Connect with Us

Turqia në Ballkan/ Një marshim i saj drejt Perëndimit

Blog

Turqia në Ballkan/ Një marshim i saj drejt Perëndimit

Publikuar

-

Çështja e “Shën Sofisë”/ Erdogan: Vendimi ka të bëjë me kombin turk dhe me asnjë tjetër!

Nga Andrei Isaev “Modern Diplomacy”

* Rajoni i Ballkanit, po bëhet tërheqës për një spektër të gjerë lojtarësh të huaj – nga Pekini në Uashington, dhe nga Brukseli në Riad. Por ai paraqet një interes të madh edhe për Ankaranë. Për Turqinë, rajoni i Ballkanit është i rëndësishëm në aspektin historik, kulturor, politik dhe ekonomik, duke luajtur rolin e një “urë” drejt Evropës.

Për më tepër, paradigma e politikës së jashtme turko-islamike, e stimulon Ankaranë të hidhet në veprim:shumica e popullsisë turke janë myslimanë, ndërsa Rexhep Taip Erdogan po e pozicionon veten si “mbrojtësi” kryesor i botës islamike. Dhe vitet e fundit, autoriteti i tij si një mbrojtës i “metit”, bashkësisë islamike të Ballkanit, është në rritje.

Myslimanët përbëjnë pjesën më të madhe të popullsisë në Shqipëri, Kosovë, Bosnje dhe Hercegovinë, dhe krahinën e Sanxhakut në Serbi). Ndërkohë në Maqedoni dhe Malin e Zi përqindja e myslimanëve është respektivisht 33 dhe 17 për qind.

Për më tepër, gadishulli balkanik është shtëpia e rreth 1.5 milionë turqve të Ballkanit, përkundër faktit se shumë prej tyre emigruan në Turqi, dhe se Turqia dhe Greqia kryen mes tyre një shkëmbim të popullsisë pas Luftës së Dytë Botërore.

Ankaraja nisi të shfaq një interes gjithnjë e në rritje ndaj Ballkanit pas shpërbërjes së Jugosllavisë. Por ajo që i dha një impuls të ri, ishte ngjitja në pushtet në vitin 2009 e Ahmet Davutoglu, që shpalli se Turqia do të merrte përsipër rolin e ndërmjetëses midis BE-së dhe vendeve të rajonit, duke kontribuar kësisoj në afrimin dhe integrimin e kësaj të fundit në strukturat euro-atlantike.

Që atëherë, lidhjet ekonomike turko-ballkanike, dhe bashkëpunimi ushtarak dhe politik, kanë përjetuar një zhvillim progresiv. Vendet e rajonit, janë të përfshira në programet e NATO-s, dhe i kanë reformuar forcat e tyre të armatosura në përputhje me standardet e aleancës.

Që nga viti 1995, Ankaraja ka marrë pjesë në të gjitha operacionet e NATO-s në Ballkan dhe ka dërguar ushtarët e saj të shërbejnë me misionet ndërkombëtare të sigurisë në Kosovë dhe Bosnje Hercegovinë. Dhe nuk ka ndërmend të ndalet:shkollat ​​ushtarake turke, ofrojnë klasa në gjuhën serbe, kroate dhe shqiptare.

Vitet e fundit, shumë ekspertë kanë vërejtur rritjen e “forcës së butë” të Turqisë në rajonin e Ballkanit. Në rajon janë zbatuar dhjetëra projekte arsimore, të kujdesit shëndetësor dhe kulturor, kur Turqia financon fushata humanitare, dhe investon shuma të mëdha në projekte edukative dhe mjekësore, por edhe në ndërtimin e objekteve infrastrukturore dhe energjetike.

Në zhvillim, është një plan për të botuar librat shkollorë të njehsuar të historisë me Shqipërinë, Maqedoninë e Veriut, Bosnjë dhe Hercegovinën. Sipas “Ballkan Insight”, popullariteti i telenovelave turke në Ballkan, po e rrit autoritetin e Turqisë në këtë rajon, duke bërë njëkohësisht të mundur që Turqia ta “rishkruajë historinë”.

Në dallim nga vitet 1990, kur politika e Ankarasë në Ballkan ishte e orientuar para së gjithash tek vendet dhe grupimet e afërta etnike dhe fetare, sot ajo është e vendosur të shtrijë ndikimin e saj në të gjitha vendet e gadishullit. Për Turqinë, partnerët kryesorë janë Shqipëria, Bosnja, Maqedonia e Veriut, Rumania, dhe partnerët e “nivelit të dytë” Kroacia, Mali i Zi, Kosova dhe Serbia.

Rëndësia e këtyre të fundit, është rritur në mënyrë të vazhdueshme në sytë e diplomatëve turq. Erdogan, që vizitoi Beogradin tetorin e vitit të kaluar, e ka përshkruar Serbinë si “një vend me rëndësi kyçe për paqen dhe stabilitetin në Ballkan”. Bashkëpunimi me Serbinë, tha ai, ka arritur një nivel “ideal”.

Partnerët e tjerë përfshijnë Bullgarinë (në një masë më të vogël) dhe Greqinë – vende ku fryma anti-turke është e fortë. Sipas gazetës turke “Hürriyet”, Ankaraja dhe Athina “kanë pikëpamje të kundërta mbi një numër çështjesh”, përfshirë kufirin tokësor, Detin Egje, Qipron dhe tërë Mesdheun Lindor, ku shelfi kontinental i pasur me gaz natyror dhe kufijtë detarë, janë ende çështje në diskutim.

Por në Ballkan, Turqia duhet të konkurrojë para së gjithash për ndikim me Bashkimin Evropian, që e sheh jo pa bazë rajonin si një zonë “natyrore” të sferës së saj të interesave. Kjo garë bëhet më e fortë, teksa marrëdhëniet midis Ankarasë dhe Brukselit, po bëhen gjithnjë e më të ftohta.

Drejtimi euro-atlantik, dominon aktualisht politikat e jashtme të thuajse të gjitha vendeve të Ballkanit, përkundër faktit se pritshmëritë mbi zgjerimin e bashkëpunimit me Perëndimin rrallëherë bëhen realitet. “Solidariteti evropian nuk ekziston”- deklaroi presidenti serb me trishtim, ditën që shpalli gjendjen e jashtëzakonshme në vend për shkak të pandemisë së koronavirusit.

LEXO EDHE:  Pandemia e koronavirusit, mund të shkaktojë një pandemi të ankthit tek miliona njerëz

Gjithsesi Bullgaria, Rumania, Shqipëria, Kroacia, Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut iu bashkuan NATO-s; Bullgaria, Greqia, Rumania dhe Kroacia janë anëtare të BE-së, Serbia dhe Mali i Zi po zhvillojnë bisedimet për anëtarësim, dhe Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut kanë marrë dritën jeshile për t’i nisur së shpejti këto negociata.

Sidoqoftë, zyrtarët e BE po e pranojnë se kanë kaq shumë probleme të brendshme, sa që nuk mund të pranojnë për momentin anëtarë të rinj.

Megjithatë, Brukseli po vijon me veprimtarinë e tij, pasi sipas mendimit të një numri analistësh perëndimorë, shpresat e vendeve të rajonit për anëtarësim në BE janë i vetmi faktor që mban larg një “shpërthim” të ri të konflikteve në Ballkan.

Për më tepër, Evropa është e shqetësuar mbi aktivitetin në rritje të Turqisë, Arabisë Saudite dhe Emirateve të Bashkuara Arabe në rajon. Në vitin 2017 Ministri austriak i Mbrojtjes, Hans-Peter Doskozil u shpreh i shqetësuar për “islamizimin e ngadaltë të Ballkanit’. Ndërkohë, BE-ja po bën çmos për të zvogëluar ndikimin e Rusisë dhe Kinës. Uashingtoni është në të njëjtën linjë me Brukselin. Në majin e vitit 2018, Sekretari amerikan i Shtetit, Majk Pompeo, tha në fjalën e tij në Komitetin e Çështjeve Ndërkombëtare në Kongres, se Rusia (por edhe Turqia), ishte e angazhuar në “destabilizimin e situatës” në Ballkan.

Prandaj është e nevojshme prania ushtarake amerikane atje (bazat ushtarake amerikane ndodhen në territoret e 3 vendeve të rajonit), bashkë me përfshirjen e shteteve të Ballkanit në programet e NATO-s. Fërkimet me Ankaranë, e shtynë Uashingtonin të ngrinte në Rumani dhe Bullgari një sistem të mbrojtës anti-raketore, ku ndodhen ndërkohë 4 baza ushtarake amerikane.

Dy vjet më parë Shtetet e Bashkuara njoftuan ndërtimin e disa bazave të tjera në gadishull, kryesisht në Greqi. Aktualisht, rajoni i Ballkanit përfaqëson një kapitull të rëndësishëm të politikës së jashtme ruse. Një numër vendesh, mbi të gjitha Serbia, po vazhdojnë ta kërkojnë praninë ruse.

Sipas raportit “Ku po shkon Ballkani? Modeli i ri i bashkëpunimit për Rusinë” (2018) i Klubit Valdai, Rusia duhet të bëjë përpjekje për ta zgjeruar gamën e partnerëve në këtë rajon, duke nxitur njëkohësisht bashkëpunimin me aktorët e jashtëm.

Një shembull i një bashkëpunimi të tillë, mund të jetë një shtrirje e gazsjellësit “Turkish Stream” në Evropë. Përsa i përket Turqisë, ky rajon ka rëndësi brenda kornizës së “neo-otomanizmit”, që parashikon përhapjen e ndikimit ekonomik, kulturor dhe politik në territoret që ishin pushtuar dikur nga Perandoria Osmane.

Ndonëse kjo doktrinë nuk është shpallur në nivelin zyrtar, ajo përbën de fakto bazën ideologjike të politikës së jashtme të Turqisë. Në vitet 1990, në kulmin e euforisë për shkak të shfaqjes së një numri të madh shtetesh turke, Turqia shpalli krijimin e një “bote turke” si një nga pikat kryesore të agjendës së saj të politikës së jashtme.

Sipas mendimit të elitave politike të vendit, udhëheqja në këtë “botë” do të rritë vlerën e Turqisë në skenën ndërkombëtare dhe kësisoj do ta lehtësojë anëtarësimin e saj në Bashkimin Evropian. Tani, ajo është bërë më ambicioze:si pjesë e kësaj ideologjie, Turqia e pozicionon veten si partnere e barabartë me tërë Evropën, dhe e gjykon si jetike praninë e saj në Ballkan.

Por “bota turke” nuk u krijua për shumë arsye. Ajo nuk pati asnjë mbështetje nga Perëndimi, dhe Turqisë i munguan burimet financiare apo edhe ndikimi. Po kështu, Perëndimi nuk ka nevojë për asnjë lloj forme të “Pax Otomana”, në një kohë që përpjekjet për ta krijuar atë mund të dëshmohen në një periudhë afatgjatë një barrë shumë e rëndë për ekonominë turke./ Përshtatur nga CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Al Kapone ngrysi aty ditët e tij të fundit/ Pse Alkatrazi mbetet burgu më i famshëm në botë

Publikuar

-

Nga

Al Kapone ngrysi aty ditët e tij të fundit/ Pse Alkatrazi mbetet burgu më i famshëm në botë

Në orën 9:40 të mëngjesit të 11 gushtit 1934, në burgun famëkeq të Alkatrazit në SHBA, mbërriti grupi i parë i të burgosurve. 137 gjithsej, mes tyre bosi mitik i mafias italo-amerikane, Al Kapone. Për dekada të tëra, Alkatraz pati reputacionin e njërit prej burgjet
me kushtet më të ashpra në SHBA.

“Thyej rregullat, dhe shkon në burg. Thyej rregullat e burgut, dhe shkon në Alkatraz”, ishte një nga thëniet e famshme mbi këtë burg. Por ishulli i Alkatrazit në Gjirin e San Franciskos në shtetin e Kalifornisë, ka një histori interesante që shkon përtej të qenit vetëm një vend i vuajtjes së dënimit.

Në vitet 1850 ishte një bazë ushtarake

I eksploruar në fillim nga spanjolli Huan Manuel de Ajala në 1775, Alkatraz është emri i amerikanizuar i ‘Isla de los Alcatraces’ (Ishulli i Pelikanëve). Pas përfundimit të Luftës Meksikë SHBA në vitin 1848, Kalifornia u bë pjesë e Shteteve të Bashkuara. Dhe në vitet 1850, në ishull u ndërtua një bazë ushtarake amerikane. E pajisur me më shumë se 100 topa, ajo monitoronte aktivitetin detar në Gjirin e San Franciskos, duke penguar hyrjen e të huajve që zbarkonin shpesh atje për të kërkuar ar.

Burgu u ndërtua nga vetë të burgosurit

Kur nevoja për mbikëqyrjen e armatosur të Gjirit mbaroi, ushtria amerikane e shkatërroi fortesën që kishte ndërtuar, duke lënë të paprekur vetëm themelet e bodrumit. Gjatë viteve 1909-1911, të burgosurit nga radhët e ushtrisë u detyruan të punojnë për të ndërtuar një strukturë të re që do të strehonte të dënuarit e Bregun Perëndimor.
Ushtria ia transferoi pronësinë e ishullit Departamentit të Drejtësisë në vitin 1933. Dhe pikërisht nga ai moment, Alkatraz u bë sinonim i burgut më të keq në botë, duke strehuar gangsterë famëkeq si Al Kapone apo Xhorxh Keli.

Jeta në Alkatraz nuk ishte gjithmonë e tmerrshme

Alkatraz pati që në fillimin reputacionin e ndarjes së kriminelëve më të regjur të Amerikës, nga pjesa tjetër e popullsisë. Ndonjëherë, të burgosurit nuk kishin mundësi as të flisnin me njëri-tjetrin. Por kushtet brenda burgut, nuk ishin dhe aq të këqija sa janë portretizuar shpesh nëpër filma.
Të burgosurit kishin shpesh qelinë e tyre personale. Madje disa të burgosur kërkuan vetë të transferoheshin aty, pasi mundësia e përplasje të dhunshme ishte më e vogël. Arsyeja pse disa nga kriminelët më famëkeq të kohës si Al Kapone u dërguan atje ishte zakonisht për shkak të rutinës së rreptë. Të burgosurit kishin pak privilegje përveç 4 elementëve bazikë:ushqim, strehim, veshmbathje dhe kujdes mjekësor.

LEXO EDHE:  Studimi/ Paraja nuk të bën të lumtur, sporti po

LEXO EDHE:  Karantina e një familjeje në Vuhan, e pasuar nga infektimi dhe tragjedia

Shanset për t’u arratisur ishin minimale



Shumë njerëz e njohin historinë e Frenk Morris, Xhon Englin dhe Klarens Englin, që tentuan të arratisen nga burgu në vitin 1962, duke përdorur një trap të bërë me copa plastmasi. Askush nuk e di nëse 3 burrat ia dolën, por shanset që të kenë shpëtuar gjallë janë të pakta. Nga 36 burrat që tentuan arratinë në 29 vitet e funksionimit të atij burgu (1934-1963), 23 u kapën, 6 u vranë nga rojet, dhe 2 u mbytën. Pesë të tjerë, përfshirë Morris dhe vëllezërit Eglin, rezultojnë ende sot të zhdukur.

Gardianët e burgut jetuan në Alkatraz bashkë me familjet e tyre

Fëmijët e tyre peshkonin dhe e kalonin kohën në ambientet sociale, që kishin pishina. Familjarët bënin shpesh udhëtime me varkë fundjavave në bregun përballë për të bërë pazar. Ndërsa e kishin të ndaluar të mbanin kontakte me të burgosurit, disa prej tyre shihnin gjithë kërshëri kur mbërrinin të burgosurit e rinj me pranga në duar.

U mbyll në vitin 1963 për shkak të kostos së madhe të mirëmbajtjes

Uji shumë i kripur i detit, gërryente vazhdimisht muret e burgut, duke e rritur shumë koston e mirëmbajtjes. Në vitet 1950, mbajtja e një të burgosuri në Alkatraz i kushtonte shtetit amerikan 10.1 dollarë në ditë, ose 3 herë më shumë sesa në shumicën e burgjeve të tjera federale. Ndërkohë, burgu kishte nevojë për një furnizim të vazhdueshëm me ujë të pijshëm, që çohej çdo javë me anije.

Në vitin 1969, u “pushtua” në shenjë proteste nga një grup studentësh

Shkaku:të tërhiqnin vëmendjen e qeverisë amerikane ndaj trajtimit të indianëve vendas. Protesta u drejtua nga Riçard Ejks, student në Universitetin Shtetëror të San Franciskos, dhe zgjati gjithsej 19 muaj. Autoritetet e morën situatën nën kontroll në vitin 1971, kur grupi i protestuesve ra nga 400 në vetëm 15. Gjithsesi protesta e arriti synimin e saj:presidenti Riçard Nikson ndryshoi qasje në vitin 1970, duke i dhënë fund konfiskimit të tokave të indianëve të Amerikës.

Mbetet ende sot një nga atraksionet turistike më të njohura

Ishulli i Alkatrazit u shndërrua në një park, dhe në vitin 1972 u bë pjesë e sistemit të parqeve kombëtare të SHBA-së. Nëse doni ta vizitoni, mund të bëni rezervimin paraprak, bashkë me rezervimin e vendit në traget. Kur të zbrisni, një ciceron do t’ju orientojë nëpër të gjitha pjesët e burgut, përfshirë qelinë ku qëndroi dikur Al Kapone. Ishulli vizitohet çdo vit nga më shumë se 1.5 milionë njerëz./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Pse zhvillojmë imunitet gjatë gjithë jetës ndaj disa sëmundjeve, por jo ndaj të tjerave?

Publikuar

-

Nga

Disa sëmundje, si fruthi, na infektojnë vetëm një herë në jetë, dhe zakonisht na japin një imunitet të përjetshëm. Për sëmundjet e tjera si gripi, ne duhet të vaksinohemi vit pas viti. Atëherë, pse zhvillojmë imunitet gjatë gjithë jetës ndaj disa sëmundjeve, por jo ndaj të tjerave?
Dhe ku klasifikohet koronavirusi mes tyre? Nëse ne zhvillojmë apo jo imunitet ndaj një sëmundjeje, kjo varet shpesh nga antitrupat tanë, të cilat janë proteina që i prodhon trupi ynë si përgjigje ndaj infeksionit. Antitrupat janë një nga mbrojtjet më të njohura të trupit:Ato i rrethojnë qelizat “pushtuese” dhe në rastin më të mirë, i pengojnë ato të marrin nën kontroll qelizat tona, dhe të shumohen.

Pasi ne shërohemi nga një infeksion, nivelet e antitrupave shpesh zvogëlohen, por të paktën disa janë aty të gatshme për të rritur sërish prodhimin, nëse e njëjta sëmundje sulmon prapë. Kjo është arsyeja pse një test mbi antitrupat, mund t’ju tregojë nëse keni qenë të infektuar në të kaluarën. Ndërkohë, është kjo ajo që zakonisht na pengon të sëmuremi për herë të dytë. “Trupi ynë nuk harron”- thotë Mark Xhenkins, imunolog në Universitetin e Minesotës. “Kur ri-prekemi nga një sëmundje, kjo nuk ndodh sepse trupi ynë e ka humbur imunitetin. Ne ri-sëmuremi ose sepse patogjeni ka pësuar mutacion dhe sistemi ynë imunitar nuk e njeh më atë, ose sepse trupat tanë kanë tendencë të kenë një përgjigje imunitare shumë më të dobët”- thotë ai.

Për shembull, merrni gripin. Ky është një virus që mund të ndryshojë lehtësisht gjenet e tij, thotë Xhenkins. Teksa sistemet tona imunitare e shkatërrojnë një version të virusit, lind një variant tjetër, të cilin sistemet tona imunitare nuk e njohin.
Por jo të gjitha viruset ndryshojnë kaq lehtë. Për shembull, virusi i poliomielitit nuk mund ta ndryshojë me lehtësi gjenomin e tij, thotë Xhenkins. Kjo është arsyeja, pse kemi qenë kaq të suksesshëm në thuajse zhdukjen e tij.

E ftohura e zakonshme, por edhe viruset e tjera që zakonisht nuk kalojnë përtej pjesës së sipërme të sistemit të frymëmarrjes, nuk na ri-infektojnë sepse ndryshojnë shumë shpejt, por sepse trupi ynë nuk prodhon zakonisht shumë antitrupa kundër këtyre patogjenëve të tillë, shprehet Mark Slifka, imunolog në Qendrën Kombëtare të Kërkimeve Primate në Oregon, SHBA.
“Trupat tanë nuk shqetësohen dhe aq për traktin e sipërm të frymëmarrjes”- thekson ai. Dhe kjo është ajo që ne po shohim me simptomat e buta të Covid-19 tek shumica e njerëzve. Virusi ngjitet vetëm pas traktit të sipërm të frymëmarrjes, dhe aty trupi nuk e trajton si një kërcënim.



Në një studim të këtij viti, 10 nga 175 pacientë që kishin pasur simptoma të buta të Covid -19, zhvilluan pak ose aspak antitrupa. Për sëmundjet që nuk bëjnë pjesë në asnjërën prej këtyre kategorive, imuniteti ka tendencë të zgjasë shumë më gjatë.
Kështu, një studim i vitit 2007 i publikuar në “New England Journal of Medicine”, zbuloi se do të duheshin më shumë se 200 vjet që të zhdukej gjysma e antitrupave që keni, pasi kaloni fruthin ose shytat. I njëjti studim gjeti rezultate të ngjashme për virusin Epstein-Barr, i cili shkakton sëmundjen e mononukleozës.

LEXO EDHE:  Dy gëzime në një ditë/ Erion Veliaj dhe Ylli Ndroqi padisin CNA.al

LEXO EDHE:  Puçi i Birrarisë së Mynihut, kur Hitleri dështoi të ngjitej në pushtet me dhunë

Por përgjigjet e antitrupave nuk zgjasin gjithmonë. I njëjti studim zbuloi se duhen rreth 50 vjet për të humbur gjysmën e antitrupave nga sëmundja e lisë së dhenve, dhe 11 vjet për të humbur gjysmën e antitrupave nga sëmundja e tetanozit.
Kjo do të thotë që pa u vaksinuar, teorikisht ju mund të infektoheni sërish nga një prej këtyre sëmundjeve në moshë madhore. Shkencëtarët nuk janë ende të sigurt se pse ruajmë më gjatë përgjigjet tona të antitrupave për disa sëmundje, në krahasim me të tjerat.
Ka të ngjarë që disa nga sëmundjet më të zakonshme, si lija e dhenve dhe mononukleoza,
na ri-sëmurin më shpesh sesa e kuptojmë, por që antitrupat që ne kemi e shtypin infeksionin, para se ta vërejmë simptomat fizike në trupin tonë, thotë Xhenkins. Dhe në ato raste, sistemi imunitar është sërish në kapacitet të plotë për shkak të ri-infektimeve.

“Ato e mbajnë vigjilent imunitetin tonë. Ndryshe ndodh me tetanozin, kur ne ndoshta ekspozohemi më rrallë ndaj tij, pasi nuk ndodh shpesh të shkelim në gozhdë të ndryshkura”- thotë ai. Shkencëtarët e tjerë, mendojnë se sistemi imunitar i njeriut është i trajnuar për të shënjestruar patogjenët që “shfaqen” në një formë të caktuar, thotë Slifka.
Një teori sugjeron që ne krijojmë një përgjigje imune më të madhe, dhe më të zgjatur në kohë ndaj patogjenëve që na sulmojnë më shpesh. Për shembull, antitrupat që prodhojmë ndaj lisë, janë të përjetshme. Por tetanozi nuk është aspak përsëritës. Është toksina e prodhuar nga bakteret e tetanozit, dhe jo vetë bakteri ai që na sëmur.

Bazuar në këtë teori, është e mundur që trupat tanë të mos jenë aq të stërvitur për ta shënjestruar këtë proteinë të vetme, thekson më tej Slifka. Pra, a do të jetë imuniteti ndaj koronavirusit të ri – nga sëmurja prej tij, apo vaksina – aq i zgjatur në kohë sa imuniteti ynë
ndaj lisë, apo do të na duhet çdo vit një vaksinë e re? Xhenksins shpreson që po. Të gjitha të dhënat, si nga infeksionet natyrore ashtu edhe nga vaksinat, sugjerojnë se shumica e njerëzve po prodhojnë antitrupa neutralizues, dhe me një shumëllojshmëri që parandalon depërtimin e viruseve në qelizat tona, thotë Xhenkins. Dhe ndryshe nga gripi, SARS-CoV-2, virusi që shkakton Covid-19, nuk po ndryshon shumë shpejt. “Ky virus, ka tiparet e viruseve mbi të cilat ne kemi qenë shumë të suksesshëm me vaksinimet”- përfundon ai./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Bolshevikët donin ta vrisnin, por një lojë shahu i shpëtoi jetën: Historia e pazakontë e Osip Bernshtajnit

Publikuar

-

Nga

Bolshevikët donin ta vrisnin, por një lojë shahu i shpëtoi jetën: Historia e pazakontë e Osip Bernshtajnit

Shahu është një lojë e strategjive, dhe strategjia më e mirë është ajo që të jep fitoren. Kampionët e shahut, fitojnë çmime me vlera të mëdha monetare në fund të turneve ndërkombëtare. Por në këtë rast, çmimi ishte edhe më i lartë.

Në lojën e shahut që Osip Bernshtajni luajti në vitin 1918, në rrezik ishte vetë jeta e tij. Osip Bernshtajn ishte një shahist i famshëm ruso-francez, dhe një avokat i suksesshëm në fushën e financave. Me shumë fitore në karrierën e tij të gjatë në shah, ai u bë i njohur në të gjithë Perandorinë Ruse, dhe mori titullin Mjeshtër i Madh i shahut në vitin 1950.

Përveçse i solli shumë çmime, loja e shahut i shpëtoi jetën Bernshtajnit kur gjërat morën tatëpjetën pas Revolucionit të Tetorit. Po kush ishte Osip Bernshtajni? Lindi më 20 shtator 1882 në qytetin Zhitomir, në Perandorinë Ruse. Në vitin 1906, Bernshtajn u diplomua për drejtësi në Universitetin Haidelberg, dhe nisi karrierën e tij si avokat në fushën e financave. Revolucioni i Tetorit 1917, solli ndryshime të mëdha në të gjithë Perandorinë Ruse.

Disa nga ndryshimet përfshinin sekuestrimin e pronës private, shtetëzimin e të gjitha bankave ruse, konfiskimin e llogarive bankare private, dhe vrasjen e të gjitha atyre që kishin bashkëpunuar me bankierët dhe familjen mbretërore. Dhe një nga ata ishte pikërisht Osip Bernshtajni. Në vitin 1918, pas Revolucionit të Tetorit dhe gjatë Luftës për Pavarësinë e Ukrainës, Bernshtajni po punonte në Odesa si një këshilltar ligjor i një bankieri. Për shkak të bashkëpunimit të tij me bankat dhe mbështetjes ndaj kapitalizmit, u arrestua nga CHEKA- policia sekrete bolshevike, që u krijua enkas për të shfarosur të gjithë armiqtë politikë të shtetit komunist.
Pas arrestimit, u urdhërua të ekzekutohej nga një togë pushkatimi. Ditën e ekzekutimit, ndërsa toga po përgatitej të qëllonte mbi të, eprori i tyre kërkoi të shihte listën me emrat e të burgosurve, që ishin përzgjedhur të ekzekutoheshin atë ditë.



Duke qenë i pasionuar pas shahut, oficeri e njohu menjëherë emrin e Osip Bernshtajnit. Ai e pyeti nëse ai ishte vërtet mjeshtri i famshëm i shahut, dhe Bernshtajn e konfirmoi këtë. Por përgjigja nuk mjaftoi që oficeri të bindej, ndaj ai kërkoi të luante një lojë shahu me të. Kushtet e lojës ishin shumë të thjeshta:nëse Bernshtajn do të fitonte, dhe vërtetonte se ishte realisht një mjeshtër në shah, nuk do të vritej, përkundrazi do të lirohej. Nëse humbte apo refuzonte të luante, do të pushkatohej me të tjerët.

LEXO EDHE:  Studimi/ Paraja nuk të bën të lumtur, sporti po

LEXO EDHE:  Pse pushtimi i Afganistanit, e bëri të pashmangshme shembjen e Bashkimit Sovjetik

Bernshtajn arriti ta fitojë pa asnjë vështirësi lojën, dhe u lirua menjëherë. Duke u ndjerë i pasigurt në Bashkimin Sovjetik, Bernshtajn dhe familja e tij shkuan në Paris. Atje ai e vazhdoi karrierën e tij si avokat financiar, teksa vazhdoi të luante shah si përfaqësues i Francës.
Bernshtajn qëndroi në Francë deri në vitin 1940, kur edhe Franca kapitulloi dhe u pushtua nga nazistët. Për shkak të origjinës së tij hebreje, u procedua penalisht nga autoritetet e reja. Gjatë verës së atij viti, ai u arratis drejt Spanjës, kur një patrullë kufitare spanjolle e arrestoi bashkë me familjen e tij.

Për fatin e tij të mirë, disa nga miqtë e tij me ndikim në Spanjë, arritën të negociojnë lirimin e tij, dhe bënë të mundur qëndrimin e tij atje derisa të mbaronte lufta. Bernshtajn u rikthye në Paris në vitin 1945. Një nga lojërat më interesante të shahut prej tij ndodhi në vitin 1954 kur ai ishte 72-vjeç. Në turneun e mbajtur në Montevideo të Uruguajit, Bernshtajni ai arriti në gjysmëfinale, ku duhej të luante kundër Migel Najdorf. Najdorf u ofendua që i duhej të luante kundër një kundërshtari aq të moshuar, dhe ishte aq i sigurt se do ta mundte, saqë arriti të bindë organizatorët të dyfishonin shumën e parave për vendin e parë, në kurriz të uljes sa shumës së parave për vendet e tjera.
Por Bernshtajn e mposhti me vetëm 37 lëvizje, dhe e bëri atë të pendohej për vendimin që mori mbi çmimin e parë. Gjatë jetës së tij, Osip Bernshtajn e fitoi dhe humbi 3 herë pasurinë. Herën e parë gjatë Revolucionit Bolshevik, të dytën gjatë Depresionit të Madh, dhe kur fitoi një pjesë të parave, ai i humbi sërish ato kur Gjermania naziste pushtoi Francën. Por më e rëndësishmja:ai arriti të ruajë thesarin e tij më të çmuar, jetën e tij. Bernshtajn vdiq më 30 nëntor 1962 në një sanatorium në Francë, në moshën 80-vjeçare./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE