Connect with Us

Përralla për shpërbërjen e BE-së nga kriza e Covid-19

Blog

Përralla për shpërbërjen e BE-së nga kriza e Covid-19

Publikuar

-

Për shkak të pandemisë dhe mungesës së solidaritetit BE-ja gjendet në një krizë të vërtetë dhe është në rrezik, thuhet shpesh në këto momente. Por puna nuk do të shkojë deri këtu, mendon Zoran Arbutina.

Për javë të tëra po thuhet se Bashkimi Evropian rrezikon të dështojë. Tani që ekonomitë e të gjitha vendeve të BE-së janë goditur fort nga kriza e Coronës, është e nevojshme një përgjigje e përbashkët politiko-financiare. Fjala magjike është solidariteti, dhe konkretizimi i saj quhet “obligacionet Corona ” – ideja e vjetër e euro-obligacioneve, thjesht e përshtatur me situatën aktuale dhe e riemëruar.

Kërkesa është që veriu më i pasur duhet të tregojë solidaritet me jugun më pak të pasur, në mënyrë që ekonomia të funksionojë përsëri, veriu duhej të pajtohet me një përbashkim të borxheve. Përndryshe ekziston – opsionalisht – “një rrezik fatal” për BE-në, “shpërbërja e eurozonës “, “fillimi i fundit” apo edhe “shkërmoqja” e BE-së.

Jo kriza e parë për BE-në

Nuk është hera e parë që po diagnostikohet rreziku i shpërbërjes së BE-së. Kështu ndodhi edhe gjatë krizës së refugjatëve të 2015/16 dhe para kësaj gjatë krizës financiare dhe të borxheve të 2008/09. Dhe gjithmonë herë anëtarët në veri dhe perëndim, herë ata në jug, kanë bërë thirrje për solidaritetin e palës tjetër. Solidariteti nuk është një nga elementët përbërës të Bashkimit Evropian.

Që në bërthamën e integrimit evropian, Komuniteti Evropian i Qymyrit dhe Çelikut i themeluar në 1950, pika kryesore ishte bashkëpunimi ekonomik. Qëllimi gjithëpërfshirës në atë kohë: sigurimi i paqes së qëndrueshme në Evropë përmes armatimit masiv, për të cilin ishin të nevojshme burimet e ish-kundërshtarit të luftës, Gjermanisë. Pra, qymyri dhe çeliku industritë kryesore ushtarake të të gjitha vendeve pjesëmarrëse u vunë nën kontrollin e përbashkët. Logjika: Nëse vendet varen nga njëri-tjetri në prodhim dhe bëjnë biznes me njëri-tjetrin, nuk mund të hyjnë më në luftë me njëri-tjetrin.

I gjithë thellimi dhe zgjerimi i mëpasshëm i këtij komuniteti ndiqte gjithnjë këtë frymë – nga Komuniteti Ekonomik Evropian në 1957, krijimi i “Zonës Shengen” në 1985, Bashkimi Ekonomik dhe Monetar Evropian në 1990 deri tek tregu i brendshëm i përbashkët në 1993 dhe Traktati i Lisbonës, i cili është në fuqi që nga 2009. Gjithmonë masat kishin të bënin me lehtësimin e tregtisë dhe biznesit ndërkufitar, krijimin e rregullave të përbashkëta dhe kështu sigurimin e lëvizjes së lirë të mallrave, shërbimeve, njerëzve dhe kapitalit.

Njëra Evropë dhe tjetra

Solidariteti si qëllim i BE-së nuk figuron në këtë koncept. Ekzistojnë fonde të ndryshme – shumë të pajisura me bujari – strukturore dhe rajonale të BE-së, nga të cilat vendet më pak të zhvilluara ekonomikisht përfitojnë në veçanti. Sidoqoftë, qëllimi i tyre është që të harmonizojnë prodhimin dhe kushtet e jetesës brenda tregut të brendshëm. Edhe pse këto fonde mund të shihen si një veprim solidariteti, ato janë kryesisht instrumente të politikave ekonomike që i shërbejnë tregut.

LEXO EDHE:  Përdorimi i maskave kundër Covid-19/ Studimi i fundit që i ndryshoi mendim edhe Piperos

Pika thelbësore është se të gjithë kanë përfituar nga kjo BE e orientuar nga biznesi që nga themelimi i saj (ose aderimi). Disa, natyrisht, pak më shumë (p.sh. Gjermania ose Holanda), të tjerët pak më pak. Por në fund të ditës, çdo vend është në gjendje më të mirë si anëtar i BE-së sesa jo si anëtar. Pavarësisht thënieve populiste, retorikave nacionaliste – përveçse në Britaninë e Madhe, për këtë fakt ka gjithashtu konsensus kudo. Prandaj pas negociatave për Brexitin – askush tjetër nuk dëshiron të largohet nga klubi. BE-ja si grup interesi ekonomik vazhdon të funksionojë.

Ekziston edhe një Evropë e dytë: “bashkësia e vlerave” për të cilën ka kaq shpesh përbetime. Por vetëm sundimi i ligjit, lufta kundër korrupsionit ose mbrojtja e të drejtave të njeriut dhe të pakicave janë të dëshirueshme, por jo konstituive për BE-në. Në shumë shtete anëtare, ato bëjnë pjesë në vetëimazhin e shoqërisë – edhe pa BE-në. Tek të tjerë jo – megjithë anëtarësinë në BE.

Realitet evropian

Në veçanti, ato vlera që konsiderohen të rëndësishme për tregun mbrohen në nivelin e BE-së. Sepse askujt nuk i pëlqen të bëjë biznes me një shtet në të cilin gjykatat varen nga tekat e të fuqishmëve. Për shembull, Hungaria, Polonia dhe Kroacia tregojnë se liria e shtypit, për shembull, shpesh është dytësore. Atje, “standardet evropiane” shpesh interpretohen dhe përdoren në mënyrë arbitrare. Kjo mund të shihet edhe në mekanizmat e sanksioneve dhe dënimeve: Ndërsa shkeljet e rregullave të tregut sanksionohen shpejt me gjoba, në rast të shkeljeve të vlerave themelore, reagimet janë vetëm fjalime emocionale në Parlamentin Evropian. Kjo nuk ka pse të aprovohet, dhe mund të angazhohemi që kjo të ndryshojë. Por ky është realitet tradicional në Evropë.

Arbutina Zoran Kommentarbild AppZoran Arbutina

Solidaritet  deri ku?

Solidariteti është një nga këto vlera ideale. Ekziston një fond solidariteti në BE. Ai u krijua pas katastrofës së përmbytjeve të vitit 2002 për të ofruar ndihmë financiare për rindërtim në rast të ngjarjeve të mëdha natyrore. Obligacionet për Coronën nuk janë pjesë e kësaj marrëveshje. Gjithmonë mund të ketë mosmarrëveshje dhe diskutime nëse përbashkimi i borxhit është instrumenti i duhur për t’u dalë mbanë pasojave të krizës, ose nëse ka mundësi të tjera që janë po aq efektive – por përfshijnë më pak rreziqe. Të diskutosh për këtë në kategorinë morale të solidaritetit është e gabuar. Pavarësisht nga ajo që do të vendoset në fund – BE-ja nuk do të shpërbëhet për shkak të çështjes së obligacioneve të Coronës: “It’s the economy, stupid!”./ DW

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Çfarë do që të arrijë Erdogani duke shpikur krizë pas krize?

Publikuar

-

Nga

Çfarë do që të arrijë Erdogani duke shpikur krizë pas krize?

Nga Yavuz Baydar “Ahval News”

Ndërsa reagimet ndërkombëtare ndaj krizës në përshkallëzim e sipër midis Turqisë dhe Greqisë, janë të para edhe në të shkuarën, çështja është nëse një qëndrim i shkëputur nga Bashkimi Evropian, do të vazhdojë ta trimërojë presidentin turk Rexhep Taip Erdogan dhe grupin e ish-oficerëve që e nxisin administratën e tij drejt një përplasje ushtarake me
Athinën.

Po çfarë dëshiron të tregojë udhëheqësi turk i dorës së fortë, teksa po shfaq një qasje “liro-shtërngo” ndaj shpimeve në një zonë detare, për të cilën Greqia thotë se është pjesë e ujërave e saj territoriale?

Cila është fund-loja e tij?

Tabloja e përgjithshme mbetet e ndërlikuar, duke krijuar një kontekst të “ekuilibrit të terrorit” që i mban përballë njëra-tjetrës flotat turke dhe greke, duke e shtuar shqetësimin se mosmarrëveshja mund të dalë lehtësisht jashtë kontrollit.
Megjithatë, serioziteti i kësaj situate duket se përforcohet nga një apati e pazakontë nga ana e Bashkimit Evropian, me përjashtim ndoshta të Francës. Greqia, e mbështetur nga Qipro, bëri thirrje për një takim urgjent të liderëve të BE, propozim që u pranua. Takimi i Këshillit për Punë të Jashtme, do të mbahet të premten.

Ndërkohë dimë që Ministri i Jashtëm Grek, Nikos Dendias, do të takohet po të premten në Vjenë me Sekretarin amerikan të Shtetit Amerikan, Majk Pompeo. Vlen të përmendet se ambasadori amerikan në Vjenë, Xhefri Pjat, është shndërruar në një figurat kryesore në menaxhimin e kësaj krize, përmes lëvizjeve të tij të forta diplomatike.
Kohët e fundit, edhe Izraeli e ka thyer heshtjen e tij, dhe ka ofruar “solidaritet të plotë” ndaj Greqisë. Për momentin nuk ka asnjë shenjë, se aktivitetet e anijes kërkimore turke do të ndalen. Aktiviteti i anijes “Oruç Reis”, i ndihmuar nga 9 anije luftarake turke, po i mban lart tensionet midis 2 vendeve fqinje. Muajin e kaluar, Erdogani i ndaloi shpimet në këtë zonë, me kërkesë personale të kancelares gjermane Angela Merkel. Por ai i rifilloi ato javën e kaluar, i zemëruar nga lajmi se Greqia nënshkroi një marrëveshje mbi Zonën Ekonomike Ekskluzive me Egjiptin, pakt për të cilin Ankaraja thotë se i mbivendoset në pjesë të mëdha marrëveshjes që ajo vetë ka nënshkruar më herët me Qeverinë e Akordit Kombëtar në Tripoli të Libisë.

Duke pasur parasysh qëndrimet e dykuptimta të BE-së në lidhje me Mesdheun Lindor, Erdogan dhe ekipi i tij mendojnë se u është dhënë hapësira e konsiderueshme për të vazhduar lojën e “maces me miun” me anëtarët e përçarë të unionit.
Presidenti turk është tërësisht i vetëdijshëm mbi mungesën e udhëheqjes së BE-së në këtë situatë, dhe ai e di shumë mirë se anëtarët e saj nuk mund të kenë kurrë një qëndrim të unifikuar në mbrojtje të integritetit territorial të bashkimit të tyre.
Ky fakt po shihet me kujdes edhe nga Moska, që nuk është pajtuar me tërheqjen e ndikimit të saj nga shtetet e Baltikut. Brukseli mund të mos jetë plotësisht i vetëdijshëm për konjukturën aktuale, por cilado qofshin zgjedhjet e veta, ato do të kenë pasoja shumë të mëdha, ndoshta duke e inkurajuar më tej aventurizmin ndërkombëtar.

Tani që e dimë se reagimet rreth krizës në Mesdheut Lindor janë futur në një rreth vicioz, lind sërish pyetja që ngrita në fillim:Cilat janë synimet e vërteta të Erdoganit? Për këtë çështje, ai pritet të ketë një bisedë telefonike me Merkelin. Dhe ajo telefonatë mund të përcaktojë shumëçka.



Thuhet se Erdogan, dëshiron të shpallë propozimin e tij për një “formulë” të pranuar midis shteteve të Mesdheut lindor. Të martën, ai foli për një “formulë që është e pranueshme për të gjithë, dhe që mbron të drejtat e të gjithëve”. Megjithatë, ekzistojnë 3 arsye që mund ta shndërrojnë bisedën telefonike në një dështim. Së pari, Turqia nuk e njeh Republikën e Qipros, dhe pozicioni i BE-së përballë statusit të Qipros Veriore të aneksuar nga Turqia është shumë problematik.

LEXO EDHE:  Asnjë rast i konfirmuar/ Shqipëria bëhet manual studimi për koronavirusin

LEXO EDHE:  "Kujdesi nuk është i tepërt"/ Pipero: Duhen minimalisht 4 muaj nga rasti i parë që të mposhtet virusi

Së dyti, siç e dimë që nga fillimi i konfliktit, Turqia nuk e ka nënshkruar Konventën e Kombeve të Bashkuara për Ligjin e Detit (UNCLOS) të vitit 1982, mbi të cilën bazohet edhe marrëveshja e fundit Greqi-Egjipt. Së treti, ka dyshime nëse Gjermania është realisht e duhura për këtë mision delikat. “Unë dyshoj nëse Gjermania do të kishte një peshë të mjaftueshme diplomatike për të pasur rezultate në rajon”- tha pak ditë më parë Stefan Roll, kreu i departamentit të kërkimit mbi Lindjen e Mesme dhe Afrikën në Institutin Gjerman për Çështjet Ndërkombëtare dhe të Sigurisë, në një intervistë për “Deutsche Welle”.

“Merrni ‘Procesin e Berlinit’, të cilin Gjermania e ndërmori për të zgjidhur konfliktin civil në Libi. Nuk ka pasur asnjë progres. Gjermania nuk ishte në gjendje të ndikonte tek palët që të arrihej në fund një marrëveshje. Pra Gjermania nuk është shumë e fuqishme. Për momentin, ajo mund të ndihmojë vetëm për një periudhë afat të shkurtër në një situatë urgjente, siç është biseda telefonike e kancelares Angela Merkel me presidentin turk Erdogan, disa javë më parë”-tha ai.

Pra, përfundimi i arsyeshëm mund të jetë që kjo lojë shumë e rrezikshme do të vazhdojë dhe për ca kohë. Për Erdoganin, ajo është e dobishme në 2 nivele. Në Turqi, ai dëshiron të duket se është udhëheqësi dhe komandanti i përgjithshëm që ka çdo gjë nën kontroll, duke mbrojtur interesat rajonale të Turqisë, për të cilat ai thotë se gjenden nën një kërcënim të madh.
Ai arriti të përçajë më tej disa segmente të bllokut opozitar, duke fituar mbështetjen e të paktën një partie të së ashtuquajturës “Aleanca Kombëtare”, me Partinë İyi (Partia e Mirë) të linjës së fortë nacionaliste, që deklaroi mbështetjen e saj të plotë për aktet e fundit të Ankarasë në Mesdheun Lindor.

Me ndarje të tilla brenda opozitës, Erdogan ka shpresa të mëdha të vazhdojë sundimin e tij, një strategji që mund të jetë e suksesshme. Në nivelin ndërkombëtar, vendimtare do të jenë marrëdhëniet Ankara-Uashington. Erdogan i ka varur shpresat tek Donald Trump, prandaj zgjedhjet e ardhshme në SHBA kanë fituar dimensione ekzistenciale për të dhe strukturën e tij administrative, aktualisht një kartel pushtetarësh i përbërë nga oficerë nacionalistë, “Ujqër të Murrmë” të së djathtës ekstremiste, dhe ekstremistë.

Erdogan shpreson që Trump të fitojë një mandat të dytë, por mund të ketë llogaritur që Trump edhe mund të humbasë. Gjithsesi për çdo rast, ajo që ai duket se synon – dhe shpreson – është zgjatja e pranisë së tij ushtarake në Mesdheun Lindor, në Egje dhe Libi, në mënyrë që të jetë në gjendje të negociojë – nga një pozitë më superiore – legjitimitetin e tij të mëtejshëm me presidentin e ri amerikan dhe NATO-n.
Duke u treguar deri tani e butë me të, BE nuk e ka sfiduar Erdoganin, dhe nëse kjo do të ndodhte tani, nuk do të kishte asnjë efekt. Erdogan do të vazhdojë të jetë padyshim maksimalist në pretendimet e tij, dhe kundërshtues i kërkesave të BE-së, pasi ai nuk ka luksin të shihet nga turqit si një lider i dobët që bën lëshime.

Ai ka nevojë të riprodhojë çdo ditë imazhin e një lideri të fortë nacionalist. Taktikat e tij djallëzore në Mesdheun Lindor, do të vazhdojnë të jenë të formës “liro-shtërngo”, për sa kohë që Erdogani mendon se duhet të jetë kështu, të paktën deri në zgjedhjet presidenciale të SHBA-së më 3 nëntor 2020. Dhe ky është realiteti me të cilin po përballet BE-ja./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Çfarë janë “superpërhapësit” dhe si mund të ndalen?

Publikuar

-

Nga

Një udhëtim për ski, një dasmë, një praktikë kori: ajo që kanë të përbashkët këto ngjarje është se ato kanë të gjitha raste të superpërhapjes së koronavirusit. Kjo ndodh kur dikush e transmeton virusin te një numër i lartë njerëzish. Ndërsa nuk ka një përcaktim të dakordësuar gjerësisht për një ngjarje superpërhapëse, nganjëherë kjo merret si një incident në të cilin dikush i kalon virusin, gjashtë ose më shumë personave të tjerë. Të kuptuarit pse ndodhin këto grupime mund të jetë thelbësore për të marrë kontrollin e pandemisë së covid-19, si dhe ndalimin e një valë të dytë të rasteve.

Për muaj të tërë, kemi dëgjuar se numri R, ose numri i riprodhimit, është ajo më i nevojshmi për të matur përhapjen e covid-19. Ky është numri mesatar i njerëzve që çdo person i infektuar u transmeton virusin. Para izolimit në Mbretërinë e Bashkuar, numri R për koronavirusin vlerësohej diku midis 2 dhe 3.

Tani vlerësohet se ekziston një ndryshueshmëri e madhe në numrin e rasteve të reja, që krijon çdo person i infektuar. Kjo mund të përshkruhet nga “numri K” i epidemisë – parametri i shpërndarjes – ku një vlerë më e ulët e K, tregon më shumë ndryshueshmëri. Duhet të dish të dyja, R dhe K, për të patur një pamje të mirë se si virusi po përhapet përmes një komuniteti.

Sipas një analize mbi mënyrën se si covid-19 ishte përhapur në vendet e tjera nga Kina, deri në fund të shkurtit, numri K ishte 0.1, një vlerë jashtëzakonisht e ulët. Studiuesit vlerësuan se 80 përqind e rasteve ishin shkaktuar nga rreth 10 përqind e personave të infektuar. Këto 10 përqind mund të shkaktojnë një vatër infeksionesh, ndërsa shumica e të tjerëve nuk do t’ia kalonin koronavirus askujt tjetër, dhe disa do t’ia transmetonin vetëm një personi tjetër.

Me fjalë të tjera, superpërhapja është integrale për pandeminë, thotë Quentin Leclerc në Shkollën e Higjienës në Londër Në një shembull të studiuar mirë, në një praktikë kori me 61 të pranishëm në mars, në Qarkun Skagit, në shtetin Uashington, një person infektoi rreth 52 të tjerët. Mjekët ndoqën kontaktet e ngushta të çdo rasti sekondar, rreth tre ose katër secili dhe mundën të gjenin vetëm 10 infeksione të mëtejshme, thotë Lea Hamner, një zyrtare e shëndetit publik në Qarkun Skagit.

Eshtë sikur diçka cilësisht e ndryshme po ndodhte atë natë. Vatrat e transmetimit janë parë në sëmundje të tjera, përfshirë HIV, TB dhe tifon, ku një superpërhapës I famshëm ishte një kuzhiniere nga Nju Jorku, në fillim të shekullit të 20-të e cila u bë e famshme si Meri Tifoja. Në këto raste, dukej se kishte diçka biologjike që e bënte personin më të predispozuar të transmetonte një infeksion, ndoshta për shkak se kishte një numër të lartë patogjenësh.

Me koronavirusin, barra e virusit mund të luajë gjithashtu një rol, por kjo nuk është hetuar dhe ne nuk kemi një mënyrë të thjeshtë për ta bërë, thotë Benjamin Couling në Universitetin e Hong Kongut në Kinë. “Nëse matim ngarkesën virale në pështymë, kjo nuk është e njëjtë me sasinë e virus që nxjerrin jashtë me frymënxjerrjen. Do të duhej të bëhej një lloj marrje e mostrave të ajrit”.

LEXO EDHE:  BE mirëpret betimin e anëtarëve të SPAK/ Soreca mesazh prokurorëve

LEXO EDHE:  Për Greqinë skadon afati i huasë së FMN-së. Varoufakis nxiton në Uashington

Rrethanat e ngjarjes së përhapjes gjithashtu duket të jenë të rëndësishme, dhe disa raste të zakonshme janë shfaqur. Grupi i Couling realizoi gjurmimin e kontakteve të 1037 rasteve të para të koronavirusit në Hong Kong. Ekipi gjeti një vlerë disi më të madhe të K sesa vlerësimi i mëparshëm, prej 0.45, por kjo do të thotë që vetëm 20 përqind e individëve të infektuar kanë shkaktuar 80 përqind të rasteve në vend.



Transmetimet në masë

Ngjarjet superpërhapëse kanë tendencë të ndodhin në ambiente të mbyllura, me njerëz që rrijnë afër. Aktivitetet sociale shkaktuan më shumë vatra sesa ekspozimi në vendin e punës ose në shtëpi – transmetimet masive ndodhën në dasma, tempuj, bare dhe festa karaoke, për shembull.

Rreziku duket të jetë më i lartë nëse njerëzit ngrejnë zërin në një farë mënyre, si përshembull kur këndojnë apo bërtasin. “Ka të bëjë me vëllimin e ajrit që del nga mushkëritë tuaja”, thotë Couling. Të kuptuarit e superpërhapjes po bëhet edhe më e rëndësishme tani që rastet e koronavirusit janë në rënie në shumë vende, thotë Adam Kleczkovski në Universitetin e Strathclyde, në Mbretërinë e Bashkuar. Kur numrat e rasteve rriten në mënyrë eksponenciale, superpërhapja është ndoshta më pak e rëndësishme, thotë ai, pasi shumë vatra përhapen dhe bashkohen.

Por shmangia e grupimeve është thelbësore në fillim të një epidemie para se të rriten shumë numrat e rasteve, ose kur bien numrat e rasteve dhe duhet të shmanget një valë e dytë. “Kur keni shumë pak raste, janë këto aktivitete [superpërhapëse] për të cilat duhet të bëhet kujdes,” thotë Leclerc.

Si mund të zvogëlojmë shanset për ngjarje të mëtejshme superpërhapëse? “Parimet tona drejtuese tani janë: jashtë është më e sigurt se brenda, më pak njerëz është më e sigurt se shumë njerëz,” thotë Hamner. Ajo i sheh lokalet e mbyllura si një rrezik të veçantë.

“Dihet se një i dehur flet me ze më të lartë, sa më shumë që dehet”.

Vetëdijësimi I njerëzve për aktivitetet superpërhapëse mund të forcojë nevojën për shmangien e situatave të rrezikshme. Mund të ndihmojë gjithashtu për të kuptuar si të lehtësohen masat kufizuese, thotë Leclerc, ekipi i të cilës ka krijuar tashmë një bazë të dhënash për aktivitete superpërhapëse. Vetëm tetë nga 201 vatrat që identifikoi ekipi ndodhën në shkolla, të cilat në fillimet e pandemisë shiheshin si një burim infeksionesh.

Gjithashtu, pikasja e vatrave në kohë reale është kyçe për funksionimin e gjurmimit të kontakteve, thotë ajo. / NS – Bota.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Ja kush janë 10 plazhet më të rrezikshme sot në botë

Publikuar

-

Nga

Plazhet janë zakonisht vendet, ku shumë njerëz pushojnë dhe argëtohen, kryesisht gjatë sezonit të verës. Por nëpër botë ekzistojnë disa plazhe, që janë shpesh janë shumë të rrezikshëm për jetën e njeriut.
Sigurisht, rreziku kryesor është ai i mbytjes për shkak të dallgëve të fuqishme. Por jeta mund të jetë në fije të perit edhe nga krijesat e rrezikshme të detit, sikurse janë peshkaqenët. Ja cilët janë 10 plazhet më të rrezikshëm sot në botë:

10. Praia do Norte në Nazare, Portugali

Nazare është një nga resortet më të vjetër dhe më të preferuar turistike në brigjet e Atlantikut, sidomos nga vendasit. Çdo verë, plazhet dhe peshkimi janë aktivitetet e preferuara të familjeve portugeze. Por aty formohen edhe dallgët më të larta oqeanike, të cilat nganjëherë arrijnë lartësinë mbi 30 metra. Dallgë të tilla janë potencialisht vdekjeprurëse, edhe për serfistët më me përvojë, dhe jo më për pushuesit e zakonshëm.

9. Bikini Etoll, Ishujt Marshall

Në vitet 1950, në këtë ishull u kryen një seri testimesh bërthamore nga Shtetet e Bashkuara. Mes tyre ishte edhe “Castel Bravo”. Testi më i madh bërthamor që kanë krye ndonjëherë amerikanët. Ai ishte gati 3 herë më i fuqishëm se sa prisnin shkencëtarët, 15 megaton, ose 1000 herë më i fortë se bomba që ra mbi Hiroshima.
Për këtë arsye, zona është shumë e ndotur nga mbetjet radioaktive. Mbi 18 mijë km2 në këtë ishull the rreth Oqeanit Paqësor. Prandaj Bikini Etoll, është në fakt i pabanueshëm. Sot ishulli vizitohet vetëm nga zhytës profesionistë, të cilët këshillohen paraprakisht të mos konsumojnë apo marrin me vete asgjë nga ishulli.

8. Arnhem Lend, Australi

Këtu rreziqet kryesore vijnë nga krokodilët gjigantë, dhe nga një lloj kandili deti, i cili ka një helm vdekjeprurës. Në këtë territor, gjendet një numër i madh krokodilësh të ujërave të kripur dhe të ëmbël. Edhe pse peizazhi është përrallor, pushuesit duhet të kenë shumë kujdes.
Kandili i detit i llojit Shironeks, me tentakulat e tij 2 metra të gjatë, është i pajisur me mijëra qime helmuese. Helmi është i fortë, dhe për shkak të distancës nga zonat e banuara, ka rrezik t’i marrë jetën pushuesit që bie viktimë e tij.

7. Shirnes, Britani

I ndodhur në grykëderdhjen e lumit Tamiz, Shirnes është shembulli tipik i një qyteti bregdetar, të lënë disi pas dore. Në pamje të parë, duket sikur plazhi nuk bart asnjë rrezik. Në fakt, qyteti ndodhet mbi një minë me sahat. Në gushtin e vitit 1944, pak para fundit të Luftës së Dytë Botërore, anija amerikane “SS Richard Montgomery” u mbyt rreth 1 milje larg bregut.
Ajo kishte në bord rreth 1.500 ton eksploziv, në formën e llojeve të ndryshme të predhave. Një pjesë e municioneve u gjetën, por pjesa dërrmuese mbeten nën ujë. Ndaj është shumë e rrezikshme të shëtitësh vetëm në këtë plazh. Nëse ngarkesa do të shpërthejë, kjo do të ishte një nga shpërthimet më të mëdha jo-bërthamore të të gjitha kohërave.

6. Gjiri Bajron, Australi

Australi ka numrin më të lartë në botë të sulmeve vdekjeprurëse nga peshkaqenët. Një ndër zonat më të rrezikshme është pikërisht plazhi Bajron në rajonin e Uellsit të Ri Jugor. Të paktën 2 pushues kanë gjetur vdekjen 20 vitet e fundit, si pasojë e sulmit nga peshkaqenët. Në këtë plazh ka në përgjithësi 3 herë më shumë sulme, sesa në zonat e tjera në kontinentin australian.



LEXO EDHE:  INSTAT publikon të dhënat ekonomike/ Rritjet dhe rëniet për 2019

5. Akapulko, Meksikë

Dikur ishte një nga destinacionet kryesore të pushimeve për meksikanët, por jo vetëm. Dhe nuk është më i tillë, për shkak se në këtë qytet ndodhin shumë vrasje, kryesisht për shkak të luftës së egër midis karteleve rivale të drogës. Vetëm vitin e kaluar në Akapulko ndodhën 2316 vrasje, duke lënë pas në këtë aspekt vetëm kryeqytetin e Venezueles, Karakas. Departamenti Amerikan i Shtetit, e vlerëson Akapulkon po aq të rrezikshëm sa Afganistani dhe Siria.

LEXO EDHE:  Përdorimi i maskave kundër Covid-19/ Studimi i fundit që i ndryshoi mendim edhe Piperos

4. Praia da Boa Viagem, Recife, Brazil

Në këtë plazh do të gjeni një peizazh mahnitës, me rërë ngjyrë ari dhe ujin si kristal. Por asnjë nga pushuesit nuk guxon të hyjë më thellë se sa deri tek gjunjët. Përgjatë plazhit janë vendosur mbi 100 tabela, që i paralajmërojnë notarët dhe serfistët të mos hyjnë në ujë. Boa Viagem, mban rekord për numrin e lartë të sulmeve fatale nga peshkaqenët. Që nga viti 1992, ka pasur mbi 60 sulme, 24 prej të cilave me vdekje.

3. Ishulli Riunion

Ky ishull tropikal i ndodhur në Oqeanin Indian, kontrollohet nga Franca. Me një sërë majash vullkanike në brendësi të ishullit, pyjet e shiut, dhe një vijë bregdetare me shkëmbinj nënujorë koralesh dhe plazhe me rërë të bardhë, ai duhej të ishte në listën e dëshirave të çdo turisti. Por edhe këtu rreziku kryesor vjen nga peshkaqenët. Që nga viti 2011, ka pasur mbi 20 sulme, nga të cilat 8 me pasojë vdekjen. Në vitin 2017, në këtë ishull ndodhën më shumë se gjysma e të gjitha sulmeve fatale në botë nga peshkaqenët.

2. Ishulli i Sentinelit Verior

Është një territoret e pakta që nuk e ka përqafuar ende modernizmin. Aty banon fisi sentinelez, ndoshta fisi më i izoluar dhe më i rrezikshëm në tokë. Mbi të dihet shumë pak, por mendohet se ka një popullatë prej 100-500 personash. Mënyra e tyre e jetës, duket se ka ndryshuar pak që nga Epoka e Gurit.
Atyre nuk u pëlqejnë aspak vizitorët e huaj. Tentativat e ndryshme për kontakte me këtë fis, janë pritur me një seri sulmesh me shigjeta ndaj turistëve. Vizitorët e fundit në këtë ishull, ishin dy peshkatarë në vitin 2006. Mendohet se ata i zuri gjumi të dehur, barka u zhvendos vetë drejt bregut, aty ku u sulmuan dhe u vranë nga vendasit.

1. Hanakapi, Hauai

Është një ndër ishujt më të bukur të Hauait, por njëherazi edhe më vdekjeprurësi. Deri tani atje kanë gjetur vdekjen mbi 80 persona, për një sërë arsyesh. Së pari aty nuk ka roje bregdetare. Por askush nuk jep ndonjë shpjegim për numrin e madh të viktimave si pasojë e mbytjes. Por mendohet se shkaku kryesor, janë rrymat e padukshme detare./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE