Connect with Us

Si do ndryshojë peisazhi politik në Ballkanin Perëndimor, pas asaj që ndodhi së fundmi në Malin e Zi?

Blog

Si do ndryshojë peisazhi politik në Ballkanin Perëndimor, pas asaj që ndodhi së fundmi në Malin e Zi?

Publikuar

-

Nga Sinisa Vukovic & Majda Ruge “European Council on Foreign Relation”

Zgjedhjet parlamentare të muajit të shkuar në Malin e Zi, prodhuan një rezultat historik, dhe për shumëkënd të papritur, që mund të rezultojë tepër domethënës për peizazhin politik të Ballkanit Perëndimor. Për herë të parë në 30 vjet Demokratska Partija Socijalista (DPS) nuk do të qeverisë vendin.

E udhëhequr nga presidenti i vendit, Milo Gjukanoviç, DPS e ka dominuar skenën politike malazeze që nga zgjedhjet e para shumëpartiake në vitin 1990. Në vend të saj, 3 koalicione të gjera, me platforma të ndryshme politike, kanë arritur të fitojnë 41 vende në parlament, minimumi i nevojshëm për të formuar një shumicë qeverisëse.

Këto koalicione kanë nënshkruar një marrëveshje mbi parimet për koalicionin e ri, që do të përbëhet nga jo më pak se 20 parti. Narrativa dominuese e këtyre tre blloqeve politike është “Jashtë e vjetra, sot me të renë!”. Por një vështrim nga afërt i partive dhe udhëheqësve të tyre, na ofron një panoramë më komplekse, që mund të rezultojë destabilizuese për Malin e Zi dhe rajonin.

Nga këto tre blloqe, më i madhi (Za Buducnost Crne Gore, ZBCG) është një koalicion i gjerë i partive populiste etno-nacionaliste, klerike, konservatore, me një platformë të hapur pro-serbe, pro-ruse, anti-NATO dhe euro-skeptike.

Shumica e udhëheqësve të tyre drejtuan fushatën në favor të ruajtjes së Unionit Shtetëror me Serbinë gjatë referendumit të vitit 2006 për pavarësinë. 27 deputetët e tyre vijnë kryesisht nga Fronti Demokratski (DF), një koalicion ky ku dy udhëheqësit e tij, Milan Knezeviç dhe Andrija Mandiç, janë dënuar secili me 5 vjet burg për krijimin e një organizate kriminale që organizoi grushtin e dshtuar të shtetit të mbështetur nga Rusia, në prag të zgjedhjeve parlamentare të tetorit 2016.

Kisha Ortodokse Serbe dhe mediat pro-qeveritare në Serbi, e mbështetën hapur fushatën zgjedhore të DF. Blloku i dytë më i madh në shumicën e re, tubohet rreth një partie relativisht të re populiste, Demokrate Crne Gore (DCG), e udhëhequr nga Aleksa Beçiç.

Ndërsa ky bllok portretizohet nga shumë analistë si një opozitë qytetare, udhëheqësi është një ish-udhëheqësi i forumit rinor të Socijalisticka Narodna Partija Crne Gore (SNP), një parti që ishte zëri kryesor në favor të bashkimit me Serbinë dhe një aleate besnike e Sllobodan Millosheviçit deri në rrëzimin e këtij të fundit në vitin 2000.

Një parti tjetër në këtë bllok është Demos, një parti konservatore e udhëhequr nga Miodrag Lekiç, ish-ambasador i Jugosllavisë në Itali në kohën e Millosheviçit. Ai mbetet një nga kritikët më të fortë të qeverisë në largim, për shkak të vendimit të kësaj të fundit pro sanksioneve të BE-së kundër Rusisë.

Koalicioni i tretë dhe linja kryesore e shumicës së ardhshme qeverisëse në parlament, është Ujedinjena Reformska Akcija (URA). Kjo është një parti qytetare, e gjelbër dhe pro-evropiane. Ajo ka vetëm 4 deputetë, të cilët u zgjodhën nga 5.2 për qind e votave.

Pritshmëria e analistëve më optimistë, është që kjo parti të arrijë të mbajë nën kontroll dy më të mëdhatë, një skenar që vihet në dyshim nga shumë të tjerë. Zyrtarisht, krerët e 3 partive që dominojnë secilin bllok, kanë rënë dakord mbi disa parime minimale si themelin e koalicionit të tyre qeverisës.

LEXO EDHE:  Ja kush janë 10 plazhet më të rrezikshme sot në botë

Ata janë zotuar zyrtarisht të mos tërheqin njohjen e pavarësisë së Kosovës, dhe të mos dalin nga NATO. Gjithashtu, kanë rënë dakord të formojnë një qeveri teknokratësh, që do të vazhdojë procesin e pranimit në Bashkimin Evropian. Por nuk është aspak e qartë sesi një amalgamë e tillë heterogjene me prejardhje ideologjike konfliktuale, do t’i mbështesë vërtet këto politika.

Rreziqet në këtë kuadër janë disa.

Së pari, do të jetë shumë e rëndësishme të shihen emërimet në sektorin e sigurisë dhe kontrolli i tyre. Nëse DF merr nën kontroll sektorin e sigurisë, qeveria e re mund të jetë e prirur të thellojë lidhjet me shërbimet ruse dhe serbe të sigurisë. Nën një skenar të tillë, qeveria mund të minojë detyrimet e vendit nga anëtarësimi në NATO.

Së dyti, duke pasur parasysh orientimin e theksuar ideologjik të partive më të mëdha drejt Serbisë dhe Rusisë, mbetet e paqartë nëse qeveria e re do t’i përmbahet realisht angazhimeve ndërkombëtare të Malit të Zi. Nën qeverinë e mëparshme, politika e jashtme e Malit të Zi ishte 100 për qind pro BE-së.

antaresimi i shqiperise ne BE
Selia e BE-se

Duke marrë parasysh historikun e DF dhe partive aleate, nuk ka gjasa që ato ta ruajnë një kurs të tillë në politikën e jashtme. Kjo mund të ndikojë në çështje të tilla si rinovimi i sanksioneve kundër Rusisë për shkak të aneksimit të Krimesë, në politikat e BE-së mbi Ukrainën, Kosovën dhe çështje të tjera rajonale.

Së treti, qeveria e re ka premtuar të anulojë Ligjin mbi Lirinë e Fesë, që ndër të tjera kërkon regjistrimin zyrtar të Kishës Ortodokse Serbe. Kjo e fundit është i vetmi institucion fetar që nuk është regjistruar në Malin e Zi. Ajo operon në një vakum ligjor ndërsa ndjek si agjendën politike ashtu edhe interesat e saj ekonomike:kisha pretendon pronësinë mbi një sipërfaqe të mëdha toke dhe pasurish të patundshme dhe drejton hotele, restorante, agjenci udhëtimesh, por nuk ka një status zyrtar.

Përveç kësaj, qeveria e re mund të kërkojë të rishikojë Ligjin e Shtetësisë. Nëse kjo ndodh sipas preferencave të DF, ligji i ri do t’u japë mundësi një numri të konsiderueshëm qytetarësh serbë të marrin dy shtetësi në Malin e Zi. Ka shumë pak gjasa që URA dhe blloku i saj i vogël i partive papërvojë, të kenë një kontroll efektiv ndaj dy blloqeve të tjera.

Një skenar i mundshëm është që URA ta braktisë koalicionin, akt që mund të dobësojë aleatët e saj përballë zgjedhjeve të reja që do të shpalleshin në mënyrë të pashmangshme. Nëse malazezët shkojnë sërish në votime, ata mund të kenë të ngjarë të mbështesin blloqet më të mëdha që shfrytëzojnë levat e pushtetit të sapoformuar, mbështetjen e vazhdueshme nga Beogradi dhe fuqinë mobilizuese të Kishës Ortodokse Serbe, dhe kësisoj të krijojnë një pasiguri edhe më të madhe në lidhje me rrugën perëndimore të Malit të Zi./ Përshtatur nga CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Kur shkenca bie ndesh me politikën, OBSH zgjedh politikën

Publikuar

-

Nga

OBSH: 10% e popullsisë globale mund të jetë infektuar me koronavirus

Nga Jay W.Richards, Douglas Axe &William Briggs ”The Federalist”

Na e thonë vetëm tani! Pasi nxiti bllokimet në gjithë botën për muaj të tërë, Organizata Botërore e Shëndetësisë ka ndryshuar mendim. I dërguari special i OBSH-së për Covid-19, David Nabarro, tha në një intervistë të fundit:”Ne u bëjmë thirrje të gjithë liderëve botërorë: ndalni përdorimin e bllokimit, si metodën tuaj kryesore të kontrollit të pandemisë”.

Ai vazhdoi duke thënë atë që skeptikët e bllokimit e kanë përsëritur për muaj të tërë:se efekti kryesor i këtyre politikave është shkatërrimi i ekonomive, dhe veçanërisht i të varfërve. “Shihni se çfarë ka ndodhur me fermerët e vegjël në të gjithë botën. Shihni se çfarë po ndodh me nivelet e varfërisë. Duket se mund të kemi një dyfishim të varfërisë në botë deri në vitin e ardhshëm. Dhe mund të kemi të paktën një dyfishim të kequshqyerjes së fëmijëve”- tha ai.

Nabarro pretendoi nga ana tjetër se “i vetmi rast kur ne besojmë se një bllokim është i justifikuar, është blerja e kohës për të riorganizuar, rigrupuar, ri-balancuar burimet tuaja, për të mbrojtur punonjësit e lodhur në sistemin tuaj shëndetësor, por në përgjithësi, është më mirë që mos ta praktikojmë këtë gjë”.

Edhe pse jemi në muajin e shtatë të këtyre masave, këshilla e OBSH-së për udhëheqësit botërorë është tani:”Ndalni bllokimet!”. Dikush duhet t’ia thotë këtë edhe Xho Bajdenit. Supozimi ynë, është që kundërshtimi në rritje i publikut ndaj bllokimeve dhe lajmet për një kthim në normalitet në vende si Suedia, e dobësoi qasjen e OBSH-së për masat kufizuese.

Ne jemi të kënaqur që organizata doli më në fund kundër bllokimeve. Por siç e tregojmë në librin tonë “Çmimi i panikut”, nuk ka pasur kurrë prova të forta shkencore se bllokimet funksionojnë. Megjithatë, OBSH vendosi ta pranojë vetëm tani këtë gjë.

Për fat të keq, kur presioni është mbi të, Organizata Botërore e Shëndetësisë ka lejuar që politika të dominojë mbi shkencën. Edhe “New York Times” tani e pranon këtë. Gazeta botoi kohët e fundit një raport investigativ, që përshkruan se si mbështetja e OBSH-së për kufijtë e hapur, madje edhe gjatë një pandemie, bazohej tek politika, dhe jo tek shkenca.

Por preferenca e agjencisë së OKB ndaj politikës, ka qenë e dukshme që nga fillimi i pandemisë. Në tetorin e vitit të shkuar, OBSH publikoi ​​një raport tanimë të harruar mbi “masat jo-farmaceutike të shëndetit publik” në luftën kundër një pandemie të gripit. Përfundimi ishte se provat për këto masa ishin “të kufizuara”. Ndërhyrjet që rekomandonte OBSH përfshinin masat “personale”, “mjedisore” dhe “të distancimit social”.

Pra larjen e duarve, kollitjen duke mbajtur krahun para, mbajtjn e maskave, pastrimin e sipërfaqeve, gjurmimin e kontakteve, mbylljen e shkollave dhe vendeve të punës, ndalimi i tubimeve të mëdha, dhe vendosja e kontrolleve dhe kufizimeve të ndryshme në udhëtim.

Pra, këshillat që kemi interpretuar për pjesën më të madhe të vitit 2020. Në fund të marsit të këtij viti, zyrtarët këmbëngulën se të gjitha këto masa do të ndihmonin në frenimin e përhapjes së Covid-19. Ndërkohë, OBSH, kishte arritur në një përfundim të kundërt disa muaj më parë. Kur askush nuk po i kushtonte vëmendje, OBSH tha që provat ishin të dobëta dhe kostot ishin shumë të larta për të ndjekur shumicën e këtyre masave, përveç një pandemie me përmasa historike.

Sigurisht, larja e duarve është një këshillë e mirë, dhe askush nuk e dekurajon atë. Çështja është që edhe vlera e një veprimi të thjeshtë, dhe me një kosto të ulët si larja e duarve, nuk mbështetet nga studimet që të tregojnë se ai funksionon mjaftueshëm për të luftuar në mënyrë të matshme gripin.

Provat e kontrolluara, siç thanë ata, “nuk kanë zbuluar që higjiena e duarve është efektive në zvogëlimin e transmetimit të gripit, e konfirmuar kjo nga testet laboratorike”. Mbajtja e maskave të fytyrës, ka kuptim në disa mjedise. Megjithatë, për njerëzit pa simptoma që i mbajnë ato në publik, “nuk ka asnjë provë, që ajo është efektive në zvogëlimin e transmetimit”.

Në mënyrë më të diskutueshme, OBSH raportoi:”Masat e lidhura me udhëtimet, nuk kanë gjasa të jenë të suksesshme në shumicën e vendeve, pasi mjetet aktuale të shqyrtimit si skanuesit termikë, nuk mund t’i identifikojnë infeksionet para-simptomatike dhe infeksionet afebrile. Ndaj kufizimet apo ndalimet e udhëtimit, ka të ngjarë të kenë pasoja të mëdha ekonomike”.

LEXO EDHE:  Trump: NATO-ja të përfshijë edhe vende nga Lindja e Mesme

LEXO EDHE:  Trump: NATO-ja të përfshijë edhe vende nga Lindja e Mesme

Është kjo deklaratë, që tregon se politikat e OBSH janë të ndikuara nga politika. Në të njëjtin raport, OBSH paralajmëroi gjithashtu se “masat e distancimit social (për shembull, gjurmimi i kontakteve, izolimi, karantina, masat apo mbylljet e shkollës dhe vendeve të punës dhe shmangia e grumbullimit të njerëzve) mund të jenë shumë përçarëse, dhe kostoja e tyre masave duhet të peshohet me ndikimin e tyre të mundshëm.

Për më tepër, ato mund të bëjnë më pak sesa supozojnë shumica e njerëzve. OBSH gjykoi se cilësia e provave që mbështesin këto masa ishte “shumë e ulët”. Bllokimet, tha ky organizëm, mund të përhapin edhe sëmundje, pasi “karantina në kushtet e shtëpisë mund të rrisë rreziqet e infektimit të anëtarëve të familjes”.

Përputhshmëria është gjithmonë një problem, dhe bashkimi i njerëzve të shëndetshëm me të sëmurët mund të përhapë virusin tek njerëzit në rrezik. “Mbyllja e vendit të punës”, paralajmëroi OBSH, “duhet të jetë hapi i fundit që konsiderohet, dhe vetëm nëse epidemia dhe pandemia janë shumë të rënda”.

Pra, edhe qëndrimi zyrtar mbi pandeminë, paralajmëronte mbi koston e lartë të distancimit social në nivele ekstrem. Të njëjtët zyrtarë e pranuan se studimet nuk kishin provuar kurrë se këto masa funksionojnë, dhe në shumë raste ata kishin sugjeruar se ato nuk do të funksiononin.

Për pasojë, OBSH mendoi se kostoja më e madhe nga akte si mbyllja e shkollave dhe bizneseve, mund të justifikohet vetëm në rastet më ekstreme. Vjeshtën e kaluar, ky ishte gjykimi shkencor i Organizatës Botërore të Shëndetësisë. Kundërshtimi i tyre i papritur ndaj bllokimeve, është sot një rikthim në pozicionin e tyre të mëparshëm.

Po pse raporti nuk mori vëmendjen e gjithë medias në mbarë botën? Pse OBSH e injoroi atë vetëm disa muaj më vonë? “New York Times” argumenton tani se këshillat e OBSH-së mbi kufijtë e hapur, ishin më shumë politike sesa shkencore. Dhe kjo është e besueshme.

Në përgjithësi, raporti i tetorit 2019 ishte i matur dhe i plotë. Ai përmbante referenca nga më shumë se 240 punime shkencore dhe punime të tjera. Ai vlerësonte maturinë mbi panikun. Politikat e turpshme erdhën më vonë. Nga fundi i marsit, kishte pak treg për analiza të matura shkencore.

Infeksioni viral, kishte mbërritur nivele të rrezikshme. Raporti i mjegullt i OBSH-së, u dha politikanëve dhe këshilltarëve të tyre pak stimuj për të bërë diçka dramatike. Pra, në vend se t’i qëndronte vlerësimin e vet shkencor, OBSH-ja ndryshoi kur ndryshuan edhe “erërat” politike.

Drejtori i Përgjithshëm Tedros Adanom, hodhi poshtë që në janar rreziqet e koronavirusit, ndërsa më vonë shpalli një model spekulativ që supozonte, se pandemia do të ishte aq e keqe sa edhe Gripi Spanjoll. Ai i nxiti më pas qeveritë që t’i trajtonin qytetarët e tyre si derra në një eksperiment bllokimi prej triliona dollarësh, që nuk ishte kryer kurrë më parë, dhe një eksperiment që kishte pak prova të çmuara shkencore në favor të tij.

Pra janë tallur me të gjithë ne. Kur ishte e leverdishme, OBSH-ja e braktisi injorimin e shkencës dhe ndali bllokimet. Tani që është e qartë se kostoja e këtyre bllokimeve është shumë më e madhe se sa përfitimet e tyre, OBSH shpreson të distancohet nga këto masa. Leksioni kryesor që duhet të marrim nga e gjithë kjo, është se kur politika bie ndesh me shkencën, OBSH zgjedh politikën./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Nga nikotina tek heroina/ Dhjetë substancat më të rrezikshme për jetën e njeriut

Publikuar

-

Nga

Nga nikotina tek heroina/ Dhjetë substancat më të rrezikshme për jetën e njeriut

Ndërsa të gjitha barnat mund të jenë të rrezikshme, sidomos drogat apo ilaçet që përdoren pa recetë, disa janë më të rrezikshme se të tjert. Vdekjet e lidhura me drogën, janë në rritje në Shtetet e Bashkuara, dhe jo vetëm. Disa substanca mund të jenë vdekjeprurëse edhe pas një doze të vetme, të tjerat shkaktojnë vdekje vetëm pas një përdorimit të gjatë në kohë:

1. Nikotina

Nikotina e marrë përmes pirjes së duhanit, shkakton çdo vit mbi 480 mijë të vdekur vetëm në SHBA. Duhani i shkatërron organet vitale të trupit, kryesisht mushkëritë dhe fytin. Pirja e duhanit, shkakton 90 për qind të gjitha vdekjeve nga kanceri i mushkërive, duke vrarë më shumë gra sesa burra.

2. Alkooli

Shkakton mbi 88.000 vdekje çdo vit në SHBA. Ai mund të ndryshojë gjendjen shpirtërore të njeriut dhe krijon varësi. Efektet anësore të përdorimit të alkoolit, mund të variojnë nga të folurit konfuz, tek simptomat më të rënda si sëmundja e mëlçisë dhe goditjet në tru.

3. Fentanili

Ky ilaç është një qetësues i fuqishëm i dhimbjeve, 50 deri 100 herë më i fortë se morfina, dhe 50 herë më i fortë se heroina. Vetëm në vitin 2016, në SHBA ndodhën 18.335 vdekje të lidhura me Fentanilin. Fentanili krijon shumë varësi, dhe lënia e tij mund të arrihet pas një rehabilitimi të gjatë.

4. Heroina

Heroina është një tjetër opioid sintetik, që krijon shumë varësi tek përdoruesit. Ajo është zakonisht e disponueshme në formën e pluhurit të bardhë, por llojet e tjera kanë ngjyrë kafe. Vetëm në vitin 2016, në SHBA vdiqën prej saj gati 16.000 njerëz. Varësia ndaj saj është shumë e lehtë, dhe shumë përdorues kalojnë shpesh në mbidozë.

5. Kokaina

Ashtu si heroina, kokaina çliron një sasi të madhe dopamine në tru, duke shkaktuar një ndjenjë euforie gjatë përdorimit. Abuzimi me kokainën mund të shkaktojë arrest kardiak, konvulsione, goditje në tru dhe vdekje. Individët që e përdorin atë, kanë përjetuar ndjenja të paranojës, rënies ekstreme në peshë, ankthit dhe depresionit.

6. Metadoni

Metadoni u përdor për herë të parë gjatë Luftës së Dytë Botërore, për të trajtuar dhimbjen
për shkak të një mungesës së morfinës. Aktualisht, ai përdoret për të trajtuar varësinë nga opioidet. Por përdorimi me tepri i tij, mund të shkaktojë presion të lartë të gjakut dhe humbje të vetëdijes.

LEXO EDHE:  Nga Amazona në Antarktidë/ Shtatë vendet më misterioze dhe të pa-eksploruara të botës

LEXO EDHE:  Qeveria e re kleptokrate, nuk do shpëtojë dot Rusinë nga kriza ekonomike

7. Oksikodoni

Oksikodoni, mbetet një nga ilaçet më të përdorura në SHBA, dhe është një nga shkaktarët kryesorë të vdekjeve të lidhura me abuzimin me substancat. Vetëm në vitin 2016, në SHBA pati 6.199 viktima. Ky ilaç është popullor, pasi shkakton përkohësisht ndjenja lumturie, duke e zvogëluar ankthin dhe relaksuar mendjen.

8. Morfina

Morfina është një drogë sintetike, e nxjerrë nga bima e opiumit. Përdoret shumë në spitale
për të ndihmuar në lehtësimin e dhimbjeve. Morfina mund të thithet, injektohet ose pihet si duhani. Me të zakonisht abuzohet për shkak të efekteve euforike në mendje dhe trup, duke shkaktuar përgjumje dhe ulur nivelet e ankthit.

9. Metamfetaminat

Klasifikohet si një simulant për mendjen dhe trupin. Nga abuzimet vdesin çdo vit mijëra njerëz. Abuzimi më të shkakton dëmtime fizike të dukshme, që mund të jenë të përhershme. Disa nga këto përfshijnë rënien e shpejtë në peshë, dhe prishjen ekstreme të dhëmbëve. Përdorimi i saj çliron dopaminën në tru, dhe gjendja euforike mund të zgjasë disa ditë me radhë.

10. Xanax (Alprazolam)

Ky ilaç dihmon në trajtimin e ankthit. Shumica e vdekjeve nga Xanax, disa mijëra çdo vit vetëm në SHBA, ishin të paqëllimshme. Edhe pse disa e kanë përdorur Xanax për të kryer vetëvrasje. Disa nga efektet anësore më të zakonshme të Alprazolam variojnë nga konfuzioni, ulja e rrezikshme e rrahjeve të zemrës dhe gjendja komatoze./ Rehabspot.com-Përshtatur nga CNA.al

 

LEXO TE PLOTE

Blog

Pozicioni global i Amerikës, më i fortë sot sesa në vitin 2016

Publikuar

-

Nga

Pozicioni global i Amerikës, më i fortë sot sesa në vitin 2016

Nga Walter Russell Mead “The Wall Street Journal”

Ndërsa pandemia dhe polarizimi kanë përfshirë vendin, SHBA-ja është zhytur në një nga episodet e saj periodike të vetë-kamxhikimit dhe dyshimit ekzistencial. Por kjo nuk është një gjë e keqe. Vetë-kontrolli i vazhdueshëm dhe refuzimi për të vendosur statuskuonë, janë pjesë e kulturës dinamike që e bën Amerikën funksionale.

Pavarësisht nëse do të kemi një administratë të parë të Bajden, apo një mandat të dytë të Trump, politikë-bërësit amerikanë nuk duhet të jenë në ankth apo të dëshpëruar Në disa aspekte, pozicioni global i Amerikës është më i fortë se sa në vitin 2016.

Dinamizmi i Amerikës, na bëri dhe po na mban si një superfuqi botëror. Sot, dy industri po e ripërtërijnë në heshtje por vazhdimisht fuqinë amerikane. E para është teknologjia. Edhe në kohën kur Kina po përpiqet që të na arrijë në këtë fushë, “magjistarët” e teknologjisë amerikane (bashkë me emigrantë e talentuar mes tyre), vazhdojnë që të udhëheqin këtë sektor.

Sigurisht, ka probleme me ekosistemin e Silicon Valley, nëse gjigantët e teknologjisë po e kufizojnë dhe shtypin konkurrencën. Por përzierja unike amerikane e gjenialitetit teknik, të marketingut dhe menaxhimit, së bashku me një rrjet financiar të sofistikuar, vazhdon të mbështesë sipërmarrësit që po e ndryshojnë botën.

Ky është një lajm i mirë, dhe jo vetëm për ekonominë civile. Gjithnjë e më shumë, informacioni dhe komunikimi, janë bazat e fuqisë ushtarake. Për sa kohë që sipërmarrjet dhe shkencëtarët amerikanë janë në ballë të teknologjive kryesore, planifikuesit amerikanë të mbrojtjes e nisin çdo konflikt me avantazhe, që të tjerët vetëm mund t’i kenë zili.

Industria e dytë është ajo e hidrokarbureve. Ndërsa përpiqet të qëndrojë në lojë në një botë të çmimeve të ulëta të karburantit, industria amerikane e naftës së shistit argjilor, po rritet në tregjet globale të energjisë.

Ky revolucion po i privon rivalët e SHBA-së, si Rusia dhe Irani nga fondet jetike për to, duke e lehtësuar tranzicionin drejt një të ardhme me emisione më të ulëta në atmosferë, dhe duke krijuar punë të mirë-paguara në të gjithë vendin.

Dhe pasuritë e reja të gazit natyror në SHBA, e zvogëlojnë rrezikun që krizat në Lindjen e Mesme, të prodhojnë rritje të çmimeve të energjisë, që dikur sabotonin ekonominë globale, duke u dhënë presidentëve të ardhshëm më shumë fleksibilitet kur angazhohen në arenën ndërkombëtare, pa kompromentuar interesat thelbësore të SHBA-së.

LEXO EDHE:  Populizmi i të djathtës, është rruga e duhur për ecjen përpara të Amerikës

LEXO EDHE:  Ja kush janë 10 plazhet më të rrezikshme sot në botë

Ndërkohë, edhe gjeografia funksionon ende në dobi të Amerikës. Fuqitë detare kanë avantazhe të konsiderueshme në konkurrencën strategjike ndaj fuqive kontinentale siç është Kina. Që nga koha e mbretit Luigji XIV, e deri tek Lufta e Ftohtë, në fillim britanikët dhe pastaj amerikanët gjetën aleatë, pavarësia e të cilëve kërcënohej nga ambiciet e fuqive të mëdha tokësore të kohës së tyre.

Çdo hap që hedh Pekini për të avancuar pretendimet e tij për hegjemoni rajonale në Azi, i nxit fqinjët si India, Australia, Japonia dhe Vietnami të afrohen më pranë SHBA-së. Me Amerikën, këto vende mund të bashkëpunojnë për të siguruar pavarësinë e tyre, dhe në fund të fundit për ta bindur Kinën të ketë një rol rajonal më pak dominant.

Pa ndihmën tonë, shanset e tyre janë shumë më të këqija, një realitet që u jep presidentëve amerikanë disa letra të rëndësishme për të luajtur. Ndërkohë, lidershipi aktual si në Pekin ashtu edhe në Moskë duket i bllokuar në një kurs agresiv, dhe kjo me gjithë zemërimin shpesh të madh të evropianëve ndaj administratës Trump, e shtyn sërish Evropën në krahët e Amerikës.

Pavarësisht nëse Rusia mbështet Aleksandër Llukashenkon në Bjellorusi, apo politikat e egra të Kinës në Xinjiang dhe Hong Kong, të dy fuqitë e mëdha euroaziatike po e zgjerojnë hendekun e vlerave që i ndan nga Perëndimi.

Përtej kësaj, ambiciet ekonomike të Pekinit, synojnë sektorët kryesorë ekonomikë evropianë, si për shembull industritë e lulëzuara të automobilave dhe makinerive në Gjermani. Dhe rekordi i Kinës në praktikat manipulative në tregti dhe vjedhjen e pronës intelektuale, i zemëron evropianët po aq sa edhe amerikanët.

Gjashtë muaj më parë, vendi i Huaueit në tregun evropian të telekomunikimeve dukej i sigurt. Sot jo më. Sikurse shkroi kreu i Qendrës për një Siguri të Re Amerikane, Riçard Fonten, unilateralizmi i Trumpit, dhe vënia në pikëpyetje e institucioneve kryesore ndërkombëtare si NATO, nuk shkaktoi vetëm kaos.

Ajo krijoi edhe një mekanizëm të ri ndikues për Amerikën. Tani aleatët e kuptojnë se mbështetja e SHBA-së, nuk mund të merret si e mirëqenë, dhe se marrëveshjet ndërkombëtare duhet t’i drejtohen opinionit publik amerikan, nëse duan që të mbijetojnë./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE