Connect with Us

Nga Rusia tek Kina/ 10 shtetet, ku pozita gjeografike është njëherazi bekim dhe mallkim për një vend apo rajon

Blog

Nga Rusia tek Kina/ 10 shtetet, ku pozita gjeografike është njëherazi bekim dhe mallkim për një vend apo rajon

Publikuar

-

Ne e dimë se gjeografia e një vendi, luan një rol të madh në përparimin e tij social dhe ekonomik. Shumë rajone në botë, kanë qenë relativisht gjithnjë më mirë se të tjerët, për shkak të përparësive të qenësishme që u ofron pozicioni i tyre gjeografik, siç është toka e punueshme apo kufijtë natyrorë.

Dhe kjo gjë nuk është e vështirë të provohet; mjafton të shihni Zvicrën. Por e vërtetë është edhe e kundërta. Gjeografia luan një rol po aq të rëndësishëm në prapambetjen e një rajoni, edhe pse kjo gjë zakonisht i atribuohet politikës së keqe apo diferencave kulturore.

Rusia

Rusia ka shumë probleme me gjeografinë e saj. Madhësia e saj është e jashtëzakonshme. Ndërsa nga njëra anë, kjo e bën vendin të pamundur për t’u pushtuar, nga ana tjetër e shndërron në një makth transportin dhe tregtinë. Kjo është arsyeja pse Rusia ishte një nga fuqitë e fundit evropiane që u industrializua.

Një problem tjetër është lidhja e Rusisë me oqeanet. Për shkak të pozicionimit gjeografik në një djerrinë kryesisht të ngrirë, shumica e porteve të rëndësishme ruse janë të ngrira për disa muaj të vitit. Porti rus më i madh në Paqësor, Vladivostoku, është i bllokuar nga Deti i Japonisë, që kontrollohet gati tërësisht nga Japonia. Pra Rusia nuk ka asnjë port të madh, që të jetë funksional për tregti gjatë gjithë vitit, ndaj nuk ka qenë kurrë në gjendje të zgjerojë ndikimin e vet detar përtej kufijve të saj.

Australia

Është ndoshta i vetmi vend thuajse tërësisht i pabanuar, pasi shumica e popullsisë së saj jeton në qendra urbane në Australinë jugore dhe juglindore.

Ky vend përmban zona aspak mikpritëse, nga shkretëtirat e thata tek pyjet e rrezikshëm tropikale. Kontinenti ka gjithnjë e më pak ujë të pijshëm, dhe në qendrat e mëdha urbane si Sidnej dhe Melburn bien gjithnjë e më pak shira.

Indonezia

Përbëhet nga mbi 18.000 ishuj me madhësi të ndryshme. Distanca e madhe midis ishujve, ka qenë dhe është një sfidë e madhe për përparimin e vendit. Kjo gjë paraqet edhe një sfidë identitetare, pasi është gati e pamundur të bashkosh në një identitet të vetëm kombëtar, njerëzit dhe kulturat e ndryshme që gjenden në gjithë territorin e tij.

Ndërkohë afërsia e Indonezisë me Unazën e Zjarrit në Paqësor, e bën vendin veçanërisht të prirur ndaj katastrofave natyrore. Aty ndodhen 136 vullkane, nga të cilat 61 kanë shpërthyer që nga viti 1900. Edhe aktiviteti tektonik në rajon është aq i madh, saqë vendi përjeton gati çdo ditë një tërmet me magnitudë 5 ose më të vogël.

Egjipti

Si një nga djepet e civilizimit, fushat pjellore të deltës së Nilit i kanë siguruar Egjiptit një avantazh të natyrshëm ndaj vendeve të tjera. Por kjo në të kaluarën, ose më saktë para ndërtimit të Kanalit të Suezit në vitin 1868, që lidhi Detin Mesdhe me Detin e Kuq.

Kanali ishte diçka padyshim e mirë për biznesin, por jo dhe aq për stabilitetin politik të Egjiptit. Që nga ndërtimi i tij, vendi ka qenë në qendër të mjaft konflikteve të mëdha që lidhen drejtpërdrejt me kontrollin e kanalit; nga Kriza e Suezit e vitit 1956 tek Lufta Arabo-Izraelite e vitit 1967. Edhe sot, hyrja e lirë në kanal, është një nga problemet politike kryesore në rajon.

LEXO EDHE:  E motra i poston videon raciste/ Gigi Hadid në telashe

Pakistani

Gati të gjitha qytetet e Pakistanit janë të vendosura pranë kufirit, dhe kjo për shkak se vendi ka qenë në një gjendje lufte me fqinjin e saj Indinë, që nga themelimi i shtetit në vitin 1947.

Për më tepër, i gjithë kufiri Pakistan-Indi është një terren i hapur, që është thuajse i pamundur të mbrohet në rastin e një pushtimi në shkallë të plotë.

Holanda

Pavarësisht historisë së lavdishme koloniale, Holanda e ka një problem serioz. Gati një e treta e vendit ndodhet nën nivelin e detit. I gjithë vendi është plot me struktura – si duna rëre artificiale, diga, ledhe dheu etj – të destinuara për të frenuar vërshimin e detit në tokë.

Kina

Nëse studioni historinë e Kinës, do të vëreni se ajo është plot me grindje dhe konflikte të brendshme. Por sfidat e saj nuk janë ndihmuar aspak nga gjeografia. Kina është e ndarë topografikisht në ultësira pjellore, të rrethuara nga malësi të thata me një popullsi të paktë.

Ultësira është vendi ku kanë jetuar tradicionalisht shumica e kinezëve Han, ndërsa malësia ka qenë gjithmonë e vështirë për t’u kontrolluar. Për më tepër, territori i saj i gjerë është gjithashtu shtëpia e një larmie të gjerë kulturash dhe etnish, secila me interesat dhe kulturat e tyre të kundërta.

Uzbekistani

Mungesa e daljes në det krijon probleme të mëdha në drejtim të tregtisë, zhvillimit ekonomik dhe stabilitetit politik. Vende të tilla, duhet të shpenzojnë shumë para dhe ndikim politik për të pasur qasje në ndonjë port, pasi tregtia tokësore është shumë e shtrenjtë, dhe kërkon shumë kohë. Edhe atëherë, ato janë gjithmonë të varura nga stabiliteti i fqinjëve të tyre. Kështu ka ndodhur me Uzbekistanin, shtet i formuar pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik në vitin 1991.

Japonia

Japonia ka shumë probleme me gjeografinë e saj. Më e rëndësishmja, ajo shtrihet përgjatë Unazës së Zjarrit në Paqësor; një zinxhir ishujsh dhe vullkanesh në formë patkoi, që janë rajoni më tektonik më aktiv në botë. Kjo është arsyeja pse aty tërmetet janë kaq të zakonshme. Për më tepër, vendi përbëhet tërësisht nga kodra dhe male, prandaj toka e punueshme përbën vetëm rreth 20 për qind të hapësirës tokësore.

Kjo jo vetëm që rrit kostot e importit të ushqimit nga jashtë, por kufizon numrin e njerëzve që mund ta fitojnë jetesën duke u angazhuar në bujqësi. Për më tepër, Japonia është e varfër në burime minerale dhe të tjera natyrore, gjë që e rrit më tej koston e importeve të saj.

Kontinenti afrikan

Afrika, një kontinent që përbëhet nga shumë rajone dhe kultura të ndryshme me identitetin e tyre të veçantë, ka një problem serioz gjeografik:ajo ka një shtirrje shumë gjatësore. Kjo gjë ndryshe nga Azia dhe Evropa, e ka penguar gjithnjë progresin e saj teknologjik dhe zhvillimor.

Për shkak të shtrirjes kryesisht vertikale dhe jo horizontale, kulturat afrikane kanë evoluar vetëm në boshtin lindje-perëndim, çka do të thotë se teknologjitë e reja dhe zhvillimet e tjera kanë kërkuar më shumë kohë për t’u përhapur në të gjithë kontinentin. Deri diku kjo ka ndodhur edhe me dy Amerikat./ listverse.comPërshtatur nga CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Projekti politik, që fshihet pas provokimeve të Erdoganit

Publikuar

-

Nga

Nga Pierre Haski “Internazionale”

Rexhep Tajip Erdogan, është një politikan që nuk nuk i mungon nuhatja politike. Në fakt kjo është një nga cilësitë e tij kryesore. Prandaj, nuk është për t’u habitur, pse presidenti turk e shfrytëzoi shpejt mundësinë politike, që krijoi vrasja e mësuesit francez Samuel Pati.

Erdogan reagoi në mënyrën e tij, domethënë si një tribun populist, që nuk heq kurrë dorë nga gjuha e ashpër për të kënaqur audiencën e tij, dhe për të siguruar një rezonancë maksimale të deklaratave të tij.

Në këtë rast, ai e bëri këtë duke ngritur dyshime rreth “gjendjes mendore” të presidentit francez Emanuel Makron. Një akt agresiv befasues, nëse marrim parasysh se Franca është teorikisht një aleate e Turqisë.

Ekzistojnë dy mënyra për të analizuar provokimin e fundit të Erdoganit:E para është ta konsiderojmë atë si një rast tjetër për fërkime midis dy vendeve (në konflikt në Mesdheun Lindor, në Siri, në Liban dhe në Nagorno-Karabak).

Parisi dhe Ankaraja gjenden shpesh në kundërvënie mes tyre. Edhe në të shkuarën, Erdogan ka thënë fjalë aspak miqësore ndaj homologut të tij francez. Një aspekt tjetër lidhet me betejën mbi kontrollin e Islamit. Presidenti turk, paraqitet si një “sulltan” mbrojtës i myslimanëve, si në kohën e Perandorisë Osmane që e frymëzon shumë atë.

Synimi ideal

Javën e kaluar, unë fola për kritikat drejtuar Makronit nga xhamia Al-Azhar, autoriteti më i lartë sunit me qendër në Kajro të Egjiptit, me propozimin e rektorit për të miratuar një ligj botëror kundër blasfemisë. Erdogan reagoi menjëherë, pasi ai nuk ka ndërmend t’i lërë Al-Azharit monopolin e kritikës.

Në këtë kontekst, Franca është një objektiv ideal. Laicizmi francez, është një burim i vazhdueshëm keqkuptimesh me botën myslimane, nga debatet e stuhishme mbi ferexhenë tek karikaturave mbi Profetin Muhamed.

LEXO EDHE:  Si duhet ndryshuar marrëveshja BE-Turqi mbi refugjatët sirianë

LEXO EDHE:  Murtaja bubonike në Mongoli/ A jemi të rrezikuar?

Myslimanët tradicionalistë (jo domosdoshmërisht islamikë), që dinë të kuptojnë kontekstin francez janë të rrallë. Erdogan e sulmon Francën, edhe sepse është i bindur se Evropa është në një fazë rënieje dhe nuk meriton asnjë lloj respekti.

Por ne nuk e kemi dëgjuar ende atë të kritikojë Kinën për persekutimin e ujgurëve myslimanë. Dhe kjo është çështje e raporteve të forcës. Franca nuk ka asnjë interes ta vendosë veten në të njëjtin nivel me Erdoganin dhe të përfshihet në një luftë fjalësh.

Por në të njëjtën kohë nuk mund t’i lërë presidenti turk, një aleat i Vëllazërisë Myslimane, monopolin e fjalës dhe pasionit për masat muslimane. Siç e tregon edhe fillimi i bojkotit ndaj produkteve franceze, ka terren pjellor edhe për një “stuhi” irracionale.

Zëri i Francës, duhet të dëgjohet në botën myslimane, për të shpjeguar laicitetin francez. Në fjalimin e tij mbi “separatizmin” të mbajtur në fillim të tetorit, Makron kishte shmangur rënien në grackën e “stigmatizimit të të gjithë myslimanëve”, duke u përqendruar tek ata që nuk e pranojnë republikën.

Por mesa duket ditët e fundit, Franca nuk ka arritur t’i shpëtojë këtij kurthi. Mendimi i Francës nuk është mjaft i dëgjueshëm në botën myslimane. Kurthi tjetër, konsiston në fakt në lejimin e Erdoganit që të paraqitet si mbrojtës i myslimanëve në Francë, dhe në pjesën tjetër të botës. Pas fjalëve të “kristalta” të presidentit turk, ekziston një projekt politik shumë më i frikshëm se sa thjesht ofendimet e tij në adresë të Makron./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Neo-marksistët që po synojnë të shkatërrojnë SHBA-në

Publikuar

-

Nga

Neo-marksistët që po synojnë të shkatërrojnë SHBA-në

Nga Andrew A.Michta “The Wall Street Journal”

“Vdekje Amerikës!”, është një parullë e zakonshme e protestuesve të ANTIFA-s nga Portlandit në Kenosha. Fëmijët në rrugë janë duke bërë thirrje për shkatërrimin e vendit, ndërsa më të rriturit shkatërrojnë hapësirat publike, duke filmuar veten si të ishin pjesë e një spektakli.

Asnjëra nga partitë politike nuk ka qenë e gatshme dhe e aftë që t’i japë fund kësaj anarkie. Çdo ditë që kalon, ekstremizmi po bëhet më i ngulitur në politikën amerikane. Këto akte dhune, janë nxitur nga 5 dekadat e indoktrinimit neo-marksist në shkollat, kolegjet dhe universitetet amerikane.

“Marshimi i Gjatë” i së majtës nëpër institucionet tona ka qenë i pandalshëm. Intoleranca ekstreme ka zëvendësuar tani konceptin liberal të kompromisit të negociuar, që është kusht i panegociueshëm i demokracisë.

Të rinjtë amerikanë, veçanërisht ata të rritur në shtëpitë e familjeve të shtresës së mesme ose të pasur, kanë pësuar aq shumë shpëlarje truri, sa që nuk e kuptojnë se sa absurde është të bëjnë thirrje për shkatërrimin e shtetit të tyre kombëtar, tamam si ajo që urojnë mullahët e Iranit.

Padija e tyre mbi historinë, është shenja dalluese e krizës aktuale. Pakkush duket se është në gjendje të kuptojë historinë e ndërlikuar, shpesh të dhimbshme, por të ekuilibruar të Amerikës – që është një shembull i asaj që mund të arrijë një popull i përkushtuar ndaj lirisë individuale.

Përkundrazi, ata janë indoktrinuar për t`a reduktuar jetën në SHBA në një binar racor të të bardhëve përkundrejt “njerëzve me ngjyrë”. Është pak e shumësi binari komunist i borgjezisë kundër proletariatit, që bolshevikët e përdorën për të marrë pushtetin në vitin 1917, pas të cilit miliona njerëz vdiqën në eksperimentin totalitar sovjetik.

Dhuna tregon se tribalizmi i bazuar në identitetin e grupit, është i gatshëm të pasojë komunitetin më të madh kombëtar, që për më shumë se 2 shekuj ka mbrojtur dhe zgjeruar lirinë në të gjithë botën. Shteti-kombi amerikan është një eksperiment unik, dhe i pashembullt në histori.

Ai është një projekt politik që lindi nga një kulturë koloniale angleze, por që krijoi një identitet të veçantë kombëtar aq të fortë, sa të integronte shumë grupime etnike që kanë emigruar në SHBA. Sigurisht, kombi amerikan ka edhe anët e tij të errëta, me skllavërinë që mbetet një plagë e thellë në historinë e tij.

LEXO EDHE:  Nuk kurseu as 1.1 milionë fëmijë/ Shifrat e frikshme të Holokaustit

LEXO EDHE:  E motra i poston videon raciste/ Gigi Hadid në telashe

Sidoqoftë, fuqia e idealit amerikan u ofroi miliona njerëzve diçka që asnjë kulturë tjetër nuk mund ta bënte, pra shansin për të ri-shpikur dhe ripërtërirë jetën e dikujt, për ta përparuar pozitën e tij,dhe për të krijuar një të ardhme më të mirë për fëmijët e tij.

Nacionalizmi pasionant i Amerikës, është rrënjosur tek besimi e jashtëzakonshmërisë si një popull i destinuar për të qenë madhështor, dhe mbi faktin se barazia e mundësive sipas ligjit, mund të kufizojë impulset instiktive të njeriut.

Sot pikëpamja tradicionale, se fitorja dhe humbja në politikë janë që të dyja pjesë e procesit demokratik, dhe thelbi i një politike vetë-konstituese, është zëvendësuar me një përpjekje leniniste për të anuluar kundërshtarin. Parimi i politikës radikale, që tani po gërryen vendin, duket se është:”Unë fitoj, ti zhdukesh!”.

Elitat, veçanërisht profesorët, mbajnë shumë përgjegjësi për këtë gjendje ku janë sot punët e vendit. Për dekada të tëra, në klasa dhe salla leksionesh ata hodhën bazat për atë që po ndodh tani. Politika e intolerancës, që predikohet në thuajse çdo sektor të jetës, supozon se më të varfrit, nuk janë më bashkëqytetarë, pasi ata janë të paaftë të rrokin parimet e rendit ndërkombëtar globalist.

Ndërkohë, ata që flasin në emër të tyre, demonizohen si “populistë”. Në të kundërt, elita e korporatave amerikan sot, sidomos plutokratët e saj financiarë në Bregun Lindor, dhe aristokracia digjitale në Bregun Perëndimor, duket se janë më të prirur për të punuar mbi “problemet globale”.

Liria e kombit po rrudhet nga akuzat e pandërprera mbi racizmin strukturor, privilegjin e të bardhëve, homofobisë dhe intolerancës. Sot neo-marksistët kontrollojnë pothuajse të gjitha fushat e diskursit elitar në SHBA, dhe kësisoj,ata mund të shuajnë çdo zë kundër,duke e cilësuar si “populist”apo“racist” cilindo që refuzon t’i nënshtrohet linjës së tyre ideologjike.

E majta neo-marksiste, po i ndan institucionet e demokracisë amerikane nga themelet e tyre kombëtare. Nëse ajo ka sukses, SHBA me kalimin e kohës do të humbasë kulturën e vet republikane, dhe do të shndërrohet në një shtet në të cilin aristokracia e re e zotëron pushtetin, mbi një popullsi të përçarë dhe të varfëruar./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Si Kompania e Indisë Lindore, u bë monopoli më i fuqishëm i botës

Publikuar

-

Nga

Si Kompania e Indisë Lindore, u bë monopoli më i fuqishëm i botës

Një nga korporatat më të mëdha dhe më dominuese në histori, ka operuar shumë kohë para shfaqjes së gjigantëve të teknologjisë si Apple, Google ose Amazon. Kompania Angleze e Indisë Lindore u krijuar nga kurora mbretërore më 31 dhjetor 1600, dhe nga ai moment vazhdoi të veprojë si një organizatë e tregtisë, duke fituar shumë nga tregtia me Indinë, Kinën, Persinë dhe Indonezinë për më shumë se 2 shekuj.

Biznesi i saj e furnizoi Anglinë me çaj me një kosto të përballueshme për të gjithë, me tekstile pambuku dhe erëza,të cilat u garantonin investitorë të saj në Londër një fitim në 30 për qind. “Në kulmin e vet, Kompania Angleze e Indisë Lindore, ishte korporata më e madhe e këtij lloji në botë”- thotë Emili Erikson, profesoreshë e sociologjisë në Universitetin e Jeilit në SHBA, dhe autore e librit “Midis monopolit dhe tregtisë së lirë:Kompania Angleze e Indisë Lindore”.

“Ajo ishte më e madhe edhe se disa kombe. Qe në thelb perandoria de facto e pjesëve të mëdha të Indisë, e cila ishte një nga ekonomitë më produktive në botë në atë kohë”- shtoi ajo. Në fundin e shekullit XVIII-të, kjo mega korporatë komandonte një ushtri private prej 260.000 ushtarësh, dyfishin e madhësisë së ushtrisë këmbësore britanike.

Ajo ushtri e madhe mjaftonte për të trembur çdo lloj konkurrenti, për të pushtuar territore, dhe për t’i detyruar sundimtarë lokalë indianë të nënshkruanin kontrata të njëanshme, që i jepnin Kompanisë kompetenca shumë fitimprurëse. Pa Kompaninë e Indisë Lindore, nuk do të kishte asnjë dominim perandorak të Britanisë në Indi gjatë shekujve XIX-XX.

Dhe për mirë a keq, suksesi i korporatës së parë të madhe në botë, ndihmoi në formësimin e ekonomisë moderne globale. Kompania e re angleze e Indisë Lindore ishte një monopol, në kuptimin që asnjë subjekt tjetër britanik, nuk mund të tregtonte legalisht në atë territor.

Gjithsesi, ajo u përball me një konkurrencë të fortë nga spanjollët dhe portugezët, të cilët tashmë kishin disa baza tregtare në Indi, dhe gjithashtu edhe Kompania Holandeze e Indive Lindore,e  themeluar në vitin 1602.

Anglia, ashtu si pjesa tjetër e Evropës Perëndimore, kishte një oreks të madh për mallra ekzotike Lindore si erëza, tekstile dhe bizhuteri. Por udhëtimet detare drejt Indive Lindore, ishin ndërmarrje jashtëzakonisht të rrezikshme, që përfshinin përplasje të armatosura me tregtarët rivalë, apo sëmundje vdekjeprurëse si skorbuti.

Shkalla e vdekshmërisë për një punonjës të “East India Company” ishte 30 për qind, thotë Erikson. Monopoli i garantuar nga kurora mbretërore, i mbronte tregtarët londinezë nga konkurrenca e brendshme, teksa i garantonte gjithashtu një fitim të majmë edhe vetë monarkisë, e cila kishte shumë nevojë për fonde.

Kompania ishte shoqëria aksionare më e madhe. Ajo e mblodhi dhe bashkoi kapitalin duke shitur aksione për publikun. Drejtohej nga një president, por kishte ndërkohë edhe një “bord kontrolli”. Ndryshe nga mbledhjet e sotme të bordit të korporatave, takimet e Kompanisë së Indisë Lindore shoqëroheshin me debate të ashpra, ku merrnin pjesë qindra aksionarë.

Në fillim, Kompania nuk kishte shumë para për t’i paguar punonjësit e saj për këtë punë tepër të rrezikshme, ndaj iu desh të siguronte stimuj të tjerë. “Ai stimul ishte që ata të tregtonin për interesat e tyre private jashtë shtetit. Në atë kohë, kishte shumë mundësi për të mashtruar dhe bërë kontrabandë”- thekson Erikson.

Kur britanikët dhe tregtarët e tjerë evropianë mbërritën në Indi, u detyruan t’u bënin ndere sundimtarëve dhe mbretërve vendas, duke përfshirë Perandorinë e fuqishme Mugul, që shtrihej në të gjithë Indinë. Sundimtarët indianë i ftonin krerët lokalë të Kompanisë në oborrin e tyre, u merrnin para, teksa përdornin ushtarët e Kompanisë në luftërat rajonale, ndonjëherë kundër kompanive tregtare franceze ose holandeze.

LEXO EDHE:  Si duhet ndryshuar marrëveshja BE-Turqi mbi refugjatët sirianë

LEXO EDHE:  Murtaja bubonike në Mongoli/ A jemi të rrezikuar?

Një pikë e madhe kthese në transformimin e Kompanisë së Indisë Lindore, nga një kompani tregtare fitimprurëse në një perandori de fakto, erdhi pas Betejës së Plasej në vitin 1757. Ajo vuri përballë 50.000 ushtarë Indianë nën Navabin e Bengalit kundër vetëm 3.000 ushtarëve të Kompanisë.

Nauab ishte zemëruar me Kompaninë për uljen e taksave. Por ajo që ai nuk dinte ishte se udhëheqësi ushtarak i Kompanisë Lindore të Indisë në Bengal, Robert Klajv, kishte arritur një marrëveshje me bankierët indianë, në mënyrë që shumica e ushtrisë indiane të mos pranonte të luftonte në Plasej.

Fitorja e Klajv i dha Kompanisë së Indisë Lindore kompetenca të gjera të taksimit në Bengal, asokohe një nga provincat më të pasura në Indi. Klajv e plaçkiti thesarin e Navab, dhe e dërgoi atë në Londër, natyrisht duke mbajtur shumë edhe për vete.

Në vitin 1784, Parlamenti Britanik miratoi “Aktin e Indisë” të Kryeministrit Uilliam Pit, qëe përfshinte zyrtarisht qeverinë Britanike në sundimin e tokave të Kompanisë së Indisë Lindore në Indi. Por Kompania e Indisë Lindore nuk operoi vetëm në Indi.

Në një nga kapitujt e saj më të errët, Kompania kontrabandoi opium në Kinë, në këmbim të mallit më të çmuar të këtij vendi:çajit. Kina tregtonte vetëm çaj në këmbim të argjendit. Por kjo ishte e vështirë për Anglinë.

Prandaj Kompania sabotoi embargon e Kinës për opiumin, përmes një tregu të zi të prodhuesve dhe kontrabanduesve indiane të opiumit. Ndërsa çaji shkonte në Londër, investitorët e Kompanisë u pasuruan, ndërsa miliona kinezë u shkatërruan nga opiumi.

Kur Kina e goditi tregtinë e opiumit, qeveria britanike dërgoi anije luftarake, duke shkaktuar kështu nisjen e Luftës së Opiumit të vitit 1840. Humbja poshtëruese e kinezëve, i garantoi britanikëve kontrollin e Hong Kongut. Nga mesi i shekullit XIX-të, kundërshtimi ndaj statusit monopol të Kompanisë së Indisë Lindore, arriti kulmin në parlamentin britanik, i nxitur nga argumentet e tregut të lirë të Adam Smithit.

Erikson thotë se perëndimi i Kompanisë së Indisë Lindore në vitet 1870, kishte të bënte më pak me zemërimin moral ndaj korrupsionit të korporatës, dhe më shumë me politikanët dhe biznesmenët anglezë, që e kuptuan se mund të fitonin edhe më shumë para me partnerë që kishin një bazë më të fortë ekonomike.

Edhe pse Kompania e Indisë Lindore u shpërbë më shumë se një shekull më parë, ndikimi i saj si një pioniere e korporatave, e ka diktuar mënyrën e zhvillimit të biznesit modern në një ekonomi globale./ History.com-Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE