Connect with Us

Rrëfimi nga SHBA/ Tragjedia e tmerrshme që i ndodhi në Berat familjes së Teme Sejkos

Histori

Rrëfimi nga SHBA/ Tragjedia e tmerrshme që i ndodhi në Berat familjes së Teme Sejkos

Publikuar

-

Memorie.al publikon disa pjesë nga libri voluminoz autobiografik në dorshkrim “Tokë e bukur, njerëz të shëmtuar” (kujtime nga xhehnemi) me autor, Kasem Hoxha me origjinë nga fshati Markat i Sarandës dhe me banim në SHBA-ës që nga viti 1985, kur ai u arratis nga Shqipëria, pasi kishte vuajtur dhjetë vite në burgjet e regjimit komunist të Enver Hoxhës.

E gjithë historia e trishtë dhe e dhimbëshme e Kaso Hoxhës, që nga jeta dhe puna e vështirë në fshatin e tij në skajin më jugor të vëndit, pakënaqësia ndaj regjimit dhe poezitë e para me karakter politik, si ranë ato në dorë të Sigurimit të Shtetit dhe kush ishin të afërmit e tij që e spiunuan, arrestimi në zyrën e Kryetarit të Këshillit Popullor të fshatit Markat, nga Sigurimi i Shtetit më 21 qershor të vitit 1973, hetuesia në Degën e Punëve të Brendëshme të Sarandës, gjyqi ndaj tij dhe dënimi me 10 vjet burg për “agjitacion e propagandë”, qëndrimi në “Kaushin” e Tiranës (Reparti 313), dhe të burgosurit që gjeti aty, dërgimi në Spaç e puna në atë kamp me policët e oficerët kriminelë dhe të “butë”, bashkëvuajtësit e përshkrimi i “portreteve” të tyre me anët pozitive dhe negative, lirimi nga burgu dhe kthimi në fshat, arratisja në Greqi dhe qëndrimi në kampin e Llavros-it, fitimi i azilit politik për në SHBA-ës, korrespodenca me organizatën Amnesty International, e degës së Londrës, informacionet me të dhënat që u dërgonte për të burgosurit e Spaçit dhe regjimit komunist në Shqipëri, e deri tek krijimi i familjes së re dhe jeta e puna në atë vënd të largët me komunitetin çam të përçarë nga intrigat e njerëzve të Sigurimit të Shtetit nga Shqipëria që vepronin atje.

Pjesë nga libri në dorshkrim, “Tokë e bukur, njerëz të shëmtuar”, (kujtime nga xhehnemi) i autorit, Kasem Hoxha, dërguar prej tij ekskluzivisht për Memorie.al

Prolog

Lexues të dashur!

Mos ja vini veshin titullit që po ju paraqes, dua të them, se sikur mos të jeni të duruar për të lexuar këtë përmbledhje me kujtime, po të doni ta falni autorin, se stili i tij është i zbehtë, i pafrymëzuar përpara kësaj drame të madhe, të popullit tim, të kombit tim martir.

Personazhet e mij, nuk janë të krijuar nga fantazia ime, por janë njerëz të vërtetë, janë vëllezërit tuaj, baballarët tuaj, të afërmit tuaj. Ngjarjet nuk janë të trilluara, por reale e të jetuara.

Ju do të bindeni vetë, vetëm pasi të keni lexuar këtë përmbledhje me kujtime. Ju do gjeni diçka nga jeta juaj, diçka të vërtetë nga jeta e baballarëve tuaj, e nënave tuaja, e vëllezërve tuaj, se si vuajtën se si vdiqën.

Këtë përmbledhje kujtimesh, e shkrova për amanetin që më lanë shokët, që bota të mësojë të vërtetën, se si u torturuan, si vuajtën, si vdiqën, njerëz të pafajshëm, nëpër kampet dhe burgjet e xhelatit, Enver Hoxha!

Unë shkoj me shpresë se cilido lexues, shqiptar ose i huaj, nuk më mbetet hatëri, nga kritika, rrahja e mendimeve të kundërta, pasi është mënyra më e mirë për të gjetur të vërtetën. Titulli i librit, “Tokë e bukur, njerëz të shëmtuar”, do t’i zëmëroj lexuesit, por në fund, do arrij në konkluzion se kam të drejtë, ta quaj “Epokën 45-vjeçare të regjimit komunist satanik të Enver Hoxhës”: Të shëmtuar.

Unë, mjerisht, për fatin e keq që pata, pashë dhe jetova dramën e madhe që ndodhi përpara syve të mij. Nuk jam as poet dhe as gojtar, do më duhet punë e madhe që t’i shpëtoj gabimeve letrare në këtë libër historik, që mund të frymëzojë poetët dhe shkrimtarët e ardhshëm, mbi tragjedinë e kohës sonë, të kohës më të zëzë të kombit tim!

Zotërinj lexues, ju uroj të gjithëve të keni liri dhe paqe…!

Kaso Hoxha.

Llavrio, Greqi 1985

Vijon nga numri i kaluar

Biseda në Spaç me Rajmond Sejkon, i fundit i Sejkatëve

U njoha me Rajmondin aty nga mesi i vitit 1976, pasi ky kishte kohë që kishte ardhur në burgun e Spaçit. Ai kishte më tepër se dy muaj, por ishte në grupin tjetër të zonës së II-të, kurse unë në grupin e zonës së III-të, kështu që nuk mund të shiheshim. Një ditë të dielë, isha ulur në stol, në oborrin e burgut dhe po rrija. Aty mu afrua një djalë i gjatë por pak i krrusur. Ai ishte fytyrë mprehtë, me një hundë të gjatë.

-“Si je Kaso”, më tha, dhe më zgjati dorën për t’u takuar.

-“Të faleminderit, ju si jeni”, i’a ktheva dhe unë duke i zgjatur dorën.

-“Më njeh apo jo”, më tha duke më buzëqeshur.

-“Me thënë të drejtën të kam parë, por se cili je unë nuk e di. Unë kam qëndruar indiferent, dhe nuk ju jepja ndonjë rëndësi njerëzve. Ndoshta kjo është një e metë, por këtë mësim e kam marrë nga praktika e hidhur e burgut. Sepse kam humbur besimin tek njerëzit”, i’a ktheva.

-“Ke të drejtë”, më tha Mondi.

-“Me kë kam nderin të flas”, e pyeta.

-“Unë jam djali i Teme Sejkos”, më tha dhe uli kokën.

Nuk u besova veshëve, dhe për pak ngela i habitur, duke e parë me vëmëndje.

-“Kurajo mos u mërzit’, i thashë, ‘nuk mjaftoi gjaku i babait tënd, që të ngopte egërsinë e bishës së Tiranës, por duheshe edhe ti”, i thashë. Duke e ngushëlluar, i thashë se nuk ishte vetëm ai fatkeq në këtë botë.

-“Jo Kaso, çka thënë Zoti, do të bëhet”, tha ai.

-“Ku banon familja jote, Mondi”, e pyeta sepse nuk dija gjë për ta. Me këtë pyetje e pashë që e vrava, sepse ishte një nga pyetjet më të vështira të jetës së tij! Në sytë e tij rrëshkitën lotët. Pas kësaj ai psherëtiu, dhe pas psherëtimës, belbëzoi. -“Tani Kaso, unë s’kam më familje, kam mbetur fillikat i vetëm në këtë botë”, m’u përgjigj duke u munduar të përmbante veten.

E pashë që gabova duke i lënduar plagët e zemërës, por tani ishte vonë. Përpara meje qëndronte një personazh i një tragjedie të madhe familjare. Ja ç’më tregonte në një ditë të tillë Mondi, -“Pasi u pushkatua babai ynë Kaso, neve na internuan në Berat. Bëheshim tre vetë në atë dhomë të ndyrë, mamaja, unë, dhe vëllai i vogël, Sokoli. Ne ishim të vegjël, mamasë nuk i jepnin punë, ndërsa ne shumë net, flinim pa ngrënë. Mamaja rrinte edhe ditë të tëra pa ngrënë, po ne nuk e kuptonim sepse ishim të vegjël.

Ata donin që ta gjunjëzonin atë për ta bërë servile dhe spiune, dhe ndoshta t’u shkonte pas qëllimeve të tyre. Kur e panë që po vdisnim urie, asaj i dhanë një punë të rëndomtë, që të bënte llaç dhe tulla. Kjo punë ishte e rëndë për mamanë që nuk kishte bërë ndonjëherë punë fizike. Ndërsa neve, na bëhej një luftë e ashpër klasore. Ne nuk luanim në rrugë, sepse i kishin mësuar të vegjëlit e lagjes, që të na ngacmonin duke na thënë: “djemtë e armikut të popullit”.

Unë prekesha dhe kacafytesha me ta, por ata ishin shumë dhe na godisnin. Ne ktheheshim ashtu të rreckosur dhe qanim, ndërsa mamaja na përkëdhelte dhe na këshillonte që ne të mos loznim në rrugë. Një jetë e tillë me vuajtje vazhdoi derisa u rritëm ne. Kur dolëm në punë, unë dhe Sokoli e ndriçuam jetën pak. Jetonim më mirë dhe hanim më mirë. Unë mbarova ushtrinë, dhe po atë vit do shkonte ushtar Sokoli. Por në vitin 1974, Dega e Brëndshme e Beratit, e arretsoi Sokolin bashkë me dy shokët e tij.

I akuzonin sikur donin të digjnin Kombinatin e tekstileve të Beratit. Komplot i kurdisur shumë bukur. Për dhjetë muaj me rradhë, i torutruan që të pranonte akuzën, dy shokët u thyen dhe e pranuan atë. Kurse Sokoli jo. I nxorrën në gjyq. Sokoli, foli dhe u tha shokëve që t’a hidhnin poshtë atë akuzë. Ai dëshmonte para një gjyqi të poshtër të Sigurimit, dhe torturat që u ishin bërë, e bindën popullin se ai, ishte i pafajshëm.

Unë me mamanë, kishim zënë vënd në fund të sallës së gjyqit dhe po qanim që të dy. Sokoli ishte katandisur si mos më keq pas torturave, por atij s’i bënte syri tërr përpara xhelatëve. Gjyqi vazhdoi më shumë se pesë seanca. Në seancën e fundit, Prokurori dha pretencën dhe njoftoi dënimet e të akuzuarve.

Emri i parë ishte: Sokol Sejko, “dënohet me vdekje”! Këto fjalë ranë si predha mbi mua dhe mbi mamanë. Asaj i ra të fikët, ndërsa unë shpërtheva në ngashërim. Për këtë arsye nuk munda ta ndihmoja nënën, pasi çdo gjë m’u errësua përreth. As nuk dëgjoja dhe as nuk shikoja. As nuk mora vesh sesa i dënuan shokët e tij.

LEXO EDHE:  Rrëfim/Nuk mund ta besoj se kam futur kushërirën në shtrat dhe kemi bërë…

Pasi mbaroi pretenca, trupi gjykues kërkoi nga Sokoli të dëgjonte fjalën e tij të fundit. Ai i tha këto fjalë: “Çfarë të kërkoj nga ju, kur ju më merrni, dhe atë që ma ka dhënë tjetër kush”! Trupi gjykues u tërhoq që të merrte vendimin. Ato minuta neve na u dukën si muaj, ndërsa mamaja s’po e merrte dot veten, sepse u shkri në lot.

Mua më dridhej gjithë trupi dhe prisja me ankth vendimin e trupit gjykues. Ai filloi të lexojë vendimin: “Sokol Sejko, dënohej me vdekje”, dhe dy shokët e tij, me nga 25 vjet burg. Vëllai qëndroi krenar, ai nuk e dha veten përpara xhelatëve të tij, edhe pse na shihte neve të dyve që po qanim. Seanca u mbyll dhe të dënuarve i’u dha e drejta që të apelonin vendimin në Gjykatën e Lartë brënda tre ditëve.

Policët i rrëmbyen ata dhe i futën nëpër makina. Ata u zhdukën në një kthesë në drejtim të Degës. Vëllai kishte më tepër se 40 ditë që priste vendimin nga Gjykata e Lartë, i lidhur me këmbë e duar me nga 80 kg. hekur, për të mos lëvizur nga vëndi. Po afronte Viti i Ri 1975, dhe mamaja shkoi në Pazar për të blerë një pulë. Mori dhe tre kg. verë, dhe kur u kthye në shtëpi, ishte e pikëlluar sa s’thuhet.

“Do t’ja përgatis Sokolit këtë pulë’, më tha, ‘dhe do t’i çoj dhe verën”. “Nuk e lejojnë një gjë të këtillë’, i thashë mamit, ‘mishin mund ta pranojnë”.

“Do u lutem”, më tha ajo që ishte katandisur sa një 5 lekësh. “Bëj si të duash” i thashë. Data e Vitit të Ri u gëdhi. Ishte ftohtë, qielli ishte i vrenjtur, por shi nuk binte. Bota atë ditë gëzonte, kurse ne qanim. Mami mblodhi pulën e pjekur me një gazetë, i zbrazi shishet në një bidon plastik, dhe u nis për te birucat e Degës.

U paraqit tek gardiani i burgut, dhe i tha se i kishte sjellë diçka djalit për të ngrënë. Përmes lotëve dhe ngashërimave, i’u lut ta shihte pak të birin, këtë ditë të shënuar. Gardiani u gjënd ngushtë përpara dhimbjes së kësaj nëne, dhe i tha se ishte e ndaluar një gjë e tillë. Si ushqimi, ashtu dhe vera. Por ai për të mos e vrarë më tej mamanë shpirtërisht, i mori ato, dhe I’a çoi Sokolit.

“Të faleminderit shumë”, i tha ajo. “Le ta pijë biri i një nëne, këtë, sepse ky Vit i Ri, ishte i fundit për të”, tha mami duke u larguar nga porta e burgut. 15 ditë më vonë, Prokuroria, më njoftoi se vendimi u zbatua para se të vinte Viti i Ri. Varri nuk i dihej! Oh sa e tmerrshme, dhe sa e llahtarshme ka qënë ajo ditë! Mami kishte rënë përmbys dhe gjithë ditën po qante. Ajo derdhi lotë pa fund, ashtu si çdo nënë do të bënte.

Asnjë njeri s’më erdhi për ngushëllim. Mamaja u sëmur nga të qarët dhe unë ndejta dy ditë në shtëpi për ta qetësuar dhe për t’i bërë hysmet, pasi ajo as hante dhe as pinte! Unë u detyrova të shkoja në punë ditën tjetër dhe mamaja mbeti vetëm në shtëpi. Kur u ktheva nga puna pasdite, pashë një turmë njerëzish që po rrinin para pallatit tonë, ku banoja unë me nënën. Një kufomë pa jetë e bërë copë, po dergjej në asfalt dhe unë fillimisht nuk mund ata njihja se kush ishte ajo fatkeqe!

Ndërkaq, vështrimi i njerëzve u drejtua nga unë. E kuptova menjëherë se diçka e keqe do t’i kishte ndodhur mamasë. E hapa turmën dhe u afrova te kufoma, ku ç’të shihja…?! Mamaja ime e bërë copë! Ulërita me kujë me gjithë fuqinë e shpirtit dhe u sula mbi kufomën e mamasë, e tunda, e fërkova, por ajo s’lëvizte…?!

E mora para duarsh, mamanë e pajetë dhe e ngjita në dhomë duke e shtrirë me kujdes në krevatin e saj, si për të mos i lënduar plagët që i kullonin ende gjak! Disa shokë më kishin ardhur nga mbrapa dhe po rrinin në fund të dhomës. Ndërkohë unë e kisha humbur fare dhe nuk dija ç’të bëja. Isha bërë si i marrë dhe ashtu dola në ballkonin e pallatit, andej nga ku ishte hedhur nëna, që të hidhesha edhe unë, por shokët më rrëmbyen nga krahët duke më mbajtur me forcë.

Shava regjimin e Enver Hoxhës më tërë forcën e zërit që kisha. Pas pak minutash, tek po qaja mamin, aty mbërriti policia dhe më arrestuan menjëherë e më çuan në Degën e Punëve të Brendshme duke më mbyllur në birucë.

Nuk morra vesh më se çfar u bë me kufomën e mamasë, e cila ishte hedhur nga kati i pestë i pallatit ku banonim. Mua më dënuan tetë vjet burg politik, me akuzën “agjitacion e propagandë”, pse shava Enver Hoxhën dhe tani jam këtu me ty”, e mbylli tregimin e tij Rajmond Sejko dhe nuk vazhdoi më, pasi tellalli i burgut na bëri thirrje për apelin e mbrëmjes, pasi ora po shkonte 18.00 U ndava me Mondin për ta vazhduar tjetër herë atë histori rrënqethëse.

Pas arrestimit të shokëve tanë, gjendja në burg ishte tepër e acaruar

Pas arrestimit të shokëve tanë gjëndja në burg ishte tepër e acaruar. Në ankth të burgosurit prisnin se kush e kishte rradhën. Rajmondi, unë, Nazmi Veseli, Xhelal Çami, kishim bërë më shumë se gjysmën e dënimit. Familjet tona prisnin që ne të liroheshim.

Gjëndja ime shëndetësore sa vinte dhe keqësohej gjithnjë e më shumë. Unë kurrë nuk i shkruaja nanës për këtë, në ato pak letra që i dërgoja, për të mos e mërzitur më tepër. Nëna ime ishte analfabete dhe nuk dinte as të shkruante dhe as të lexonte. Ajo priste të rriteshin Luljeta dhe Nderimja. Mejdos, gruas sime i kisha thënë se ishte e lirë nga unë dhe të shikonte jetën e saj.

I isha lutur shumë herë që t’i dërgonte ato dy vajza në Jetimore, për një jetë më të mire, të atyre dy fatëkeqëve. Mejdua ja kushtoi jetën atyre dy vajzave për t’i rritur, duke mos i’u nënshtruar presioneve të Sigurimit dhe ajo nuk u tremb. Ajo bashkë me burrin e motrës sime, (Dilos) Esat Mullai, erdhi në Spaç për të më takuar. Unë përsëri i thashë se nuk ishte vonë që të më braktiste mua. Por ajo përsëri ngulmoi duke thënë: “Jo, ky ishte fati im dhe mbaroi kjo punë. Mos e diskuto më këtë muhabet”. Pas këtij takimi i shkrova dhe një letër për ta falenderuar më tepër.

Letra që i shkrova, bashkëshortes, Mejdos, nga Spaçi!

Spaç, 15 korrik 1979

E dashur Mejdo

Mos më vë re pse të shkruaj rrallë, jo se ju kam harruar, por nuk dua që t’ju lëndoj.

Mjerisht për mua që nuk gjej dot fjalë, të shperh falenderimet më të mira, për kujdesin që tregove kur isha i sëmurë në Spital.

E dashur Mejdo, me dëshirën tënde, me vullnetin tënd dhe me bujarinë tënde, u lidhe pas një njeriu të falimentuar. Pas një njeriu që i kanë vënë emër të keq, që nuk i ka mbetur më në këtë botë asnjë mik.

Ti vetë dhe të afërmit e t’u kanë vuajtur aq shumë nga shkaku im dhe prandaj, nuk ke se si ta harrosh shkaktarin e pafalshëm të të gjitha këtyre rreziqeve dhe fatkeqësive që të ranë në kokë. Ti nuk ke se si ta harrosh rolin që kam luajtur unë në këtë mes.

Ta dish se sa mirënjohës, sa shumë mirënjohës që jam dhe sa keq më vjen për ju, që ju ndodhi kaq keq me mua!

Ju betohem e dashur Mejdo, se nuk kam menduar keq për ju, kurrën e kurrës, se për mua ju keni qenë kurdoherë, kujtimi më i ndritur, më i kulluar dhe më i bukur i fëmijrisë dhe rinisë time të trishutuar.

Kam aq arsye dhe gjykim të vlersoj, të gjitha këto.

Parndaj më lejo Mejdo, të të dërgoj, falenderimet dhe përshëndetjet e mija, më të mira dhe më të ngrohta të zëmrës sime, duke të uruar shëndet dhe të jesh e fortë.

Rreshtat e fundit të letrës po i mbush me të fala për nënon time të dashur dhe i uroj shëndet.

Përqafime dhe i puth nga larg, Lulen dhe Nderimen.

Dërgoj të fala me mall, për motrat, Dilo, Vito e Bardha.

I kujtoj me mall dhe u uroj shëndet familjarisht.

Mos harro, pa u dërguar të fala nga ana ime, prindërve dhe vëllezërve të t’u.

Të fala për të gjithë kush pyet.

Ju përqafoj me mall,Kasëmi

Mbetem me shpresë se do më dërgosh letër./Memorie.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Histori

Dosja “Tepër sekret”/ Çfarë i shkroi Ramiz Alia dhe përgjigja e Nënë Terezës

Publikuar

-

Nga

Publikohen disa dokumente arkivore me siglën “Tepër sekret” të nxjerra së fundmi nga Arkivi i Ministrisë së Punëve të Jashtme në Tiranë dhe Arkivi Qendror i Shtetit, të cilat i përkasin një periudhe kohe nga (1969-1991), ku ndodhet një korrespondencë ndërmjet Ministrisë së Punëve të Jashtme me Komitetin Qendror të PPSH-së dhe disa prej përfaqësive diplomatike shqiptare të akredituara në Perëndim, si Romë, Paris, etj., me telegrame, relacione, raporte, informacione, urdhëresa, nota diplomatike, ftesa, artikuj gazetash të shtypit botëror, flet-palosje, fotografi, etj., ku bëhet fjalë për Nënë Terezën e Kalkutës, Bamirësen dhe Shenjtoren e famshme me origjinë shqiptare, Gonxhe Bojaxhi, fituese e disa çmimeve ndërkombëtare, si: “Padmashir”, dhe “Nehru”, nga qeveria indiane në vitin 1963 dhe 1972, “Magnasia” nga qeveria filipinase e cila e shpalli gjithashtu si “Gruaja e merituar e Azisë”, disa çmime paqeje nga SHBA, “Ambrogino i artë” nga Milano, “Nëna universale” në 1974 nga qendra e orientimit të emigrantëve, dhe çmimi ‘Nobel’ për Paqen, në 1979-ën.

Kalvari i Nënë Terezës që nga viti 1969, e cila nëpërmjet kanaleve diplomatike franceze dhe italiane, i kërkoi Tiranës zyrtare, që të vinte në Shqipëri, në atdheun e saj, për të vizituar nënën, Roza Bojaxhi, që në atë kohë ishte në moshën 86 vjeçare dhe e sëmurë, si dhe motrën e saj, Age, të cilat banonin në Tiranë.

I gjithë dokumentacioni i plotë, (tashmë i deklasifikuar), i nxjerrë nga arkivat e shtetit shqiptar, bëhet publike për herë të parë nga Memorie.al, ku hidhet dritë mbi të gjithë aktivitetin bamirës së Shenjtores së famshme, në ndihmë të të varfërve në të gjithë botën dhe dëshirën e saj të jashtëzakonshme për të ndihmuar bashkatdhetarët e saj në Shqipërinë komuniste, si dhe heshtjen totale të Tiranës zyrtare dhe udhëheqjes së lartë komuniste të asaj kohe, me në krye Ramiz Alinë e Nexhmije Hoxhën, të cilët me pretekse të ndryshme, penguan ardhjen e saj në Shqipëri dhe e lejuan vetëm në vitin 1989, në sajë të presionit të madh ndërkombëtar!

Edhe pse në të gjithë botën ajo njihej si Nënë Tereza e Kalkutës, Bamirsja dhe Shenjtorja e famshme Gonxhe Bojaxhi, fituese e disa çmimeve ndërkombëtare dhe e çmimit ‘Nobel’ për Paqen në vitin 1979, nuk e fshehu kurrë origjinën e saj shqiptare, madje duke kërkuar që nga viti 1969, nëpërmjet kanaleve diplomatike franceze, italiane etj.,(ku u angazhuan krerët më të lartë të diplomacisë së këtyre dy shteteve), që të vizitonte nënën dhe motrën e saj që jetonin në Tiranë.

Por edhe pse lidhur me kërkesën e vazhdueshme për të vizituar atdheun e saj, asokohe dhe më pas u angazhuan disa prej diplomatëve kryesore të këtyre dy shteteve Perëndimore me të cilat Tirana zyrtare kishte marrëdhënie diplomatike, regjimi komunist i Enver Hoxhës, nuk e lejoi atë kurrsesi të vinte dhe të shikonte nënën e saj që ishte në momentet e fundit të jetës dhe Age Bojaxhi, u nda nga jeta me pengun e madh që s’mundi ta shihte edhe njëherë të bijën e saj, Gonxhen, të cilën s’e kishte pare, që kur ajo ishte fëmijë, kohë kur ajo ishte larguar nga shtëpia për t’u bërë murgeshë.

Por edhe pas kësaj, Nënë Tereza e Kalkutës, siç njihej ajo në të gjithë botën për shkak të misioneve të saj të bamirësisë në ndihmë të të varfërve dhe të vobektëve kudo që ata ndodheshin, në të gjitha skajet e globit, jo vetëm që nuk u zemërua me ata që nuk e lejuan të shihte nënën e saj, para se të ndërronte jetë, por përkundrazi, u lut për ta dhe vijoj të kërkonte pa u lodhur, për vite me radhë, që ajo të vinte një ditë në vendlindjen e të parëve të saj, qoftë dhe për të vënë një tufë me lule mbi varrin e nënës dhe motrës së saj, që tashmë ishin larguar nga jeta.

Por kërkesat e saj, për dy dekada (nga viti 1969, deri në 1989-ën), hidheshin poshtë me pretekste nga më absurdet nga ana e regjimit komunist të Enver Hoxhës dhe më pas, pasuesit të tij, Ramiz Alisë e Nexhmije Hoxhës, të cilët shikonin pas saj dhe njerëzve që e shoqëronin: një “agjente të Vatikanit”, etj.!

Lidhur me këto si dhe të gjithë kalvarin e saj prej më shumë se dy dekadash për të ardhur në Shqipëri, ku mendonte që të hapte Shtëpitë e Bamirësisë, siç kishte bërë në vende të ndryshme të botës, si dhe arsyen e vërtetë sepse Ramiz Alia dhe Nexhmije Hoxha, vendosën që ta pranonin atë në vitin 1989, kur dhe erdhi për herë të parë në atdheun e saj, bëhet fjalë në shumë dokumente arkivore, ku ndodhet një korrespondencë ndërmjet Ministrisë së Punëve të Jashtme në Tiranë me Komitetin Qendror të PPSH-së dhe disa prej përfaqësive diplomatike shqiptare të akredituara në Perëndim, si Romë, Paris, etj., me telegrame, relacione, raporte, informacione, urdhëresa, nota diplomatike, ftesa, artikuj gazetash të shtypit botëror, revista, flet-palosje, fotografi, etj., etj., të cilat publikohen për herë të parë nga Memorie.al., në rubrikën historike dossier, duke filluar nga ky numër.

Letra e regjizores me origjinë kanadeze, Jeanette C. Petrie, dërguar Kryetarit të Komitetit për Marrdhënie Miqësore e Kulturore me Botën e Jashtme, Jorgo Melica

7 Tetor, 1989

Z.Jorgo Melica

Kryetar i Komitetit Shqiptar për Marëdhëniet Kulturor e Miqësore me Botën e Jashtme

Tiranë, Shqipëri

I nderuar Zoti Melica

Për mua qe një nder dhe privilegj që m’u dha mundësia të shoqëroj Nënë Terezën në Shqipëri.

Ju falenderoj për mikpritjen bujare që treguat gjatë vizitës sonë. Siç ju premtova, unë i bëra ndryshimet e duhura në film, ashtu siç e diskutuam. Po ju dërgoj një kopje të filmit në VHS-PAL.

Një kopje për trasmetim, ja kam dërguar Mira Shuteriqit, në Televizionin Shqiptar.

U impresionova shumë nga të gjithë njerëzit që takova, po kështu dhe Nënë Tereza u prek shumë nga ngrohtësia e dashuria treguar ndaj saj.

Siç mund ta dini, dhe jam e sigurtë për këtë, Nënë Tereza ishte shumë keq në Kalkutë, por tani është shëruar dhe është shumë mirë. Shpresojmë që të lërë spitalin javën e ardhshme. Ajo mezi po pret të rikthehet në Shqipëri. Shpreson të vijë para fundit të vitit. Nuk besoj që të ketë gjë tjetër që t’i japë kënaqësi më të madhe.

Ju lutem u transmetoni mirënjohje e përshëndetjet më të mira të gjithëve. Edhe unë gjithashtu mezi e pres rastin për t’u rikthyer një ditë në Shqipëri.

Sinqerisht

Jeanette C. Petrie

Letra e regjizores me origjinë kanadeze, Jeanette C. Petrie, dërguar Nexhmije Hoxhës, Kryetares së Frontit Demokratik të Shqipërisë

Zonjës Nexhmije Hoxha 7 Tetor 1989

Presidente e Frontit Demokratik

Tiranë, Shqipëri

E dashur Zonja Hoxha

Ishte një nder dhe privilegj shumë i madh për mua që mu dha mundësia të shoqëroj Nënë Terezën në Shqipëri. Isha, gjithashtu tepër e lumtur që mu dha rasti t’ju takoja ju dhe vajzën tuaj.

Nënë Tereza u prek veçanërisht nga ngrohtësia dhe dashuria me të cilën e pritët ju.

Jam e sigurt se keni dëgjuar që Nëna u sëmur posa u kthye në Kalkutë, por me siguri tani di të gëzoheni kur të mësoni se Nënëa e mori veten shumë mirë (shenjë kjo e shpirtit shqiptar) dhe do të dalë nga spitali javën që vjen (ose javën e ardhshme).

Ajo mezi pret të rivizitojë Shqipërinë. Shpreson të kthehet përpara fundit të vitit. S’besoj se ndonjë gjë tjetër do t’i japë kënaqësi më të madhe.

Siç ju premtova po ju dërgoj një kopje të filmit “Nënë Tereza”. Pas bisedës që bëra me Zotin Melica dhe Televizionin Shqiptar, i bëra një “redaktim” filmit dhe shpresoj se kopja e filmit do t’u pëlqejë.

Kam shumë dëshirë që të më jepet rasti t’u takoj përsëri.

Përshëndetje më të përzemërta

Me sinqeritet

Jeanett C. Petrie

Letra e Drejtorit të Drejtorisë së Organizatave Ndërkombëtare pranë Ministrisë së Punëve të Jashtme në Tiranë, Maxhun Peka, dërguar Komitetit për Marrdhënie MIqësore dhe Kulturore me Botën e Jashtme

REPUBLIKA POPULLORE SOCIALISTE E SHQIPËRISË

MINISTRIA E PUNËVE TË JASHTME

Drejtoria Organizatave Tiranë, me 21.10.1989

NDËRKOMBËTARE

Nr.4468/1 Prot.

KOMITETIT SHQIPTAR PER MARREDHENIET KULTURORE E MIQESORE ME BOTEN E JASHTME

Tiranë

Bashkëlidhim një videokasetë mbi nënë Terezën dhe një pliko me gazetat “Liria” të dërguara nga misioni ynë në New York.

Videokaseta është dorëzuar në adresë të sh. Jorgo Melica nga Xhanete Petrie, e cila shoqëroi Nënë Terezën gjatë vizitës në vendin tonë.

LEXO EDHE:  SHBA, zyrtarët paralajmërojnë për një përhapje të koronavirusit

LEXO EDHE:  “Jetonim bashkë, po nuk bënim kurrë seks”/ Ish partnerja e Gabriel Garko rrëfen për lidhjen me aktorin

P/DREJTORI

Maxhun Peka

Letra e Nënë Terezës, dërguar Kryetarit të Presidiumit të Kuvendit Popullor, Ramiz Alia

I dashur Zoti Ramiz Alia

Ju faleminderit për letrën tuaj të ngrohtë. Të më falni që nuk ju kam shkruar gjithë këtë kohë, sepse, siç e dini, kam qenë e sëmurë. Po përpiqem të shkruaj disa rrjeshta në shqip pas shumë e shumë vitesh, prandaj të më falni për gabimet.

“Unë ja kam dhan ‘besën e shqiptarit’ Zotit, me prue dashni dhe paqe mba gjith botën” duke u dhënë dashuri të ngrohtë dhe kujdes të sëmurëve – të vetmuarve, atyre që s’i duan, që u mungon dashuria.

“Zemra jeme ka ni dishir t’madhe me ardh ni Shqipni me motrat e mija, e me prue kët dashni dhe kët paqe. Unë kam pa që ju keni t’gjith punt shum mir, por zemra jeme dishron shum me ardh me motrat e mija me dhan kët dashni”.

Unë kam parë se çdo gjë është bukur nga populli, i cili u shërben të sëmurëve dhe fëmijëve, por ende e ndjej se Motrat do të jenë në gjendje të ndajnë gëzimin e të dhënit dashuri duke ofruar dashurinë e tyre të ngrohtë dhe kujdesin, siç bëjnë ato sot në vende të ndryshme, përfshirë Rusinë, Kubën dhe shumë vende të tjera.

Isha shumë e lumtur që pashë popullin tim, që pashë varret e nënë e të motrës sime, të cilat nuk i kam parë kurrë për 60 vjet që kur u largova nga Jugosllavia.

Tani që ju tregova për dëshirën time të mund t’i kuptonin, sepse është hera e parë pas shumë e shumë vitesh që shkruaj shqip.

Po dërgoj zonjushën J. Petri, personin që bëri filmin “Nënë Tereza”, të cilin shpresoj që ta keni parë.

Shpresoj dhe lutem që nga fundi i këtij viti të jem me popullin tim në vendin tim Shqipëri.

“Unë dot lutem për ju

Zoti kjoft me ju”

Nënë Tereza, Misionare e bamirsisë

Kalkutë, 29 tetor 1989

Letra e Nënë Terezës dërguar Nexhmije Hoxhës

E dashur Zonja Hoxha

Shpesh në lutjen time ju kujtoj dhe i lutem zotit t’ju ndihmojë në punën Tuaj për të mirën e popullit.

Duke e falenderuar Presidentin për letrën e Tij të bukur përsëri kam shprehur dëshirën e zemrës sime për të sjellë Motrat në Shqipëri.

Natyrisht dashuria ime për vendin tim është plotësisht e gjallë. Meqënëse Motrat e mia i kam çuar në më shumë se 70 vende, së fundi në Rusi dhe Kubë, jam e sigurtë se ju do të bëni ç’është e mundur të më ndihmoni që të sjell Motrat.

Unë kam qenë shumë e sëmurë, siç e dini, porn ë sajë të lutjeve të të gjithë botës dhe kujdesit të ngrohtë të mjekëve tanë, jamë shumë më mirë dhe shpresoj të filloj të lëviz. Prandaj lutuni për mua.

Zoti ju bekoftë

Nënë Tereza, Misionare e Bamirësisë

Mezi pres të kthehem përpara mbarimit të vitit.

Kalkutë, 29.10.1989

Letra e ambasadorit shqiptar në Romë, Dashnor Dervishi, dërguar Ministrisë së Punëve të Jashtme në Tiranë

R. P. S. SH

MINISTRIA E PUNEVE TE JASHTME Romë 14 nëntor 1989

Nr.648

MINISTRISE SE PUNEVE TE JASHTEME

(Drejtorisë së Parë)

Tiranë

Bashkangjitur ju përcjellim letrën që Tereza e Kalkutës i dërgon titullarit, me kërkesën që një nga motrat e qendrës së saj bamirëse të shkojë në Tiranë për të takuar shokun Jorgo Melica.

Me gjithë shpjegimet tona, prurësja e letrës në emër të Terezës së Kalkutës ngul këmbë që të realizohet ky udhëtim.

AMBASADORI

Dashnor Dervishi

Letra e Kryetarit të Komitetit për Marrdhënie Miqësore dhe Kulturore me Botën e Jashtme, Jorgo Melica, dërguar ministrit të Punëve të Jashtme, Reiz Malile

Shoku REIS

Bashkangjitur ju dërgoj kopjen e letrës që gazetaria e Nënë Terezës, Zhanet Petri, më ka dërguar

Jorgo Melica

Tiranë, me 20.11.1989

I N F O R M A C I O N

Me datën 24 nëntor prita Zhanet Petri, gazetaren e Nënë Terezës. Pas ii shpreha kënaqësinë për shëndetin e nënë Terezës, u interesova se si i kaloi ditët në Shqipëri.

Petri tha: Ju falenderoj që më lejuat të vij në Shqipëri dhe për kujdesin që treguat me dy shoqet që më shoqërojnë. Unë erdha në Shqipëri me porosi të nënë Terezës që të sjell disa letra si për Presidentin Ramiz Alia, Nexhmije Hoxhën dhe juve.

Takova Adelinën dhe i dhashë letrën për Ciril Pistolin.

Dëshira e Nënë Terezës është që ajo pasi të shërohet të kthehet në Shqipëri, së bashku me motrat, Brenda këtij viti.
Unë dëshiroj që këto letrat t’u jepen personave që u drejtohen dhe të më jepet një përgjigje ose të fillohet të mendohet për këto propozime.
I fola se shoqëria jonë është një shoqëri që në radhë të parë ka kujdesin për njeriun, t’i krijojë atij gëzim dhe t’i gjendet pranë në momentet e vështira.

Tek ne fëmijët janë organizuar në çerdhe e kopështe, për ata me të meta mendore ka shkolla speciale, ka spitale për të sëmurë psiqik, shërbimi shëndetësor është falas, që në Shqipëri lindshmëria stimulohet, që ne fatkeqësinë që i ndodh një familjeje, merr pjesë e gjithë shoqëria dhe përmenda fatkeqësinë e datës 23 nëntor, të cilën ajo e kishte dëgjuar.

I vura në dukje se duke vlerësuar kontributin tuaj, i cili është human e njerëzor dhe që në Indi, Amerikën Latine dhe Bashkimin Sovjetik, etj., gjen fushë veprimi, pse ka njerëz të mbetur rrugëve, të pa strehë e pa ndihmë, fëmijë të braktisur, pleq pa shtëpi, të droguar, njerëz me sëmundje çfarosëse e ngjitës.

Këtu tek ne këto nuk gjenden, për arsye se ekzistojnë institucionet shtetërore në të cilën punojnë me qindra djem e vajza si mjek, infermiere, si kujdestare e edukatore, prandaj çdo mision tjetër, sipas mendimit tim do të ishte i panevojshëm.

Zhanet Petri pas kësaj tha: Nëna e pranon këtë realitet dhe për këtë ajo, ka filluar të flasë dhe është krenare që është shqiptare”.

Ajo mendon se megjithëse në Shqipëri janë bërë të gjitha punët shumë mirë, dëshiron të vijë me motrat me dhanë këtë dashuri për njerëzit.
Nëna, shtoi ajo, “e mori letrën e Presidentit dhe u kënaq shumë, e lexoi disa herë por, në të nuk gjeti as po e as jo”.

Unë e di, tha ajo, se këtu nuk ka probleme si në Afrikë, por qëllimi që kam ardhur është të shkëmbejmë mendime se si ta rregullojmë këtë sot ose në të ardhmen. Nuk e di cila është përgjigja juaj “po” ose “Jo”, por ajo që mbetet është të mendojmë që nga Presidenti dhe zonja Hoxha, e Kryqi i Kuq, që një ditë duhet të bëjmë diçka dhe këtë Nëna e pret.

Pastaj pyeti: “A mund të më japi Zonja Hoxha një përgjigje nëse”? I thashë që letrat do t’ia çojmë atyre që i adresohen, por përgjigje nuk mund të japin, për arsye se janë të angazhuar me festat dhe nuk e dimë a ndodhet këtu.
I thashë: megjithëse e vlerësoj misionin që kryen Nënë Tereza në ndihmë të njerëzve që vuajnë e s’kanë mbështetje si një gjest humanitar, po ta njihni realitetin shqiptar dhe ju rekomandoj të shihni dy-tre qytete e institucione, ju vetë do të bindeni se këtu tek ne njerëzit kanë shumë dashuri për njëri-tjetrin, tregojnë kujdes dhe shteti subvesionon shumë për ngritjen e institucioneve, për dhënien falas të ilaçeve, për përgatitjen e kuadrit si mjekë, infermier, edukatore çerdhe e për kopshte, mami për në fshat, kujdestare për konviktet azile, spitalet, sanatoriumet dhe të gjitha këto kujdesen për njeriun, atë që ju përpiqeni ta bëni në vende të tjera, ku gjeni njerëz të braktisur, të sëmurë e pa njeri tek ne është shoqëria që e përballon.
I dëgjonte sugjerimet me interes, i miratoi, por nga mendimi i saj “të fillojmë të mendojmë për të ardhmen”, nuk tërhiqej.
***

Gjatë qëndrimit këtu, vizitoi Muzeun “Enver Hoxha”, Muzeun Historik, Muzeun Arkeologjik dhe kërkoi material informative për Shqipërinë, të cilat ju siguruan. Vizitoi qytetin e Beratit (kishat dhe kalanë. Mori takim me Marie Krajën dhe vizitoi varrezat e familjes së Nënë Terezës).
Me sa vumë re, mbeti e kënaqur nga pritja e takimi.

Jorgo Melica

Tiranë, me 25.11.1989/ Memorie.al

LEXO TE PLOTE

Histori

Zbulohet dosja “Tepër sekret”/ Kërkesa e Nexhmije Hoxhës për Nënë Terezën gjatë vizitës në Shqipëri

Publikuar

-

Nga

Ditëlindja e Shën Terezës/ Meta: Vepra e saj, sot frymëzuese më shumë se kurrë, ti shërbejmë të ardhmes së vendit

Publikohen disa dokumente arkivore me siglën “Tepër sekret” të nxjerra së fundmi nga Arkivi i Ministrisë së Punëve të Jashtme në Tiranë dhe Arkivi Qendror i Shtetit, të cilat i përkasin një periudhe kohe nga (1969-1991), ku ndodhet një korrespondencë ndërmjet Ministrisë së Punëve të Jashtme me Komitetin Qendror të PPSH-së dhe disa prej përfaqësive diplomatike shqiptare të akredituara në Perëndim, si Romë, Paris, etj., me telegrame, relacione, raporte, informacione, urdhëresa, nota diplomatike, ftesa, artikuj gazetash të shtypit botëror, flet-palosje, fotografi, etj., ku bëhet fjalë për Nënë Terezën e Kalkutës, Bamirësen dhe Shenjtoren e famshme me origjinë shqiptare, Gonxhe Bojaxhi, fituese e disa çmimeve ndërkombëtare, si: “Padmashir”, dhe “Nehru”, nga qeveria indiane në vitin 1963 dhe 1972, “Magnasia” nga qeveria filipinase e cila e shpalli gjithashtu si “Gruaja e merituar e Azisë”, disa çmime paqeje nga SHBA, “Ambrogino i artë” nga Milano, “Nëna universale” në 1974 nga qendra e orientimit të emigrantëve, dhe çmimi ‘Nobel’ për Paqen, në 1979-ën.

Kalvari i Nënë Terezës që nga viti 1969, e cila nëpërmjet kanaleve diplomatike franceze dhe italiane, i kërkoi Tiranës zyrtare, që të vinte në Shqipëri, në atdheun e saj, për të vizituar nënën, Roza Bojaxhi, që në atë kohë ishte në moshën 86 vjeçare dhe e sëmurë, si dhe motrën e saj, Age, të cilat banonin në Tiranë. I gjithë dokumentacioni i plotë, (tashmë i deklasifikuar), i nxjerrë nga arkivat e shtetit shqiptar, bëhet publike për herë të parë nga Memorie.al, ku hidhet dritë mbi të gjithë aktivitetin bamirës së Shenjtores së famshme, në ndihmë të të varfërve në të gjithë botën dhe dëshirën e saj të jashtëzakonshme për të ndihmuar bashkatdhetarët e saj në Shqipërinë komuniste, si dhe heshtjen totale të Tiranës zyrtare dhe udhëheqjes së lartë komuniste të asaj kohe, me në krye Ramiz Alinë e Nexhmije Hoxhën, të cilët me pretekse të ndryshme,  penguan ardhjen e saj në Shqipëri dhe e lejuan vetëm në vitin 1989, në sajë të presionit të madh ndërkombëtar!

Edhe pse në të gjithë botën ajo njihej si Nënë Tereza e Kalkutës, Bamirsja dhe Shenjtorja e famshme Gonxhe Bojaxhi, fituese e disa çmimeve ndërkombëtare dhe e çmimit ‘Nobel’ për Paqen në vitin 1979, nuk e fshehu kurrë origjinën e saj shqiptare, madje duke kërkuar që nga viti 1969, nëpërmjet kanaleve diplomatike franceze, italiane etj.,(ku u angazhuan krerët më të lartë të diplomacisë së këtyre dy shteteve), që të vizitonte nënën dhe motrën e saj që jetonin në Tiranë.

Por edhe pse lidhur me kërkesën e vazhdueshme për të vizituar atdheun e saj, asokohe dhe më pas u angazhuan disa prej diplomatëve kryesore të këtyre dy shteteve Perëndimore me të cilat Tirana zyrtare kishte marrëdhënie diplomatike, regjimi komunist i Enver Hoxhës, nuk e lejoi atë kurrsesi të vinte dhe të shikonte nënën e saj që ishte në momentet e fundit të jetës dhe Age Bojaxhi, u nda nga jeta me pengun e madh që s’mundi ta shihte edhe njëherë të bijën e saj, Gonxhen, të cilën s’e kishte pare, që kur ajo ishte fëmijë, kohë kur ajo ishte larguar nga shtëpia për t’u bërë murgeshë.

Por edhe pas kësaj, Nënë Tereza e Kalkutës, siç njihej ajo në të gjithë botën për shkak të misioneve të saj të bamirësisë në ndihmë të të varfërve dhe të vobektëve kudo që ata ndodheshin, në të gjitha skajet e globit, jo vetëm që nuk u zemërua me ata që nuk e lejuan të shihte nënën e saj, para se të ndërronte jetë, por përkundrazi, u lut për ta dhe vijoj të kërkonte pa u lodhur, për vite me radhë, që ajo të vinte një ditë në vendlindjen e të parëve të saj, qoftë dhe për të vënë një tufë me lule mbi varrin e nënës dhe motrës së saj, që tashmë ishin larguar nga jeta.

Por kërkesat e saj, për dy dekada  (nga viti 1969, deri në 1989-ën), hidheshin poshtë me pretekste nga më absurdet nga ana e regjimit komunist të Enver Hoxhës dhe më pas, pasuesit të tij, Ramiz Alisë e Nexhmije Hoxhës, të cilët shikonin pas saj dhe njerëzve që e shoqëronin: një “agjente të Vatikanit”, etj.!

Lidhur me këto si dhe të gjithë kalvarin e saj prej më shumë se dy dekadash për të ardhur në Shqipëri, ku mendonte që të hapte Shtëpitë e Bamirësisë, siç kishte bërë në vende të ndryshme të botës, si dhe arsyen e vërtetë sepse Ramiz Alia dhe Nexhmije Hoxha, vendosën që ta pranonin atë në vitin 1989, kur dhe erdhi për herë të parë në atdheun e saj, bëhet fjalë në shumë dokumente arkivore, ku ndodhet një korrespondencë ndërmjet Ministrisë së Punëve të Jashtme në Tiranë me Komitetin Qendror të PPSH-së dhe disa prej përfaqësive diplomatike shqiptare të akredituara në Perëndim, si Romë, Paris, etj., me telegrame, relacione, raporte, informacione, urdhëresa, nota diplomatike, ftesa, artikuj gazetash të shtypit botëror, revista, flet-palosje, fotografi, etj., etj., të cilat publikohen për herë të parë nga Memorie.al., në rubrikën historike dossier, duke filluar nga ky numër.

Raport-informacioni i Jorgo Melicës dhe tre personave të tjerë që shoqëruan Nënë Terezën gjatë vizitës në Shqipëri, lidhur me biografitë e shoqërueseve të saj dhe bisedat që ato zhvilluan në mes tyre

 Marie Gareti (Jona Kerhataj)

Marie Goreti është nga Prizreni, 23 vjeç dhe punon si motër (murgeshë) në një nga shtëpitë e hapura nga Nënë Tereza në Pejë të Jugosllavisë. Është futur në urdhër qysh në vitin 1981. Në misionin e Nënë Terezës është tërhequr nga motra e saj më e madhe, po murgeshë e cila punon në një nga shtëpitë e Nënë Terezës, në Washington. Një javë para se të vinte në Shqipëri kishte qenë në Jugosllavi dhe tani do të kthehej përsëri atje.

Gjatë gjithë qëndrimit këtu u tregua e rezervuar dhe nuk jepte asnjë përshtypje të saj, madje edhe kur i’u kërkua nga shoqja Nexhmije dhe shoku Reis t’u fliste diçka për Kosovën.

Që ditën e parë dha adresat e pesë ish – murgeshave, duke thënë se kërkonte t’i takonte Nëna, megjithë se kjo e fundit nuk e përmendi asnjëherë një kërkesë të tillë. Siç doli, kërkesa ka qenë e Marie Goretit nga Peja, e cila ka patur porosi nga “njerëzit e tyre” që t’i takonte.

Nga këto të pesta u gjykua të vinin dy prej tyre, një nga Shkodra dhe një nga Elbasani. U takuan të tria, Nënë Tereza i pyeti për jetën, për familjet që kanë, etj. Kanë qëndruar së bashku gjysëm ore. Age Kadhimi nga Elbasan i tregoi Nënë Terezës një fotografi ku kishte dalë edhe një murgeshë, të cilën Nëna e dalloi menjëherë cila ishte. Agia i tha: “Pse nuk ma solle Marien këtu. Të ma përqafosh e t’i thuash se tek ato e kemi zemrën. Kam kërkuar të vete tek ata në Jugosllavi dhe pres të më dalin kartat”.

Nga sa del, kjo e ka tezen në Jugosllavi, Titograd dhe mbesën në Itali, në një nga seminaret që drejton Nënë Tereza. Për këtë ka qenë e interesuar Marie Goreti, e cila nuk mungoi ta shprehte gëzimin që mundi të realizojë njërën nga detyrat e saj. Në çastin kur u largua Age Kodheli, ajo i dha një letër Nënë Terezës, ndërsa gruaja nga Shkodra foli shumë pak: “Jam mirë, i kemi të gjitha”. I dhuroi librin “Veshjet popullore shqiptare”.

Nëna e ka pyetur sa larg ndodhet Shkodra. Në kohën kur gruaja nga Shkodra po largohej, e ka shoqëruar Marie Goreti, e cila ka folur diçka me të. Më vonë shtoi se ka tezen në Shqipëri, por nuk i’a di adresën. Para se të largohej në aeroport ajo u shpreh: “Më vjen keq që po largohem, sepse i’a kaluam shumë mirë, U kënaqëm shumë. Ju u treguat shumë të mirë me në. Edhe Nëna u kënaq shumë. Ka ndejt këtu më shumë së në çdo vend tjetër të botës”.

Xhenet Petri

Ka lindur në Kanada dhe prindërit vazhdon t’i ketë atje. Ka tetë vjet që punon në New York si regjisore filmi dhe së bashku me të motrën më të madhe drejtojnë firmën “Petrie Productions”. Ka tetë vjet që është lidhur me Nënë Terezën, nëpërmjet të vëllait, prift misionar në Indi. Ai i’u propozoi të bënin një film për këtë grua të madhe. Në fillim Xhenet pranoi të punonte për filmin vetëm një vit, por kur e njohu Nënë Terezën nga afër, atëherë u lidh shumë me të.

Siç pohon ajo: “Tani u bënë tetë vjet dhe e kam të vështirë të ndahem prej saj”. E shoqëron në të gjitha udhëtimet dhe takimet më të rëndësishme. Në fillim u tregua e rezervuar, por këmbëngulëse në kërkesat për programin e Nënë Terezës. Kështu, në emër të Nënë Terezës, ajo këmbënguli që kjo e fundit, për shkak të moshës dhe të sëmundjes nuk bën dot udhëtime të gjata, prandaj edhe u ndërrua programi për në Korçë dhe u vendos që të qëndrojë vetëm në Tiranë. Program i ri u pranua plotësisht. Aparatin fotografik dhe atë të inçizimit ditët e para i mbante të fshehura, vetëm ditën e fundit e nxorri publikisht dhe i përdori. Sa vumë re, ndikonte në kërkesat e Nënë Terezës dhe ajo e dëgjonte. Ishte si shefe e protokollit të saj.

Qëllimi i saj ishte të realizonte shfaqjen e filmit dhe nuk kishte asnjë interes tjetër për Shqipërinë. Edhe kur i’u propozua të dilte nga vila për të bërë shëtitjen për të parë Tiranën, ajo nuk pranoi. Apartin fotografik e përdori vetëm kur po merrnin Nënë Terezën në intervistë dhe ditën e largimit në aeroport për t’i bërë fotografi Nënë Terezës me Marie Krajën dhe të bijën. Megjithë atë përshtypjen e saj për Shqipërinë qenë mjaft pozitive. Kështu ajo tha: “Vend i pastër, i bukur, i qetë, i gjelbëruar, ushqimi shumë i mirë, mikpritja po ashtu. Pashë njerëz energjik e të qeshur. Na u plotësuan të gjitha kërkesat me një shpejtësi të habitshme”.

Emisionet e televizionit për Nënë Terezën i pëlqeu shumë, por u shqetësua jashtë mase kur pa se televizioni kishte përdorur sekuenca të filmit të saj, pa i marrë leje. U shpreh se ishin shkelur rregullat ndërkombëtare. Megjithatë për të evituar keqkuptimet u shpreh se “jam e lumtur t’ia dhuroj filmin tim atdheut të Nënës”. Por kështu reagoi edhe gjatë shfaqes së filmit në Sallën e Kongreseve për shuarjen e zërit në moment. Kur iu tha zyrtarisht regjisores së filmit “Nënë Tereza”, se në film jepej një e dhënë jo e vërtetë për Shqipërinë, ajo u përgjigj “Nuk kam dashur asnjëherë të fyej njeri, apo të shpreh ndonjë qëndrim politik në filmin tim. Qëndrim i shprehur nuk është yni, por një pjesë e intervistës së mbesës së Nënë Terezës, vajzës së të vëllait të saj, Lazër”.

Pasi verifikoi atë pjesë të tekstit, ku në faqen 13, ndër të tjera, thuhet: “…Nënë Tereza asnjëherë nuk mundi t’i shihte nënën dhe motrën përsëri… Ato nuk mund të dilnin nga Shqipëria. Ushtarakët shqiptar nuk deshën t’i lejonin që ato të shkonin jashtë. Të dyja vdiqën të vetmuara…”, ajo shprehu gadishmërinë për të bërë ndryshim. Edhe në liçencën e filmit, të cilin i’a dhuroi Televizionit, bëri një klauzolë shtesë, ku thuhet: “Petrie productions” dhe Televizioni shqiptar, ranë dakord që të bëhet një ndryshim në skenarin e filmit. Këtë ndryshim do ta bëjë “Patrie Productions”. Liçencën e filmit e nënshkroi edhe Nënë Tereza

LEXO EDHE:  Socializmi e shkatërroi Britaninë e pasluftës, dhe mund të bëjë të njëjtën gjë në SHBA

LEXO EDHE:  Socializmi e shkatërroi Britaninë e pasluftës, dhe mund të bëjë të njëjtën gjë në SHBA

Dhuratat

Vlerësuan së tepërmi dhurata që i’u bënë. Shqiponjën Nënë Tereza e mbajti të mbështjellë në dorë dhe ua shpreh se do të vendoset pranë çmimit “Nobel”. Një nga qilimat, të voglin, tha se do t’ia bënte dhuratë Papës.

 Jorgo Melica  Adelina Mazreku  Natasha Hito  Diana Kristo

Tiranë, me 18. 8. 1989

Korespondenca e funksionarëve të lartë të Ministrisë së Punëve të Jashtme me Komitetin Qendror të PPSH-së, lidhur me letrën që Ramiz Alia do i dërgonte Nënë Terezës

Shoku Kostaq,

Siç biseduam në telefon letra duhet përkthyer në gjuhën angleze dhe duhet daktilografuar edhe në shqip. Në rast se nuk del në një faqe s’prish punë të bëhet edhe një faqe tjetër. Rëndësi ka që të përdorni formatin me intestimin që po ju dërgojmë.

Po patët mundësi bëheni pak shpejt, sepse shoku Ramiz Alia mund të bëj ndonjë ndryshim ose shtesë, kështu që do të duhet të ridaktillografohet.

Tiranë, 28. 8.1989   

Me respekt

Vaskë Çifligu

 Shoku Kostaq,

Nënë Tereza ka këtë adresë: “MISSIONARIES OF CHARITYA 54A ACHANDRA BOSE CALCUTA 700016 INDIA.

Mos harroni të vini në fund të letrës së përkthyer në anglisht intestimin që gjendet në letrën në gjuhën shqipe.

Siç ju thashë në telefon letra nuk do të dërgohet në rrugë diplomatike, por e thjeshtë. Bëni kujdes që të niset rekomande dhe me avion. Mbi zarf nuk është nevoja që t’i vihet adresa jonë. Natyrisht, letrën do ta nisim pas datës 2 shtator.

Tiranë, 30.8.1989

Të fala

Vaskë Çifligu

Letra e Kryetarit të Presidiumit të Kuvendit Popullor, Ramiz Alia, dërguar Nënë Terezës

REPUBLIKA POPULLORE SOCIALISTE E SHQIPËRISË

PRESIDIUMI I KUVENDIT POPULLOR

KRYETARIT                               

Tiranë, 2 shtator 1989

E respektuar Nënë Tereze

 Ju faleminderit për letrën që më dërguat me rastin e mbarimit të vizitës suaj në Shqipëri.

Ne jemi të gëzuar që ditët e qëndrimit në Atdheun tonë të dashur e të përbashkët, edhe pse ishin të pakta, u karakterizuan nga ndjenjat e dashurisë vëllazërore shqiptare, nga rigjetja e lidhjeve të vjetra miqësore e familjare, nga rilindja e kujtimeve dhe emocioneve që vijnë nga ajo tokë ku kanë jetuar e ku pushojnë të parët e etërit tanë. Njerëzit tanë njohën nga afër bashkë atdhetaren e tyre fisnike, që i ka dhënë “besën” të varfërve të sëmurëve e fatkeqve.

Në ato ditë që qëndruat në Tiranë patët mundësinë të konstatonit vetë kujdesin që tregohet në Shqipëri për njerëzit, për jetën e tyre, për fëmijët e për pleqtë. Ju siguroj se Shqipëria Popullore do të ecë e vendosur edhe në të ardhmen në këtë rrugë, në rrugën e vet të lirisë e të pavarësisë, që u siguron njerëzve të saj paqen e mirëqenien.

E kuptoj drejt dhe e çmoj lart dëshirën tuaj të sinqertë për të patur edhe në Shqipëri motrat tuaja, Misionaret e Bamirësisë, që t’u ndodhen pranë njerëzve që vuajnë e që s’kanë mbështetje. Të jeni e bindur, se ky shqetësim i juaj për njerëzit e varfër, përbën edhe detyrën humane e patriotike për mijra e mijra djem e vajza të popullit tonë, që si mjekë e infermiere, si kujdestarë e edukatorë i janë përkushtuar shëndetit e mirëqenies së njerëzve tanë.

Me nderime

Ramiz Alia

Relacioni i dërguar Komitetit Qendror të PPSH-së, lidhur me intervistën e zhvilluar me Nënë Terezën, para largimit të saj nga Shqipëria

INTERVISTË ME NËNË TEREZËN

Pas prezantimit pyetja e parë:

Jeni e mirënjohur për veprimtarinë tuaj bamirëse. Diçka për telespektatorin në lidhje me veprën tuaj në dobi të njeriut të vobektë, të varfër në vende të ndryshme të botës.

Përgjigja: Kongregacioni ynë i është kushtuar më të varfërve nga të varfërit. Kemi qendra në të gjithë botën, në 80 vende, ku motrat dhe vëllezërit përpiqen t’u japin dashuri dhe kujdes më të varfërve, njerëzve që s’kanë asgjë, që s’kanë askënd, që janë të sëmurë, që vdesin, sakatëve, të sëmurëve mendor, të droguarve, të alkoolizuarve, kujtdo që është dhimbja e shoqërisë.

Shumëkush për të cilin s’ka se kush të kujdeset e ta dojë, ne përpiqemi t’i japim dashurinë e ngrohtësinë që i mungon. Ne kujdesemi që sejcilit, njeriut, birit të zotit, pa dallim kombësie rrace e feje, ti japim me gjithë zemër ndihmë pa inters e pa shpërblim.

Pyetja e dytë:

Nënë Tereza, ju jeni shqiptare vini për vizitë në vendin tuaj ç’emocion ju ngjall kjo vizitë e parë?

Përgjigja: Nuk kam qenë më parë në Shqipëri ku kanë jetuar e punuar nëna, motra e vëllai. Gjithashtu nuk kam patur mundësi të vijë kur ata ishin gjallë, por tani mu bë si një dhuratë e bukur mundësia për të ardhur e për të vizituar varret e nënës e të motrës. U gëzova shumë kur pashë sa bukur e sa shumë kujdes është treguar. I jam shumë mirënjohës Maries, e cila i ka kushtuar kujdes e dashuri familjes time. Vizitova edhe vendin ku ato kanë jetuar, gjë që më kënaqi shumë. Do të desha ti shikoja sa ishin gjallë, por për 60 vjet kam qenë në Indi dhe s’pata mundësi. Por jam e sigurt se një ditë kur të shkoj në parajsë, do të kem mundësi t’i takoj të gjithë bashkë.

Shënim: Për pyetjen lidhur me përshtypjet nga vizita në Shqipëri tha se: “Nuk kam ditur më parë se ç’ka qenë Shqipëria dhe nuk jam në gjendje të bëj një krahasim dhe të jap ndonjë përshtypje”.

Letra e ministrit të Punëve të Jashtme, Reiz Malile, dërguar Ramiz Alisë, për letrën e priftit Gjergj Gjergji, me origjinë nga Kosova                

Shokut Ramiz Alia

Për dijeni. Ju dërgojmë një letër të priftit me origjinë kosovare Gjergj Gjergji, dërguar ambasadorit tonë në Romë, në të cillën ben fjalë për vizitën e Nënë Terezës në Shqipëri.

Ju dërgojmë dhe “Lahuta e Malësisë”, botim i vitit 1989.

Reis Malile

Tiranë, me 12 shtator 1989

Raport-informacion i punonjësit të Ministrisë së Punëve të Jashtme, Vladimir Pula, dërguar Komitetit Qendror të PPSH-së, lidhur me vizitën e Nënë Terezës në Shqipëri

I n f o r m a c i o n

Kërkesa e Nënë Terezës për të bërë një vizitë private në vendin tonë, i’u bë ambasadës sonë në Romë nëpërmjet letrës së prof. Giuseppe del Gaudio arbëresh nga Catanzaro, mik i vendit tonë dhe Kryetar i Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve arbëreshë. Në letër thuhet: “Nënë Tereza, ka shprehur dëshirën e saj të madhe që, para se të ndahet nga kjo botë, ose të mos ketë mundësi të lëvizë për shkak të moshës, të puthë tokën e Shqipërisë aq të shtrenjtë për të, dhe të bëj homazhe në varret e të parëve të saj”. Thuhet gjithashtu që në këtë vizitë, ajo do të shoqërohej nga vetë profesor del Gaudio dhe don Gjergj Gashi, mik besnik i Nënë Terezës.

Kërkesa e saj për të bërë një vizitë private në vendin tonë, u studiua dhe u vendos të pranohej. Arsyet që u arrit në këtë vendim janë:

1 – Në kushtet e sotme kur Perëndimi, ka vënë në rend të ditës respektimin e të drejtave të njeriut, dhe në këtë kuadër edhe të fesë, mospranimi i kërkesës së saj do të ngrinte një fushatë anti-shqiptare në këtë drejtim. Si nga qarqet reaksionare armiqësore ashtu dhe nga Vatikani. Përpos kësaj dhe opinioni publik, si dhe miqtë e simpatizantët e vendit tonë do ta kishin të vështirë të kuptonin këtë qëndrim tonin në këtë situatë.

Ndërsa pranimi i kërkesës së Nënë Terezës, do të ndikonte pozitivisht në zbutjen e sulmeve kundër vendit tonë dhe do të shërbente si argument për t’ju kundërvënë rretheve të ndryshme që ngrejnë problemin e të drejtave të njeriut e respektimit të fesë në organizma të ndryshme ndërkombëtare.

2 – Nënë Tereza, është shqiptare dhe personalitet shumë i dëgjuar në botë për veprat e saj bamirëse, mbajtëse e çmimit Nobel. Plotësimi i kërkesës së saj për të parë vendin tonë, dhe për të bërë homazhe në varret e të parëve përbën një gjest humanitar i cili do të vlerësohet nga opinioni botëror.

Në 7 korrik Nënë Tereza, shkoi në ambasadën tonë në Romë, e shoqëruar nga dy murgesha. Ajo, theksoi se dëshironte të shkonte në Shqipëri, për të parë varret e familjes dhe për të vizituar shtëpinë ku kanë banuar, nëse ekziston. Përsa i përket programit të vizitës, këtë ua linte në dorë pritësve, por theksoi se dëshiron që të vizitojë Korçën, Shkodrën, ndonjë spital, azil, jetimore, etj. Nënë Tereza, erdhi në vendin tonë në 14 gusht 1989, dhe u largua në 17 gusht 1989.

Ajo, shoqërohej nga motër Maria Goreti (Jona Kërhanaj) 23 vjeç nga Prizreni, dhe Jeanet Petri me nënshtetësi kanadeze, biografe e jetës së saj. Në aeroport ajo u prit nga shoku Ciril Pistoli, Kryetar i Kryqit të Kuq shqiptar, shoku Jorgo Melica, Kryetar i Komitetit të Marrdhënieve Kulturore me Botën e Jashtme, Marie Kraja, Adelina Mazreku, drejtoresha e spitalit onkologjik, Ilirjana Shehu, Natasha Hito, e Diana Kristo, përkthyese.

Gjatë qëndrimit në vendin tonë ajo, u prit nga shoqja Nexhmie Hoxha e cila shtroi edhe një drekë në shtëpinë e saj, dhe nga shoku Reiz Malile. Vizitoi Varrezat e Dëshmorëve të Kombit, shtëpinë ku kanë banuar familja e saj, Institucioni Onkologjik, Institutin e Pneumologjisë, Shtëpinë e Pionerëve “Qemal Stafa” në Durrës.

Para se të largohej Nënë Tereza, i dërgoi një letër shokut Ramiz Alia në të cilën thuhet se pas shumë vjet lutjesh e dëshirash, iu plotësua kjo dhuratë e bukur, të vijë e të shikoj popullin e vet. Ajo, kërkon gjithashtu që të sjellë në Shqipëri, katër motra misionare bamirëse “për tu dhënë ngrohtësi, dashuri, e kujdes, pleqve, të vetmuarve, dhe jetimëve.

Më 2 shtator shoku Ramiz Alia, i dërgon një letër Nënë Terezës ku e falenderon për letrën që i dërgoi ajo, me rastin e mbarimit të vizitës. I shpreh gëzimin për ditët e qëndrimit të saj në atdheun tonë, dhe i shpreh gadishmërinë për dëshirën e saj humane për tu përkujdesur për të varfrit.

Shtypi, radio, dhe televizoni, dhanë njoftime për ardhjen e saj në vendin tonë, vizitat dhe takimet që ajo zhvilloi, si dhe për largimin nga vendi ynë. Gjithashtu Komiteti për Marrdhëniet Kulturore me Botën e Jashtme, shfaqi për nder të saj një film biografik të përgatitur nga Jeanete Petri.

Nënë Tereza, nuk dha ndonjë përshtypje para largimit të saj, por në letrën që i dergoi shokut Reiz Malile nga Kalkuta (letra iu dorëzua misionit tonë në Nju Jork nga Jeante Petrie) ajo, falenderonte atë dhe popullin tonë për të gjithë dashurinë dhe kujdesin që u tregua për të, si dhe shprehte kënaqësinë që vizitoi varret e familjes dhe shtëpinë ku ka banuar ajo./ Memorie.al

LEXO TE PLOTE

Histori

Dosja “tepër sekret” për Nënë Terezën: Kuptonte shumë mirë shqip

Publikuar

-

Nga

Publikohen disa dokumente arkivore me siglën “Tepër sekret” të nxjerra së fundmi nga Arkivi i Ministrisë së Punëve të Jashtme në Tiranë dhe Arkivi Qendror i Shtetit, të cilat i përkasin një periudhe kohe nga (1969-1991), ku ndodhet një korrespondencë ndërmjet Ministrisë së Punëve të Jashtme me Komitetin Qendror të PPSH-së dhe disa prej përfaqësive diplomatike shqiptare të akredituara në Perëndim, si Romë, Paris, etj., me telegrame, relacione, raporte, informacione, urdhëresa, nota diplomatike, ftesa, artikuj gazetash të shtypit botëror, flet-palosje, fotografi, etj., ku bëhet fjalë për Nënë Terezën e Kalkutës, Shenjtoren e famshme me origjinë shqiptare, Gonxhe Bojaxhi, fituese e disa çmimeve ndërkombëtare, si: “Padmashir”, dhe “Nehru”, nga qeveria indiane në vitin 1963 dhe 1972, “Magnasia” nga qeveria filipinase e cila e shpalli gjithashtu si “Gruaja e merituar e Azisë”, disa çmime paqeje nga SHBA, “Ambrogino i artë” nga Milano, “Nëna universale” në 1974 nga qendra e orientimit të emigrantëve, dhe çmimi ‘Nobel’ për Paqen, në 1979-ën.

Kalvari i Nënë Terezës që nga viti 1969, e cila nëpërmjet kanaleve diplomatike franceze dhe italiane, i kërkoi Tiranës zyrtare, që të vinte në Shqipëri, në atdheun e saj, për të vizituar nënën, Roza Bojaxhi, që në atë kohë ishte në moshën 86 vjeçare dhe e sëmurë, si dhe motrën e saj, Age, të cilat banonin në Tiranë. I gjithë dokumentacioni i plotë, (tashmë i deklasifikuar), i nxjerrë nga arkivat e shtetit shqiptar, bëhet publike për herë të parë nga Memorie.al, ku hidhet dritë mbi të gjithë aktivitetin bamirës së Shenjtores së famshme, në ndihmë të të varfërve në të gjithë botën dhe dëshirën e saj të jashtëzakonshme për të ndihmuar bashkatdhetarët e saj në Shqipërinë komuniste, si dhe heshtjen totale të Tiranës zyrtare dhe udhëheqjes së lartë komuniste të asaj kohe, me në krye Ramiz Alinë e Nexhmije Hoxhën, të cilët me pretekse të ndryshme, penguan ardhjen e saj në Shqipëri dhe e lejuan vetëm në vitin 1989, në sajë të presionit të madh ndërkombëtar!

Edhe pse në të gjithë botën ajo njihej si Nënë Tereza e Kalkutës, Bamirësja dhe Shenjtorja e famshme Gonxhe Bojaxhi, fituese e disa çmimeve ndërkombëtare dhe e çmimit ‘Nobel’ për Paqen në vitin 1979, nuk e fshehu kurrë origjinën e saj shqiptare, madje duke kërkuar që nga viti 1969, nëpërmjet kanaleve diplomatike franceze, italiane etj.,(ku u angazhuan krerët më të lartë të diplomacisë së këtyre dy shteteve), që të vizitonte nënën dhe motrën e saj që jetonin në Tiranë.

Por edhe pse lidhur me kërkesën e vazhdueshme për të vizituar atdheun e saj, asokohe dhe më pas u angazhuan disa prej diplomatëve kryesore të këtyre dy shteteve Perëndimore me të cilat Tirana zyrtare kishte marrëdhënie diplomatike, regjimi komunist i Enver Hoxhës, nuk e lejoi atë kurrsesi të vinte dhe të shikonte nënën e saj që ishte në momentet e fundit të jetës dhe Age Bojaxhi, u nda nga jeta me pengun e madh që s’mundi ta shihte edhe njëherë të bijën e saj, Gonxhen, të cilën s’e kishte pare, që kur ajo ishte fëmijë, kohë kur ajo ishte larguar nga shtëpia për t’u bërë murgeshë.

Por edhe pas kësaj, Nënë Tereza e Kalkutës, siç njihej ajo në të gjithë botën për shkak të misioneve të saj të bamirësisë në ndihmë të të varfërve dhe të vobektëve kudo që ata ndodheshin, në të gjitha skajet e globit, jo vetëm që nuk u zemërua me ata që nuk e lejuan të shihte nënën e saj, para se të ndërronte jetë, por përkundrazi, u lut për ta dhe vijoj të kërkonte pa u lodhur, për vite me radhë, që ajo të vinte një ditë në vendlindjen e të parëve të saj, qoftë dhe për të vënë një tufë me lule mbi varrin e nënës dhe motrës së saj, që tashmë ishin larguar nga jeta.

Por kërkesat e saj, për dy dekada (nga viti 1969, deri në 1989-ën), hidheshin poshtë me pretekste nga më absurdet nga ana e regjimit komunist të Enver Hoxhës dhe më pas, pasuesit të tij, Ramiz Alisë e Nexhmije Hoxhës, të cilët shikonin pas saj dhe njerëzve që e shoqëronin: një “agjente të Vatikanit”, etj.!

Lidhur me këto si dhe të gjithë kalvarin e saj prej më shumë se dy dekadash për të ardhur në Shqipëri, ku mendonte që të hapte Shtëpitë e Bamirësisë, siç kishte bërë në vende të ndryshme të botës, si dhe arsyen e vërtetë sepse Ramiz Alia dhe Nexhmije Hoxha, vendosën që ta pranonin atë në vitin 1989, kur dhe erdhi për herë të parë në atdheun e saj, bëhet fjalë në shumë dokumente arkivore, ku ndodhet një korrespondencë ndërmjet Ministrisë së Punëve të Jashtme në Tiranë me Komitetin Qendror të PPSH-së dhe disa prej përfaqësive diplomatike shqiptare të akredituara në Perëndim, si Romë, Paris, etj., me telegrame, relacione, raporte, informacione, urdhëresa, nota diplomatike, ftesa, artikuj gazetash të shtypit botëror, revista, flet-palosje, fotografi, etj., etj., të cilat publikohen për herë të parë nga Memorie.al., në rubrikën historike dossier, duke filluar nga ky numër.

Pjesa e pestë – Vijon nga numri i kaluar

Raport-informacion i Kryetarit të Kryqit të Kuq Shqiptar, Ciril Pistoli, lidhur me bisedat e zhvilluara me Nënë Terezën, gjatë shoqërimit të saj nëpër Shqipëri

I n f o r m a c i o n

Shokut Jorgo Melica

Gjatë bisedave me Nënë Terezën, në sallën e pritjes në aeroport dhe gjatë udhëtimit me makinë u fol për gjërat e mëposhtme:

Mbasi e pyeta, tha se nuk din shqip, pasi nuk ka pasur mundësi ta praktikojë me ndonjë tjetër, sepse në Kalkuta nuk ka shqiptar, por din serbishten sepse e ka folur me disa murgj jugosllavë që ndodhen atje.

Mesa munda të marr vesh, ajo e kuptonte shqipen, recitoi disa vargje të një lutjeje fetare dhe kur u largua nga Tirana, në Shtëpinë e Pritjes, foli disa fraza të shkëputura shqip dhe Motra Marije, shoqëruesja e saj, tha se po të rrijë një kohë më të gjatë, ajo do të fliste shqip, do t’i kujtoheshin fjalët.

Të enjten më erdhi në shtëpi, Dodona Vila, e bija e Sabri Qytezës – aktivista i kohës së Rilindjes, e cila ka pasur shoqëri me nënën dhe motrën e Nënë Terezës. Ajo më tha se Nënë Tereza e din shqipen, sepse ajo ka lexuar në vitin 1952, letra që kjo i dërgonte Ages dhe ishin shqip. Dodona më tha se Kolë Bojaxhiun, e kanë helmuar serbët.

Një pyetje për gjendjen e shëndetësisë së popullit. U bisedua për SIDA-n. Më tha se nëse vendi ynë do marri pjesë në konferencën ndërkombëtare shumë të gjerë që do të zhvillohet në Romë. Kur u largua më tha se do t’i thotë kryetarit të konferencës, të na dërgojë ftesë. Unë e njoftova se në Shqipëri nuk ka SIDA, se kemi nxjerrë kuadro për specializim jashtë dhe për diagnostikimin e sëmundjes.

Në pyetjen, a keni qenë në Jugosllavi dhe Kosovë, ajo u përgjigj, se në Jugosllavi ka qenë disa herë, por jo në Kosovë. Me preokupacion më tha se tani gjendja në Kosovë është e rëndë dhe e ndërlikuar.

LEXO EDHE:  Këshilli i Ambasadorëve Shqiptarë përshëndet marrëveshjen Kosovë-Serbi/ Normalizimi i marrëdhënieve përmbyllet vetëm me njohjen e pavarësisë

LEXO EDHE:  Ligji i plehrave në Shqipëri, shqetësim për SHBA

Pyeti nëse vendi jonë ka institucione bamirësie. Unë i fola për Shtëpitë e Pleqve, që mbahen nga shteti. Më tha se institucione të tilla ajo ka ngritur në Bashkimin Sovjetik, në Kinë, në Kubë, etj. Mendoi të ngrejë një të tillë në Shqipëri dhe dëshironte të sjellë këtu për këtë qëllim, katër motra. Këtë mundësi e ka theksuar disa herë.

Kur e përcollëm, më la përshtypjen se ka mbetur e kënaqur nga vizita, gjatë udhëtimit me makinë duke parë njerëz rrugës, tha se janë të kënaqur dhe të qeshur. Kur shikonte arat e mbjella, të punuara, të gjelbërta, pyeti kështu janë edhe krahinat e tjera të Shqipërisë?

Tha se do qëndroj një ditë në Romë dhe më pas do të shkonte në Kalkuta dhe pas disa ditësh do të shkonte në Kinë.

Ciril Pistoli

Tiranë, 18. 8. 1989

Informacion mbi shtëpinë e familjes Bojaxhiu dhe varret e tyre në varrezat e Tiranës

Të dhëna për shtëpinë dhe varret Bojaxhinjëve

Shtëpia e Bojaxhinjëve është në Rrugën “Hajdari…” (në krah të Ministrisë së Tregtisë së Brendshme), Nr. 41.
Në këtë shtëpi Roza (Drandia) dhe Agia kanë banuar para çlirimit deri nga viti 1944 – 1945.
Shtëpia nuk ka qenë pronë e tyre, kanë banuar me qera.
Shtëpia është blerë me kohë nga Hamdi Zajmi, i cili banon edhe sot. Familje e mirë Kosovare.
Shtëpia origjinale është restauruar nga Matish Ruka, siç ka qenë, rrugica, porta e shtëpisë dhe oborri, me ndonjë ndryshim të vogël.
Shtëpia ka ambiente të mira dhe mund të vizitohet.
Varret

Roza Bojaxhiu

1889 – 1972

Varret në parcela 33

Rradha 2

Varri 5

Varri pa fotografi, pjesa e fundit është thyer, ka nevojë të rregullohet dhe të pastrohet mermeri nga myshqet e ndryshku.

Duhet të rregullohet dhe pastrohet parcela ku ndodhet.
Age Bojaxhiu

1913-1972

Parcela 11

Rradha 2

Varri 24

Varri është prej mermeri me fotografi. I mbajtur shumë mirë. Duhet të lahet mermeri dhe të pastrohet parcela.

Letra e Nënë Terezës për Jorgo Melicën, Kryetarin e Komitetit të Miqësisë dhe Bashkëpunimit me Botën e Jashtme

I nderuar Z. Melica

Ju u kujdesët shumë mirë për gjithçka gjatë vizitës sime të parë në Shqipëri. Po ju shkruaj në mënyrë që të vazhdojmë të punojmë së bashku.

Duke qenë se ende nuk jam në gjendje të udhëtoj, i kërkova Zhan-it të vinte për t’u takuar me Ju. Mora një letër nga Presidenti dhe shpresoj se ju së bashku do t’i shqyrtoni detajet.

Kam besim të plotë tek ju për sa i përket kësaj çështjes. Interesi i saj i vetëm është që të punojë nën drejtimin tim dhe të flasë në bazë të dëshirave të saja. Të jeni të sigurtë se Zhani do të respektojë çdo konfindicialitet.

Dëshira ime ishte më e madhe, që të mund të vijmë së bashku me motrat këtë vit në Shqipëri. Shteti tregon një kujdes të mrekullueshëm për nevojat e gjithë popullit shqiptar, por është e pamundur ta ketë “gjithë dashurinë e ëmbël dhe kujdesin”.

Këtë do ta sjellim ne. Unë jam shqiptare dhe në këtë frymë, unë do ofroj dashurinë e ëmbël”.

Ju faleminderit për telegramin si dhe për lutjen dhe urimet që më dërgonit për shërimin tim nga sëmundja që kalova.

Jam shumë e prekur nga mirësjellja juaj dhe i lutem Zotit t’ju japë bekimet e Tij, për Juve dhe familjen tuaj.

Ruani gëzimin e dashurisë për Zotin me njëri tjetrin dhe ndaheni këtë gëzim me të tjertë.

Zoti ju bekoftë

Nënë Tereza

Fjala e mbajtur nga Jorgo Melica para shfaqjes së filmit dokumentar kushtuar Nënë Terezës, realizuar nga Ana dhe Zhanete Petrie

Të dashur shokë dhe shoqe, mysafirë të nderuar.

Kjo ngjarje e shënuar na mblodhi sot së bashku: Kemi prej disa ditësh në Shqipëri, njeriun e thjeshtë por me punë të madhe në botë, Nënë Terezën dhe sot kemi edhe këtu në këtë shfaqje, filmin kushtuar jetës dhe kontributit të saj, në dobi të njerëzve të varfër, të mjeruar, të sëmurë dhe të pastrehë.

Nënë Tereza, kjo bamirëse e njohur shqiptare, mbajtëse e çmimit Nobel të Paqes, erdhi në Shqipëri me dëshirën dhe mallin për të parë vendin e vet të rilindur si dhe për të bërë homazhe në varret e familjes së saj në Tiranë.

Ajo është e njohur në vendin tonë dhe kudo në botë për meritat e mëdha të humanizmit, dashurisë për njeriun, sakrificat e saj deri në vetmohimin, për të ndihmuar dhe lehtësuar nga vuajtjet, sëmundjet, plagët e luftës, katastrofat e natyrës dhe nga njerëzit e thjeshtë.

Motoja e kësaj humanisteje të madhe ka qenë dhe mbetet: “Nuk ka rëndësi se sa bën dhe sa jep për të vobektit, rëndësi ka sa ndjenjë sinqeriteti dhe dashurinë e njeriut fut në veprimin tënd”.

Me një ndjenjë të tillë të fuqishme dashurie për njerëzit, Gonxhe Bojaxhiu, njohur më vonë me emrin Nënë Tereza, do të merrte udhëtimet e saj nga Qendrat e Bamirësisë në Kalkutën e mjerimit, për në qendrat e tjera të operimit e varfërisë në botë. Udhëtoi nëpër vendet e Amerikës Latine në Afrikë edhe në Europë e SHBA, duke falur sadopak padrejtësitë e mëdha të shoqërisë.

Ajo u përpoq kudo që shkoj, me veprimet e saj, me fjalën e thjeshtë dhe të mençur, të ndihmonte që njerëzit të ndjejnë dashuri e ofronin për miliona njerëz të varfër në botë dhe mungesën e kësaj ndjenje, ajo e konsideron si varfërinë më të madhe.

Për personalitetin e saj, kontributin e saj, më shumë do të mësojmë nga filmi që do të shfaqet tani.

Përfitoj nga rasti, që edhe në emrin tuaj, të uroj Nënë Terezën, që ditët e qëndrimit në Shqipëri të jenë sa më të dobishme dhe të gëzueshme, duke u ç’mallur me njerëzit dhe tokën e mëmëdheut dhe duke i uruar gjithnjë shëndet, jetë të gjatë dhe suksese në misionin e saj fisnik.

Ky film “Nënë Tereza” që është prodhuar nga regjizorja Ana Petrie dhe Zhanet Petri, e cila shoqëron në vendin tonë Nënë Terezën dhe është e pranishme edhe në këtë shfaqje, është shfaqur në shumë vende të botës dhe është nderuar me çmime të ndryshme.

Relacioni i misionit shqiptar në OKB për letrën e Nënë Terezës dërguar ministrit të Punëve të Jashtme, Reiz Malile

Misioni i Përhershëm

I Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë

Pranë Organizatës së Kombeve të Bashkuara

320 EAST 79th STREET

NEW YORK N.Y.10021 New York, me 8 tetor 1989

Prot.Nr.375

Lënda: Dërgohet letra e Nënë Terezës drejtuar sh. R. Malile

MINISTRISË SË PUNËVE TË JASHTME

Tiranë

Bashkëlidhur ju dërgojmë letrën që Nënë Tereza i drejton ministrit të Punëve të Jashtme të RPS të Shqipërisë, Reis Malile. Letra është dorëzuar në misionin tonë nga Zhanete Petrie, shoqëruese e nënë Terezës gjatë udhëtimit të saj në Shqipëri./Memorie.al

LEXO TE PLOTE
Lajme të Rekomanduara: