Connect with Us

BE, sinjal paralajmërues drejt Polonisë

Blog

BE, sinjal paralajmërues drejt Polonisë

Publikuar

-

Për herë të parë BE po e shoqëron respektimin e vlerave themelore me pasoja të drejtpërdrejta financiare. Disa qytete polake të shpallura “Zona të pastra prej LGBT-ve” përjashtohen nga fondet e BE-së.

Ende nuk dihet zyrtarisht se cilat qytete do të përjashtohen nga fondet e BE-së për binjakëzimin e qyteteve, por sipas raporteve të mediave, ndër ta do të jetë qyteti Tuchow. Kryetarja e Bashkisë së qytetit, Magdalena Marszałek, tha se “ende nuk kemi marrë letër zyrtare nga Komisioni i BE, por unë i kam njoftuar anëtarët e Këshillit se nuk do të marrim asnjë fond prej BE-së”. Ajo vetë kishte qenë kundër “Rezolutës kundër ideologjisë LGBT”, por në fund anëtarët e këshillit bashkiak që i takojnë partisë në pushtet PiS vendosën si deshën, sepse kanë shumicën në këshillin e qytetit. Pasojat e para pasuan – qyteti francez Saint-Jean de Braye dhe ai holandez Nieuwegein e ndërprenë binjakëzimin me qytetin polak Tuchów.

Polen LGBT Free Zone (Bartosz Staszewski)

Edhe qyteti Schwerte në NRW e ndërpreu binjakëzimin dhe bashkëpunimin 30-vjeçar me qytetin polak Nowy Sącz. “Vendimi i këshillit tuaj bie ndesh me idenë evropiane për diversitetin,” i shkruajti kryetari i bashkisë së Schwertes, Dimitrios Axourgos, homologut të tij polak, Ludomir Handzel.

Ose fonde evropiane ose homofobi dhe mungesë parash

Krzysztof Śmiszek nga Partia e Majta Polake thotë se pasojat financiare nuk janë befasuese. Ai i sheh vendimet e Komisionit të BE-së si një “pasojë natyrore të masave me motive homofobe në disa komuna. Ose respektim të të drejtave të njeriut, dhe të vlerave dhe fonde evropiane ose homofobi dhe mungesë parash – kjo është edhe një zgjedhje civilizatore”, tha Krzysztof Śmiszek, i cili edhe vetë bashkëjeton me një burrë.

Sipas tij ndoshta bashki të tjera do të kenë tani frikë që t’i shpallin qytetet e tyre “Zona të pastra prej LGBT-ve”, por masat për ndëprerjen e fondeve për binjakëzimin e qyteteve me siguri do ta shtojnë frymën kundër BE-së.

Retorika anti-LGBT e pranishme kudo

LEXO EDHE:  Dezinformimi për Coronavirus/ BE kërkon raporte mujore nga Facebook, Google dhe Twitter

Retorika kundër LGBT-ve është e pranishme jo vetëm tek politikanët lokalë. Edhe presidenti polak, Andrzej Duda tha në fushatën e tij zgjedhore “tani po mundohen të na mbushin mendjen se LGBT janë njerëz, por LGBT është një ideologji” të cilën ai e quan “neobolshevizëm”. Dhe në zonat ku Andrzej Duda fitoi shumicën e votave, një numër i madh komunash dhe bashkish kanë nënshkruar rezoluta anti-LGBT.

Deutschland | Protest in Berlin gegen so genannte LGBT Freie Zone in Polen (DW/W. Szymanski )

Shoqata konservatore e juristëve “Ordo Iuris” ka ndihmuar në përpilimin e një “Karte të të Drejtave të Familjeve” dhe në të edhe pse nuk përmendet fjala LGBT martesa përcaktohet vetëm si lidhje mes burrit dhe gruas. Avokati Nikodem Bernaciak, i cili është po ashtu anëtar i kësaj shoqate, është zemëruar nga vendimi i Komisionit të BE-së.  “Karta e të Drejtave të Familjes nuk përmban kurrfarë ideologjie dhe fjala “LGBT” as nuk figuron fare në të. Kjo kartë synon të theksojë mbrojtjen e martesës dhe të nxisë politika miqësore ndaj familjes” – tha ai për DW.

Edhe ministri polak i Drejtësisë, Zbigniew Ziobro, deklaroi se veprimi i Komisionit të BE-së për të përjashtuar nga fondet e BE-së qytetet që e kanë shpallur veten “Zona të pastra prej LGBT-ve” është “i paligjshëm”. Ziobro thotë se komisionerët e BE-së marrin vendime mbi baza ideologjike dhe duke iu referuar traktateve të BE-së. “Komisioni i BE-së dhe të gjitha autoritetet e BE-së janë të detyruara të respektojnë identitetin kombëtar të vendeve anëtare përkatëse.”

Për BE-në dhe Brukselin ky hap është një veprim simbolik që duhet të shërbejë si një sinjal për të ardhmen. Për herë të parë respektimi i vlerave themelore nuk po kërkohet jo vetëm në mënyrë retorike, por po shoqërohet edhe me pasoja të drejtpërdrejta financiare për gjashtë qytete polake që e kanë shpallur veten “Zona të pastra prej LGBT-ve” ose që kanë miratuar rezolutën për të drejtat e familjes./ DW

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
1 Koment

1 Koment

  1. Edmond

    31 Korrik, 2020 at 7:36 pm

    Mire ja u kane bere polaket ,cfare m…t LGBT ju sh….fte kina robt ,plerat e ndyra te degjeneruarit e Europes Kurve!

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Rrethimi i Sirakuzës/ Si e ndali një matematikan, ushtrinë e frikshme romake

Publikuar

-

Nga

Kur një grupim i vogël ushtarësh romakë u nisën t’u ngjiteshin në fshehtësi mureve rrethuese të Sirakuzës në vitin 212 Para Erës Sonë, ata synonin t’i jepnin fund një rrethimi gati 2-vjeçar, që e kishte nevrikosur por edhe demokralizuar ushtrinë romake.

Ishte festa e Artemisës, Perëndeshës së Gjuetisë dhe e Natyrës. Dhe ndonëse po festohej nga grekët brenda mureve të qytetit, errësira e natës dukej se i favorizonte romakët e rraskapitur nga lufta e gjatë. Sirakuzianët ishin bërë shumë të sigurt në aftësitë e tyre mbrojtëse.

Por nga ana tjetër, ata kishin arsye të besonin në suksesin e tyre. Sa herë që romakët kishin tentuar të ngjiteshin dhe kapërcenin muret e qytetit, banorët ia kishin dalë që t’i sprapsnin ata. Për gjeneralin dhe njëherazi prokonsullin romak, Markus Marselus, ajo fushatë kishte rezultuar të ishte një katastrofë e vërtetë.

Shumë anije ishin mbytur, dhe shumë ushtarë kishin vdekur. Vendimi i tij për të rrethuar qytetin, kishte shkaktuar pasojat e veta. Tashmë fitorja apo humbja varej nga ushtarët e tij më të mirë. Marselusi e dinte burimin e problemeve të ushtrisë së tij, dhe arsyen se përse qyteti dukej i padepërtueshëm.

Mbrojtjes së qytetit, i ishte bashkuar një inxhinier vendas. Por ai nuk ishte njeri i zakonshëm i mekanikës dhe i matematikës. Ishte Arkimedi, ai që kishte orkestruar rezistencën e patundur të Sirakuzës, dhe ishte madhështia e tij, ajo që i frenoi romakët për më shumë së 2 vjet para portave të qytetit.

Armiku i vërtetë i romakëve, ishte pikërisht mendja e këtij njeriu. Arma që ai përdori kundër tyre ishte shkenca. Një ushtri e tërë ushtarësh profesionistë, po humbte përballë gjenialitetit të një njeriu. Edhe sot e kësaj dite, Arkimedi konsiderohet si shkencëtari dhe inxhinieri më i madh i Greqisë së lashtë.

I njohur për shpikjet dhe njohuritë e tij mbi matematikën, ai ishte një njeri, mendja e të cilit e kapërceu shumë kohën kur jetoi. Ai la pas një trashëgimi të madhe në një larmi fushash shkencore, duke e quajtur qasjen e tij ndaj studimeve të tilla komplekse si metoda “mekanike”.

Një filozofi e fokusuar në të kuptuarit e botës përmes matematikës, fizikës, inxhinierisë dhe astronomisë, e përshkoi gjithë punën e tij. Ndonëse dimë më shumë mbi Arkimedin sesa çdo shkencëtar tjetër të kohës së tij, shumë nga ato që dihen, na vijnë përmes historive dhe tregimeve anekdotike.

Legjendat që rrethojnë mbrojtjen prej tij të Sirakuzës, pasqyrojnë respektin dhe nderimin e jashtëzakonshëm që bota ka pasur për të gjatë historisë. Sirakuza, ishte një qytet-qytet në bregdetin lindor të Siçilisë, i themeluar në vitin 734 Para Erës Sonë nga grekët e Korintit dhe Teneas.

Duke qenë një nga shtetet më të fuqishme deri në kohën e periudhës së Greqisë klasike, Sirakuza luajti një rol kryesor në luftërat midis superfuqive të kohës. Vendndodhja e saj strategjike në Detin Jon, dhe aleanca e saj me Spartën, mjaftoi që Athina ta pushtonte Siçilinë, dhe të sulmonte Sirakuzën në vitin 431 Para Erës Sonë, në kulmin e Luftës së Peloponezit.

Athinasit nuk do ta merrnin kurrë veten nga katastrofa që pasuan në fund të asaj lufte. Humbja e tyre në Siçili, do të shënonte një kthesë të madhe, që në fund do të çonte në fitoren e Spartës. Me gjithë pozitën e saj delikate, Sirakuza mbeti një fanar i artit, shkencës dhe tregtisë.

Ajo arriti një nivel të madh arritjesh kulturore, duke rivalizuar vetë Athinën. Në kohën e Arkimedit, sirakuzianët vazhdonin ta kishin një reputacion të tillë. Por ndryshimi i kohërave, do të nxiste ambiciet e dy fuqive të mëdha. Roma dhe Kartagjena, e kishin përfunduar tashmë Luftën e Parë Punike në vitin 241 Para Erës Sonë, një luftë që i dha mundësinë Romës të kontrollonte ishullin e Siçilisë.

Megjithëse ishulli u bë një provincë e Republikës Romake, Sirakuza e ruajti pavarësinë dhe ndikimin e vet brenda botës Mesdhetare. Qytet-shteti përjetoi një periudhë paqeje kur drejtohej nga mbreti sirakuzian Heiro II. Ndihma e tij gjatë luftës për Romën, kishte sjellë një aleancë me fuqinë italiane në rritje.

Arkimedi mbajti një lidhje të ngushtë me mbretin e Sirakuzës, duke u përdorur shpesh nga ky i fundit për të zgjidhur problemet komplekse dhe më të vështira të qytetit. Nga shpikja e një pompe uji për të larguar ujërat e shiut nga anijet, deri tek testimi i sasisë së arit në kurorën e mbretit, gjenialiteti i Arkimedit e bëri atë shkencëtarin më të famshëm dhe të respektuar të kohës kur jetoi.

Kur ishte i ri, Arkimedi studioi në kryeqendrën kulturore dhe shkencore të botës greke:qytetin prestigjoz të Aleksandrisë. Duke ndjekur gjurmët e matematikanëve të famshëm si Euklidi dhe Eratosteni, njohuritë e tij të thella në gjeometri dhe fizikë, ishin pa asnjë dyshim produkt i pedagogëve të tij shumë të përgatitur.



Kur u rikthye në vendlindjen e tij në Sirakuzë, për të zgjidhur problemet e mbretit Heiro II, ai ishte më shumë se sa i përgatitur që të vinte në zbatim aftësitë e tij në shërbim të mbretit. Por sipas historianit romak Plutark, ai e shihte këtë gjë si diçka të mërzitshme dhe një humbje kohe.

LEXO EDHE:  Lufta me koronavirusin/ BE sjell 20 mijë teste në Shqipëri

LEXO EDHE:  Lehtësimi i dialogut Kosovë-Serbi, mundësi që BE-ja të kompensojë gabimet e shumta me Ballkanin

Krenaria dhe pasioni e shtynë përtej kufijve të matematikës dhe fizikës, drejt arritjes së një kuptimi më të mirë të botës përreth. Ndaj fokusimi tek detyrat e parëndësishme që i kishte vënë mbreti, ishin një shkëputje nga puna e tij e vërtetë.

Por kur Heiro II i kërkoi të ndërtonte një pajisje mekanike për mbrojtjen e qytetit, Arkimedi pranoi. Pas vdekjes së Heiros II në vitin 215 Para Erës Sonë, një lëvizje pro-kartagjeniane brenda Sirakuzës nisi të forcohej nën sundimin e nipit të tij, Hieronimit.

Megjithëse ai dhe drejtuesit e tjerë pas kësaj lëvizje u vranë shpejt, qeveria e re republikane që u ngjit në pushtet. lidhi një aleancë me Kartagjenën. Kjo ngjarje ishte i mjaftueshme që Roma ta shihte qytetin-shtetin e famshëm si një kërcënim në rritje për praninë e saj në Siçili. Në vitin 214 para Erës Sonë, të dy shtetet i shpallën luftë njëra-tjetrës. Edhe pse Roma ishte e zënë me luftën kundër Kartagjenas në Luftën e Dytë Punike, ajo gjeti kohë dhe mundësi për të sulmuar Sirakuzën. Mark Marselusi e rrethoi qytetin nga toka dhe deti në vitin 213. Përballë detyrës së vështirë për të kapërcyer fortifikimet e mirë-ndërtuara të Sirakuzës, gjenerali romak dhe ushtria e tij u zmbrapsën pas çdo sulmi që ndërmorën. Me Arkimedin pas mureve, ushtarët dhe qytetarët sirakuzianë ishin të gatshëm të përdornin mjetet e krijuara prej tij.

Një nga shpikjet e tij më të famshme, ishte një “mur’ i madh pasqyrash që mund t’i vinte flakën anijeve romake, duke e pasqyruar aty dritën e diellit. Një pajisje tjetër ishte Klauza e Arkimedit, e përshkruar si një vinç i madh që kapte anijet në det nga direku, i ngrinte peshë në ajër dhe i lëshonte prapë në det me një efekt shkatërrues.

Përveç instrumenteve të reja që besohet se ndërtoi, pjesa më e madhe e mbrojtjes u garantua nga një përdorim më tradicional i fizikës në luftë. Pajisjet e rrethimit dhe artileria, ishin armët e tij kryesore të sirakuzianëve në luftë kundër Romës. Pas shumë humbjesh të mëdha, Marselusi nuk kishte më luksin të ndërmerrte më sulme të drejtpërdrejta.

Ai u detyrua ta mbante ushtrinë jashtë mureve të qytetit, duke pritur ndonjë avantazh. Por romakët nuk mund ta ruanin aq mirë bllokadën e tyre në det, sa për të penguar hyrjen e të gjitha furnizimeve në Sirakuzë. Ndaj ajo që nisi si rrethim, u shndërrua në një ngërç.

Ushtarët romakë që iu ngjitën mureve rrethuese të Sirakuzës në vitin 212, duhet të kishin parashikuar me ankth disa kurthe të çuditshme të vendosura nga Arkimedi, për t’i asgjësuar ata. Por festivali i Artemisës, i kishte shpërqendruar sirakuzianët, duke u siguruar romakëve kohën e nevojshme për të hapur portat, dhe për ta lejuar ushtrinë romake të sulmonte qytetin.

Duke pasur një respekt të madh për armikun e tij legjendar, Marselusi i urdhëroi trupat e tij ta gjenin Arkimedin dhe t’ia çonin të padëmtuar.

Duke mos ditur asgjë që po ndodhte, shkencëtari po punonte mbi projektet e tij që kishte lënë pas dore. I entuziazmuar nga zbulimet e veta, ai e injoroi urdhrin e një grupi ushtarësh romakë që të shkonte me ta tek gjernerali Marselus. Ai donte të mbaronte punën që kishte nisur, dhe këmbënguli ta përfundonte atë përpara se të largohej.

Arsyet se përse u vra prej tyre ndryshojnë sipas burimeve. Sipas shkrimtarit romak Valer Maksimus fjalët e tij të fundit ishin “Noli obsecro, istum disturbare” ose “Mos hyni, ju lutem mos më shqetësoni!”, duke iu referuar pajisjes që ai kishte mbi rërë.

Pavarësisht nëse kjo është e vërtetë apo jo histori, fraza është një dëshmi e përkushtimit të Arkimedit ndaj shkencës dhe mistereve të saj. Ai do të mbetej një burim frymëzimi për mendjet gjeniale të kohërave të mëvonshme. Figura si Galileo Galilei apo Leonardo da Vinçi, do ta konsideronin veten dishepuj të punës së tij.

Markus Marselus, gjenerali romak që kishte qenë prej kohësh kundërshtari i tij, urdhëroi vrasjen e mënjershme të ushtarëve që e ekzekutuan Arkimedin, ndërsa u kërkoi personalisht falje të afërmve të tij. Në varrin e tij, u vendos një skulpturë që paraqet një sferë dhe një cilindër me lartësi dhe diametër të barabartë, një simbol i zbulimit të tij të preferuar në matematikë.

Në vitin 75 Para Erës Sonë, oratori i famshëm romak Ciceroni, pretendoi se e kishte gjetur varrin e tij, por në fakt vendndodhja e tij mbetet ende një mister. Pavarësisht të gjithave, trashëgimia e jashtëzakonshme e lënë pas nga një njeri më një talent të pabesueshëm, nuk mund të harrohet asnjëherë. / WarHistory Online – Bota.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Intervista / Condoleezza Rice shpjegon “Katër Kalorësit e Apokalipsit”

Publikuar

-

Nga

“Bush Center”

Condoleezza Rice, ka ushtruar detyrën e Sekretares amerikane të Shtetit në vitet 2005-2009, dhe ka qenë këshilltare e sigurisë kombëtare për presidentin Xhorxh W.Bush në vitet 2001-2005. Në këtë intervistë, Dr.Rice shpjegon rritjen e nativizmit, populizmit, izolacionizmit dhe proteksionizmit në mbarë botën, dhe ndikimin e tyre tek demokracia. Ajo flet gjithashtu mbi tensionin midis globalizmit dhe nacionalizmit; dhomat-jehonë në mediat sociale; dhe nevojën për një narrativë të përbashkët mbi demokracinë.

Në librin tuaj të vitit 2017 “Demokracia”, ju i cilësoni populizmin, nativizmin, izolacionizmin dhe proteksionizmin si “Katër Kalorësit e Apokalipsit”. Tre vjet më vonë, si ju duket se po përballen demokracitë me këta katër “kalorës”?

Jo mirë. Kriza e Covid-19, ka prirjen të forcojë disa nga tendencat drejt izolacionizmit. Shteti sovran cilësohet si “mbret” në reagimin ndaj pandemisë. Flitet për qytetarët, kufijtë, pajisjet e mia mbrojtëse. Organizatat ndërkombëtare, duket se thuajse janë anashkaluar gjatë kësaj periudhe.

Për aq sa unë kujtoj, prirja themelore drejt nativizmit, kujdesi për veten, duket se është më e fortë se sa në çdo kohë tjetër. Dhe kjo qasje kontraston shumë me reagimin ndaj sulmeve të 11 Shtatorit, apo edhe ndaj krizës financiare të vitit 2008, ku kishte një kuptim më të qartë që ato dukuri ishin “ngjitëse”, dhe se nuk mund të mbaheshin brenda disa kufijve. Do të na duhet shumë punë për të rindërtuar ndjenjën e bashkëpunimit ndërkombëtar, si një nga elementët e rëndësishëm për t’u përballur me këtë situatë të tmerrshme.

Në një vend më homogjen si Hungaria, populizmi është më shumë si një përballje e Hungarisë me botën. Këtu në SHBA, populizmi duket se mbështetet më tepër në ndarjet tona të brendshme, mes demokratëve dhe republikanëve, në ato racore, fe, fetare, midis amerikanëve të lindur këtu dhe emigrantëve. Si duhen menaxhuar këto tensione që populizmi ka sjellë në vendin tonë?

Ju keni shumë të drejtë. Reagimi i një vendi homogjen, është përmes një nacionalizmi të modës së vjetër:Kombi im kundër të tjerëve. Ndërkohë, Shtetet e Bashkuara, janë një krijesë e çuditshme. Të jesh amerikan, nuk ka lidhje me kombësinë, fenë apo përkatësinë etnike.

Ne e kemi origjinën nga andej prej nga erdhën etërit tanë, nga çdo cep i botës. E megjithatë kemi një diskutim të pakëndshëm mbi mënyrën se si e përkufizojmë “amerikanin”? Ne e ndajmë veten në grupime gjithnjë e më të vogla, secila me narrativën, ankesat dhe historinë e vet.

Dhe i gjithë debati është nëse ankesa apo narrativa ime është më e fortë se e jotja. I sakrifikuar është sensi i një narrative të përbashkët që nuk bazohet tek fisi, etnia apo kombësia jonë. Ajo bazohej në besimin se ti mund të vije nga një origjinë modeste, dhe sërish mund të bëje gjëra të mëdha, pavarësisht racës, përkatësisë etnike apo kombësisë.

Disa nga kundërshtarët tanë, sidomos Rusia, janë duke tentuar të shfrytëzojnë përçarjet tona. Ne e dimë që ata kanë investuar shumë kohë, përpjekje dhe para në aspekte të tilla si dezinformimi përmes mediave sociale. Si mund t’i përgjigjet më së miri SHBA-ja sfidave të tilla?

Së pari, ne duhet të ndihmojmë realisht në zhdukjen e përçarjeve brenda shoqërisë sonë. Rusët, kinezët dhe të tjerët janë përpjekur të shënjestrojnë popullata të pakënaqura, për t’i bërë ato edhe më të zhgënjyera me shoqëritë ku ndodhen. Dhe ky është një manual i vjetër i subversionit.

Ai daton që në epokën e Josif Stalinit, kur diktatori sovjetik foli për ndërtimin e “Kolonave të Pesta” brenda shoqërive perëndimore që kishin segmente njerëzish të pakënaqur, dhe që do të josheshin përmes Internacionales Komuniste. Ata as që do ta kishin ëndërruar, se çfarë dhurate do të ishin më vonë mediat sociale.

Ato janë shumë më efikase në identifikimin e grupeve të pakënaqura. Nëse rusët e bënë në fillim këtë ndërhyrje, turp për ta, ndërsa nëse e përsërisin, atëherë turpi do të jenë i yni.

Ne e dimë se çfarë bënë ata. Prandaj, duhet të ketë një bashkëpunim të plotë midis platformave të mediave sociale dhe qeverisë, për t’u siguruar që ata të mos ndërhyjnë më në punët tona.

E fundit, ne duhet të dalim nga dhomat-jehonë të mediave sociale. Nëse rrini vazhdimisht në shoqërinë e njerëzve që ju thonë “Amen” për gjithçka, atëherë ndërroni shoqëri. Ju e dini se çfarë ndodh kur nuk takoni njerëz që mendojnë ndryshe? Ju mendoni se ata janë ose budallenj ose të korruptuar. Dhe kjo është ajo po ndodh me ne.

Kur elitat në politikë, media, biznes, arsim apo fusha të tjera, rrinë të distancuara nga njerëzit e thjeshtë, dhe nuk i kuptojnë ankthet që ndjen qytetari i zakonshëm, si e kërcënon kjo sjellje politikën apo kulturën tonë?



Populizmi nuk është në fakt anti-demokratik. Ai mund të çojë në tendenca anti-demokratike, por ai është ne thelb anti-institucional. Ai thotë se institucionet aktuale, elitat, nuk besojnë tek qytetarët. Se ato nuk shqetësohen për interesin e qytetarëve të zakonshëm, por vetëm për të tyren.

LEXO EDHE:  Eksperti i Ekonomisë “shuplakë” Ramës/ Mos hapja e kufijve nga BE, dështim i drejtpërdrejtë i qeverisë

LEXO EDHE:  BE hap zyrtarisht kufijtë e jashtëm/ Në listë nuk bën pjesë Shqipëria

Ju e shihni rritjen e pabarazisë sociale dhe ekonomike midis elitave dhe njerëzve të thjeshtë. Dhe kjo e përforcon konceptin e distancimit të elitave. Fatkeqësisht, shumë nga përvojat e përbashkëta sociale që kemi pasur dikur, si shërbimi ushtarak, shkuarja në Kishë etj, sot nuk i kemi më në të njëjtën shkallë.

Dhe vetë elitat janë të përçara. Një kontributor tjetër i madh në këtë drejtim është globalizimi. Për ne ishte e dobishme pasja e një narrative integruese për botën. Por ata që sot lëviznin lehtësisht nëpër botë, që flasin gjuhë të ndryshme, që përfituan nga globalizimi, duket se e kanë harruar se shumica e njerëzve nuk lëviznin dikur më shumë se 35 km nga vendi ku kishin lindur.

Nuk është e lehtë t’i thuash një minatori të papunë në Virxhinian Perëndimore, se globalizmi është i mirë për ty, pasi ti mund të blesh mallra më të lira në supermarket. Ne e kemi harruar, që ndërsa globalizimi pati përfitime të jashtëzakonshme për shumicën, ai la pas shumë njerëz. Dhe ata janë të dëshpëruar dhe ndjehen të parespektuar. Prandaj nuk e habitshme që del një populist dhe u thotë: “Elitat nuk kanë pasur asnjëherë parasysh hallet e tua!”, dhe ata e besojnë këtë gjë.

Si duhet t’u përgjigjen demokracitë atyre që ndjehen të lënë pas dore, apo që e kanë humbur identitetin e tyre kombëtar ose kulturor?

Përgjigja është e ndryshme për Shtetet e Bashkuara, dhe për disa demokraci të tjera. Evropa ka një problem real, pasi evropianët u përpoqën për shkak të historisë së tyre, të mënjanonin nacionalizmin, të shtypnin identitetin kombëtar, dhe ta zëvendësonin atë me një identitet evropian.

Kjo përfaqësohej nga ideja që burokratët e pa-zgjedhur nga qytetarët në Bruksel po merrnin vendime për gjithçka, nga deficiti buxhetor i Italisë tek përbërja e djathit. Por kjo përpjekje ka dështuar. Njerëzit thanë:”Jo, unë dua të jem polak. Dua të jem anglez!”. Dhe Brexit ishte një rezultat i këtij dështimi.

Unë mendoj se Evropa do të përjetojë një periudhë shumë të vështirë, derisa të ri-gjejë një lloj ndjenje të një identiteti evropian, sidomos tani që Covid-19 i ka ekspozuar edhe më shumë ato çarje. Në SHBA, mungesa e një narrative të përbashkët ka qenë problematike.

Po kështu edhe paaftësia jonë për të biseduar mbi ndarjet kulturore dhe etnike në atë mënyrë që të pranojmë se shumë njerëz po vuajnë, dhe se ata nuk kanë qasje në një arsim cilësor për fëmijët e tyre. Ne duhet ta adresojmë këtë ndarje kulturore, ku nuk e njohim më mirë njëri-tjetrin, dhe ku po jetojmë në shoqëri shumë të ndara.

Çfarë roli luan identiteti në trazirat e fundit që po shohim, jo ​​vetëm këtu në SHBA, por në të gjithë botën?

Identiteti është një gjë e shkëlqyer, të dish kush je, se nga ke ardhur, të njohësh historinë tënde, luftërat e popullit tënd. Unë jam shumë krenare për prejardhjen time afro-amerikane. Për shkak të skllavërisë, unë jam evropiane në 40 për qind të ADN-së sime.

Pra, identiteti është një diçka komplekse, veçanërisht në një vend si yni. Problemi lind kur ti e “armatos” identitetin tënd kundër identitetit të dikujt tjetër. Kur identiteti im, më jep të drejtën të kem gjëra që ti nuk i ke. Kur identiteti im do të thotë që t’i duhet të bësh një hap pas, pasi unë kam vuajtur më shumë. Dhe kur bëhet fjalë për identitetin etnik ose racor ose fetar, kjo mund të jetë e rrezikshme.

Si mund t’i rezistojnë demokracitë e qëndrueshme kësaj pandemie, në mënyrë që të mos mposhten dot nga “Katër Kalorësit” e nativizmit, izolacionizmit, proteksionizmit dhe populizmit?

Një nga gjërat që ka funksionuar shumë mirë për ne është federalizmi. Njerëzit i besojnë natyrshëm qeverisë që u qëndron më pranë, sesa asaj që u rri larg. Demokracitë duhet t’i rikthehen parimeve të tyre thelbësore, siç është dhënia e zërit për sa më shumë njerëz që të jetë e mundur.

Demokracitë si SHBA dhe Britania e Madhe, nuk do kenë probleme. Unë shqetësohem për demokracitë e pakonsoliduara, për demokracitë e reja, ku tundimi për të shkuar drejt autoritarizmit, mund të vazhdojë shumë më tej në vende si Hungaria. Shoh me shqetësim situatën në Poloni, efektin që do ketë pandemia në vendet afrikane, dhe ato të Amerikës Latine, të vetëm kohët e fundit kanë filluar të kenë qeveri demokratike. / Bush Center – Bota.al

LEXO TE PLOTE

Blog

“Vdekja” e qytetit/ Puna nga shtëpia po e nxjerr “jashtë mode” jetesën urbane

Publikuar

-

Nga

“Vdekja” e qytetit/ Puna nga shtëpia po e nxjerr “jashtë mode” jetesën urbane

Nga Aitor Hernandez-Morales, Kalina Oroschakoff & Jacopo Barigazzi

Rreth 700 vjet më parë, qyteti i Sienës në rajonin e Toskanës në Itali, ishte një qendër e fuqishme bankare dhe proto-industriale e populluar nga mbi 50.000 banorë, një shifër që në atë kohë tejkalohej vetëm nga “mega-qytetet” mesjetare si Parisi, Londra dhe Milano.

Por në vitin 1348, kur qyteti i lulëzuar ishte në kulmin e epokës e tij të artë, gjithçka u përmbys befas nga papritur nga pandemia e “Vdekjs së Zezë”.

Në vetëm disa vjet, qyteti humbi 60 për qind të popullsisë së tij, dhe nisi një rënie të pandalshme. Ajo e rifitoi vetëm në shekullin e XX-të madhësinë që kishte para pandemisë.

Covid-19 nuk është po aq vdekjeprurës sa murtaja bubonike e Mesjetës.

Por trazirat sociale dhe ekonomike të shkaktuara prej saj, kanë lënë që tani shenjat të dukshme fizike në qytete moderne në Evropë:Qendrat e biznesit dikur të mbipopulluara, tashmë janë të zbrazëta, ndërsa njerëzit po zgjedhin të punojnë nga shtëpia.

Dyqanet dhe restorantet janë mbyllur. Transporti publik është reduktuar. Ka ndërkohë arsye të besohet se kjo pandemi, mund të ketë një ndikim edhe më të qëndrueshëm se sa paraardhëset e saj. Për herë të parë qëkur u shfaqën qytetet e para në botë rreth 6.000 vjet më parë, qendrat urbane nuk e kanë më monopolin e lidhjeve ekonomike dhe kulturore.

Për shumë punëtorë të frikësuar nga koronavirusi – por edhe për punëdhënësit që synojnë të ulin kostot për shkak të krizës ekonomike së shkaktuar – teknologjitë si video-konferencat, dokumentet e përbashkëta dhe mesazhet e menjëhershme, ofrojnë alternativa të vlefshme ndaj zyrave në godinat e kateve të larta.

Ndërkohë, shërbime si video-streaming, mediat sociale, dhe faqet e internetit si Reddit dhe Tëitter ofrojnë një shije të efektit kulturor dhe komunitetit, që ndër shekuj ka tërhequr kaq shumë njerëz në qytetet e mëdha. Sot ju nuk keni nevojë as për një bar apo klub, për të gjetur dashurinë e jetës:Aplikacione si Tinder, Bumble ose Grindr, janë shumë të gatshëm t’ju lidhin me një bashkëshort të mundshëm.

“Kjo pandemi ka potencialin të prekë realisht qytetet”- thotë Peter Klark, profesor i historisë urbane evropiane në Universitetin e Helsinkit. “Nëse nuk ka një valë të dytë, ndryshimet mund të jenë shumë më të vogla nga sa spekulojnë njerëzit. Por nëse do ketë, ne mund të shohim një ndryshim serioz të modeli evropian të ‘qytetit kulturor”- thotë ai.

Dhe në fakt, nuk ka asnjë dyshim se pandemia e ka transformuar mënyrën e punës. Në fillim të pranverës, ndërsa koronavirusi po përhapej në Evropë, kufizimet e vendosura nga qeveritë i detyruan të gjithë punonjësit, përveç atyre të sektorëve jetikë si shëndetësia dhe supermarketet, që të punojnë nga shtëpia për të frenuar rastet e reja.

Kërkesa industriale u ngadalësua ose u ndal, teksa ranë drastikisht blerjet e makinave dhe produkteve të tjera. Para masave bllokuese, teleëorking, puna online nga shtëpia, nuk ishte e zakonshme në shumicën e vendeve evropiane. Sipas të dhënave të “Eurofound”, vetëm 11 për qind e gjermanëve dhe 8 për qind e italianëve, kishin punuar “herë pas here” në distancë në vitin 2015.

Por ndërsa kriza përparoi më tej, punëtorët dhe bizneset u përshtatën shumë shpejt me realitetin e ri. Takimet e qeverive, korporatave dhe organizatave të tjera u zhvendosën në internet ; klasat mësimore u bënë virtuale ; ndërsa mori hov mjekësia online dhe terapia virtuale.

Tani ngrihet pyetja nëse këto sjellje të reja do të vazhdojnë, apo nëse shumica e njerëzve do të rikthehen në zyrat e tyre sa më shpejt që të munden. Ekonomisti i Universitetit të Stenfordit në SHBA, Nikolas Blum, ekspert për punët nga distanca, thotë se ndërsa është jorealiste të pritet që të gjithë të punojnë nga shtëpia për një kohë të pacaktuar, 50-60 përqind e popullsisë do të jenë në gjendje që ta bëjë këtë gjë.

“Një e treta e popullsisë që punon – punonjësit e zyrave, menaxherët e nivelit të lartë – mund të punojnë në 100 për qind të kohës nga distanca. Një e treta tjetër si stilistët, agjentët e pasurive të patundshme, studiuesit shkencorë, mund ta bëjnë këtë në shumicën e kohës, edhe pse ndonjëherë do të duhet të shkojnë në zyrë.

Vetëm një e treta e mbetur, nuk mund të punojë dot nga shtëpia:Shumica e këtyre njerëzve janë punonjës të sektorit të shërbimit me paga më të ulëta. Por po ashtu janë specialistët që paguhen mirë si dentistët, kirurgët, pilotët”- thotë ai.

Blum thotë se është ende herët të thuhet se sa intensiv do të jetë ndikimi i pandemisë. Por edhe nëse ka një kurë apo vaksinë ndaj Covid-19, s’ka gjasa që punonjësit e zyrave të duan të rikthehen në punë si zakonisht.



“Rrokaqiejt dhe zyrat në qendrat e qyteteve, që më parë ishin pasuritë e patundshme më të vlerësuara, janë bërë tani vende që shmangen nga njerëzit nga frika e infektimit. Unë shoh se njerëzit nuk ndihem më rehat në trena apo ashensorët e populluar. Dhe kompanitë nuk do të duan të hapen dhe mbyllen, sa herë që ka një valë të re infektimesh”- shton ai.

Madje për shkak të krizës, kompanitë po shohin mundësinë e uljes së kostove. Sipas kompanisë BNP Paribas Real Estate, investimet mbi njësitë tregtare, ranë me 44 për qind në gjithë Evropën midis mesit të marsit dhe fundit të majit. Kjo prirje ka të ngjarë të vazhdojë, teksa kompanitë e teknologjisë si Tëitter dhe Google kanë njoftuar planet e tyre që punonjësit e tyre të vazhdojnë të punojnë në distancë.

LEXO EDHE:  Eksperti i Ekonomisë “shuplakë” Ramës/ Mos hapja e kufijve nga BE, dështim i drejtpërdrejtë i qeverisë

LEXO EDHE:  BE hap zyrtarisht kufijtë e jashtëm/ Në listë nuk bën pjesë Shqipëria

Ndërkohë një studim i ri i kryer nga Instituti Ifo në Gjermani, tregon se 54 për qind e bizneseve duan të përdorin tani e tutje më shumë punën nga shtëpia. Kreu i Facebook Mark Zukerberg ka thënë se pret që gjysma e fuqisë punëtore të kompanisë të punojë nga shtëpia dekadën e ardhshme, dhe punonjësit që u transferuan në zona më pak të shtrenjta, do të pësojnë ulje të pagës në përputhje me koston e re të jetesës.

Fundi i punës në zyra, nëse do të ndodhë, do ta shndërronte rrënjësisht peizazhin urban. Duke mos pasur nevojë të dalin herët në mëngjes nga shtëpia për të shkuar në punë, punonjësit do të jenë të lirë të shëtisin më shumë në periferi dhe fshat.

Evropa ka një traditë të gjatë të banorëve të pasur të qytetit që ikin në fshat për shkak të Murtajës, duke lënë në qytet shtresën e varfër dhe punëtore. Në kryeveprën e Xhovani Bokaçio “Dekameroni”, fiorentinët e pasur ikin në fshatrat e Toskanës për t’i shpëtuar “Vdekjës së Zezë”.

Gjatë krizës së koronavirusit, elitat urbane në vendet më të goditura si Spanja dhe Franca, u larguan nga qyteti për në zonat rurale më të gjelbërta dhe më të sigurta. Ish-kryeministri spanjoll Hoze María Aznar, shkoi në vilën e tij në Marbela, në vend se ta kalonte karantinën në Madrid.

Nëse ka valë të mëtejshme të koronavirusit, apo vijon të përhapet puna nga shtëpia, kjo prirje mund të kopjohet lehtësisht nga shumica. E përse të paguhet një qira e lartë në qytet për një apartament të bollshëm, kur mund të kesh një karrierë po aq tërheqëse nga një shtëpi në kodrat e periferisë?

Por edhe nëse puna online bëhet dominuese, jo të gjithë do të jenë në gjendje – apo do të duan – të ikin në periferi apo fshat. Dhe ata që do të qëndrojnë, mund ta shohin qytetin të bëhet një vend shumë më i ndryshëm. “Qytetet do të jetë më të lirshme, pasi do ketë më shumë hapësira në dispozicion. Kjo mund të ndihmojë në adresimin e krizës së përballueshmërisë që shohim në qendrat urbane… Por nga ana tjetër, kjo do krijojë shumë boshlleqë”- thotë Blum.

Nëse mbyllen shumë zyra, me siguri shpenzimet urbane mund të bien me një të tretën. Në një lagje të Brukselit, largimi i eurokratëve dhe punonjësve të zyrave, ka çuar në mbylljen e një prej kafeneve më të njohura të zonës.

Me më pak biznese tatimpaguese, dhe me një pjesë më të madhe të banorëve të varfëruar, ndoshta të papunë, qeveritë lokale të qyteteve ka të ngjarë të shohin një rënie të të ardhurave të tyre tatimore, dhe kjo përfundimisht mund të ndikojë tek shërbimet publike.

Nga ana tjetër, shkuarja për të jetuar në fshat, është diçka më e lehtë të thuhet sesa të bëhet, sidomos për banorët e qyteteve që janë mësuar me një jetë sociale shumë aktive. Zonat rurale, nuk kanë infrastrukturën që përdorin banorët e qyteteve të sotme, thotë Apostolos Cicikostas, kreu i Komitetit të Rajoneve në Greqi.

“Si mund të punosh nga shtëpia në një zonë rurale, pa pasur një internet me bandë të gjerë? Si mund t’i rritësh fëmijët, nëse nuk ke aty shkolla të përshtatshme? Si të veprosh nese prekesh nga koronavirusi, por nuk ke shërbimin e duhur spitalor në zonë?”- pyet ai.

Fati i qyteteve, do të varet në një masë të madhe nga vendimet që do të marrin politikëbërësit. Ndërsa liderët e BE premtojnë një fond rimëkëmbje prej 750 miliardë eurosh, bashkë me buxhetin e ardhshëm 7-vjeçar të bllokut, autoritetet rajonale janë të prirura të përdorin programet e stimulimit të Brukselit jo vetëm për të ndihmuar qytetet e mëdha, por edhe rakonet më të prapambetura dhe të harruara të Evropës.

Sipas të dhënave të Eurostat në vitin 2018, 44.8 përqind e popullsisë së BE-së jeton në qytet, 36 për qind në të ashtuquajturat zona të ndërmjetme si qyteza dhe periferi, dhe 19.2 për qind në zonat rurale. Cicikostas mendon se fondet e BE-së duhet të shkojnë drejt investimeve kryesore, siç është rrjeti i transportit dhe infrastruktura digjitale në zonat rurale.

Por jo të gjithë janë të bindur se koronavirusi, mund të sjellë fundin e qendrës së gjallë të qytetit. Xhuzepe Sala, kryebashkiaku i Milanos, një nga qytetet italiane më të prekura nga koronavirusi, tha për “Politico” se nuk ka menduar ndonjëherë “të jetoj përherë në shtëpinë që kam në Liguria”. Ai nuk mendon se në një periudhë afatgjatë, qytetet do të kërcënohen seriozisht nga pandemia.

“Ka 30 vjet që diskutohet se njerëzit janë të lodhur me jetën në qytet, por realiteti ka treguar se nuk është kështu”- thotë ai. Por ndërkohë Sala e pranon, se kriza e fundit shëndetësore do t’i detyrojë qytetet – tashmë nën presion nga ndryshimi i klimës, ndotja e ajrit dhe rreziqet e tjera mjedisore – që të rishikojnë qasjen e tyre zhvillimore.

Marrë me shkurtime nga “Politico.eu” – Bota.al

LEXO TE PLOTE