Connect with Us

Ekstremet emocionale/ Pse vdekjen e një njeriu e përjetojmë si tragjedi, dhe të mijërave si statistikë?

Blog

Ekstremet emocionale/ Pse vdekjen e një njeriu e përjetojmë si tragjedi, dhe të mijërave si statistikë?

Publikuar

-

Nga Tiffanie Wen

“Nëse shoh turmën, nuk do të veproja dot kurrë. Nëse shoh një person të veçantë, atëherë po”. Janë këto janë fjalët e një gruaje, aktet e bamirësisë dhe mirësisë të së cilës i dhanë titullin e Shenjtores, Nënë Tereza. Ato ilustrojnë më së miri një nga aspektet më shqetësuese të reagimit njerëzor ndaj gjendjes kritike të të tjerëve.

Ndërsa shumica prej nesh e shohim vdekjen e një njeriu si një tragjedi, e kemi shumë të vështirë të njëjtën qasje ndaj humbjes së jetëve njerëzore në shkallë të gjerë. Shumë shpesh, vdekjet e shumë njerëzve, shndërrohen për ne thjesht në një statistikë.

Për shembull, miliona jetë të humbura në fatkeqësitë natyrore, luftërat apo krizat e urisë janë harruar. Edhe sot mund të shohim të njëjtin proces të çuditshëm, përballë numrit të madh të të vdekurve në të gjithë botën, për shkak të pandemisë së koronavirusit.

Numri i viktimave i ka kaluar gjysmë milionë njerëz, dhe mbi 10 milionë raste janë regjistruar në 200 vende të botës. Çdo vdekje është një tragjedi e përjetuar në një nivel individual, me një familje që mbetet e tronditur dhe hidhëruar. Por, a mundet që dikush të përjetojë njëlloj humbjen e një numri kaq të madh njerëzish?

Në SHBA, vend që ka tashmë mbi 100 mijë të vdekur, gazetarët kanë gjetur mënyra për t’i ndihmuar njerëzit të kuptojnë përmasat e katastrofës. Kjo shifër është “sa 2-shi i numrit të amerikanëve të vdekur gjatë gjithë Luftës së Vietnamit”, dhe e “tejkalon numrin e viktimave ushtarake amerikane në çdo konflikt që nga Lufta e Koresë”.

Por paaftësia jonë për të kuptuar vuajtjet që shkaktojnë shifra të tilla viktimash, mund të dëmtojë mënyrën se si ne reagojmë ndaj tragjedive të tilla. Edhe tani, ka prova që njerëzit po vuajnë lodhjen psikologjike nga lajmet mbi koronavirusin, dhe po lexojnë gjithnjë e më pak mbi pandeminë.

Kjo mund të ndodhë pjesërisht nga një dukuri psikologjike e njohur si mpirja psikike, ideja se “sa më shumë njerëz vdesin, aq më pak ne interesohemi për ta”. “Ndjesia e shpejtë intuitive është e mrekullueshme, por ajo ka disa të meta”-thotë Pol Sloviç, psikolog në Universitetin e Oregonit, që po studion prej dekadash këtë fenomen.

“Njëra është se ajo nuk reagon si duhet përballë numrave në përmasa shqetësuese. Nëse po flasim për jetë njerëzore, një e tillë është shumë e rëndësishme dhe ne duhet të bëjmë gjithçka për ta mbrojtur dhe shpëtuar atë. Por, ndërsa numrat e viktimave rriten, ndjenjat tona ndaj tyre nuk rriten në mënyrë proporcionale”- shton ai.

Studimi i Sloviç sugjeron që teksa numrat statistikorë të lidhur me një tragjedi bëhen më të mëdhenj, ne bëhemi më pak të ndjeshëm, dhe kemi më pak reagim emocional ndaj tyre. Kjo nga ana tjetër, kjo bën të kemi më pak gjasa të ndërmarrim llojin e veprimeve të nevojshme për të ndaluar gjenocidet, për të dërguar ndihma pas katastrofave natyrore, apo për të miratuar ligje që luftojnë ngrohjen globale.

Në rastin e pandemisë së Covid-19, ajo mund të jetë duke na çuar drejt një lloj apatie, që po i bën njerëzit të vetëkënaqur, duke shmangur gjerësisht larjen e duarve apo mbajtjen e maskës – të dyja masa që janë vërtetuar se e zvogëlojnë transmetimin e virusit.

Një pjesë e shpjegimit, mund të jetë që ndërsa numri i viktimave shtohet, domethënia e tyre është gjithnjë e më e vogël për ne në aspektin personal.“Nga një këndvështrim evolucionar, ne jemi të fokusuar tek gjërat që na kërcënojnë jetën aty për aty, apo në ndërveprime në grupe të vogla”-thotë Melisa Finukan, shkencëtare veterane mbi sjelljen e shoqërisë në qendrën e politikave të Korporatës Rand, SHBA.

Por kjo gjë mund të ketë pasoja të rënda mbi mënyrën sesi ne përballemi me tragjedi në shkallë të gjerë. Në një seri studimesh në Suedi në vitin 2014, Sloviç dhe kolegët e tij treguan se ne jo vetëm që mpihemi në aspektin e ndenjave teksa rritet numri i viktimave, por empatia jonë mund të zbehet ose edhe të zhduket fare me rritjen e numrave.

Në një eksperiment, pjesëmarrësve iu tregua fotoja e një fëmije të varfër, dhe në një tjetër fotoja e dy fëmijëve të varfër. Ata u pyetën mbi gatishmërinë që kishin për të dhuruar para për ta. Në vend se të ndjeheshin dy herë më të trishtuar, dhe dy herë më të gatshëm për të ndihmuar, njerëzit dhuruan më pak kur panë dy fëmijë në vend të njërit prej tyre.

Sloviç thotë se kjo ndodh pasi një individ është një njësi më e lehtë për t’u kuptuar nga njerëzit, apo që ata të kenë dhembshuri për të. “Nëse sheh në foto vetëm një fëmijë, mund të përqendrohesh vetëm tek ai. Mund të mendosh se ai është si fëmija juaj. Dhe mund të fokusoheni më thellë tek një person, sesa mbi dy të tillë. Me 2 persona përballë, vëmendja nis të zbehet, dhe po kështu ndodh edhe me ndjenjat tuaja”- shprehet studiuesi.

Kjo sjellje justifikohet me faktin, se sa ndikim mendojnë njerëzit që mund të kenë veprimet e tyre. Kur numri i njerëzve që vuajnë apo vdesin rritet në një tragjedi, dhurimi i parave apo përpjekjet tona na duhen si një pikë ujë në një oqean.

LEXO EDHE:  "Pata frikë se mund të vdisja"/Pornostarja e pëson keq pas zvogëlimit të buzëve

Pas gjenocidit në Ruanda në vitin 1994 , kur 800.000 njerëz u vranë në vetëm 100 ditë dhe miliona të tjerë u shpërngulën, një grupi vullnetarësh iu kërkua ta imagjinonin veten si përfaqësues nga një vend fqinj, i ngarkuar me drejtimin e një kampi refugjatësh.

Ata duhej të vendosnin nëse do të ndihmonin apo jo 4500 refugjatë të kishin qasje tek uji i pastër. Gjysmës iu tha që kampi strehonte 250.000 njerëz, ndërsa pjesës tjetër u tha që ai kishte vetëm 11.000 refugjatë. “Njerëzit ishin shumë më të gatshëm të mbronin 4500 njerëz nga grupi prej 11.000 njerëzish, sesa nga ai me 250.000, pasi ata reaguan ndaj proporcionit, dhe jo shifrës totale”- thotë Sloviç.

“Në skenarin e parë, nuk duket se ia vlen. Por nëse mund të përgjysmoni numrin e njerëzve që vuajnë, kjo duket si një punë më e madhe, edhe pse është i njëjti numër njerëzish”- shton ai. Sigurisht, ka arsye se përse disa njerëz zgjedhin të shmangin një lajm të trishtuar, apo të mos mendojnë shumë mbi tragjeditë.

Ndjekja e përsëritur i lajmeve të ngjarjeve të dhunshme, shoqërohet me nivele më të larta të stresit akut, që nga ana e tyre mund të ndikojnë negativisht mbi shëndetin tonë mendor. Për shembull, një studim disa ditë pas sulmit terrorist në Maratonën e Bostonit në vitin 2013, zbuloi se pjesëmarrësit që kishin ndjekur për 6 orë ose më shumë në ditë lajmet në televizion mbi sulmin, kishin 9 herë më shumë të ngjarë të raportonin nivele të larta të stresit akut, madje disa javë më vonë.

“Është si një rreth ciklik”-thotë Roksana Silver, psikologe në Universitetin e Kalifornisë, dhe një nga autoret e studimit. “Sa më shumë i stresuar të jesh, aq më shumë do të duash të ndjekësh lajmet në media. Dhe kjo mund të jetë e vështirë, sidomos kur lajmet janë të këqija. Sa më shumë lajme, aq më shumë stres, dhe sa më shumë stres, aq më shumë lajme”- thotë ajo.

Ndërsa ndjekja e lajmeve për t’u përditësuar mbi rregullat e fundit të masave kufizuese dhe përhapjen e virusit, ka qenë e rëndësishëm gjatë pandemisë, ajo ka shërbyer nga ana tjetër edhe si një burim i rritjes së nivelit të ankthit për shumë njerëz. Atëherë, si duhet vepruar?

Ka raste kur jemi më mirë kur e kuptojmë peshën e numrave, thotë Sloviç. Llogaritjet e rrumbullakosura, na tërheqin më shumë vëmendjen. Shifrat e plota si 100, 1.000 ose 100.000 ose 1 milionë, janë si piketat që zakonisht na tërheqin vëmendjen.

Ndërkohë, është bërë e zakonshme që gazetarët t’i humanizojnë tragjeditë, duke përshkruar histori individuale të atyre që janë prekur. Kjo është arsyeja pse raportet mediatike, fokusohen shpesh në detaje në dukje të parëndësishme si mosha e një personi, puna, apo nëse ata kishin fëmijë.

Është kjo arsyeja pse fotot e sendeve personale të viktimave, si një palë këpucë ose një lodër e braktisur, përdoren shpesh për të risjellë në vëmendjen e publikut një tragjedi në shkallë të gjerë, por të portretizuar në një nivel individual.

Dhe atëherë ka raste kur një tragjedi e vetme, e vendosur brenda një konteksti më të madh, mund të ketë një ndikim të thellë në psikikën e shoqërive në përgjithësi. Kjo po ndodh sot në SHBA dhe në mbarë botën, kur protestuesit dolën në rrugë për të demonstruar kundër brutalitetit të policisë dhe racizmit sistematik, pas vrasjes së afro-amerikanit Xhorxh Floid.

Sloviç thotë se protestat janë të ngjashme me reagimin global ndaj fotos së Alan Kurdit, djalit 3-vjeçar kurdo-sirian që u mbyt në Detin Mesdhe në vitin 2015, kur familja e tij u përpoq të mbërinte në Evropë për t’i ikur Luftës Civile Siriane.

Deri atëherë, lufta, që nisi në vitin 2011, i kishte marrë jetën 250.000 njerëzve, dhe kishte shkaktuar miliona refugjatë. “Ishte një imazh kaq tronditëse dhe emocional, sa që izgjoi njerëzit. Fotoja u bë virale në të gjithë botën, dhe krijoi një ndërgjegjësim dhe shqetësim të madh, që nuk u prodhua nga statistika e 250.000 të vdekurve”-shprehet studiuesi.

Për shembull, pasi u bë publike fotografia, numri i donacioneve për një fond të krijuar nga Kryqi i Kuq në Suedi, u rrit me 100 herë në javë. Por nuk kaluan as 6 javë pas shfaqjes së fotos, dhe donacionet ranë në nivelet e tyre të mëparshme. Por çdo krizë është e ndryshme. Dhe Sloviç beson se protestat për të drejtat civile nga aktivistët zezakë në SHBA, mund të mos zbehen dhe aq shpejt. / “BBC Future” – Bota.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Al Kapone ngrysi aty ditët e tij të fundit/ Pse Alkatrazi mbetet burgu më i famshëm në botë

Publikuar

-

Nga

Al Kapone ngrysi aty ditët e tij të fundit/ Pse Alkatrazi mbetet burgu më i famshëm në botë

Në orën 9:40 të mëngjesit të 11 gushtit 1934, në burgun famëkeq të Alkatrazit në SHBA, mbërriti grupi i parë i të burgosurve. 137 gjithsej, mes tyre bosi mitik i mafias italo-amerikane, Al Kapone. Për dekada të tëra, Alkatraz pati reputacionin e njërit prej burgjet
me kushtet më të ashpra në SHBA.

“Thyej rregullat, dhe shkon në burg. Thyej rregullat e burgut, dhe shkon në Alkatraz”, ishte një nga thëniet e famshme mbi këtë burg. Por ishulli i Alkatrazit në Gjirin e San Franciskos në shtetin e Kalifornisë, ka një histori interesante që shkon përtej të qenit vetëm një vend i vuajtjes së dënimit.

Në vitet 1850 ishte një bazë ushtarake

I eksploruar në fillim nga spanjolli Huan Manuel de Ajala në 1775, Alkatraz është emri i amerikanizuar i ‘Isla de los Alcatraces’ (Ishulli i Pelikanëve). Pas përfundimit të Luftës Meksikë SHBA në vitin 1848, Kalifornia u bë pjesë e Shteteve të Bashkuara. Dhe në vitet 1850, në ishull u ndërtua një bazë ushtarake amerikane. E pajisur me më shumë se 100 topa, ajo monitoronte aktivitetin detar në Gjirin e San Franciskos, duke penguar hyrjen e të huajve që zbarkonin shpesh atje për të kërkuar ar.

Burgu u ndërtua nga vetë të burgosurit

Kur nevoja për mbikëqyrjen e armatosur të Gjirit mbaroi, ushtria amerikane e shkatërroi fortesën që kishte ndërtuar, duke lënë të paprekur vetëm themelet e bodrumit. Gjatë viteve 1909-1911, të burgosurit nga radhët e ushtrisë u detyruan të punojnë për të ndërtuar një strukturë të re që do të strehonte të dënuarit e Bregun Perëndimor.
Ushtria ia transferoi pronësinë e ishullit Departamentit të Drejtësisë në vitin 1933. Dhe pikërisht nga ai moment, Alkatraz u bë sinonim i burgut më të keq në botë, duke strehuar gangsterë famëkeq si Al Kapone apo Xhorxh Keli.

Jeta në Alkatraz nuk ishte gjithmonë e tmerrshme

Alkatraz pati që në fillimin reputacionin e ndarjes së kriminelëve më të regjur të Amerikës, nga pjesa tjetër e popullsisë. Ndonjëherë, të burgosurit nuk kishin mundësi as të flisnin me njëri-tjetrin. Por kushtet brenda burgut, nuk ishin dhe aq të këqija sa janë portretizuar shpesh nëpër filma.
Të burgosurit kishin shpesh qelinë e tyre personale. Madje disa të burgosur kërkuan vetë të transferoheshin aty, pasi mundësia e përplasje të dhunshme ishte më e vogël. Arsyeja pse disa nga kriminelët më famëkeq të kohës si Al Kapone u dërguan atje ishte zakonisht për shkak të rutinës së rreptë. Të burgosurit kishin pak privilegje përveç 4 elementëve bazikë:ushqim, strehim, veshmbathje dhe kujdes mjekësor.

LEXO EDHE:  Tragjedi në Itali, mes viktimave edhe një shqiptar

LEXO EDHE:  Çfarë ndodh me trupin tonë kur vdesim!

Shanset për t’u arratisur ishin minimale



Shumë njerëz e njohin historinë e Frenk Morris, Xhon Englin dhe Klarens Englin, që tentuan të arratisen nga burgu në vitin 1962, duke përdorur një trap të bërë me copa plastmasi. Askush nuk e di nëse 3 burrat ia dolën, por shanset që të kenë shpëtuar gjallë janë të pakta. Nga 36 burrat që tentuan arratinë në 29 vitet e funksionimit të atij burgu (1934-1963), 23 u kapën, 6 u vranë nga rojet, dhe 2 u mbytën. Pesë të tjerë, përfshirë Morris dhe vëllezërit Eglin, rezultojnë ende sot të zhdukur.

Gardianët e burgut jetuan në Alkatraz bashkë me familjet e tyre

Fëmijët e tyre peshkonin dhe e kalonin kohën në ambientet sociale, që kishin pishina. Familjarët bënin shpesh udhëtime me varkë fundjavave në bregun përballë për të bërë pazar. Ndërsa e kishin të ndaluar të mbanin kontakte me të burgosurit, disa prej tyre shihnin gjithë kërshëri kur mbërrinin të burgosurit e rinj me pranga në duar.

U mbyll në vitin 1963 për shkak të kostos së madhe të mirëmbajtjes

Uji shumë i kripur i detit, gërryente vazhdimisht muret e burgut, duke e rritur shumë koston e mirëmbajtjes. Në vitet 1950, mbajtja e një të burgosuri në Alkatraz i kushtonte shtetit amerikan 10.1 dollarë në ditë, ose 3 herë më shumë sesa në shumicën e burgjeve të tjera federale. Ndërkohë, burgu kishte nevojë për një furnizim të vazhdueshëm me ujë të pijshëm, që çohej çdo javë me anije.

Në vitin 1969, u “pushtua” në shenjë proteste nga një grup studentësh

Shkaku:të tërhiqnin vëmendjen e qeverisë amerikane ndaj trajtimit të indianëve vendas. Protesta u drejtua nga Riçard Ejks, student në Universitetin Shtetëror të San Franciskos, dhe zgjati gjithsej 19 muaj. Autoritetet e morën situatën nën kontroll në vitin 1971, kur grupi i protestuesve ra nga 400 në vetëm 15. Gjithsesi protesta e arriti synimin e saj:presidenti Riçard Nikson ndryshoi qasje në vitin 1970, duke i dhënë fund konfiskimit të tokave të indianëve të Amerikës.

Mbetet ende sot një nga atraksionet turistike më të njohura

Ishulli i Alkatrazit u shndërrua në një park, dhe në vitin 1972 u bë pjesë e sistemit të parqeve kombëtare të SHBA-së. Nëse doni ta vizitoni, mund të bëni rezervimin paraprak, bashkë me rezervimin e vendit në traget. Kur të zbrisni, një ciceron do t’ju orientojë nëpër të gjitha pjesët e burgut, përfshirë qelinë ku qëndroi dikur Al Kapone. Ishulli vizitohet çdo vit nga më shumë se 1.5 milionë njerëz./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Pse zhvillojmë imunitet gjatë gjithë jetës ndaj disa sëmundjeve, por jo ndaj të tjerave?

Publikuar

-

Nga

Disa sëmundje, si fruthi, na infektojnë vetëm një herë në jetë, dhe zakonisht na japin një imunitet të përjetshëm. Për sëmundjet e tjera si gripi, ne duhet të vaksinohemi vit pas viti. Atëherë, pse zhvillojmë imunitet gjatë gjithë jetës ndaj disa sëmundjeve, por jo ndaj të tjerave?
Dhe ku klasifikohet koronavirusi mes tyre? Nëse ne zhvillojmë apo jo imunitet ndaj një sëmundjeje, kjo varet shpesh nga antitrupat tanë, të cilat janë proteina që i prodhon trupi ynë si përgjigje ndaj infeksionit. Antitrupat janë një nga mbrojtjet më të njohura të trupit:Ato i rrethojnë qelizat “pushtuese” dhe në rastin më të mirë, i pengojnë ato të marrin nën kontroll qelizat tona, dhe të shumohen.

Pasi ne shërohemi nga një infeksion, nivelet e antitrupave shpesh zvogëlohen, por të paktën disa janë aty të gatshme për të rritur sërish prodhimin, nëse e njëjta sëmundje sulmon prapë. Kjo është arsyeja pse një test mbi antitrupat, mund t’ju tregojë nëse keni qenë të infektuar në të kaluarën. Ndërkohë, është kjo ajo që zakonisht na pengon të sëmuremi për herë të dytë. “Trupi ynë nuk harron”- thotë Mark Xhenkins, imunolog në Universitetin e Minesotës. “Kur ri-prekemi nga një sëmundje, kjo nuk ndodh sepse trupi ynë e ka humbur imunitetin. Ne ri-sëmuremi ose sepse patogjeni ka pësuar mutacion dhe sistemi ynë imunitar nuk e njeh më atë, ose sepse trupat tanë kanë tendencë të kenë një përgjigje imunitare shumë më të dobët”- thotë ai.

Për shembull, merrni gripin. Ky është një virus që mund të ndryshojë lehtësisht gjenet e tij, thotë Xhenkins. Teksa sistemet tona imunitare e shkatërrojnë një version të virusit, lind një variant tjetër, të cilin sistemet tona imunitare nuk e njohin.
Por jo të gjitha viruset ndryshojnë kaq lehtë. Për shembull, virusi i poliomielitit nuk mund ta ndryshojë me lehtësi gjenomin e tij, thotë Xhenkins. Kjo është arsyeja, pse kemi qenë kaq të suksesshëm në thuajse zhdukjen e tij.

E ftohura e zakonshme, por edhe viruset e tjera që zakonisht nuk kalojnë përtej pjesës së sipërme të sistemit të frymëmarrjes, nuk na ri-infektojnë sepse ndryshojnë shumë shpejt, por sepse trupi ynë nuk prodhon zakonisht shumë antitrupa kundër këtyre patogjenëve të tillë, shprehet Mark Slifka, imunolog në Qendrën Kombëtare të Kërkimeve Primate në Oregon, SHBA.
“Trupat tanë nuk shqetësohen dhe aq për traktin e sipërm të frymëmarrjes”- thekson ai. Dhe kjo është ajo që ne po shohim me simptomat e buta të Covid-19 tek shumica e njerëzve. Virusi ngjitet vetëm pas traktit të sipërm të frymëmarrjes, dhe aty trupi nuk e trajton si një kërcënim.



Në një studim të këtij viti, 10 nga 175 pacientë që kishin pasur simptoma të buta të Covid -19, zhvilluan pak ose aspak antitrupa. Për sëmundjet që nuk bëjnë pjesë në asnjërën prej këtyre kategorive, imuniteti ka tendencë të zgjasë shumë më gjatë.
Kështu, një studim i vitit 2007 i publikuar në “New England Journal of Medicine”, zbuloi se do të duheshin më shumë se 200 vjet që të zhdukej gjysma e antitrupave që keni, pasi kaloni fruthin ose shytat. I njëjti studim gjeti rezultate të ngjashme për virusin Epstein-Barr, i cili shkakton sëmundjen e mononukleozës.

LEXO EDHE:  Video/ Publikohen pamjet e reperit të njohur në arkivol

LEXO EDHE:  Video/ Publikohen pamjet e reperit të njohur në arkivol

Por përgjigjet e antitrupave nuk zgjasin gjithmonë. I njëjti studim zbuloi se duhen rreth 50 vjet për të humbur gjysmën e antitrupave nga sëmundja e lisë së dhenve, dhe 11 vjet për të humbur gjysmën e antitrupave nga sëmundja e tetanozit.
Kjo do të thotë që pa u vaksinuar, teorikisht ju mund të infektoheni sërish nga një prej këtyre sëmundjeve në moshë madhore. Shkencëtarët nuk janë ende të sigurt se pse ruajmë më gjatë përgjigjet tona të antitrupave për disa sëmundje, në krahasim me të tjerat.
Ka të ngjarë që disa nga sëmundjet më të zakonshme, si lija e dhenve dhe mononukleoza,
na ri-sëmurin më shpesh sesa e kuptojmë, por që antitrupat që ne kemi e shtypin infeksionin, para se ta vërejmë simptomat fizike në trupin tonë, thotë Xhenkins. Dhe në ato raste, sistemi imunitar është sërish në kapacitet të plotë për shkak të ri-infektimeve.

“Ato e mbajnë vigjilent imunitetin tonë. Ndryshe ndodh me tetanozin, kur ne ndoshta ekspozohemi më rrallë ndaj tij, pasi nuk ndodh shpesh të shkelim në gozhdë të ndryshkura”- thotë ai. Shkencëtarët e tjerë, mendojnë se sistemi imunitar i njeriut është i trajnuar për të shënjestruar patogjenët që “shfaqen” në një formë të caktuar, thotë Slifka.
Një teori sugjeron që ne krijojmë një përgjigje imune më të madhe, dhe më të zgjatur në kohë ndaj patogjenëve që na sulmojnë më shpesh. Për shembull, antitrupat që prodhojmë ndaj lisë, janë të përjetshme. Por tetanozi nuk është aspak përsëritës. Është toksina e prodhuar nga bakteret e tetanozit, dhe jo vetë bakteri ai që na sëmur.

Bazuar në këtë teori, është e mundur që trupat tanë të mos jenë aq të stërvitur për ta shënjestruar këtë proteinë të vetme, thekson më tej Slifka. Pra, a do të jetë imuniteti ndaj koronavirusit të ri – nga sëmurja prej tij, apo vaksina – aq i zgjatur në kohë sa imuniteti ynë
ndaj lisë, apo do të na duhet çdo vit një vaksinë e re? Xhenksins shpreson që po. Të gjitha të dhënat, si nga infeksionet natyrore ashtu edhe nga vaksinat, sugjerojnë se shumica e njerëzve po prodhojnë antitrupa neutralizues, dhe me një shumëllojshmëri që parandalon depërtimin e viruseve në qelizat tona, thotë Xhenkins. Dhe ndryshe nga gripi, SARS-CoV-2, virusi që shkakton Covid-19, nuk po ndryshon shumë shpejt. “Ky virus, ka tiparet e viruseve mbi të cilat ne kemi qenë shumë të suksesshëm me vaksinimet”- përfundon ai./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Bolshevikët donin ta vrisnin, por një lojë shahu i shpëtoi jetën: Historia e pazakontë e Osip Bernshtajnit

Publikuar

-

Nga

Bolshevikët donin ta vrisnin, por një lojë shahu i shpëtoi jetën: Historia e pazakontë e Osip Bernshtajnit

Shahu është një lojë e strategjive, dhe strategjia më e mirë është ajo që të jep fitoren. Kampionët e shahut, fitojnë çmime me vlera të mëdha monetare në fund të turneve ndërkombëtare. Por në këtë rast, çmimi ishte edhe më i lartë.

Në lojën e shahut që Osip Bernshtajni luajti në vitin 1918, në rrezik ishte vetë jeta e tij. Osip Bernshtajn ishte një shahist i famshëm ruso-francez, dhe një avokat i suksesshëm në fushën e financave. Me shumë fitore në karrierën e tij të gjatë në shah, ai u bë i njohur në të gjithë Perandorinë Ruse, dhe mori titullin Mjeshtër i Madh i shahut në vitin 1950.

Përveçse i solli shumë çmime, loja e shahut i shpëtoi jetën Bernshtajnit kur gjërat morën tatëpjetën pas Revolucionit të Tetorit. Po kush ishte Osip Bernshtajni? Lindi më 20 shtator 1882 në qytetin Zhitomir, në Perandorinë Ruse. Në vitin 1906, Bernshtajn u diplomua për drejtësi në Universitetin Haidelberg, dhe nisi karrierën e tij si avokat në fushën e financave. Revolucioni i Tetorit 1917, solli ndryshime të mëdha në të gjithë Perandorinë Ruse.

Disa nga ndryshimet përfshinin sekuestrimin e pronës private, shtetëzimin e të gjitha bankave ruse, konfiskimin e llogarive bankare private, dhe vrasjen e të gjitha atyre që kishin bashkëpunuar me bankierët dhe familjen mbretërore. Dhe një nga ata ishte pikërisht Osip Bernshtajni. Në vitin 1918, pas Revolucionit të Tetorit dhe gjatë Luftës për Pavarësinë e Ukrainës, Bernshtajni po punonte në Odesa si një këshilltar ligjor i një bankieri. Për shkak të bashkëpunimit të tij me bankat dhe mbështetjes ndaj kapitalizmit, u arrestua nga CHEKA- policia sekrete bolshevike, që u krijua enkas për të shfarosur të gjithë armiqtë politikë të shtetit komunist.
Pas arrestimit, u urdhërua të ekzekutohej nga një togë pushkatimi. Ditën e ekzekutimit, ndërsa toga po përgatitej të qëllonte mbi të, eprori i tyre kërkoi të shihte listën me emrat e të burgosurve, që ishin përzgjedhur të ekzekutoheshin atë ditë.



Duke qenë i pasionuar pas shahut, oficeri e njohu menjëherë emrin e Osip Bernshtajnit. Ai e pyeti nëse ai ishte vërtet mjeshtri i famshëm i shahut, dhe Bernshtajn e konfirmoi këtë. Por përgjigja nuk mjaftoi që oficeri të bindej, ndaj ai kërkoi të luante një lojë shahu me të. Kushtet e lojës ishin shumë të thjeshta:nëse Bernshtajn do të fitonte, dhe vërtetonte se ishte realisht një mjeshtër në shah, nuk do të vritej, përkundrazi do të lirohej. Nëse humbte apo refuzonte të luante, do të pushkatohej me të tjerët.

LEXO EDHE:  Tragjedi në Itali, mes viktimave edhe një shqiptar

LEXO EDHE:  Afrikano-amerikani humbi jetën pas arrestit/ Akuza policit për vrasje me paramendim të gradës së tretë

Bernshtajn arriti ta fitojë pa asnjë vështirësi lojën, dhe u lirua menjëherë. Duke u ndjerë i pasigurt në Bashkimin Sovjetik, Bernshtajn dhe familja e tij shkuan në Paris. Atje ai e vazhdoi karrierën e tij si avokat financiar, teksa vazhdoi të luante shah si përfaqësues i Francës.
Bernshtajn qëndroi në Francë deri në vitin 1940, kur edhe Franca kapitulloi dhe u pushtua nga nazistët. Për shkak të origjinës së tij hebreje, u procedua penalisht nga autoritetet e reja. Gjatë verës së atij viti, ai u arratis drejt Spanjës, kur një patrullë kufitare spanjolle e arrestoi bashkë me familjen e tij.

Për fatin e tij të mirë, disa nga miqtë e tij me ndikim në Spanjë, arritën të negociojnë lirimin e tij, dhe bënë të mundur qëndrimin e tij atje derisa të mbaronte lufta. Bernshtajn u rikthye në Paris në vitin 1945. Një nga lojërat më interesante të shahut prej tij ndodhi në vitin 1954 kur ai ishte 72-vjeç. Në turneun e mbajtur në Montevideo të Uruguajit, Bernshtajni ai arriti në gjysmëfinale, ku duhej të luante kundër Migel Najdorf. Najdorf u ofendua që i duhej të luante kundër një kundërshtari aq të moshuar, dhe ishte aq i sigurt se do ta mundte, saqë arriti të bindë organizatorët të dyfishonin shumën e parave për vendin e parë, në kurriz të uljes sa shumës së parave për vendet e tjera.
Por Bernshtajn e mposhti me vetëm 37 lëvizje, dhe e bëri atë të pendohej për vendimin që mori mbi çmimin e parë. Gjatë jetës së tij, Osip Bernshtajn e fitoi dhe humbi 3 herë pasurinë. Herën e parë gjatë Revolucionit Bolshevik, të dytën gjatë Depresionit të Madh, dhe kur fitoi një pjesë të parave, ai i humbi sërish ato kur Gjermania naziste pushtoi Francën. Por më e rëndësishmja:ai arriti të ruajë thesarin e tij më të çmuar, jetën e tij. Bernshtajn vdiq më 30 nëntor 1962 në një sanatorium në Francë, në moshën 80-vjeçare./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE