Connect with Us

FMN/ Tre grafikë që tregojnë se si ka ndikuar izolimi në ekonominë globale

Ekonomi

FMN/ Tre grafikë që tregojnë se si ka ndikuar izolimi në ekonominë globale

Publikuar

-

FMN/ Tre grafikë që tregojnë se si ka ndikuar izolimi në ekonominë globale

Në të gjithë botën, vendet kanë filluar të dalin nga bllokimi i COVID-19. Megjithëse masat izoluese kanë shpëtuar mijëra jetë, ato kanë rezultuar në një krizë ekonomike që pritet të jetë ndryshe nga gjithçka që ka parë bota më parë. Gita Gopinath e FMN-së shpjegon ndikimin e Bllokimit të Madh.

Bllokimi i Madh pritet të zhvillohet në tre faza, së pari pasi vendet hyjnë në bllokim, më pas kur dalin, dhe më në fund, pasi shpëtojnë nga bllokimi, kur gjendet një zgjidhje mjekësore për pandeminë, shkruan Forumi Ekonomik Global.

Shumë vende janë tani në fazën e dytë, atë të rihapjes, me shenja të hershme të rimëkëmbjes, por me rreziqe të një vale të dytë infeksioni dhe rivendosjen e masave izoluese. Në aspektin ekonomik, shkalla e dëmit të izolimit global, është mjaft e rëndë. Më tragjikisht, kjo pandemi tashmë ka marrë me qindra mijë jetë në të gjithë botën. Kriza ekonomike që rezulton është e ndryshme nga çdo gjë që ka parë bota më parë.

Kjo është një krizë me të vërtetë globale. Krizat e kaluara, sado të thella dhe të rënda që ishin, mbetën të kufizuara në segmente më të vogla të botës, nga Amerika Latine gjatë viteve 1980, në Azi në vitet 1990. Edhe kriza globale financiare 10 vjet më parë, pati efekte më modeste në prodhimin global.

Për herë të parë që nga Depresioni i Madh, si ekonomitë e përparuara dhe ato në zhvillim, do të jenë në recesion në vitin 2020. Azhurnimi i ardhshëm i perspektivave të ekonomisë botërore në muajin qershor, ka të ngjarë të tregojë norma negative të rritjes, edhe më të këqija sesa vlerësohej më parë. Kjo krizë do të sjellë pasoja shkatërruese për të varfrit e botës.

Përveç shkallës së papërsëritshme, izolimi global po shpaloset në mënyra që janë shumë të ndryshme nga krizat e kaluara. Këto karakteristika të pazakonta po shfaqen në të gjithë botën, pavarësisht nga madhësia, rajoni gjeografik ose struktura e prodhimit të ekonomive.

Së pari, kjo krizë ka shkaktuar një goditje të madhe në sektorin e shërbimeve. Në krizat e zakonshme, barra mbartet nga sektori i prodhimit, duke reflektuar një rënie të investimeve, ndërsa efekti në shërbime është përgjithësisht i heshtur, pasi kërkesa për konsum ndikohet më pak. Kësaj radhe është ndryshe. Në muajt e pikut të izolimit, tkurrja në sektorin e shërbimeve ka qenë edhe më e madhe sesa në prodhim, dhe ajo shihet në ekonomitë e përparuara dhe ato në zhvillim. Ekzistojnë përjashtime – si Suedia dhe Tajvani, që ndoqën një qasje të ndryshme për krizën shëndetësore, duke kufizuar masat e kontrollit të qeverisë dhe si pasojë shërbimet pësuan një goditje më të lehtë në krahasim me prodhimin.

Eshtë e mundur që me kufizimin e kërkesës së konsumatorit do të ketë një rimëkëmbje më të shpejtë, ndryshe nga krizat e mëparshme. Sidoqoftë, kjo nuk është e garantuar në një krizë shëndetësore, pasi konsumatorët mund të ndryshojnë sjelljen e shpenzimeve për të minimizuar bashkëveprimin shoqëror, dhe pasiguria mund të bëjë që familjet të kursejnë më shumë.

Në rastin e Kinës, një nga vendet që e hoqi më shpejt karantinën, rimëkëmbja e sektorit të shërbimeve është më e ngadaltë se ajo e prodhimit, sepse shërbime si hoteleria dhe udhëtimi nuk po arrijnë të rifitojnë kërkesën. Një shqetësim i veçantë është ndikimi afatgjatë në ekonomitë që mbështeten në mënyrë të konsiderueshme nga shërbime të tilla – për shembull, ekonomitë që varen nga turizmi.

Së dyti, pavarësisht tronditjeve të mëdha në furnizim që janë unike për këtë krizë, përveç inflacionit ushqimor, deri tani kemi parë një rënie të inflacionit dhe pritjeve të inflacionit në përgjithësi, si në ekonomitë e përparuara dhe ato në zhvillim. Pavarësisht mbështetjes së konsiderueshme monetare dhe fiskale, konvencionale dhe jo konvencionale në të gjithë globin, kërkesa agregate mbetet e ndrydhur dhe po rëndon inflacionin, krahas çmimeve të ulëta të mallrave. Me papunësinë e lartë që parashikohet të vazhdojë për njëfarë kohe, vendet me besueshmëri të lartë në politikën monetare ka të ngjarë të kenë rreziqe të vogla në inflacion.

LEXO EDHE:  Flet Zv/drejtori i FMN: Pse Shqipëria ka mbetur një nga më të varfërat e Europës, e zgjidh reforma në drejtësi

Së treti, shohim një divergjencë të habitshme të tregjeve financiare nga ekonomia reale, me tregues financiarë që tregojnë perspektiva të forta të një rimëkëmbjeje, ndryshe nga çfarë sugjeron aktiviteti real. Pavarësisht korrigjimit të fundit, S&P 500 ka rifituar pjesën më të madhe të humbjeve që nga fillimi i krizës; indeksi i tregut në zhvillim FTSE dhe indeksi i Afrikës janë përmirësuar ndjeshëm; Bovespa u ngrit në mënyrë të konsiderueshme pavarësisht rritjes së fundit të shkallës së infeksionit në Brazil; dhe flukset monetare në ekonomitë në zhvillim janë stabilizuar.

M

e pak përjashtime, rritja e shpërndarjes së garancisë sovrane dhe zhvlerësimi i monedhave të tregjeve në zhvillim, janë më të vogla se ato gjatë krizës financiare globale. Kjo është e dukshme po të marrim parasysh shkallën më të madhe të tronditjes në tregjet në zhvillim gjatë Bllokimit të Madh.

Kjo divergjencë mund të sjellë paqëndrueshmëri më të mëdha në tregjet financiare. Lajmet më të këqija shëndetësore dhe ekonomike mund të çojnë në korrigjime të mprehta. Do të kemi më shumë për të thënë në lidhje me këtë divergjencë në Raportin e Stabilitetit Global Financiar.

Një faktor i mundshëm që qëndron pas kësaj divergjence, është reagimi më i fortë i politikës monetare gjatë kësaj krize. Politika monetare është bërë mjaft akomoduese, me mbështetje të jashtëzakonshme nga bankat qendrore, dhe lehtësime monetare në tregjet në zhvillim, përfshirë përdorimin për herë të parë të politikave jokonvencionale.

Politikat fiskale diskrecionale kanë qenë të mëdha në ekonomitë e përparuara. Tregjet në zhvillim kanë vendosur ndihma më të vogla fiskale, të kufizuara në njëfarë mase edhe nga hapësira e kufizuar fiskale. Për më tepër, një sfidë unike me të cilën duhet të përballen tregjet në zhvillim këtë herë, është se sektori informal, zakonisht një ekuilibrues i shokut, nuk ka qenë në gjendje të luajë këtë rol nën politikat e kontrollit dhe, në fakt, ka kërkuar mbështetje. Tani jemi në fillimet e fazës së dytë, pasi shumë vende kanë nisur të lehtësojnë politikat e kontrollit dhe gradualisht po lejojnë rifillimin e aktivitetit ekonomik. Por mbetet një paqartësi e thellë në lidhje me rrugën e rimëkëmbjes.

Një sfidë kryesore për të shpëtuar nga Bllokimi i Madh, do të jetë sigurimi i prodhimit të mjaftueshëm dhe shpërndarjes së duhur të vaksinave dhe trajtimeve kur të bëhen të disponueshme – dhe kjo do të kërkojë një përpjekje globale. Për vende të veçanta, minimizimi i pasigurisë shëndetësore duke përdorur mënyra më pak shkatërruese ekonomikisht si testimi, gjurmimi dhe izolimi, të përshtatura sipas rrethanave specifike të vendit dhe me një komunikim të qartë për rrugën e politikave, duhet të mbetet një përparësi në forcimin e besimit në rimëkëmbjen ekonomike. Teksa rimëkëmbja përparon, politikat duhet të kujdesen për rialokimin e punëtorëve nga sektorët në tkurrje, në sektorë me perspektivë më të fortë.

FMN-ja, në koordinim me organizatat e tjera ndërkombëtare, do të vazhdojë të bëjë gjithçka që mundet për të siguruar një likuiditet të mjaftueshëm ndërkombëtar, për të siguruar financim urgjent, për të mbështetur nismën e G20-s për pezullimin e shërbimit të borxhit dhe për të ndihmuar vendet të menaxhojnë një barrë të tolerueshme borxhi. FMN-ja gjithashtu do të mundësojë këshilla dhe mbështetje, përmes mbikëqyrjes dhe zhvillimit të kapaciteteve, për të ndihmuar në përhapjen e praktikave më të mira, pasi shtetet mund të mësojnë nga njëri-tjetri gjatë kësaj krize të pashembullt./Monitor

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ekonomi

Eurostat: Shqipëria dhe Bullgaria, vendet me rënien më të madhe në përqindje të popullsisë në Europë

Publikuar

-

Nga

Eurostat: Shqipëria dhe Bullgaria, dy shtetet më rënien më të madhe në përqindje të popullsisë në Europë

Sot është Dita Botërore e Popullsisë. Eurostat ka publikuar të dhënat e ndryshimit të popullsisë për vendet e Bashkimit Europian dhe shteteve të tjera të Europës.

Bullgaria dhe Shqipëria rezultojnë dy shtetet që kanë shënuar rënien më të fortë në përqindje të popullsisë, në 1 janar 2020, krahasuar me 1 janar 2019, përkatësisht me -7% dhe -5.8%.

Më pas renditet Serbia (-5.3%) dhe Rumania (-5%).

Të dhëna të mëparshme të Eurostat dhe INSTAT (për Shqipërinë) tregojnë se në Shqipëri arsyeja e rënies së popullsisë lidhet me reduktimin e shtesës natyrore, që gjithsesi ende mbetet pozitive dhe sidomos migracionit të lartë neto negativ.

Sipas Eurostat, shtesa natyrore e popullsisë ishte 2.3% në janar 2020 kundrejt 1 janar 2019, ose 6.6 mijë lindje më shumë sesa vdekje, që është më e ulëta të paktën që nga vitet ’90, sipas të dhënave të tjera të INSTAT.

Ndërsa për Serbinë, tendenca negative e popullsisë është e lidhur me shtesën natyrore negative (vendi ka më shumë vdekje dhe lindje), ndërsa migracioni neto është pothuajse zero. Sipas Eurostat Serbia kishte një rënie të shtesës natyrore me 5.3% për periudhën në fjalë.

LEXO EDHE:  Borxhi publik 69.9% e PBB-së/ FMN kritika e rekomandime për qeverinë

LEXO EDHE:  Izolimi në një ishull të shkretë/ Vloggerja polake tregon aventurat gjatë karantinës

Totali i popullsisë së BE (me 27 anëtarë, pa britaninë) është 447.7 milionë banorë në 1 janar 2020, ose 9.9 milionë banorë më shumë nga 1 janari 2019. Rritja ka ardhur për shkak të migracionit neto pozitiv, ndërsa shtesa natyrore është negative me -1.1%. Shtetet me rënien më të lartë natyrore të popullsisë janë Bullgaria, Greqia, Italia, Kroacia etj.

4.7 milion vdekje janë regjistruar në BE në vitin 2019, 0.9% më pak se një vit më parë. Norma më e ulët e vdekjeve është regjistruar në Irlandë (6.3 për 1 000 banorë). Norma të ulëta janë regjistruar edhe në Qipro (6.8), Luksemburgu (6.9 ‰), Maltë (7.3.), Dhe Suedia (8.6.). Në të kundërt, niveli më i lartë i vdekjeve është regjistruar në Bullgari (15.5.), e ndjekur nga Letonia (14.5.), Lituania (13.7), Rumania (13.4 ‰) dhe Hungaria (13.3.).

Shqipëria, sipas përllogaritjeve, kishte një vdekshmëri prej 7.7 personash për 1,000 banorë, më e ulët se mesatarja e BE-së, prej 10.4 për 1,000 banorë./Monitor

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

Frontet e hapura të investimeve të qeverisë kërkojnë edhe 930 mln euro financime/ Shumica për PPP-të

Publikuar

-

Nga

Frontet e hapura të investimeve të qeverisë kërkojnë edhe 930 mln euro financime/ Shumica për PPP-të

Qeveria e Shqipërisë po vijon financimin e 680 projekteve që janë kryesisht investime publike në infrastrukturë që kërkojnë mbështetje financiare shumëvjeçare.

Këto projekte kanë një kosto totale prej 507 miliardë lekësh, rreth 4 miliardë euro, sipas të dhënave zyrtare nga Ministria e Financave që i referohen azhurnimeve të fundit, qershor 2020.

Nga kjo shumë deri më tani janë financuar 309 miliardë lekë (3.1 miliardë euro) dhe mbeten për tu financuar edhe 117 miliardë lekë të tjera rreth 930 milionë euro.

Nga projektet në zbatim detyrimin më të madh financat e publike e kanë ndaj rrugës së Arbrit. Sipas Ministrisë së Financave deri tani për ketë projektet janë paguar 5 miliardë lekë dhe mbeten për tu paguar edhe 67.4 miliardë lekë. Pagesat që duhen kryer ndaj rrugës së Aarbrit zënë gati gjysmën e angazhimeve në fuqi për investimet publike.

Projekti i dytë për të cilin qeveria ka marrë angazhim shumë vjeçare, është kontratat e koncesionit të rrugës së Kombit e cila do të financohet me mbi 10 miliardë lekë nga buxheti i shtetit, teksa deri më tani janë disbursuar 609 milionë lekë.

LEXO EDHE:  FMN rishikon me rritje borxhin e Shqipërisë/ Më i larti në rajon

LEXO EDHE:  Shifrat e frikshme të FMN/ Shqiptarët në kushte mbijetese

Sipas të dhënave nga thesarit, projekti i tretë me angazhimin më të kushtueshëm është ndërtimi i rrugës Kardhiq- Delvine me një financim total 10 miliardë lekë ku mbeten të papaguara ende 4,2 miliardë lekë.

Siç shihet nga tabela e detajuar e Ministrisë së Financave angazhimet më të mëdha të pagesave për investimet në vijim janë ndaj kontratave koncensionare.

Monitorimi periodik i shpenzimeve për angazhimet shumëvjeçare të investimeve publike u ndërmor nga qeveria pas vitit 2013 me qëllimin për të parandaluar krijimin e detyrimeve të prapambetura.

Qeveria Rama kur erdhi në pushtet gjeti gati 500 milionë euro detyrime të prapambetura të cilat ishin krijuar nga qeveria e mëparshme, e cila kishte hapur fronte punimesh në rrugë më shumë se mundësitë financiare në buxhetin e shtetit.

Por sipas të dhënave të fundit detyrimet për financimin e kontratave buxhetore në fuqi po i afrohen të 1 miliardë eurove, shumë kjo që kërkon financime nga buxheti përtej një mandatit qeverisës./ Monitor

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

Sondazhi/ 59% e shqiptarëve nuk do shkojnë me pushime këtë vit

Publikuar

-

Nga

Sondazhi/ 59% e shqiptarëve nuk do shkojnë me pushime këtë vit, jo për shkak të Covid-19

Pasiguria e krijuar nga Covid-19 duket se ka prishuar planet e shumë shqiptarëve për të shkuar me pushime këtë vit. Por më shumë sesa frika, arsyeja kryesore lidhet me pamundësinë ekonomike.

Sipas një sondazhi të IDRApoll.com, komunitieti online i anketimeve nga IDRA Research & Consulting,, gati 59% e shqiptarëve shprehen se nuk do të bëjnë pushime sivjet.

Vetëm 8% e atyre që nuk do të shkojnë me pushime ndalohen nga frika e COVID-19 e cila lidhet ngushtë me shëndetin.

Pjesa më e madhe e tyre që nuk do të shkojnë me pushime sepse nuk kanë mundësi ekonomike, 29%

Rezultatet tregojnë se pavarësisht situatës ekonomike apo frikës nga infektimi me COVID-19 rreth 36% shqiptarëve deklarojnë se po presin të shkojnë me pushime gjatë muajve korrik-gusht-shtator. Ka edhe nga ata që tashmë i kanë përfunduar pushimet, rreth 2 %.

Më tej, vërehet edhe një pjesë e qytetarëve që po presin lirimin e lëvizjes drejt destinacioneve turistike jashtë Shqipërisë për të shijuar pushimet jashtë vendit.

Nga arsyet që i pengojnë shqiptarët për të shkuar me pushime këtë vit, vetëm 8% e atyre që nuk do të shkojnë me pushime ndalohen nga frika e COVID-19 e cila lidhet ngushtë me shëndetin. Kjo kategori e qytetarëve e konsiderojnë COVID-19 si arsyen kryesore për të anuluar pushimet e kësaj vere. Pjesa tjetër prej 51% që nuk do të bëjnë pushime këtë vit përmendin arsyet e lidhura me detyrimet që kanë me punën, familjen e tjera si dhe arsyen e lidhur me mundësitë ekonomike.

Duke shkuar në detaje, rreth 22% deklarojnë se kanë angazhime të tjera pune apo familjare, çfarë ua bën të pamundur të gjejnë  kohën për të shkuar me pushime sivjet. Anketa vë në dukje se pjesa më e madhe e tyre që nuk do të shkojnë me pushime janë ata që nuk kanë mundësi ekonomike, 29% (nuk do të shkojnë me pushime sivjet kryesisht për shkak të pamundësisë ekonomike).

Idra thekson se rezultati sipas të cilit gjendja ekonomike ngelet shqetësimi kryesor i shqiptarëve në këto muaj është mbështetur edhe nga anketa të tjera të mëparshme që ka realizuar IDRApoll.com.

Ky anketim është realizuar nëpërmjet një kampioni përfaqësues për moshën nga 18 deri në 54 vjeç . Pjesë e këtij sondazhi u bënë 1017 të anketuar me anë të panelit të anketimeve online IDRApoll.com. Toleranca e gabimit për këtë anketim është 3.1% me një interval besueshmërie 95%./ Monitor 

LEXO TE PLOTE