Connect with Us

Pse Kina është rreziku kryesor për Amerikën dhe botën 

Blog

Pse Kina është rreziku kryesor për Amerikën dhe botën 

Publikuar

-

Nga Curtis Ellis “American Greatness”

* Një raporti i ri i Pentagonit, paraqet një panoramë tronditës të sfidës që paraqet për SHBA-në dhe botën Partia Komuniste Kineze. Raporti vjetor drejtuar Kongresit “Zhvillimet ushtarake dhe ato të sigurisë në lidhje me Republikën Popullore të Kinës”, përshkruan në detaje përpjekjet gjithëpërfshirëse të kinezëve për të arritur epërsinë globale ushtarake dhe ekonomike.

Raporti prej 200 faqesh na tregon se PKK kërkon “ripërtëritjen e madhe të kombit kinez”, dhe kjo do të thotë rishikim i rendit aktual ndërkombëtar dhe “shndërrimin” e Kinës në një superfuqi kryesore botërore.

Në aspektin ushtarak, Kina i ka tejkaluar tashmë Shtetet e Bashkuara në ndërtimin e anijeve, duke pasur zyrtarisht marinën më të madhe në botë, më shumë raketa konvencionale, dhe dalje në det me bazat tokësore dhe sisteme të integruara të mbrojtjes ajrore.Ballkani po bëhet “autostrada” e Kinës në Evropë

“Kina është vendi kryesor i prodhimit të anijeve në botë sipas tonazhit, dhe po e rrit kapacitetin e saj të ndërtimit të anijeve dhe aftësinë për të gjitha kategoritë detare”-na informon raporti. Shtetet e Bashkuara hoqën dorë nga ndërtimi i anijeve dhe industria tregtare detare dekada më parë.

Udhëheqja e Kinës, kupton diçka që liderët e Amerikës e kanë harruar:fuqia ushtarake rrjedh nga fuqia ekonomike. Ndërsa Uashingtoni inkurajoi largimin e industrive amerikane jashtë vendit, Pekini e di se ushtria e tij varet nga një bazë në rritje industriale dhe teknologjike.

Integrimi i industrive civile me objektivat ushtarakë është gjithëpërfshirës. Politika njihet si shkrirja ushtarako-civile (MCF): MCF përfshin gjashtë përpjekje të ndërlidhura mes tyre: shkrirja mes tyre e bazës industriale të mbrojtjes, me teknologjinë kineze civile dhe bazën industriale; integrimi dhe përdorimi i inovacioneve të shkencës dhe teknologjisë në të gjithë sektorët ushtarakë dhe civilë; kultivimi i talenteve, dhe përzierja e ekspertizës dhe njohurive ushtarake dhe civile; nxitja e kërkesës ushtarake në infrastrukturën civile, dhe shfrytëzimi i ndërtimit civil për qëllime ushtarake; shfrytëzimi i aftësive të shërbimit civil dhe logjistikës për qëllime ushtarake; dhe së gjashti zgjerimin e sistemit kombëtar të mobilizimit të mbrojtjes, për të përfshirë të gjitha aspektet përkatëse të shoqërisë dhe ekonomisë së saj, për t’u përdorur në konkurrencë dhe luftë.

Ndërsa MCF ka qëllime më të gjera sesa vetëm përvetësimi i teknologjisë së huaj, në praktikë, MCF nënkupton se nuk ka një vijë të qartë ndarëse midis ekonomisë civile dhe saj ushtarake të Republikës Popullore të Kinës, që janë rritur falë kompanive amerikane dhe globale, që nuk dëshirojnë të kontribuojnë në modernizimin ushtarak të Kinës.

Argumenti i fundit është thelbësor: Çdo dollar që investohet në Kinë, është në ndihmë të qëllimeve të saj ushtarake dhe tekno-totalitare. Tani për tani, ndihmësit kryesor janë kompani të rëndësishme në Uoll Strit si MSCI dhe FTSE Russell, fondet e pensioneve, dhe investitorë të tjerë të mëdhenj institucionalë, që po derdhin miliarda nga investitorët amerikanë në Kompaninë e Ndërtimit të Komunikimeve të Kinës (ÇÇ), një ndërmarrje shtetërore nën varësinë e Departamentet të Shtetit dhe Tregtisë, dhe që ka pasur një rol në marrjen e territorit në Detin e Kinës Jugore në shkelje të ligjit ndërkombëtar.

LEXO EDHE:  Ish-kryetari i LSI kërkon pakt kombëtar për ekonominë

Marrëdhëniet SHBA-Kinë/ Rriten tensionet diplomatike

Ndërkohë, disa nga emrat e tjerë më të mëdhenj në Uoll Strit – Citibank, JP Morgan dhe BlackRock – kanë shpallur planet e tyre për të zgjeruar aktivitetin ekonomik në Kinë. Ne mund të presim efektin “LeBron James”, teksa pasuritë e këtyre kompanive do të varen gjithnjë e më shumë nga sundimtarët e Pekinit.

Informacioni, lufta psikologjike dhe operacionet e ndikimit, janë një pjesë kryesore e strategjisë së Pekinit. Forca Mbështetëse Strategjike e Ushtrisë Çlirimtare të Popullit (SSF) “është përgjegjëse për luftën kibernetike, rikonjicionin teknik, luftën elektronike dhe atë psikologjike. Synimi kryesor i tij aktual janë Shtetet e Bashkuara”, thuhet më tej në raportin e Pentagonit.

Operacionet e ndikimit të kësaj force synojnë “institucionet kulturore, mediat, bizneset, akademikët dhe komunitetet e politikë-bërësve në Shtetet e Bashkuara, vendet e tjera dhe institucionet ndërkombëtare”.

Pekini i përdor këto mjete për t’u bërë presion vendeve të pranojmë narrativat e Pekinit. Në një shembull më se të qartë se si funksionon kjo strategji, ambasadori i Kinës i tha së fundmi kreut të senatit të Republikës Çeke se do të “paguante një kosto të madhe” pse vizitoi Tajvanin.

Kryebashkiaku i Pragës i tha diplomatit jo-diplomatik kinez që ta mbyllë gojën. Teknologjia e informacionit, sidomos inteligjenca artificiale, është thelbësore për qëllimin e Kinës për arritjen e epërsinë ushtarake globale. Ushtria Çlirimtare e Popullit “i sheh teknologjitë në zhvillim si një nxitje për një kalim në luftën e “inteligjenizuar” përmes vënies në përdorim të inteligjencës artificiale dhe teknologjive të saj, të tilla si analiza e të dhënave të mëdha, informacioni kuantik, dhe sistemet pa pilot për përdorim ushtarak”.

Përcaktimi nga Pekini i Inteligjencës Artificiale, është arsyeja pse Kina e ndalon eksportimin e algoritmit të aplikacionit të TikTok jashtë vendit, si një lloj kundërpërgjigje ndaj kufizimeve që administrata e Trump ka vendosur për numrit e studentëve kinezë që studiojnë në Shtetet e Bashkuara.

Raporti i jep fund konceptit 40-vjeçar se angazhimi, dialogu dhe investimet do të reformojnë marksistët e Pekinit. Nuk është e nevojshme që të lexohen të 200 faqet e tij, për të kuptuar se tani nuk ka asnjë justifikim për askënd nga Uashingtoni, Vilmingtoni apo Uoll Striti që të dyshojë nëse Partia Komuniste Kineze përbën një kërcënim serioz për Amerikën dhe vlerat që ne duam. Harrojeni Rusinë. Sa për të perifrazuar Xhejms Kervil:|”Armiku ynë është Kina, budalla!”./ Përshtatur nga CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Adresa juaj email nuk do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme shënohen *

Blog

Nuk u pushtua për 874 vjet, cili ishte sekreti i Kostandinopojës, qytetit më të mbrojtur në histori

Publikuar

-

Nga

Konstandinopoja, e njohur gjithashtu si Bizanti në Greqinë e Lashtë dhe sot si Stambolli, ishte një nga qytetet më të rëndësishme në historinë e njerëzimit. E pozicionuar në një vend strategjik ideal, Ngushticën e Bosforit, Kostandinopoja kontrollonte trafikun detar midis Detit të Zi dhe Detit Mesdhe dhe rrugët tregtare midis dy kontinenteve më të pasura të Mesjetës, Azisë dhe Evropës.

Sigurisht, përgjatë historisë kanë ekzistuar qytetet me mbrojtje më të mirë se sa ajo e Kostandinopojës. Gjithsesi, nuk ka pasur asnjë qytet që të ishte aq i pasur dhe i rëndësishëm sa ishte Kostandinopoja, dhe që i rezistoi çdo rrethimi për më shumë se 800 vjet!

Perandori romak me ndikim Konstandini I (ose Konstandini i Madh) e bëri Kostandinopojën kryeqytetin e Perandorisë Romake Lindore në vitin 330 Pas Krishtit. Për shkak të pozicionit të tij unik gjeostrategjik, qyteti u bë një qendër tregtare super e fuqishme. Ai ishte po ashtu qendra kulturore, fetare dhe politike e Perandorisë Bizantine dhe Kishës Ortodokse.

Fati i Kostandinopojës dhe fati i Perandorisë Bizantine ishin të ndërthurura midis tyre. Kostandinopoja u rrethua mesatarisht çdo 50 vite gjatë një periudhe kohore prej 1.100 vjetësh(midis viteve 330-1453) nga sllavët, vikingët, arabët, persët, turqit, bullgarët, avarët dhe gotët.

Por sulmuesit patën sukses vetëm në 3 raste. Vlen të theksohet se 2 pushtimet e para (në vitet 1204 dhe 1261) ndodhën për shkak të luftimeve të brendshme midis vetë të krishterëve. Ndërkohë në 1453, turqit osmanë, numerikisht superiorë dhe duke përdorur barutin dhe topat, e pushtuan Kostandinopojën dhe bashkë me të edhe Perandorinë Bizantine. Gjashtë ishin faktorët e që e bënë Kostandinopojën të pathyeshme.

Muret gjigantë të Teodosit

Qyteti shpenzoi sasi të mëdha ari për ndërtimin e mureve të padepërtueshme nga armiqtë. U ndërtuan mure të dyfishta që e mbronin Kostandinopojën nga sulmi tokësor. Muret e ndërtuara në kohën e perandorit Teodos ishin 5.5 kilometra të gjata, dhe cilësoheshin ndër më të mirët në botë.

Muri i brendshëm ishte 12 metra i lartë dhe 6 metra i trashë, me 96 kulla në total. Çdo kullë ishte 20 metra e lartë. Muri i jashtëm ishte 9 metra i lartë dhe 2 metra i trashë me mbi 60 kulla. Çdo kullë ishte 14 metra e lartë. Hendeku mes tyre ishte 20 metra. Deri në shpikjen e artilerisë me barut, ishte e pamundur çarja e mureve të Kostandinopojës.

Zinxhiri novator i porteve

 Ana lindore e qytetit gjendej në grykëderdhjen e Bririt të Artë. Edhe pse të mbrojtur me mure të mëdha, Bizantinët e rritën mbrojtjen me një vepër të mrekullueshme inxhinierike, një zinxhir të madh prej hekuri. Zinxhiri ishte mbi 750 metra i gjatë. Ai mbronte hyrjen në Bririn e Artë. Nëse zinxhiri ngrihej, anijet nuk mund të hynin apo dilnin brenda Bririt të Artë.

LEXO EDHE:  Video-“Bisha” amerikane drejt Koresë së Veriut/SHBA tregon “dhëmbët”!

LEXO EDHE:  Pse Amerika e ka humbur interesin ndaj Evropës?

Versioni i lashtë i napalmit

 

Bizantinët kishin një super-armë vërtet të jashtëzakonshme:zjarrin grek. Napalmi i lashtë ishte i pashueshëm, dhe mund të digjej edhe në ujë. Receta e këtij lloji zjarri ishte një sekret shtetëror. Vetëm disa njerëz në Perandori dinin ta përgatisnin atë. Për të parandaluar që kjo super-armë të binte në duart e armikut, asnjë individ i vetëm nuk mund ta dinte të gjithë recetën.



Sidomos gjatë të dy rrethimeve arabe (shekujt VI-VII), zjarri grek bëri diferencën. Bizantinët shkatërruan plotësisht flotat shumë më të mëdha arabe duke i djegur ato me zjarrin grek, dhe duke e çliruar kështu qytetin nga bllokada detare.

Diplomacia e shkathët

Bizantinët e dinin nga përvoja se luftërat ishin shumë të kushtueshme. Për më tepër, atyre u mungonin burimet njerëzore për të ngritur ushtri të mëdha. Ndaj ata u bënë mjeshtra të diplomacisë dhe intrigave. Për bizantinët, ishte shumë më e lirë që të jepnin ryshfete, të shkaktonin një luftë civile apo të nënshkruanin një traktat paqeje, sesa të fillonin një luftë.

Bizantinët i vunë kundër njëri-tjetrit kundërshtarët e tyre, ndërhynë në luftimet e njëpasnjëshme, u martuan dhe u korruptuan për të shmangur luftërat.

Garda vdekjeprurëse Varangiane

Garda Varangiane, ishte truproja personale elitare e perandorëve bizantinë nga shekulli X deri në shekullin XIV. Besnikëria dhe aftësia e tyre në betejë ishin legjendare. Garda përfshinte vikingë, anglo-saksonë dhe normanë. Arma e tyre e zgjedhur ishte sëpata.

Bizantinët ishin dëshmitarë të këtyre luftëtarëve kur ata sulmuan Kostandinopojën në shekullin IX-të. Por në vend se të luftonin ndaj tyre, ata i punësuan ata. Në vitin 1204, kur kryqtarët pushtuan qytetin, Garda Varangiane u shkaktoi shumë viktima sulmuesve, por në fund qytetit u dorëzua kur u largua perandori bizantin.

Çisternat me furnizime të mëdha me ujë

 

Në kulmin e saj në shekullin XI-të, Kostandinopoja ishte shtëpia e gjysmë milionë njerëzve. Si pasojë, bizantinët ndërtuan çisterna të mëdha, të furnizuara nga dy ujësjellës, për të krijuar një sistem të madh furnizimi me ujë. Shumë qytetërime të lashta përdornin çisternat për të ruajtur ujin.

Por 200 çisternat e Kostandinopojës ishin të pashembullta për sa i përket madhësisë. Çisterna më e madhe nëntokësore, ajo e Bazilikës, mbante 80.000 metra kub ujë. Për krahasim, çisterna më e madhe në mjedis të hapur në Kostandinopojë, Çisterna e Mosiusit, mbante mbi 300.000 metra kub ujë. Pra qyteti kishte ujë të mjaftueshëm për t’i mbijetuar një rrethimi të gjatë. Kapaciteti i kombinuar i çisternave në Kostandinopojë ishte mbi 1 milionë metra kub ujë.

https://historyofyesterday.com/constantinople-best-defended-city-in-history-a7a55595ddab

Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Ja pse prapa krizës energjitike në Evropë qëndron Rusia e Vladimir Putin

Publikuar

-

Nga

cna lajem blog

Nga Daniel Boffey & Pjotr ​​Sauer “The Guardian”

Tregu i gazit natyror ka hyrë aktualisht në një territor të panjohur. Luhatjet e çmimit të këtij karburanti më 6 tetor ishin sipas fjalëve të një analisti “të pashembullta që nga viti kur u liberalizua çmimi i gazit në Evropë”. Me një ndryshim rekord, çmimi i gazit me shumicë në Holandë – një pikë referimi për tregun evropian – u rrit me 30 për qind brenda 3-4 orëve, duke arritur një nivel shumë të lartë.

Këto janë shifra që i tmerrojnë të gjitha qeveritë evropiane sidomos tani që dimri është në prag. Dhe kur“teshtin” Bashkimi Evropian, edhe Britania e Madhe, që është shumë e varur nga importet nga ana tjetër e Kanalit, përjeton gjithashtu një“situatë gripale”.

Kjo mungesë gazi është shkaktuar nga konvergjenca e fakteve të ndryshme në të gjithë botën, ku ekonomi të ndryshme janë të etura për energji, pas ngadalësimit të shkaktuar vitin e kaluar nga pandemia e Covid-19. Prapa kësaj krize qëndron Rusia. Edhe pse furnizon vetëm 1 për qind të gazit që përdor aktualisht Britania, Rusia është furnizuesja më e madhe e Evropës, me rreth 40 për qind të të gjithë gazit që konsumohet në BE. Dhe një rënie e vëllimeve të gazit evropian, shkakton rritjen e çmimeve në Mbretërinë e Bashkuar dhe gjetkë.

Nuk ka asnjë dyshim se Rusia e furnizoi Evropën Veriperëndimore me vëllime më të ulëta të gazit këtë verë sesa në vitet para pandemisë. Midis shtatorit dhe tetorit të këtij viti, eksportet ruse të gazit ranë me rreth 17 për qind, sipas Tom Marzek-Manser, i kompanisë së analizës së tregut të energjisë “Icis Lng”.

Fakti që kompania ruse “Gazprom” nuk ka rezervuar kapacitete shtesë për gazin që eksporton përmes Ukrainës drejt vendeve evropiane këtë muaj, ka bërë që disa ta akuzojnë Kremlinin se po e nxit vullnetarisht krizën energjitike.

“Ndërsa ka përmbushur teknikisht detyrimet e saj kontraktuale me Perëndimin, Rusia nuk kishte interes që të përfitonte nga kërkesa e lartë për gaz shtesë nga klientët e saj evropianë. Rusia është i vetmi vend që mund të lehtësojë presionin e çmimeve, por ka vendosur të mos e bëjë këtë gjë”-thotë Maria Shagina, studiuese e politikave energjitike në Universitetin e Zyrihut në Zvicër.

Kremlini ka dashur gjithmonë të jetë për Perëndimin një furnizues i besueshëm i gazit natyror. Por zhvillimet e fundit mund të shënojnë një fazë të re në politikën e tij të jashtme. Në fakt, disa analistë besojnë se Kremlini i sheh çmimet rekord të gazit, si një mundësi për ta ndihmuar “Gazprom” të ushtrojë presion mbi partnerët e saj perëndimorë që të përshpejtojnë miratimin e gazsjellësit të shumë-diskutuar “Nord stream 2”. Ky i fundit, i cilësuar si një projekt me rëndësi jetike nga Kremlini, pritet që të dyfishojë furnizimet me gaz natyror nga Rusia në Gjermani. Megjithatë ai ka shkaktuar përçarje midis vendeve evropiane, por edhe midis Bashkimit Evropian dhe Shtetet e Bashkuara.

Gazsjellësi nuk do të kalojë përmes Ukrainës, duke e privuar atë nga rreth 1 miliardë euro që fitonte nga e drejta e tranzitit.

“Rusia synon që të ndihet në një pozitë fuqie, dhe do të tentojë që t’i përdorë furnizimet e saj si një levë për të përshpejtuar miratimin përfundimtar të “Nord Stream 2. Moska nuk e kishte përdorur kurrë më parë gazin e saj si një mjet presioni ndaj Evropës Perëndimore”- thekson Shagina.

LEXO EDHE:  Covid-19 nuk ndalet/ Mbi 32 milion të infektuar në të gjithë botën

LEXO EDHE:  Rekord/ Temperatura më e lartë në tokë regjistrohet në SHBA

Fatih Birol, drejtor ekzekutiv i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë (IEA), deklaroi më 6 tetor se “nëse do të donte”Rusia e ka aftësinë për të lehtësuar krizën e energjisë.



Një analizë e fundit e IEA, pretendon se Moska mund të ketë kapacitet për të rritur me deri në 15 për qind furnizimin me gaz të Evropës.

Presidenti serb Aleksandër Vuçiç e cilësoi Vladimir Putinin si “personin më me ndikim” në tregun energjitik global. Por zëdhënësi i Kremlinit, Dimitri Peshkov, e mohoi ekzistencën e ndonjë komploti. Ai tha se vetë Rusia ka nevojë të garantojë nevojat e brendshme të saj pas të ftohtit ekstrem gjatë 3-mujorit të parë të këtij viti.

Ishte kancelarja gjermane, Angela Merkel, ajo që i bëri jehonë këtij përgënjeshtrimi. Pavarësisht rritjeve të pashembullt të çmimeve më 6 tetor, ajo që ndodhi më vonë gjatë ditës sugjeron sipas disa analistëve, se perceptimi i plotfuqisë së Vladimir Putinit është i ekzagjeruar.

“Ne po shqyrtojmë një rritje të mundshme të ofertës në treg. Por duhet të veprojmë me kujdes. Duhet të bisedojmë dhe të biem dakord me “Gazprom”- deklaroi Putin, në një koment që shkaktoi menjëherë një rënie të çmimit në krahasim me fillimin e asaj dite.

Pasditen e 6 tetorit pati një rritje të konsiderueshme të furnizimit me gaz nga Rusia përmes Polonisë dhe Ukrainës. “Flukset e furnizimit ishin më të larta se një ditë më parë. Pati një ndryshim të menjëhershëm të ritmit”- thotë Marzek-Manser, duke shtuar se sipas disa ekspertëve“kjo tendencë mund të konfirmohet në ditët dhe javët në vazhdim”.

“Gazprom” synon që të arrijë magazinimin e 72.6 miliardë metrave kub gaz deri në fillim të nëntorit për nevojat e brendshme. Pas asaj date, Rusia duhet të ketë më shumë gaz në dispozicion për eksport. Shumica e analistëve nuk shohin ndonjë fitim të rëndësishëm nga “Nord Stream 2” këtë vit, edhe nëse sigurohet miratimi i tij, pasi infrastruktura ka të ngjarë të funksionojë me vetëm 10 për qind të kapacitetit të saj.

Nëse do të ketë një rrugëdalje apo jo nga kjo krizë, kjo do të bëhet më e qartë më 18 tetor, data në të cilën do të rezervohet kapaciteti i transportit përmes Ukrainës dhe Polonisë. Sipas Jakob Kirkegard, bashkëpunëtor në qendrën studimore të Fondit Marshall Gjerman, këto zhvillime tregojnë se Putini nuk po vepron nga pozitat e forcës, por të dobësisë.

“Ai ka nevojë të shesë gaz. Ai ndoshta po luan disi me tregjet evropiane të gazit, por po reagon ndërkohë edhe ndaj dobësisë së vet… Ai nuk ka asnjë interes të imponojë de-karbonizimin e përshpejtuar të ekonomive evropiane”- thekson ai.

https://www.internazionale.it/notizie/daniel-boffey/2021/10/11/russia-gas

Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Tirania e turmave gjatë shekullit XXI

Publikuar

-

Nga

cna lajme blog

Nga Robert D.Kaplan “The Wall Street Journal”

Ideologjitë e mëdha të shekullit XX-të, nazizmi dhe komunizmi, përfaqësonin një poshtërim të thellë të arsyes. E megjithatë, ato ideologji zbulojnë më shumë sesa do të donim ta pranonim mbi ekstremet tona politike. Nazizmi dhe komunizmi kishin origjinë të shumëfishtë.

Diplomati amerikan Robert Shtraus-Hupe (1903-2002), një realist i politikës së jashtme, besonte se nuk ishte rastësi që Karl Marksi dhe Frederik Engels publikuan “Manifestin e tyre komunist”pikërisht në vitin 1848, vitin e revolucioneve demokratike të dështuara të Evropës.

Pra në kohën kur liberalizmi dhe nacionalizmi “luftuan në të njëjtën anë të barrikadës”.

Nëse kryengritjet e vitit 1848 do të kishin pasur sukses në të gjithë kontinentin, mund të mos kishte ndodhur Lufta e Parë Botërore dhe rrjedhimisht mund të mos kishim asnjë Vladimir Lenin dhe Adolf Hitler.

Por kishte diçka edhe më themelore sesa dështimi i vitit 1848, që shkaktoi tmerret ideologjike të shekullit XX-të:teknologjia. Dhjetëra miliona “të shpronësuar të Revolucionit Industrial”, sipas fjalëve të Shtraus-Hupe, ranë pre e luftës klasore dhe racore, të mbështetur nga forca e re e mediave masive.

Është e pamundur të imagjinohet ndryshe Hitleri dhe Stalini, përveçse në sfondin e industrializimit që bëri gjithçka, nga tanket dhe hekurudhat, deri tek radio dhe lajmet.

Në fund të fundit, propaganda ka një rezonancë të veçantë në shekullin XX-të, si një pjesë integrale e teknologjisë së komunikimit.

Teknologjia ka evoluar, ndaj edhe rrënjët e krizës sonë të tanishme qëndrojnë në atë çka shkoi keq në shekullin XX-të. Nazizmi dhe komunizmi ndanë dy elementë vendimtarë: sigurinë e turmës dhe dëshirën për pastërti.

Në librin e tij “Turmat dhe fuqia”, botuar për herë të parë në gjermanisht në vitin 1960, Elias Kaneti mund të ketë shkruar librin më intuitiv mbi krizën e Perëndimit gjatë 100 viteve të fundit. “Rënia e Perëndimit” e Osvald Shpenglerit argumenton se qytetërimi perëndimor, si të gjitha qytetërimet e tjera, është përfundimisht i përkohshëm.

Por libri i Kanetit shpjegon edhe atë që po ndodh. Turma, thotë Kaneti, lind nga nevoja e individit të vetmuar për t’u përshtatur me të tjerët. Për shkak se ai nuk mund ta ushtrojë dominim i vetëm, ai e ushtron atë përmes një turme që flet me një zë.

Kërkesa e turmës është gjithmonë që të rritet, duke konsumuar të gjitha hierarkitë, edhe pse ndihet e persekutuar dhe kërkon ndëshkim. Turma e sheh veten si krejtësisht të pastër, pasi ka arritur virtytin më të lartë. Kështu, një nga qëllimet e turmës është të godasë ata që nuk janë mjaftueshëm të virtytshëm.

Tirania e turmës ka shumë aspekte, por Kaneti thotë se forma e saj më e hapur është ajo e “pyetësit” dhe akuzuesit. “Kur përdoret si ndërhyrje në pushtet”, turma akuzuese “është si një thikë që pret mishin e viktimës. Pyetësi e di se çfarë ka për të zbuluar, por ai dëshiron që ta prekë dhe ta nxjerrë në dritë”.

LEXO EDHE:  Ish-kryetari i LSI kërkon pakt kombëtar për ekonominë

LEXO EDHE:  Pas SHBA edhe BE me qëndrim të prerë/ Po pengoni integrimin



Një jehonë e fortë e kësaj vërehet tek librat “Bota e re e guximshme” e Aldous Hakslit dhe “1984” i Xhorxh Oruell, dhe veçanërisht në librin “Origjinat e totalitarizmit”të Hana Arend.

Por Kaneti e izolon psikologjinë e turmës si një subjekt intelektual në vete. Turmat kanë ekzistuar që nga fillimi i njerëzimit.

Por teknologjia moderne -në fillim radio dhe gazeta, dhe tani Twitter dhe Facebook – ka krijuar peizazhe të panjohura mbi tiraninë e turmës. Ajo tirani, e lindur nga një grumbull njerëzish të vetmuar, ka si synim shkatërrimin e individit, ekzistenca e të cilit dëshmon mungesën e virtytit të tij në sytë e turmës.

Gjithsesi, ekziston një dallim midis shekujve XX dhe XXI. Shekulli XX-të ishte një epokë e komunikimeve masive të kontrolluara shpesh nga qeveritë e mëdha.

Prandaj ideologjia dhe frikësimi i saj ndodhte nga lart-poshtë. Shekulli XXI ka prodhuar një përmbysje, ku individët punojnë përmes rrjeteve dixhitale për t’u tubuar nga poshtë lart.

Por ndërsa tirania e prodhuar ka një stil tjetër, rezultati i saj është i ngjashëm:dekurajimi i kundërshtimit përmes një monopoli të shpallur mbi virtytin. Nëse nuk pajtoheni me ne, nuk jeni gabim vetëm politikisht, por edhe moralisht, dhe si të tillë duheni jo vetëm denoncuar, por edhe shkatërruar.

Mos harroni, si nazizmi ashtu edhe komunizmi ishin ideologji utopike. Në mendjet e besimtarëve të tyre ato ishin sisteme të virtytit, dhe pikërisht për shkak të kësaj arsyeje krijuan një imazh të ri të tiranisë. Gjermania naziste dhe Bashkimi Sovjetik u mundën nga fuqia ushtarake dhe industriale amerikane.

Qytetërimet mbështeten jo vetëm tek themelet intelektuale dhe kulturore, por edhe në aspekte më të ashpra të fuqisë dhe pushtetit. Perëndimi historik, që tek e fundit ka të bëjë me lirinë e individit për t’u ngritur mbi turmën, mbijetoi në shekullin XX-të falë fuqisë së madhe amerikane, dhe u mbajt deri diku vetë edhe nga një sistem i përsosmërisë individuale në artet dhe shkencat, dhe u ushqye nga media pavarur.

Por tani ajo media po zhytet në turmë, e cila i kërkon virtytet në formën e saj ideologjike më të pastër, ndaj shumica e mediave luajnë shpesh rolin e akuzuesit që përmend Kaneti.

Dëshira për pastërti morale, e kombinuar me tiraninë e teknologjisë së mediave sociale në duart e të rinjve, të cilët kanë pak informacioni për të kaluarën dhe traditën-kërcënon të krijojë epokën më të frikshme të turmave në histori.

Rezultati i një imponimi të tillë nga turma është autocensura e shumë-përhapur:guri themeltar i të gjitha formave të totalitarizmit. Kjo çon përfundimisht drejt një shoqërie të kontrolluar

të drejtuar nga e parëndësishmja dhe e rëndomta. Me siguri që e keqja e drejtpërdrejtë mund të trajtohet, por është më e vështirë t’i rezistosh konformizmit të vetë-sigurisë. Nëse kjo lihet pa pakontrolluar, atëherë kjo do të jetë mënyra sesi Perëndimi do të vdesë dalëngadalë.

Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE