Connect with Us

Liderët republikanë, që mund të sabotojnë garën e Donald Trumpit në nëntor

Blog

Liderët republikanë, që mund të sabotojnë garën e Donald Trumpit në nëntor

Publikuar

-

Nga Jonathan Martin “The New York Times”

* Në vitin 2016 republikanët më të njohur mbajtën një qëndrim kundër kandidaturës së Donald Trumpin për president:Tek e fundit ai nuk ka të ngjarë që të fitojë, ishte mendimi dominues, dhe për më tepër nuk kishte ndonjë agjendë qeverisëse konservatore në vazhdim e cila do të rrezikohej.

Por fushata e vitit 2020 është e ndryshme:Të kundërshtosh presidentin e partisë tënde, nënkupton vënien në rrezik të politikave prioritare për republikanët, në rastin konkret emërimin e gjyqtarëve konservatorë, mbajtjen e rregulloreve miqësore ndaj biznesit, dhe uljen e taksave – si dhe pasojat nga zemërimi “vullkanik” i zotit Trump.

Por, shumë më shpejt sesa pritej, një numër në rritje republikanësh të shquar, po zbulojnë se nuk do të mbështesin rizgjedhjen e Trumpit në detyrë, apo se madje mund të votojnë për Xhozef Bajdenin, kandidatin zyrtar të demokratëve.

Dhe ata po nxiten më së fundmi nga reagimi i pamatur i zotit Trump në lidhje me protestat e fundit popullor kundër sjelljes brutale të policisë, apo keq menaxhimit prej tij të pandemisë së koronavirusit, sipas njerëzve që në kushte anonimiteti zbulojnë pjesë nga diskutimet private.

Ish-presidenti Xhorxh W.Bush nuk do të mbështesë rizgjedhjen e Trumpit, dhe i vëllai Xheb Bush nuk është i sigurt se si do të votojë, thonë njerëzit pranë tyre.

As senatori republikan Mit Romni nga shteti i Jutah, nuk do ta mbështesë Trumpin në garën e këtij viti. Ndërsa Sindi Mekein, e veja e senatorit të ndjerë Xhon Mekein, është pothuajse e sigurt se do të mbështesë demokratin Xho Bajden, por nuk është e sigurt se sa publike do të jetë në lidhje me këtë qëndrim, për shkak se njëri prej djemve të saj po synon që të garojë në të ardhmen për president.

                                                                                                              Colin Powell

Asnjë prej tyre nuk e votoi zotin Trump në vitin 2016, por kritikat e emrave të shquar republikanë mbartin një peshë të ndryshme kur një president në detyrë dhe agjenda e tij është në një linje me drejtuesit e Senatit.

Ish-drejtuesit republikanë si ish-spikerët e Senatit dhe Kongresit Pol Rajan dhe Xhon Behner, nuk janë shprehur se si do të votojnë në nëntor, dhe disa republikanë që tashmë nuk janë të vendosur për të mbështetur zotin Trump, po vlerësojnë mundësinë nëse do të shkojnë deri në mbështetjen e një konkurrenti të tretë, për të mos e shfaqur hapur pëlqimin për zotin Bajden.

Drejtuesit ushtarakë në pension, të cilët kanë ruajtur pikëpamjet e tyre politike private, janë duke shprehur gjithnjë e më shumë shqetësimin e tyre mbi udhëheqjen e presidentit aktual, por nuk janë të sigurt nëse do ta votojnë kundërshtarin e tij.

Sipas demokratëve që kanë dijeni mbi planifikimin e fushatës, vetë Bajden, ndërsa dëshiron që të fitojë mbështetje në të gjitha linjat partiake, synon të rrisë koalicionin e tij “Republikanët për Bajden” më vonë gjatë fushatës, pasi të konsolidojë plotësisht mbështetjen në partinë e tij.

                                                                                           Senatore Lisa Murkowski

Kundërshtimi publik ndaj Trumpit nga pjesë të establishmentit republikan dhe atij ushtarak, është shtuar ndjeshëm ditët e fundit, pas thirrjeve të përsëritura të presidentit që protestuesit të kufizohen fizikisht, dhe urdhrit të administratës së tij për të spastruar me forcë rrugët jashtë Shtëpisë së Bardhë, në mënyrë që ai të shëtiste për të bërë disa foto.

Sjellja e tij, ka bindur disa udhëheqës se nuk mund të heshtin më. Kritika e fortë e ish-sekretarit të mbrojtjes Xhim Matis ndaj Trumpitm, dhe pranimit hapur këtë javë nga senatorja e Alaskës Lisa Murkovski, se është shumë në dilemë nëse do të votojë në nëntor për presidentin e partisë së saj, është duke detyruar një numër zyrtarësh të marrë në konsideratë një veprim që ata e kishin shmangur prej kohësh:të deklarojnë me zë të lartë se Trump është i papërshtatshëm për këtë detyrë.

LEXO EDHE:  Koronavirusi/ A do jetë mes nesh për një kohë të gjatë?

“Këtë vjeshtë, ka ardhur koha për një udhëheqje të re në këtë vend, qoftë ky republikan, demokrat apo i pavarur”- deklaroi Uilliam H.Mekrevën, admirali në pension i Marinës Amerikane, që drejtoi sulmin që vrau terroristin Osama bin Laden.

“Presidenti Trump ka treguar se nuk zotëron cilësitë e nevojshme për të qenë një komandant i mirë”- theksoi ai. Natyrisht, Trump i fitoi presidencialet e 2016-ës, pavarësisht një numri të madh zyrtarësh republikanë dhe ushtarakë në pension, që nuk pranuan ta mbështesin.

Por shumë zyrtarët aktualë republikanë po e mbështesin publikisht Trumpin tani, sesa 4 vjet më parë. Ndër mbështetësit e tij të palëkundur janë liderët republikanë Miç Mekonell, udhëheqësi i mazhorancës në Senatit, dhe armiqtë e dikurshëm, si senatorët Ted Kruz dhe Lindsej Graham.

Por disa republikanë mund të votojnë për të pavarurit në shtete të caktuara. Individualisht, ata mund të mos ndryshojnë shumë vota, sidomos në kohën e një polarizimi të thellë politik. Por kundërshtimi i tyre kolektiv, apo edhe heshtja e dukshme e tyre, mund të lexohej si një leje që republikanët skeptikë ndaj Trumpit të lënë mënjanë në nëntor besnikërinë ndaj Partisë Republikane.

                                                                                                                 Cindy McCain

Xhon Keli, ish-shefi i shtabit i Donald Trumpit, njëherazi një gjeneral marine në pension, nuk tha se për kë do të votojë, edhe pse theksoi se dëshironte “të kishim disa mundësi zgjedhje shtesë”. Den Koats, ish-senatori republikan që ishte drejtori i inteligjencës kombëtare i Trumpit “ka qenë i shqetësuar mbi efektin negativ në komunitetin e inteligjencës që kanë pasur trazirat”.

Ndërsa, i pyetur se për këtë do të votojë Koats tha se “në fund të fundit ai mbetet një republikan besnik, por beson se është populli amerikan ai që do të vendosë në 3 nëntor. Ndërkohë të pyetur se për kë do të votojnë në zgjedhje, Behner dhe Rajan nuk pranuan të përgjigjen.

Kolin Pauell dhe Kondoliza Rajs, që kanë shërbyer që të dy si sekretarë shteti nën presidentin Xhorxh W.Bush, nuk kanë pranuar gjithashtu të deklarojnë votën e tyre. Nga ana tjetër një numër ligjvënësish dhe qeveritarëve aktualë republikanë, janë shumë në dilemë mbi atë që do të bëjnë, pasi po përpiqen të gjejnë një ekuilibër midis ndërgjegjes vetjake, ideologjisë dhe rrezikun për veten dhe zgjedhësit e tyre që vjen nga përballja me Trumpin.

Kongresmeni Frensis Runi nga Florida, ka dhuruar miliona dollarë për kandidatët republikanë ndër vite. Ai ka shërbyer si ambasadori i presidentit Bush në Vatikan, dhe nuk ka votuar për dekada për një kandidat demokrat. Por këtë herë Runi thotë se po mendon të mbështesë pjesërisht Xho Bajden, pasi Trump po “na çon të gjithëve drejt marrëzisë”, dhe menaxhimi i tij ndaj pandemisë shkaktoi në një numër të madh vdekjesh që “nuk duhej të ndodhnin”.

Tashmë ekzistojnë një numër republikanësh, të përkushtuar ta mposhtin Trumpin, teksa ish-ligjvënësit, strategët dhe politikëbërësit po komplotojnë se çfarë dhe kur të shprehen për zgjedhjet. “Ka një përpjekje të organizuar rreth asaj se si t’i bëjmë zërat tanë të dobishëm në vitin 2020”- thotë Kori Sheik, që ka shërbyer në Këshillin e Sigurisë Kombëtare dhe Departamentin e Shtetit nën presidentin Xhorxh W.Bush.

Ajo tha se një numër zyrtarësh që kanë punuar si për presidentët Bush ashtu edhe për Reganin, shumë prej të cilëve firmosën një peticion në vitin 2016 për të kundërshtuar kandidaturën e Trumpit, po zhvillojnë diskutime online për të përcaktuar se si ta shprehin kundërshtimin e tyre, dhe nëse në fund duhet të votojnë apo jo pro Bajdenit./ Përshtatur nga CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Keqkuptimi i madh midis shekullarizmit francez dhe botës islamike 

Publikuar

-

Nga

Keqkuptimi i madh midis shekullarizmit francez dhe botës islamike

Nga Pierre Haski “Internazionale”

Në një përpjekje për t’u përballur me Islamin radikal, qeveria franceze po përballet me një problem që shkon përtej kufijve kombëtarë:vështirësinë për ta bërë botën myslimane të kuptojë strategjinë e saj, objektivat e saj dhe kontekstin e veçantë francez.

Simbol i kësaj vështirësie janë kritikat që vijnë nga Universiteti i Al Azharit, institucioni antik islamik me qendër në Kajro të Egjiptit, që zakonisht konsiderohet si autoriteti më i lartë suni, me kushtin që koncepti të ketë kuptim.

Rektori i Al Azhar, Sheiku Ahmed Al Tajeb, reagoi shumë i zemëruar ndaj fjalimit të fundit të mbajtur nga presidenti francez Emanuel Makron mbi “separatizmin islamik”, duke e quajtur atë si ”racist”.

Ndërkohë Universiteti i Al Azhar, bëri publike një deklaratë të gjatë pas aktit makabër të prerjes së kokës së Samuel Pati, profesorit francez të historisë, vrarë më 16 tetor në Paris nga një çeçen i ri.

Deklarata dënon gjestin, por nga ana tjetër bën një kërkesë shumë specifike:miratimin e një ligji botëror kundër “shpifjes ndaj feve dhe simboleve të tyre të shenjta”. Me fjalë të tjera, vrasja e Pati nuk është e pranueshme, por as karikaturat mbi Profetin Muhamed.

Pranimi i laicitetit

Al Azhar, nuk është siç argumentojnë disa, ekuivalenti i Vatikanit për myslimanët. Nuk ka një Vatikan mysliman, dhe mbase kjo është pjesë e problemit. Në çdo rast, ky institucion mijëravjeçar mbetet një pikë referimi, edhe pa një rregullore imponuese.

Pikërisht me kreun e këtij universiteti, Papa Françesku rifilloi dialogun midis katolikëve dhe myslimanëve në vitin 2016, që ishte ndërprerë që në kohën e Papës Benedikti XVI. Dhe po me sheikun Al Tajeb, Papa nënshkroi një “dokument mbi vëllazërinë njerëzore” vitin e kaluar.

LEXO EDHE:  SHBA/ Shpallet i pafajshëm dhe lirohet pas 30 viteve në korridorin e vdekjes

LEXO EDHE:  SHBA/ Shpallet i pafajshëm dhe lirohet pas 30 viteve në korridorin e vdekjes

Në fillimin e vitit 2019, rektori i Al Azhar bisedoi gjatë me Emanuel Makron, gjatë vizitës zyrtare të presidentit francez në kryeqytetin egjiptian Kajro. Por kjo nuk e pengoi atë të lëshonte deklaratën e fundit tepër kritike për shefin e Elizesë.

Problemi qëndron tek pamundësia e një pjese të botës myslimane, tradicionaliste, edhe pse jo domosdoshmërisht islamike, për ta pranuar shekullarizmin francez, një koncept që mbetet shumë kombëtar dhe pak i eksportuar, edhe pse i vetmi vend që e ka kopjuar atë, Turqia, është aktualisht gjithçka përveçse jo laike.

Jehona e shtrembëruar e debateve dhe vendimeve të fundit të autoriteteve franceze, e ushqen këtë keqkuptim. Në Azi dhe Afrikë, kam takuar myslimanë që më pyetën se përse Franca po lufton Islamin. Për mua nuk ishte e lehtë t’u shpjegoja se pyetja nuk duhet të shtrohet në këto terma.

Emanuel Makron foli kohët e fundit për separatizmin, dhe do ta bëjë këtë gjë sërish gjatë homazheve ndaj profesorit të ndjerë Samuel Pati. Ndoshta presidenti francez duhet të shqetësohet edhe për adresimin ndaj pjesës tjetër të botës, duke trajtuar me kujdes një çështje që është bërë thelbësore jo vetëm për mandatin e tij, por edhe për imazhin ndërkombëtar të Francës.

Ai nuk ka pse ta justifikojë veten – tek e fundit ai jep llogari vetëm para francezëve – por duhet të përpiqet t`a bëjë veten të kuptueshëm, për të shmangur një përçarje të zgjatur në kohë. Nuk do të ishte e drejtë, që ai të lejojë qarkullimin e tezës se Franca është armiqësore, jo vetëm ndaj Islamit radikal, por ndaj Islamit në tërësi në botë./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Sa shqetësohen investitorët e huaj për qeveritë autoritare në vendet ku ata investojnë?

Publikuar

-

Nga

Sa shqetësohen investitorët e huaj për qeveritë autoritare në vendet ku ata investojnë?

Nga Giulia Guerrini “Emerging Europe”

* Një nga keqkuptimet më të zakonshme në lidhje me regjimet autoritare, është besimi i përhapur se ato kundërshtohen nga biznesi. Koncepti se udhëheqësit autoritarë janë populistë anti-biznes, kundër liberalizimit ekonomik dhe globalizimit, është në fakt shumë larg realitetit.

Përkundrazi, një analizë e plotë e politikave autoritare, zbulon se korporatat transnacionale dhe udhëheqësit e biznesit, bëhen nganjëherë bastione të bazës elektorale që mbështesin udhëheqës të tillë. Në veçanti, ajo që mund të bëjnë regjimet autoritare, është të garantojnë një qasje të vendosur ndaj politikë-bërjes dhe stabilitetit që e dëshiron biznesi.

Stabiliteti mund të rrisë të ardhurat, duke siguruar një besim të shtuar në drejtim të strategjive afatgjata të kompanisë. Masa të tilla, si futja e taksës së sheshtë dhe shkurtimet në shpenzimet e mirëqenies sociale, mund të rrisin akumulimin e kapitalit për kapitalistët vendas dhe ndërkombëtarë.

Presidenti i Venezueles, Nicolás Maduro

Këto politika mund të kenë efekte të zgjatura, nëse zbatohen në një regjim ku kundërshtarët e kanë të kufizuar hapësirën për të konkurruar me elitën në pushtet, duke tërhequr kështu kapitalin e huaj, dhe duke e fokusuar pasurinë në duart e bizneseve vendase.

Gabor Sheiring, profesor në Universitetin Boçoni në Milano dhe ekspert në ekonominë politike hungareze, shpjegon se ky mekanizëm është shfrytëzuar me sukses të veçantë nga kryeministri i Hungarisë, Viktor Orban. Që prej rënies së komunizmit në vitin 1989, Hungaria ka tërhequr gjithnjë e më shumë investime të huaja në vend.

Niveli i investimeve është përshpejtuar që kur Orban u ngjit në pushtet një dekadë më parë.

“Shumica e analistëve e përshkruajnë Orbanomics si një politikë anti-liberale, anti-biznes në shërbim të interesave të elitës politike dhe oligarkëve besnikë. Por, ky është një keqkuptim”- thotë profesor Shiering.

Kryeministri i Hungarisë, Viktor Orban

Ai shpjegon se pas zgjedhjeve parlamentare në Hungari në vitin 2010, politikat qeveritare në Hungari, janë të orientuara gjithnjë e më shumë drejt një grupi masash më miqësore ndaj biznesit. “Qeveria jep subvencione të drejtpërdrejta financiare si për bizneset kombëtare dhe ato ndërkombëtare. Këto subvencione e tejkalojnë shumë nivelin e para vitit 2010, dhe janë më të fokusuara ndaj bizneseve kombëtare sesa më parë.

Qeveria i hapi dyert për biznesin vendas, duke ftuar figurat kryesorë të tij, dhe që ishin më pak të politizuar në të zënin poste në qeveri. Edhe politika monetare ekspansioniste e prezantuar nga Giorgy Matolzi si Guvernatori i ri i Bankës Qendrore Hungareze, shihet në mënyrë të favorshme nga bizneset”- thotë ai.

Rasti i Hungarisë, tregon qartë se format e qeverisë që devijojnë nga rruga e demokracisë së pastër liberale, nuk janë domosdoshmërisht një pengesë për bizneset. Edrju Hander, presidenti i Dhomës Amerikane të Tregtisë në Ukrainë, thekson se lloji i regjimit në vetvete nuk është kriteri kryesor që merret në konsideratë nga biznesi:faktorë të tjerë mund të luajnë një rol më të rëndësishëm.

“Së pari, bizneset kërkojnë pajtueshmëri dhe parashikueshmëri mbi atë që do të ndodhë.

LEXO EDHE:  Bie miti/ Lulet që mbani në shtëpi nuk e pastrojnë ajrin, ja ç’duhet të bëni

LEXO EDHE:  Depresioni i Mëngjesit/ Pse zgjohemi shpesh të zymtë, dhe si ta kalojmë këtë gjendje

Ne duhet të shohim tablonë kryesore:se si politikat nga ana e tyre ndikojnë në sektorët socialë, mjedisorë etj. Ajo që është më e rëndësishme nuk është lloji specifik i qeverisjes, por nëse kjo qeverisje është transparente në një farë mase, dhe nëse bizneset mendojnë se mënyra e qeverisjes është e qëndrueshme”- shpjegon Hander.

Sidoqoftë, është thelbësore të kihet parasysh, se duket që ekziston një pikë ku mungesa e kontrolleve dhe ekuilibrave qeveritarë, e ul ndjeshëm joshjen për investitorët e huaj. Siç thotë Hander: “Në fund, gjithçka kthehet tek shteti i së drejtës. A mund ta siguroj këtu biznesin tim, pasuritë e mia? Apo shteti do të trokasë në derë në një moment, duke mi rrezikuar të gjitha?”- thekson ai.

“Për shembull në Ukrainë, ne po ushtrojmë presion për më shumë transparencë në sistemin gjyqësor. Fakti që 80 për qind e bizneseve nuk i besojnë gjyqësorit, është shumë i rëndësishëm për investimet e huaja direkte në vend”- shton Hander.

Pra ekziston një prag para të cilit avantazhet thjesht ekonomike, e tejkalojnë mungesën e transparencës qeveritare, e cila e mban në ekuilibër sistemin politik dhe ekonomik. Ky prag varet gjithashtu nga nuancat politike për sa i përket përkufizimeve teknike, thotë profesori i Universitetit të Bernmauthit, Kristofer Hartuell.

“Tani, kjo varet nga ajo që ju kuptoni me termin “autoritar”. PiS në Poloni dhe Fidesz në Hungari i kanë manipuluar institucionet, por ato ende po i fitojnë zgjedhjet me ndershmëri, dhe po u drejtohen investitorëve të huaj. Por për sa kohë që PiS nuk është një katastrofë e plotë në qeverisje, kompanitë janë të gatshme të anashkalojnë një ligj këtu apo atje, pasi Polonia është një treg i madh në BE.

Nga ana tjetër, paratë po ikin nga Rusia, pasi tregu është i dominuar nga persona të brendshëm politikë, dhe ndaj autoritarizmi i madh atje nuk josh investitorët”- thotë Hartuell.

Kjo gjë nuk është e vërtetë në Bjellorusi, ku biznesi – veçanërisht sektori në rritje i IT – ishte ndër sektorët e parë që dha alarmin për efektet shkatërruese ekonomike të represionit shtetëror, që pasoi zgjedhjet e manipuluara presidenciale të 9 gushtit.

Shumë kompani, kanë filluar të dërgojnë jashtë vendit punonjësit e tyre më të talentuar, në mënyrë që të vazhdojnë aktivitetin, të tjerët janë zhvendosur në bllok jashtë vendit. Dilema e vërtetë për biznesin është përllogaritja nëse politikat nga të cilat ai mund të përfitojë, do të zgjasin apo jo në një periudhë afatgjatë.

Nëse një regjim autoritar mund të sigurojë të paktën në një farë mase garanci, që ata të kenë një klimë të qëndrueshme dhe të begatë investimesh, drejtuesit e biznesit do të vazhdojnë të bëjnë një sy qorr ndaj aspekteve më pak të këndshme të sundimit të tyre./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Pse shtrigat fluturojnë mbi fshesat magjike?/ Ja si ka lindur kjo legjendë

Publikuar

-

Nga

Shtriga e keqe me lëkurë të gjelbër që fluturon mbi fshesën e saj magjike, mund të jetë një imazh ikonik i Festës së Hallouinit. Por historia e vërtetë se pse shtrigat lidheshin me një objekt kaq të zakonshëm në shtëpitë tona, është gjithçka përveçse jo magjepsëse.

Nuk është e tamam e qartë, kur u shpik vetë fshesa për herë të parë. Por akti i fshirjes daton që nga kohërat antike, kur njerëzit me gjasë përdorën tufa bimësh të lidhura pas një shkopi, kallamishteje dhe fibrave të tjera natyrore për të hequr pluhurin apo hirin nga një zjarr ose vatër.

Siç shkruan Xh.Brajan Lauder, kjo punë shtëpiake shfaqet madje edhe në Dhjatën e Re, e cila daton në shekujt I dhe II Pas Krishtit. Vetë fjala fshesë, broom në anglisht vjen një bimë me të njëjtin emër, ose kaçube, që është përdorur për të prodhuar shumë pajisje të hershme të pastrimit.

Që nga fillimi, fshesat lidheshin kryesisht me gratë. Por pavarësisht kësaj, shtriga e parë që u tha se hipte dhe fluturonte mbi një fshesë magjike ishte një burrë:Gijon Edelin. Ky ishte një prift nga Shën Zhermen-en-Laje, afër Parisit. Ai u arrestua në vitin 1453 dhe u gjykua për magji, pasi kritikoi publikisht gjuetinë e Kishës kundër shtrigave.

Rrëfimi i tij u bën nën tortura. Në fund ai u pendua, por u burgos për jetë. Në kohën e “rrëfimit” të Edelinit, ishte bërë shumë popullor ideja e shtrigave që hipnin mbi fshesat magjike dhe fluturonin në qiell. Imazhi më i hershëm i njohur i shtrigave mbi fshesa, daton në vitin 1451, kur dy ilustrime u shfaqën në dorëshkrimin e poetit francez Martin Le Shampion dë Dames (Mbrojtësi i Zonjave) .

Në të dyja vizatimet, një grua fluturon në ajër mbi një fshesë; ndërsa tjetra mbi shkop të bardhë.  Që të dyja gratë mbajnë shalle në kokë, që i identifikojnë ato si Valdensiane, anëtarë të një sekti të krishterë të themeluar në shekullin XII-të, të cilësuar si heretiks nga Kisha Katolike, pjesërisht pasi i lejonte edhe gratë të bëheshin priftëresha.

Antropologia Robin Skelton, sugjeron që lidhja midis shtrigave dhe fshesave, mund ta ketë origjinën në një ritual pagan të pjellorisë, në të cilin fermerët kërcenin mbi fshesa nën dritën e Hënës së plotë për të inkurajuar shtimin e të korrave të tyre. Kjo “vallëzim i fshesave”, shkruan ajo, u përzje me tregimet e zakonshme të shtrigave që fluturonin natën rrugës për në aktivitete okulte dhe të paligjshme.

Në vitin 1324, kur vejusha e pasur irlandeze Elis Kajteller u gjykua për magji dhe herezi, hetuesit raportuan se gjatë kontrollit të shtëpisë së saj, ata gjetën “një shkop të vajisur, mbi të cilën besohej se ajo fluturonte”.

Farmakologu Dejvid Kroll shkruan në “Forbes” se shtrigat e dyshuara në Mesjetë, mendohej se i sajonin porcionet e tyre magjike nga bimë të tilla si Atropa belladonna, Hyoscyamus niger, Mandragora officinarum dhe Datura stramonium, ku që të gjitha përmbajnë kimikate halucinogjene, të njohura si alkaloide tropane.

LEXO EDHE:  Depresioni i Mëngjesit/ Pse zgjohemi shpesh të zymtë, dhe si ta kalojmë këtë gjendje

LEXO EDHE:  “Heronj që po udhëheqin luftën kundër COVID-19”/ Ambasadorja e SHBA falënderim të veçantë për mjekët

Sipas disa rrëfimeve historike, në vend se t’i gëlltisnin këto substanca që ndryshojnë mendjen duke i ngrënë apo pirë, gjë që do t’u shkaktonte shqetësime në zorrë, shtrigat zgjodhën t’i thithnin ato përmes lëkurës, shpesh në zonat më intime të trupit të tyre.

Në librin e tij “Vrasja, magjia dhe mjekësia”, Xhon Man citon një tekst të shekullit XV-të të teologut Xhordan de Bergamo, i cili shkroi se “vulgarët besojnë edhe shtrigat rrëfehen, se në disa ditë ose net të caktuara, ato vajosin një shkop, dhe hipin mbi të në vendin e caktuar”’.

Është e pamundur të dihet nëse histori të tilla, të raportuara në kulmin e ankthit dhe frikës mbi magjinë në Evropë në kohën e Mesjetës, pasqyrojnë apo jo realitetin. Shumica e asaj që dimë mbi magjinë e Mesjetës, na vjen sot nga regjistrat e inkuizitorëve fetarë, gjyqtarët, dhe dëshmitë e vetë shtrigave të akuzuara, zakonisht gjatë torturave.

Duke filluar nga shekulli XVII-të, dëshmitë mbi shtrigat që përdorin fshesat për të fluturuar nga oxhaqet e shtëpive u bënë më të zakonshme, edhe pse gratë u lidhën më ngushtë me familjen dhe punët e shtëpisë se kurrë më parë.

Sipas një zakoni, gratë mbështesnin një fshesë jashtë derës, ose e vendosnin atë në një oxhak, për t’u lënë të tjerëve të kuptonin se ndodheshin larg shtëpisë. Ndoshta për shkak të kësaj, legjenda popullore përqafoi idenë se shtrigat largoheshin nga shtëpitë e tyre përmes oxhaqeve të tyre, edhe pse shumë pak shtriga të akuzuara, kanë rrëfyer ndonjëherë se e kanë bërë këtë gjë.

Ankthi popullor mbi magjinë, u reduktua ndjeshëm duke nisur nga shekulli XVIII-të. Megjithëse sot në SHBA ka ende shumë “shtriga” të vetë-identifikuara si të tilla, falë rritjes së traditave fetare neo-pagane si “Wicca”, pak prej tyre pretendojnë se fluturojnë në qiell. Por imazhi i shtrigave që fluturojnë mbi fshesat e tyre qëndron ende, sidomos gjatë festës së Halluinit./ History.com-Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE