendshme dhe përzierja me familje të tjera – gjëra që Skocia tashmë i ka bërë – janë hapa të ndjeshëm, thotë Griffin. Hunter pret që industria e hotelerisë në Mbretërinë e Bashkuar të mbyllet përsëri.

Shkencëtarët kanë mësuar se virusi transmetohet dobët jashtë dhe se, megjithëse fëmijët e transmetojnë virusin, ata nuk po e prijnë epideminë, shton Hunter. “Implikimi i qartë i kësaj është që ne, nuk duhet të jemi shumë kufizues në aktivitetet në natyrë. Dhe nuk kemi nevojë të mbyllim shkollat”.

Ndërsa disa epidemiologë mendojnë se strategjia e qeverisë së Mbretërisë së Bashkuar është që të vazhdojë shtypjen e virusit derisa të kemi në dispozicion një vaksinë, të tjerët vënë në dyshim se sa i qëndrueshëm është ky objektiv. Woolhouse thotë se, sapo të relaksohet grupi tjetër i kufizimeve, një valë e tretë është një skenar i besueshëm.

Në javët e fundit, ka pasur diskutime nëse është koha për të kërkuar alternativa për të shtypur epidemitë e vendeve të ndryshme. Si mund të jenë këto strategji? Njëra është mbrojtja më e mirë për ata që e dimë se janë më të prekshëm nga sëmundja: personat mbi 65 vjeç dhe ata me sëmundje ekzistuese. Vende të tilla si Mbretëria e Bashkuar kanë filluar testime të rregullta për punonjësit e azileve, për të mbrojtur banorët. Por një skemë ekuivalente e testimit për kujdestarët, bashkëshortët dhe të tjerët në kontakt të ngushtë me njerëz të dobët në komunitet ende nuk është vendosur. Kryerja e miliona testeve në ditë, siç ka propozuar Mbretëria e Bashkuar, mund të jetë një mundësi tjetër. Por kjo nuk ekziston ende.

Në planin afatshkurtër, thotë Woolhouse: “Gjithçka që na mbetet është rritja e distancimit social, izolimi i pjesshëm”. Por gjithë sa kjo strategji do të bëjë në planin afatmesëm është shtyrja e problemit, beson ai.

Një hap që qeveritë mund të ndërmarrin janë mesazhet dhe ndërhyrjet që janë më të përshtatura për individët, thotë Hunter. “Eshtë e besueshme që mund të kemi diçka të tillë, si ndërhyrjet e personalizuara të shëndetit publik”, thotë ai. “Nëse jeni femër, e bardhë, e aftë, 64 vjeç pa ndonjë sëmundje para-ekzistuese, atëherë ndoshta nuk jeni në grupin e prekshëm. Nëse jeni një profesor mashkull mbipeshë, i bardhë, sigurisht që jeni më të rrezikuar. Nëse jeni me një prejardhje [me ngjyrë, aziatike dhe pakicë etnike] dhe keni diabet, ju jeni edhe më të rrezikuar. Duhet të ketë një mënyrë për të qenë pak më të fokusuar”. / New Scientist – Bota.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Misteri i imunitetit natyror ndaj Covid-19

Publikuar

-

Nga

Nga Jane Stannus “The Spectator”

Ishujt Sejshell janë vendosur kohët e fundit në qendër të vëmendjes. I njohur si kombi më i vaksinuar në botë, madje edhe përpara Izraelit, arkipelagu po goditet nga një valë e tretë e Covid-19, pavarësisht nga fakti se mbi 60 për qind e popullsisë së saj është vaksinuar plotësisht, dhe gati 70 për qind kanë marrë të paktën një dozë vaksine.

Në prill, Ishujt Sejshell shpresonin se do të arrinin shumë shpejt imunitetin e tufës. Por tani, 456 raste të reja të raportuara ndër 3 ditë (popullsia e përgjithshme është afërsisht 98.000 banorë) e kanë zbehur optimizmin, sidomos pasi një e treta e rasteve të reja ishin vaksinuar plotësisht (pjesa tjetër kishte marrë vetëm një dozë ose ishin të pa vaksinuar).

Ndoshta, është shumë shpejt për të nxjerrë përfundime. Por nuk duket të jetë një lajm i mirë për ata që shpresojnë se vaksinimi në masë do të sjellë imunitetin e tufës. Ditët në vijim do të tregojnë nëse infeksionet do të vazhdojnë të përhapen me tej.

Ndërkohë, aktualisht ky vend ka mbyllur shkollat, ka ndaluar aktivitetet sportive dhe takimet e zgjeruara sociale në shtëpi, gjë që do ta bëjë më të vështirë të mësohet nëse njëfarë ngadalësimi i transmetimit që u vu re përpara kësaj vale, ka qenë për shkak të vaksinimit apo vetëm për shkak të izolimit fizik.
Si një shtet ishull me një popullsi të vogël, Sejshell përbën vendin ideal për të vëzhguar efektin e vaksinimit në transmetimin e virusi. Por në diskutimet e shëndetit publik mbi atë se si të arrihet imuniteti i tufës, flitet shumë pak për imunitetin natyror të zhvilluar nga njerëzit që kanë qenë të prekur nga Covid-19 dhe janë shëruar.

Pse ata nuk cilësohen imunë ndaj koronavirusit, dhe a vlerësohen me imunitet natyror personat që nuk kanë janë prekur asnjëherë nga virusit, por thjesht janë vaksinuar? A nuk është kjo paksa e çuditshme?
Së pari, nëse jeni prekur vërtet nga virusi, dhe sistemi juaj imunitar e ka mposhtur brenda disa ditësh, atëherë a nuk ka vepruar në këtë rast parimi i përzgjedhjes natyrore, i mbijetesës së më të fortit? Pra, ju keni pasur një përgjigje të suksesshme imune, dhe të gjithë, përfshirë Qendrat Amerikane të Sëmundjeve Infektive (CDC), janë dakord që trupi juaj do ta njohë virusin, dhe do të mbrohet nga ai të paktën për një fare kohe.

Por për sa kohë? Askush nuk dëshiron të flasë për këtë gjë. Përkundrazi, CDC e minimizon imunitetin natyror si relativisht të parëndësishëm, dhe po vazhdon që të nxisë vaksinimin e të gjithëve, përfshirë ata që janë infektuar më parë. Ajo thotë se njerëzit që janë shëruar nga Covid-19 duhet të vaksinohen, pasi ata ndoshta nuk do të infektohen, por askush nuk e di se sa zgjat mbrojtja.

Por çfarë provash ka që vaksina ofron mbrojtje më të mirë sesa imuniteti natyror? Në fakt, shumë gjëra mbeten të panjohura për vetë vaksinat, si në lidhje me efektivitetin po ashtu edhe me efektet e mundshme anësore.

Siç theksohet në faqen zyrtare të CDC “ne nuk e dimë se sa zgjat mbrojtja për ata që janë të vaksinuar” dhe “jemi ende duke mësuar se si vaksinat do të ndikojnë në përhapjen e Covid-19, dhe derisa të dimë më shumë mbi vaksinat, njerëzit që janë vaksinuar plotësisht kundër Covid-19 duhet të vazhdojnë të zbatojnë masat mbrojtëse në vendet publike.

LEXO EDHE:  Lajm i hidhur/ Ndërron jetë nga koronavirusi mësuesi nga Rrogozhina

LEXO EDHE:  Si ta menaxhojmë ankthin, që na shkakton frika nga vdekja?

Por pse nuk e dimë se sa zgjat imuniteti natyror?

Mos ndoshta për shkak se koronavirusi i ri ka pak më shumë se një vit që është shfaqur? Nëse të gjithë ata që janë shëruar nga Covid-19 janë natyrshëm imunë ndaj koronavirusir, kjo përbën një shifër prej 30 milionë njerëzish vetëm në SHBA, pa llogaritur ata që mund të jenë shëruar nga Covid-19 pa u testuar zyrtarisht, sidomos në fillim të pandemisë, kur në dispozicion kishte pak teste.

A nuk është kjo një pjesë mjaft e rëndësishme e enigmës së imunitetit të tufës? Së dyti, asnjë nga vaksinat nuk pretendon që të parandalojë infeksionin dhe transmetimin asimptomatik apo në forma të lehta. Askush nuk duhet të habitet nga ajo që po ndodh në Ishujt Sejshell; vaksinat premtojnë vetëm parandalimin e simptomave të rënda në shumicën e rasteve (dhe sigurisht që koha dhe provat në terren në të gjithë botën do të tregojnë nëse kjo funksionon realisht në jetën reale).

Nëse është kështu, dhe ju jeni i ri dhe i shëndetshëm, a nuk do të ishte një gjest i kotë marrja e një vaksine me qëllimin e vetëm për të mbrojtur njerëzit e tjerë (duke shkaktuar efekte anësore të mundshme)? Pse nuk duhet që të rinjtë dhe të arsyeshmit të shohin thjesht punën e tyre derisa të shfaqen simptomat?

Në fakt, nëse imuniteti i zhvilluar natyrshëm dëshmohet të jetë më superior se sa një lloj imuniteti i shkaktuar nga vaksinat, duhen inkurajuar të rinjtë të sëmuren nga Covid-19 dhe ta kalojnë atë, ashtu siç bëmë dikur me sëmundjen e lisë së dhenve. Por për disa arsye, askujt nuk i lejohet t`i diskutojë këto çështje në një kontekst të zakonshëm. Vaksinat kundër Covid-19 nuk kanë garantuar kurrë parandalimin e infeksionit, dhe rasti i Sejshell e ka treguar që nuk munden.

Çdokush, madje edhe të rinjtë mund të bëjnë njënjë analizë të thjeshtë për të parë përfitimet dhe rreziqet sipas fakteve të njohura. Fakti A:Kam një shans shumë të vogël të vdes nga Covid-19. Fakti B: vaksinimi nuk garanton parandalimin e infeksionit dhe transmetimin e tij. Fakti C:Vaksina ka efekte anësore të mundshme. Fakti D:imuniteti natyror tek të shëruarit nga Covid-19, është njëfarë mburoje. Fakti E:rreziku është pjesë e jetës.

Edhe shumë ekspertë mjekësorë janë të shqetësuar lidhur me rëndësinë që autoritetet i kanë dhënë vaksinimit si qasja e vetme e mundshme për t`i dhënë fund pandemisë së Covid-19, pa marrë parasysh faktorë të tjerë si imuniteti natyror pas infeksionit, forcimi i sistemit imunitar në të gjithë popullsinë, dhe trajtimet e mundshme të hershme për sëmundjen.

Ironikisht, debati i shëndetshëm publik është pikërisht ajo që nuk po ndodh. Shkenca
nuk supozohet të jetë një zbulim i fshehtë i shkruar në pllaka të arta, dhe transmetuar ekskluzivisht nga dr.Entoni Fauçi dhe OBSH-ja, tek të cilët ne të tjerët duhet të kemi një besim të verbër edhe kur shumë gjëra nuk përputhen.

Aktulisht ekziston një mungesë e madhe e besimit tek institucionet e shëndetit publik. Dhe kjo nuk ndodh për shkak se njerëzit janë budallenj irracionalë, joshkencorë. Kjo vjen si rezultat i drejtpërdrejtë i mungesës së madhe të ndershmërisë, për ato që janë fakte shkencore, dhe ato që janë politike./Përshtatur nga CNA.al

Burimi:  https://spectator.us/topic/mystery-natural-immunity-covid-vaccines-cdc/

LEXO TE PLOTE

Blog

Si u zhdukën Samurait në Japoni?

Publikuar

-

Nga

Samurai ishin disa nga luftëtarët më të frikshëm që ka njohur ndonjëherë bota. Duke qenë forcat më besnike ndaj zotërve të tyre, ata preferonin më mirë të vrisnin veten sesa të përballeshin me çnderimin. Këta burra ishin shumë të trajnuar, dhe do të luftonin në çdo rast për jetë a vdekje.

Ose të paktën të tillë ishin gjatë periudhës së Sengoku (1467-1603). Deri në fund të Periudhës Edo (1603-1867), shumë prej tyre ishin bërë më pak militaristë dhe shumë më burokratikë. Gjithsesi, Samurait ishin ende një klasë e fuqishme dhe e frikshme shoqërore.

Kësisoj, cila forcë mund t`i rrëzonte këta luftëtarë aristokratë, që e kishin qeverisur Japoninë për më shumë se 700 vjet? Në fakt edhe rënia e Samurajve ndodhi dalëngadalë, dhe si rezultat i shumë lëvizjeve më të vogla, që e shndërruan Japoninë feudale në një vend më modern.

Gjatë shekullit XIX-të, shumë Samurai në klasën e mesme dhe të ulët, u bënë gjithnjë e më të pakënaqur me strukturën e shoqërisë japoneze. Deri në atë moment,ata ishin shtresa sunduese në Japoni. Tipari më përcaktues ishte se ata ishin ushtarakë të karrierës, megjithëse ndërkohë kryenin edhe shumë detyra të zakonshme, nga punë burokratike deri në bujqësi në kohë paqeje.

Klani Tokugaua ishte në krye në vendit për shumë kohë. Ata sunduan nga Edo (Tokio i sotëm) si shogunati Tokugaua që nga viti 1603. Shoguni ishte kreu i familjes Tokugaua që mbante pozicionin e sundimtarit suprem ushtarak.

Dekretet e miratuara nga Shoguni kalonin tek daimyō (krerët e klaneve) lokale që sundonin mbi territoret e tyre si guvernatorë. Samurait paguheshin përmes bursave, që nga ana e tyre përcaktoheshin nga hierarkia ushtarake.

Statusi përcaktohej nga trashëgimia dhe niveli, dhe kishte një ndryshim të madh si në pasuri ashtu edhe në status midis samurait të shtresave më të larta dhe atyre më të ulëta. Në vitin 1867, Shoguni i Tokugauas Joshinobu dha zyrtarisht dorëheqjen duke hequr dorë nga pushteti perandorit.

Ky veprim ishte pjesë e një përpjekje për të mbajtur klanin Tokugaua në një pozitë me rëndësi në qeverinë e re. Pastaj më 3 janar 1868, në Kioto ndodhi një grusht shteti, dhe perandori u rivendos si autoriteti suprem në Japoni në një ngjarje të quajtur Restaurimi i dinastisë Meixhi.

Por qeveria vazhdoi të punojë me qeverinë e Tokugauas edhe gjatë këtij tranzicioni. Kjo i mërziti disa fanatikë të klaneve Chōshū dhe Satsuma që i përkisnin shtresave më të ulëta. Ata e bindën asamblenë Meixhi që të shfuqizonte titullin e Shogun dhe të konfiskonte tokat e Joshinobu.

LEXO EDHE:  Evropa e bashkuar vendos sanksione kundër Moskës për çështjen “Navalni”

LEXO EDHE:  Lajm i hidhur/ Ndërron jetë nga koronavirusi mësuesi nga Rrogozhina

Ish-shoguni u zemërua që ai dhe klani i tij u prenë në besë nga qeveria e re, duke vendosur të hiqte dorë nga abdikimi i tij. Ky veprim shkaktoi një luftë midis forcave Perandorake Meixhi dhe forcave besnike të Shogunatit.

Lufta filloi më 3 janar 1868, pikërisht pas grushtit të shtetit në Kioto. Pas një dite luftimesh pa një fitimtar, forcave të klaneve Satsuma-Chōshū iu dha një flamur perandorak, duke u njohur zyrtarisht nga perandori si ushtri perandorake.

Kjo bëri që klanet e tjera të shquara të dezertonin. I demoralizuar, Joshinobu u largua nga Osaka në Edo dhe forcat e Shogunatit u tërhoqën. Tani që forcat perandorake kishin fituar avantazh, ishin në gjendje të pushtonin Edon. Në atë moment, Joshinobu u vendos në arrest shtëpiak.

Një aleancë veriore vazhdoi të luftojë në emër të Shogunatit, por u mund në betejën e fundit të Betejës e Hokaidos. Fundi i Shogunatit, shënoi edhe fundin e feudalizmit në Japoni dhe një ristrukturim të madh të qeverisë.

Qeveria Meixhi i dha fund monopolit të Samurajve mbi shërbimin ushtarak. Deri në atë moment, ushtritë e Samurajve ishin drejtpërdrejt besnikë ndaj zotërve të tyre lokalë. Në vitin 1872, qeveria vendosi rekrutimin universal. Çdo njeri, Samurai ose jo, kërkohej të shërbente 3 vite në ushtri.

Kjo lëvizje e kërcënoi shumë pozitën e Samurajve. Ndërkohë në vitin 1876 u miratua

Edikti i Haitōrei, sipas të cilit ishte e paligjshme që Samurai të mbante shpata. Samurait e mbetur ishin gati të rebeloheshin. Në 1877, në ishullin Kjushu, një grup i vogël Samurai rebelë të udhëhequr nga Saigō Takamori rrethuan kështjellën Kunamoto.

Ata u detyruan të tërhiqeshin kur mbërriti ushtria perandorake dhe pasi pësuan disa disfata të vogla, u rrethuan në malin Enodake. Ata arritën të arratiseshin sërish për në bastionin e tyre të fundit në Kagoshima, por forcat e tyre ishin zvogëluar nga 3.000 në 400. Ata përballeshin tani me një ushtri perandorake prej mbi 30.000 trupash.

Pasi pushtuan kodrën e Shirojama në periferi të Kagoshimës, Samurait u përgatitën për rezistencën e tyre përfundimtare. Në orën 3:00 të mëngjesit të 23 shtatorit 1877, forcat perandorake sulmuan me artileri, të mbështetura nga anijet luftarake nga porti aty pranë. Samurait rebelë, të armatosur me armë tradicionale si shpata dhe shtiza, u turrën kundër trupave perandorake me armë zjarri. Deri në orën 6:00 të mëngjesit, kishin mbetur vetëm 40 rebelë. Saigō u plagos rëndë. Një mik e ndihmoi atë të shkonte në një vend të qetë ku ai kreu vetëvrasje (seppuku)./CNA.al

https://www.ranker.com/list/modernizing-japan-and-the-end-of-samurai/christopher-myers?ref=browse_list

LEXO TE PLOTE

Blog

Analiza/ Pendesa e Malit të Zi, ilustron më së miri rreziqet e investimeve kineze

Publikuar

-

Nga

Nga Paweł Paszak

Komisioni Evropian, refuzoi muajin e kaluar propozimin e Malit të Zi për ta ndihmuar shtetin e vogël ballkanik në shlyerjen e një huaje prej 1 miliard dollarësh të marrë nga Kina për të financuar ndërtimin e autostradës Bar-Boljare.

Një zëdhënëse e Komisionit Evropian u shpreh se “Bashkimi Evropian nuk paguan huatë e palëve të treta”, duke shtuar se qeveria në Podgoricë ishte e lirë të bënte zgjedhjet e saj në fushën e investimeve.

Historia nisi në vitin 2014, kur kinezja “Exim Bank” lëvroi një hua prej 687 milionë eurosh për qeverinë e Malit të Zi për ndërtimin e 41 km rrugë të autostradës Bar-Boljare, me 2 për qind interes në vit, teksa shlyerja e huasë do të kryhej pjesë-pjesë në 20 vjet.

Banka kineze u zotua të sigurojë 85 për qind të financimit, ndërsa 15 përqindëshi i mbetur (120 milion euro), supozohej të sigurohej nga autoritetet lokale. Kontrata për të përfunduar projektet iu dha kompanisë China Communication Construction Company (CCCC) një degë e China Road and Bridge Corporation (CRBC), dhe punimet filluan zyrtarisht në nëntor 2015.

Duke pasur parasysh terrenin malor të Malit të Zi, ishte e qartë që në fillim se projekti do të ishte shumë i kushtueshëm. Rruga kërkonte 20 ura dhe 16 tunele. Por kostot e papritura shtesë dhe luhatjet e çmimeve, e kanë rritur ndjeshëm barrën financiare të projektit, që tani ka mbërritur në afro 1 miliard dollarë.

Kjo është një sfidë serioze për një vend me një PBB prej pak më shumë se 5.5 miliardë dollarë, dhe që u godit rëndë nga recesioni gjatë vitit të kaluar, për shkak të pandemisë. Sipas Bankës Botërore, rënia ekonomike e rriti borxhin publik në 105 për qind të PBB-së të Malit të Zi.

Autostrada e kushtueshme ka shumë kritikë në radhët e opozitës dhe shoqërisë civile, të cilët vunë në dukje rreziqet e varësisë nga Kina, shpërndarjen e gabuar të burimeve, dhe paqëndrueshmërinë e këtyre investimeve.

Projekti kinez ka ndjekur një model të njohur, ku kontrata për një projekt infrastrukture i jepet një kompanie kineze, me shumë pak informacion në dispozicion të publikut në lidhje me kushtet dhe efektivitetin e projektit. Kontratat negociohen mbi një bazë dypalëshe, ndërqeveritare, e cila përkeqëson rreziqet e mashtrimit dhe korrupsionit.

Prania e Kinës në Ballkan, nuk kufizohet vetëm në Malin e Zi. Në dekadën 2010-2020, Kina

LEXO EDHE:  Lajm i hidhur/ Ndërron jetë nga koronavirusi mësuesi nga Rrogozhina

LEXO EDHE:  Lajm i hidhur/ Ndërron jetë nga koronavirusi mësuesi nga Rrogozhina

i shumëfishoi përpjekjet e saj për të rritur profilin e vet, në një rajon që vuan nga mungesa e kapitalit dhe investimet në infrastrukturë.

Strukturat e dobëta shtetërore, nivelet e larta të korrupsionit, dhe marrëdhëniet e paqarta me Perëndimin, krijuan një terren pjellor për kompanitë kineze që kanë një mbështetje të fortë diplomatike nga Pekini.

Investimet në zhvillim e sipër përfshijnë ndërtimin e një ure të financuar nga BE në Pelješac të Kroacisë (me kosto 340 milion euro), autostradat Pojate-Preljna dhe Novi Sad-Ruma (Serbi, 850 milion dollarë), autostradën Preljina-Pozega (Serbi, 500 milion euro), autostradën Kërçovë-Ohër (Maqedonia e Veriut, 375 milion euro), dhe autostradën Banja Luka-Prijedor (Bosnjë Hercegovinë, 297 milion euro).

Kompanitë kineze janë gjithashtu përgjegjëse për përfundimin e pjesës serbe të hekurudhës me shpejtësi të lartë Beograd-Budapest (943 milion euro), Metronë e Beogradit (3 miliard euro) dhe termocentralin Kostolac B3 (293 milion dollarë).

Për më tepër, në vitin 2019, filloi ndërtimi i parkut industrial në Borca (330 milion euro), që pritet të bëhet projekti më i madh i këtij lloji në Evropën Qendrore dhe Lindore. Projektet e infrastrukturës të motivuara politikisht në Ballkan, i sigurojnë Kinës kontrata fitimprurëse për kompanitë e saj shtetërore, dhe ndërtojnë lidhje politike dhe ekonomike.

Siç e dëshmon më së miri shembulli i Malit të Zi, në shumë raste mungesa e vlerësimeve të efektivitetit të kostos, i vendos vendet pritëse në një pozitë të brishtë. Megjithatë, problemet e hasura nga autoritetet në Podgoricë, kanë potencialin e rritjes së ndërgjegjësimin në lidhje me disavantazhet e modelit kinez të bashkëpunimit.

Prandaj është thelbësore që BE-ja të sigurojë një financim të mjaftueshëm për infrastrukturën e rajonit, e cila ofron përfitime më të mëdha për kompanitë dhe komunitetet lokale, dhe mund të ofrojnë edhe përfitime më të mira mjedisore dhe në fushën e transparencës.

Brukseli po siguron tashmë grante dhe hua preferenciale nga Banka Evropiane e Investimeve (EIB), siç është Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH). Edhe për Malin e Zi, ka një farë drite në fund të tunelit, pasi Komisioni Evropian ka ofruar fonde për projekte të tjera të infrastrukturës përmes Planit të tij Ekonomik dhe të Investimeve prej 9 miliardë eurosh për Ballkanin Perëndimor, të miratuar vitin e kaluar. / “Center for European Policy Analysis”./Bota.al

LEXO TE PLOTE