Connect with Us

Pandemia e Sistemit të Drejtësisë, sfidat dhe problemet që përballen sot Avokatët

Opinione

Pandemia e Sistemit të Drejtësisë, sfidat dhe problemet që përballen sot Avokatët

Publikuar

-

Dha dorëheqjen para se të dilte në vetting/ KPA nxjerr nga sistemi i drejtësisë ish gjyqtarin e Apelit
Nga Av. Kastriot FRASHËRI* 
Dita Kombëtare e Drejtësisë njihet si dita kur qeveria e parë e Shqipërisë së pavarur nën drejtimin e Ismail Qemalit më 10 maj 1913, miratoi Ligjin e Jurisë, mbi ngritjen e gjykatave qysh nga themelimi i shtetit. Sot ne kujtojmë nga historia e jurisprudencës shqiptare se gjykatat e para të shtetit shqiptar ishin ndërtuar me juri qytetare, njëlloj si funksionojnë sot në sistemin anglo-sakson, ku për të shmangur korrupsionin vendimin gjyqësor e merrnin juritë e qytetarëve në një seancë gjyqësore të pandërprerë brenda ditës, pa e zgjatur vendimin për ditë a muaj me radhë si ndodh rëndom sot këtu, ku çështjet gjyqësore duan vite të përfundojnë. Më pas, sistemi gjyqësor por dhe ai i drejtësisë në Shqipëri është riorganizuar në formate të ndryshme, në varësi të vullnetit të klasave politike të kohës, që kanë sunduar sipas modelit të tyre këtë vend.
Si rrallë ndonjëherë në historinë e shtetit shqiptar, sot, sistemi i drejtësisë gjendet i paralizuar prej tre muajsh, jo vetëm nën efektet e pandemisë globale të shkaktuar nga COVID-19, por edhe me një Gjykatë Kushtetuese ku nga 9 anëtarë ka vetëm 3 anëtarë të ligjshëm dhe Gjykatë të Lartë të Shqipërisë prej mëse dy vjetësh jo funksionale, të cilave nuk është çudi tu shtohen pas disa muajve edhe Gjykatat e Apelit të Republikës për shkak të politikave të gabuara që kanë ndjekur politikëbërësit e reformës dhe zbatuar vendimmarrësit që administrojnë drejtësinë.  Në këtë kontekst kur flasim për historinë e drejtësisë shqiptare dhe sfidat aktuale të saj nuk mund të mos vlerësojmë kërcënimet dhe rreziqet e saj të cilat dihet se do të ndikojnë dukshëm jo vetëm në performancën e saj, por ajo që na bën përgjegjës në një bashkëfajësi është fakti që jemi përpara një Drejtësie të vonuar e cila është drejtësi e mohuar,  pra, me pak fjalë sot sistemi demokratik i vendit tim e ka kthyer në normë sjelljeje drejtësinë e dhunuar.
Ashtu siç e kam theksuar shpesh herë, reforma e shumëpritur në sistemin e drejtësisë së kalbur që kishte vite që pushteti gjyqësor ishte kthyer në një Noter në duart e feudalëve që kanë mbretëruar gjatë gjithë këtij tranzicioni të tejzgjatur në këtë vend për të certifikuar përmes vendimeve gjyqësore pafajësinë e krimit të kryer dhe kriminelët e lidhur pas tyre, duket që kërkon vite për të provuar rezultatet e saj. Si një nga mbështetësit e parë të reformës në drejtësi më duhet të vlerësoj me objektivitet në vitin e saj të katërt, dy anët e saj pozitive dhe negative që ka prodhuar. Pra, ana e mirë e saj është fakti se, nga kjo reformë janë përjashtuar nga sistemi i drejtësisë një numër i madh i gjyqtarëve dhe prokurorëve të korruptuar dhe të lidhur me krimin. Nga ana tjetër, përmes standardeve të dyfishta në dhënien e vendimeve nga organet e vettingut janë larguar nga sistemi edhe gjyqtarë e prokurorë me integritet moral e profesional të njohur që kurrësesi nuk duhet të ishin larguar. Kjo e bën akoma më të dyshimtë reformën kur gjetjet e organeve të kontrollit që kryejnë verifikimin e pastërtisë dhe pasurisë së subjekteve të rivlerësimit kalimtar në shumicën e rasteve kanë shkarkuar gjyqtarë e prokurorë për pasuri që sipas kalemit të kontabilitetit vettingas shkojnë ndërmjet 10-20 mijë euro në mbi 20 vjet karrjerë.
E kundërta do të ishte pozitive dhe e admirueshme sikur gjetjet e tyre të konsistonin në pasuri dhe të ardhura të fshehura që do të rezultonin në disa qindra mijëra apo miliona euro dhe do të dëshmonin pastërtinë e figurës së korruptuar. E përkthyer ndryshe KPK duket që po fsheh korrupsionin e tyre duke i servirur publikut gjetje qesharake të cilat mund ti disponojë çdo shtetas i Shqipërisë. Fakti që reformimi i drejtësisë mbështet në vendimmarrjen e pesë njerëzve pa u futur në lidhjet apo bindjet e tyre politike e bën jo vetëm të dyshimitë por edhe të kritikueshme rezultatin e kësaj reforme.
Me aplikimin e këtyre standardeve shumë shpejt vetëm çështje dy-tre muaj, ashtu siç e kam theksuar pak kohë më parë, do të kemi mbylljen e gjykatave të apelit të Shqipërisë pasi të gjithë gjyqtarët e saj po shkarkohen njëri pas tjetrit përmes këtyre standardeve të papranueshme nga organet e vettingut. Kjo do ta thellonte më tej krizën e sistemit të drejtësisë në vend dhe do të paralizonte në të ardhmen e shpejtë edhe veprimtarinë e avokatëve të Shqipërisë. Për fat të keq, nuk shohim asnjë përpjekje në horizont nga ana e atyre që janë zgjedhur të administrojnë drejtësinë dhe për më tepër nga mazhoranca qeverisëse. Duket që qeveria është e kënaqur me disa takime virtuale që organizon me aktorë periferikë që nuk kanë asnjë lloj lidhje me sistemin e drejtësisë për të siguruar me gjasa këndvështrime mbi reformën në drejtësi dhe rolin e saj në procesin e integrimit, të cilat të japin përshtypjen se qeveria bën monolog me vetveten. Kjo do të thotë se Ministria e Drejtësisë është më shumë e preokupuar për Javën Europiane se sa për Ditën e Drejtësisë të vendit të saj!
Si një avokat i njohur i së Drejtës Publike me një karrierë mbi 15 vjeçare në fushën e jurisprudencës në mbrojtje të së drejtave kushtetuese dhe ligjore të shtetasve, por edhe të interesit publik përmes publicistikës dhe angazhimit të gjatë rreth tre dekada në shoqërinë civile e ndjej si obligim moral e profesional se duhet të jemi të vetëdijshmëm sot në Ditën Kombëtare të Drejtësisë për sfidat e së ardhmes në profesionet legale.
Në këtë kontekst, duke qenë se sistemi i drejtësisë së një vendi jo vetëm nuk mund të kuptohet, por as dhe nuk mund të funksionojë pa rolin e avokatit në proces e shohim me interes të ndalemi në sfidat e së ardhmes së pandemisë globale të COVID-19 dhe ndikimi i saj në profesionet legale. Dihet se Avokatia në Republikën e Shqipërisë është profesion i lirë, i pavarur, vetërregulluar dhe i vetëdrejtuar. Në ushtrim të profesionit të tij, bazuar në nenin 2, 3, 6, 8, 10, 11, 12 dhe 25 të ligjit Nr 55 /2018 “Për Profesionin e Avokatit në Republikën e Shqipërisë”, Avokati udhëhiqet vetëm nga ligji, Statusi dhe Kodi Etik. Avokati mund ta ushtrojë profesionin e tij në të gjithe territorin e Republikës së Shqipërisë dhe përpara çdo gjykate, prokurorie ose organi të administratës publike.
Në këtë kontekst, në përmbushje të veprimtarisë tonë, ashtu sikundër e kemi theksuar edhe më parë, hasim çdo dite e më shumë vështirësi sidomos jo vetëm përpara organeve të administratës publike, por edhe në shërbimet publike dhe çështjet noteriale. Rastet dhe shembujt që pengojnë veprimtarinë tonë janë të shumtë, por ne nuk do të ndalemi këtu për të renditur problemet dhe emrat e institucioneve të shtetit që në kundërshim me ligjin bëhen pengesë në përmbushjen e detyrës së avokatit, pasi për këtë çështje ne kemi sensibilizuar në kohë Ministrinë e Drejtësisë dhe Këshillin Drejtues të Dhomës Kombëtare të Avokatisë së Shqipërisë, lidhur me pengesat në veprimtarinë tonë të përditëshme në ushtrim të detyrës, por edhe për gjithë atë energji të panevojshme që shpenzojmë nëpër institucione të ndryshme për të punuar, kërkuar apo rivendosur të drejtat tona të ligjshme. Nisur nga ky realitet i paparanueshëm, kërkojmë me forcë sot në Ditën e Drejtësisë nga qeveria të garantojë ligjërisht dhe praktikisht, jo vetëm ushtrimin e profesionit të avokatit dhe të së drejtave të tyre, por dhe mbrojtjen e integritetit të veprimtarisë së avokatit pranë çdo organi që kanë në vartësi.
I rendita këto çështje, me qëllimin për t’u njohur publiku jo vetëm me problematikën që ndeshim por edhe me të ardhmen e rolit të profesionit të avokatit në Shqipëri në kushtet kur janë rreth 2470 avokatë aktivë që ushtrojnë rregullisht këtë detyrë ndërkohë që numri maksimal i çështjeve gjyqësore në një vit është rreth 24.000. Në kushtet kur nga godinat pompoze në Bulevardin “Dëshmorët e Kombit” dhe atë “Zogu i I” që “de jure” përfaqësojnë shtetin e së drejtës apo më saktë garantojnë sundimin e ligjit vijnë sinjale ngazëlluese të herë pas herëshme se po pastrohet drejtësia nga të korruptuarit. Nuk mund të mburemi me faktin se po zbrazen gjykatat apo prokuroritë në emër të të korruptuarve. Nuk është arritje kjo ndërsa numri i dosjeve të çështjeve të qytetarëve të këtij vendi bëhen male dhe godinat e gjykatave tona kthehen në miniera ari për matrapazët e drejtësisë.
A e dini se numri i çështjeve që presin të gjykohen prej dy vitesh në Gjykatën e Lartë është 35.000 dosje dhe kjo gjykatë ka vetëm 3 anëtarë nga 19 që duhet të kishte?! Po ashtu, në Gjykatën Administrative të Apelit të Republikës presin të shqyrtohen rreth 13.000 çështje administrative ndërsa numri i gjyqtarëve pritet të bjerë në muajt e ardhshëm rrjedhojë e procesit të vettingut! Ndërsa Gjykata e Apelit të Tiranës ka mbetur me 14 gjyqtarë nga 31 që duhet të ketë, ku për nga problematika dhe kjo gjykatë nuk bën dallim nga të tjerat, ndaj mbeten në pritje të shqyrtohen disa mijëra çështje që presin, e presin… Ndërkohë që rendimenti i fshesës së hekurt që fshihet në duart e atyre burrave që kontrollojnë gjithshka në këtë drejtim po ecën me shpejtësi në anën tjetër nuk shohim asnjë përpjekje se si do të plotësohet ky vakum i krijuar që godet rëndë funksionimin e organeve të drejtësisë përveç përpjekjes për t’u përshëndetur të qeverisë Amerikane, e cila nënëshkroi pak ditë më parë më 29 prill Marrëveshjen e Mirëkuptimit ndërmjet KLGJ dhe USAID përmes Projektit “Drejtësi për të Gjithë”, në mbështetje të Gjykatës së Lartë për përmirësimin e efikasitetit dhe uljen e numrit të çështjeve të prapambetura.
Ku sipas, burimeve   amerikane, kjo marrëveshje synon që përmes një ekipi të veçantë me avokatë të zotë që do të punësohen pranë kësaj gjykate me qëllim për të ndihmuar gjykatësit të marin vendimet sa më shpejt për uljen e numrit të çështjeve që presin të gjykohen. Pra, më në fund duket se ekziston vetëm një përpjekje e shkëlqyer dhe që është për t’u përshëndetur ajo e Ambasadës së SHBA në Tiranë për zbatimin e plotë dhe në kohë të këtyre reformave, pasi për ta Drejtësia e vonuar është drejtësi e mohuar.
Jo pa qëllim e theksova më sipër, Avokatia në Republikën e Shqipërisë, sipas ligjit, është profesion i lirë, i pavarur, i vetërregulluar dhe i vetëdrejtuar. Ajo së bashku me Prokurorinë dhe Gjykatën, janë pjesë përbërëse e sistemit të drejtësisë. Titulli “Avokat” fitohet përmes një procedure fikse dhe mund të gëzohet përmes karrierës gjatë gjithë jetës me krenari dhe përkushtim në shoqëri.
Si rrjedhim, si avokat, studiues dhe veprimtar i njohur i shoqërisë civile me veprimtari të gjatë publike të pasqyruar gjerësisht nga media, jam i keqardhur me mënyrën se si këto subjekte guxojnë të tjetërsojnë me vetëdije të drejtat dhe detyrat e avokatit, dhe ta pengojnë atë me vetëdije në ushtrimin e profesionit të tij. Është koha të dihen se cilët janë frymëzuesit dhe padronët që jo vetëm mbulojnë aktet e tyre, por edhe ndëshkimin? Kam dijeni e kontakte që kështu trajtohen qindra avokatë! Ndaj është detyrë imediate e qeverisë, kur këto barrjera ngrihen artificialisht nga individë të papërgjegjshëm në institucionet në administrimin e saj, të sigurojë integritetin dhe veprimtarinë e avokatit për t’i siguruar publikut, përmes tij, ndihmën juridike të nevojshme, nëpërmjet forcimit të rolit të profesionit të avokatit në Shqipëri.
Sistemi i drejtësisë është themeli i shtetit të së drejtës ku sundon ligji ndaj kam një thirrje për studentët e rinj të shkollës së avokatisë që të ndjekin traditën më të mirë të drejtësisë shqiptare dhe të frymëzohen nga modelet e saj më të spikatura, duke lënë mënjanë tundimet e çastit. Nisur nga sa parashtruam më sipër, do të ishte në interes të publikut që në fund të ketë një opinion nga një person me lidhje dhe marrëdhënie ndërkombëtare se si e parshikon të ardhmen e veprimtarisë së avokatisë në Shqipëri në përputhje me vlerësimin e kërcënimeve dhe rreziqeve që paraqet sot kjo gjendje e jashtëzakonshme nisur edhe nga kohëzgjatja e saj ku shumë biznese po mbyllen dhe shumë njerëz po mbeten të papunë dhe për më tepër kur sot ka një tendencë të re globale të riorganizimit të punës apo veprimtarisë nga shtëpia?
Natyrisht koha që po kalojmë na ka përballur me sfida të mëdha sociale mbi të cilat duket se po dimensionohet edhe e ardhmja e punës sonë në profesionin e avokatisë ndaj edhe Firma Ligjore Frashëri (Tirana Law Office-Frashëri Law Firm) që drejtoj po punon ngushtë në mënyrë inovative me partnerët ndërkombëtarë në UK, me qëllim gjetjen e formateve më të përshtatshme që të ofrojnë siguri maksimale dhe standarde më të larta profesionale përmes AI për të lehtësuar punën e çdokujt prej avokatëve në distancë dhe natyrisht ndikimin e saj në profesionet legale dhe praktikat e ardhshme të punës në Shqipëri.
Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Opinione

Nga Andi Bushati/ Ramizmi si debilizim i shoqërisë

Publikuar

-

Nga

Ramizmi si debilizim i shoqërisë

Kasaphana elektorale që organizoi rilindja në 25 prill po fillon të prodhojë efekte shumë më shqetësuese sesa rrëmbimi i pushtetit për një mandat katër vjeçar. Justifikimi i suksesit të tretë të Ramës dhe domosdoshmëria e mbajtjes në këmbë të një pushteti të fituar përmes parave dhe bandave, po shpie deri në debilizimin e debatit publik në vend. Boll të kqyrësh emisionet e mbrëmjes në TV dhe nuk e ke të vështirë të kuptosh se publikut po i serviret një realitet alternativ.

Le të marrim një shembull.

Prej ditësh opozita, jo vetëm LSI apo PD, por edhe parti të tjera më të vogla, po flasin për një masakër elektorale të pa parë ndonjëherë. Dikush pretendon për pjesmarrje të krimit të organizuar në fushatë, dikush tjetër për blerje masive vote, dikush për fletë të prishura qëllimisht, për të plotësuar numrin rekord të 85 mijë votave të pavlefshme.

Pyetja që shtrohet është: A duhet të përbënte minimalisht kjo temë interesin e një debati serioz televiziv? Edhe në qoftëse këto pretendime nuk qenkeshin reale, edhe nëse ato kishin për qëllim justifikimin e humbjes nga Luli apo Monika, për të ruajtur karriget e tyre, a nuk duhej analizuar pretendimi i përfaqësuesve të më shumë se gjysmës së elektoratit shqiptar? A nuk duhej debatuar kjo temë qoftë edhe për ta zhbërë mitin e grabitjes së votës?

Deri më sot që flasim asnjë nga debatet “serioze” politike nuk ka pasur emision me titullin: “A u vodhën zgjedhjet”. Ato kanë preferuar tema si, a do shkakrohet Meta, a do dorëhiqet Luli, a do ketë koalicion të madh, a është demokratike PD.

Mjafton kjo frikë e përhapur se mos gërvishtet varaku i pushtetit, apo autoçensura që i thërret së brendëshmi aktorët e studiove: “ç’të duhet ty, ti do e rregullosh këtë vend”, – për të kuptuar gjendjen ku ka degraduar debati publik.

Por, ka edhe më keq sesa kaq. Pra, më keq sesa shtrëmbërimi i rezultatit në kuti, apo ushqimi i qytetarëve me debate “fake” që i mbivendosen qëllimisht atyre reale.

Mjafton për këtë të shohësh korin laraman të mbrojtësve të Ramës, të përbërë, ca nga përfitues tenderash e parash publike, ca nga servilë të të gjitha pushteteve dhe ca nga idiotë të dobishëm, që pretendojnë se po luftojnë ende traditën e berishizmit. Eshtë interesante të qëmtohen argumentat e tyre.

Ata thonë se opozita nuk duhej të ngrinte grupe të gatshme për mbrojtjen e votës, por harojnë që këto ishin vetëm rrjedhim i sekuestrimit të kartave të identitetit në këmbim të parave, që po bëhej ditën për diell në qendrat e qyteteve.

Ata thonë se opozita duhet të besojë tek institucionet dhe harojnë që SPAK dhe Drejtori i përgjithshëm i policisë, favorizuan bandat në krimin e Elbasanit.

Ata çirren dhe skandalizohen kur përmendin vetgjyqësinë, por nuk shqetësohen aspak për banditët që ikin në drejtim të paditur apo për krimet që mbeten pa ndëshkuar.

LEXO EDHE:  VETTING-u e shkund drejtësinë kosovare

LEXO EDHE:  VETTING-u e shkund drejtësinë kosovare

E njëjta fabul absurde përsëritet edhe për historinë e shkarkimit të presidentit. Të gjithë që vënë kujën për rëshkitjen e tij nga korniza kushtetuese, as nuk duan ti’a dinë për abuzimet e qeverisë me paratë e tërmetit, me punësimet sezonale, me bonusin e bebeve të shpërndarë në fushatë, me përdorimin e të dhënave personale, me kërcënimin e administratës në funksion të votës. Pra logjika është: qeveria ka të drejtë ta shkelë ligjin, kundërshtarët e saj duhet të jenë të përpiktë me të.

I njëjti nonsens përsëritet edhe kur në debate përdorët argumenti i Tom Doshit apo Aqif Rakipit, si anomali që nuk kanë asnjë logjikë politike. Analistët pro Rama, që situata e re i ka degraduar në kamikazë të Tomës dhe Qifes, të thonë se rezultati i tyre është real, pasi ata kanë rreth të gjërë, shokë dhe miq.

Edhe kur dikush i vë përballë një precedenti skandaloz, si ai i përdorimit të “komitetit të ekpertëve anti kovid” për të mbyllur kufirin me Greqinë, me qëllim pengimin e votës së emigrantve, përgjigjja është rrënqethëse: pse do lejonin Vangjel Tavon të mbushte autobuzë me rektutët e tij?

E pra, në këtë pikë kemi mbërritur pas 25 prillit.

Publikut po i imponohen debate fallco. Pushteti ka rekrutuar kamikazë, të gatshëm të heqin dorë nga dinjiteti dhe logjika minimale për të marë rolin e violinës së parë në to. E gjithë kjo bën që shoqëria të kyçet në një realitet imagjinar, shumë më të largët sesa shqetësimet e saj reale.

Dhe ky me sa duket do të jetë problemi relal i mandatit të tretë. Jo vota e vjedhur. As vazhdimi i abuzimit me dhjetë oligarkë dhe shpërndarja e parasë për ta. As shkatërrimi drejtësisë që po kthehet më keq se në kohën e plepave. Me to tashmë jemi mësuar.

Ekuacioni ka ndryshuar. Sepse një pushtet ilegjitim nuk mund të mbrohet asesi nga një fabul logjike. Ai ka nevojën e absurdit për tu mbajtur në këmbë. Atij i duhen partizanë që të linçojnë viktimat para agresorëve; Që ulërasin për pasojat, pa parë shkaqet; Që skandalizohen nga ai që kërkon të mbrohet kur nuk ka ligj dhe jo nga ai që e shkel atë.

Në fakt, nuk ka se si të jetë ndryshe. Aty ku pluralizmi politik kthehet në farsë edhe ai i ideve nuk mund të mos pësojë të njëjtin fat.

Një fabul të tillë, që e kemi ende të freskët nga historia jonë, po e shohim në forma të ndryshme edhe në Rusinë e Putinit apo në Turqinë e Erdoganit. Edhe Ramizmi është në të njëjtën rrugë. Ai sapo ka filluar debilizimin e debatit publik, duke e parë si të vetmin mjet për të sunduar një shoqëri të ligështuar dhe pesimiste që i ka ulur armët e rrezistencës.

LEXO TE PLOTE

Opinione

Zgjedhjet/ Nevoja për ndryshim dhe fryma për ndryshim

Publikuar

-

Nga

Zgjedhjet: Nevoja për ndryshim dhe fryma për ndryshim

Nga Gafur Muka 

Pohimi: “pushteti të konsumon” logjikisht të çon tek nevoja për ndryshim. Që të realizohet ndryshimi duhet, më së pari, të krijohet fryma për ndryshim. Është pikërisht kjo e fundit që e shndrron pakicën në shumicë duke sjellë kështu rotacionin në pushtet. Natyrisht funksionimi i këtij mekanizmi varet, më së pari, nga masa e konsumimit që u bën pushteti forcave qeverisëse dhe nga intensiteti i frymës për ndryshim që krijon opozita tek elektorati gri.

Masa e kësaj të fundit është kryesisht pjesëmarrja në votime. Parë në sa thamë, nuk është e vështirë të konstatohet që qeverisja 8 vjeçare e socialistëve e kishte goxha të madhe masën e konsumimit në pushtet, ndërkohë që detyra e opozitës ishte të krijonte një frymë të tillë për ndryshim, sa ta motivonte “me kuç e me maç” gjithë elektoratin gri.

Ajo që ndodhi në fushatën elektorale ishte vetëdija e Edi Ramës për masën e konsumit. Deklarata e tij që “ne nuk jemi më të mirët” ishte shprehje e vlerësimit se “punët nuk ishin mirë”. Me këtë vetëdije ai ndërtoi një strategji të tillë që të paralizonte, në rastin më të mirë, apo të minimizonte, në rastin më të keq, frymën për ndryshim. Ndaj ai, pas pohimit që “ne nuk jemi më të mirët” shtoi menjëherë “por më të mirë se ne nuk ka”. Pikërisht për të dëshmuar këtë të fundit ai u muar gjatë gjithë fushatës me përqeshjen dhe denigrimin e kundërshtarëve.

Qysh në fillim ai e relativizoi si kundërshtar Lulzim Bashën duke vënë përballë elektoratit si kundërshtarë të tij Sali Berishën dhe Ilir Metën. Ishte kjo taktikë e tij që e dekurajoj lindjen e një fryme të gjerë e të fortë për ndryshimin. Nga ana tjetër, po Edi Rama, relativizoi edhe nevojën për ndryshim.

Për këtë ai shfrytëzoi dy angazhimet më të fundit të qeverisë së tij: atë të punës për likujdimin e pasojave të tërmetit dhe, sidomos, atë të punës për të mbajtur nën kontrroll e për të zvogëluar rrezikun që vinte nga përhapja e COVID 19. Në të dy rastet Edi Rama ia arriti të vlerësohet si “njeriu më i përkushtuar”, si “halleqari” më i madh i njerzve në nevojë, si “lypsari” që nuk e ka fare për turp të shtrijë dorën për të ndihmuar dhe për të shpëtuar njerzit që vuanin si pasojat e tërmetit ashtu edhe ato të prekjes nga pandemia.

Mbështetur në këto vlersime ai e ndërtoi programin elektoral vetëm me 11 fjalë :na jepni votën që të vazhdojmë e përfundojmë punët e nisura. Në asnjë nga deklarimet e tij gjatë fushatës Edi Rama nuk foli për suksese në realizimin e PPP-ve. Ai ishte i vetëdijshëm që në këtë aspekt pushteti i tij ishte konsumuar keq.

Nga ana tjetër, vendosja si kundërshtarë realë e Berishës dhe e Metës synonte në mënyrë të vazhdueshme edukimin e elektoratit me idenë e mosndryshimit të forcës qeverisëse. Po opozita? Për të evidentuar masën e konsumimit të qeverisë në pushtet ajo u angazhua të denonconte sa më shumë korupsionin, të cilin në çdo rast e lidhte me Edi Ramën. Për mendimin tim në këtë aspekt nuk u arrit rezultati i pritshëm. E para sepse korrupsioni është një sëmundje nga e cila vuajnë të gjitha pushtetet dhe e dyta denoncimi, përveç fakteve përmbante edhe shumë retorikë. Efektivitetin e ndikimit të denoncimeve për korrupsion Edi Rama e relativizoi qysh në fillim kur pranoi që “ne nuk jemi më të mirët”.

Për të ngjallur dhe forcuar “frymën e ndryshimit”, kryesisht PD-ja hartoi një program elektoral klasik ku jepeshin të gjitha objektivat që synoheshin të arriheshin nën qeverisjen e saj. Në evidentimin e tyre dukej që PD-ja e kishte vënë “gishtin mbi plagë”, ndaj Edi Rama vendosi ta injoronte atë duke atakuar kryesisht taksën e sheshtë prej 9%. Disa elementë të tjerë si rritjen e pagave për mjekët, infermierë, mësuesit etj apo mbështetjen e njerzve në nevojë, ai vendosi ti përfshinte në programin e tij qeverisës me synimin që të konsumonte kështu objektivat elektorale të opozitës. Dhe, për tu bërë më i besueshëm, në kushtet kur ekonomia vuan borxhin më të madh, deklaroi rritje më të vogla, çfarë i dha mundësi që ti kualifikonte premtimet elektorale të PD-së si premtime në erë. Si kundërpërgjigje PD-ja vazhdoi të denonconte rastet e korrupsionit, premtimet e pambajtura, varfërimin e popullit, largimet nga vendi etj. Të gjitha këto elektorati i njihte dhe i miratonte si keqqeverisje, veçse mbetej skeptik nëse opozita që do të vinte në pushtet do të ishte e zonja që ti shëronte këto plagë.

LEXO EDHE:  Basha bën deklaratën “bombë”/ Ja çfarë fshihet pas inceneratorëve, do të përfundojnë në gjykatë

LEXO EDHE:  Gati furtuna në drejtësi/ Ndërkombëtarët marrin në dorë pasuritë e gjyqtarëve dhe prokurorëve

Me sa duket nuk mjaftoi për ti bindur skeptikët sjella ndryshe e Lulzim Bashës. Edi Rama e kuptoi që “sjellja ndryshe e Lulzim Bashës” mund të rekrutonte shumë nga të pakënaqurit me qeverisjen e tij, ndaj ai, për t’u bërë i besueshëm e pranonte këtë sjellje duke shtuar që “nuk është Lulzim Basha ai që do qeverisë nesër”. Pas tij, sipas Ramës, fshiheshin qeverisësit e vërtetë: Sali Berisha dhe Ilir Meta. Në fakt Sali Berisha nuk i dha shumë mundësi për ta atakuar, pasi ai e shmangu praninë e tij fizike në fushatën elektorale por Ilir Meta me sjelljen e tij komplet “jashtë binarëve” iu bë “krah” Edi Ramës.

Sjellja e Presidentit të vendit në këtë fushatë do jetë objekt i shumë analizave sot e për shumë kohë, por ajo që mund të thuhet është që angazhimi i tij pati ndikim negativ në rritjen e frymës për ndryshim. Një pjesë e madhe e elektoratit e shihte qeverisjen e nesërme të opozitës të dominuar nga stili hakmarrës, agresiv e hipokrit i Ilir Metës. Deklarimet e tij në emisionin e Çim Pekës e bënë atë tejet të frikshëm dhe jo vetëm e dobësuan frymën e ndryshimit, por edhe e rritën mobilizimin e shumë të lëkundurve për të marrë pjesë në zgjedhje dhe për të votuar mosndryshimin.

Nëse e analizojmë rezultatin e zgjedhjeve sot dhe pranojmë që ndikimi i parregullsive e ka deformuar atë deri në tjetërsim, duhet që faktet e sjella në “librin e zi”, jo vetëm të jenë fakte, por të dëshmojnë një ndikim të njehsueshëm, pra sasior. Psh për denoncimin e punësimeve në administratë të thuhet që në këtë periudhë, prej kaq e deri aq janë punësuar kaq vetë në kundërshtim me ligjin. E njejta edhe për dëmshpërblimet e tërmetit , inagurimet etj. Po të mos ndodhë kështu, atëhere ndikimi i denoncimeve të parregullsive do kualifikohet si gjithmonë: një ndihmesë e rëndësishme e opozitës për t’u konsideruar në zgjedhjet e ardhshme.

Në këto kushte, tek vetë opozita shfaqet nevoja për ndryshim. Zërat brenda PD-së që kërkojnë dorëheqjen e Lulzim Bashës, nuk duhet të vlerësohen si zëra ediramistësh por, duhet të shqyrtohen si zëra që potencojnë frymën për ndryshim. Me sjelljen e deritanishme duket se një trupë vendimmarrëse në PD vlerëson që “Lulzim Basha është më i miri! Më të mirë se Lulzim Basha nuk ka!”. Pra, në PD nuk ka nevojë për ndryshim. Atëhere? Stop frymës për ndryshim! Të shohim nëse kjo mendësi do ta çojë PD-në në fitore apo tek… “nuk kemi parë gjë akoma!”.

LEXO TE PLOTE

Opinione

Europa komuniteti i ideve në fushë të minuar

Publikuar

-

Nga

Europa komuniteti i ideve në fushë të minuar

Nga Azem PARLLAKU

Sot në Ditën e Europës, ende shpresojmë siç dikur pati njerëz, që besonin se nga rrënojat e mjerimit dhe luftës mund të ngrihej një Europë dhe Botë më e mirë. Por; Nëse ka një çështje për të cilën ka kaq shumë interes në botën e ditëve tona, ajo është siguria. Nisur nga rëndësia që ka garantimi i sigurisë, nuk është i rastësishëm fakti që çdo vit zhvillohen kaq shumë takime apo konferenca të niveleve më të larta politike dhe teknike në nivel europian dhe global. Rëndësia që i kushtohet njohjes së konceptit të sigurisë dhe plazmimit të tij në praktikë, është kthyer sot në pjesë integrale e kurrikulave të shumë shkollave të niveleve të ndryshme. Në fund të fundit, ky interesim i gjithanshëm shpjegohet me bindjen se garantimi i sigurisë do të mundësonte jetën normale të njerëzve.

Por, koncepti i sigurisë, si pasqyrim i realiteteve të përditshme ka edhe ai dinamikën e zhvillimit të tij. Nuk do të ishte e vështirë të konstatohej se aktualisht përveç dimensionit tradicional fizik, garantimi i sigurisë në një masë të konsiderueshme kërkon edhe njohjen e parandalimin e rreziqeve edhe në nivele të tjera siç janë ai virtual. Europa dhe e gjithë Bota sapo ka kuptuar se; Nëse pandemia e koronavirusit na ka mësuar ndonjë gjë, përtej domosdoshmërisë së kujdesit maksimal ndaj higjenës vetjake, ajo është se viktima e parë e kësaj pandemie paska qenë udhëheqja e një vendi. Në asnjë moment përgjatë viteve tona, njerëzimi nuk ka pasur më shumë nevojë për një moment të “e vetmja gjë nga e cila duhet të kemi frikë, është vetë frika”.

Rizgjimi i sotëm politik është transnacional në burimet e frymëzimit, për shkak të ndikimit të komunikimit masiv. Pasionet moderne politike populiste, mund të drejtohen kundër një objektivi të largët, në kushtet e mungesës së një doktrine unifikuese. Diversitetet kulturore, sociale dhe fetare, mbartin rrezikun që, rizgjimi politik të kthehet kundër Europës si unitet.

Cilat janë disa nga kërcënimet dhe sfidat me të cilat përballet sot Bashkimi Europian?

Në një analizë më konkrete nuk është e vështirë të konstatohet se aktualisht në nivelin Europian ekzistojnë rreziqe të cilat në mënyrë të shkëputur apo në bashkëveprim me njëri tjetrin mund të minojnë përpjekjet e komunitetit ndërkombëtar për të garantuar një mjedis sa më të qetë dhe të sigurtë. Këto rreziqe mund te klasifikohen si rreziqe të natyrës strukturore të brendshme të vetë Unionit, si dhe si rreziqe të jashtme kryesisht të natyrës gjeopolitike.

Tendenca  që vihet re, e që në një farë mase pasqyron edhe tendosjet brenda Bashkimit Europian, është perceptimi që kanë një numër i konsiderueshëm banorësh në disa vende anëtare lidhur me kontributin dhe garancinë e ofruara. Pandemia covid-19, krizat ekonomike financiare si ato të Greqisë,Spanjës, Italisë e Portugalisë dhe fundmi dhe Brexit kanë ravijëzuar një perceptim që shkon në një ndarje veri-jug.

Në masë tek qytetarët europian është krijuar përshtypja se kemi të bëjmë me dy modele të ndryshme të drejtimit të shtetit. Nëse vendet e Evropës Qendrore, Veriore e Perëndimore kanë arritur të ndërtojnë dhe të venë në eficencë institucione shtetërore të besueshme dhe më pak të korruptueshme, e kundërta ndodh me vendet e Evropës Jugore por edhe Lindore, të cilat kanë demonstruar deficite të konsiderueshme në përmbushjen e detyrimeve si ndaj shtetasve të tyre, ashtu edhe ndaj Unionit, prandaj konsiderohen edhe si barrë për vendet e tjera. Këto deficite dhe vështirësi përkthehen në kosto financiare për buxhetin e përbashkët dhe njëkohësisht edhe në qëndrime e vlerësime negative për vendet në vështirësi.

Kjo ka krijuar një hendek në aspektin sesi banorët respektivë e shohin dhe konsiderojnë njëri-tjetrin. Paragjykimet dhe steriotipet për pjesë të ndryshme të kontinentit sigurisht që, nuk i shërbejnë sigurisë dhe integritetit të brendshëm të Bashkimit Europian. I ndërtuar duke pasur në bazë koherencën Bashkimi Evropian do të detyrohej të vuante nga shumë probleme madje të rrezikohej për të ekzistuar nëse kjo koherencë do të humbiste.

Përveç sa më lart, sinjale paralajmëruese për të qenë të kujdesshëm dhe për të përmirësuar gjithnjë e më tepër instrumentet strukturorë e legjislativë përsa i përket garantimit të sigurisë erdhën edhe përtej kufijve të Bashkimit Evropian.

E ashtuquajtura Pranvera Arabe, megjithë arritjet në demontimin e sistemeve autoritariste dhe diktatoriale përsëri “eksportoi” rreziqe dhe kërcënime për Europën. Çështja e emigracionit ka kohë që diskutohet në kancelaritë e shumë vendeve evropiane dhe megjithë “solidaritetin” dhe “përkrahjen” për emigrantët përsëri nuk është arritur të gjendet gjuha e përbashkët, sa kohë që shtete të ndryshme anëtare të unionit e shohin dhe e vlerësojnë këtë çështje në këndvështrime të ndryshme nisur nga interesa të ngushta kombëtare.

Statistikat nga Europoli dhe agjenci të tjera flasin se, së bashku me emigrantët që u kanë ikur luftërave në Lindjen e Mesme, e emigrantëve të paligjshëm nga vendet e varfra të Europës, në Berlin, Paris, Bruksel, Romë, etj, hyjnë edhe elementë me precedentë penalë, individë që i përkasin grupeve dhe organizatave terroriste, të cilët kanë kryer akte vrasëse, të cilat Europa i kishte harruar prej dekadash.

Por, përveç tyre Bashkimi Europian është i detyruar të marrë në konsideratë edhe rolin e aktorëve të rëndësishëm gjeopolitikë siç janë Rusia dhe në një farë mase edhe Turqia,vende këto që ndodhen në kufijtë natyralë me Unionin. Rëndësia e këtyre vendeve për sigurinë e Bashkimit Europian, lidhet me faktorët siç janë numri i popullsisë dhe i madhësisë gjeografike të tyre, aksesi i tyre në burime të rëndësishme energjetike por edhe si vende transite për kalimin në Bashkimin Europian, jo vetëm të rezervave energjetike aq të nevojshme për konsumatorin dhe ekonominë, por edhe të dukurive dhe fenomeneve kërcënuese që barten nga individë e organizata të ndryshme.

LEXO EDHE:  Vaksinimi anti-Covid/ Shoqata e avokatëve Penalistë apel autoriteteve

LEXO EDHE:  Spartak Ngjela: Gjykata jonë është rinore, shumica me instikte seksuale të pashuara

 Në dhjetë vitet e fundit Rusia është rikthyer fuqishëm në arenën ndërkombëtare si një aktor i rëndësishëm. Duke shfrytëzuar burimet e saj energjetike, kaq të rëndësishme për shumë vende anëtare të Unionit, ajo ka treguar se në momente të caktuara mund të luajë fort me kartën e furnizimit me energji të Evropës dhe të përpiqet që të mbrojë interesat e saj përkundrejt interesave të Bashkimit Europian në tërësi dhe të shteteve të veçanta anëtare.

Ngjarjet në Ukrainë, janë një tregues kuptimplotë se megjithë përparimet e mëdha të bëra në fushën e sigurisë, Bashkimi Europian nuk është imun ndaj kërcënimeve të reja. Pikërisht edhe sot përplasja për të ardhmen e Ukrainës që prodhoi dhe prodhon konflikt jo vetëm të brendshëm mes mbështetësve të qëndrimeve të ndryshme në Ukrainë, por edhe në divergjenca dhe këndvështrime të ndryshme ndërmjet Brukselit dhe Uashingtonit nga njëra anë dhe Moskës nga ana tjetër.

Një aktor shumë i rëndësishëm rajonal si dhe me një rëndësi të veçantë gjeopolitike për interesat dhe sigurinë e Bashkimit Europian, është edhe Turqia e cila ndryshe nga Rusia, po përpiqet që të forcojë dhe stabilizojë rolin e saj përmes rritjes së volumit të tregtisë më prodhuesit lokalë duke e shtrirë atë edhe në procesin e përpunimit të mëtejshëm të mallrave. Duke parë se perspektiva e anëtarësimit të saj në Bashkimin Europian nuk është shumë premtuese për shkak të qëndrimeve bllokuese të disa prej vendeve më me peshë të Unionit, Turqia nën drejtimin e Erdogan po përpiqet që të kthehet në një superfuqi jo vetëm ekonomike por edhe politike të rajonit.

Një ndër kërcënimet aktuale për Bashkimin Europian, është rritja e frymës së euroskepticizmit. Vetëm një dekadë më parë shumë pak studiues mund ta kenë parashikuar se pas 10 vjetësh do të kishte një nivel kaq të lartë të skepticizmit mbi Unionin, fenomen ky që vërehet kryesisht në vendet më me influencë dhe me kontribute më të mëdha anëtare. Sigurisht që ky perceptim lidhet me faktorë të natyrave të ndryshme qofshin këto politike, ekonomike, sociale apo edhe kulturore të cilat në realitet duke ndërvepruar me njëra-tjetrën rezultojnë në rënien e entuziazmit për Europën e Bashkuar.

Fryma euroskeptike, megjithëse fillesat i ka që nga koha kur Britania drejtohej nga kryeministria konservatore Theçer, sot konsiderohet si një fenomen me mbështetje gjithnjë e në rritje. Pas Brexit në mjedisin politik Europian është shtuar mbështetja për partitë euroskeptike si, AfD në Gjermani, Fronti Kombëtar në Francë, Partia për Lirinë në Holandë, Partia e Lirë në Austri, Lega Nord në Itali, etj.

Ajo që shqetëson politikën por edhe shoqërinë civile në shumë vende të Bashkimit Europian, është fakti se në këtë simfoni forcash politike me prirje euroskeptike, shpesh ndërthuren edhe elemente të ideologjisë populiste dhe ksenofobe, të cilat rrezikojnë dhe minojnë sigurinë. Janë të njohur qëndrimet radikale ndaj fesë myslimane të liderit të ekstremit të djathtë në Holandë Ëilders, një ndër kundërshtarët e vendosur për mosdhënien e statusit kandidat për vendin tonë.

Shih çfarë ndodhi vetëm në harkun kohorë të një viti kur Europa dhe qeveritë e saj transmetuan reagimin e tyre për krizën e koronavirusit. Shumë europianë pas kësaj krize po e thonë se, ka ardhur momenti tashmë të ngrihen dyshimet, nëse integrimi kishte shkuar shumë larg dhe nëse shteti-komb duhet të ‘rimarrë kontrollin”. Pas disa muajsh, njerëzit do të arrijnë në përfundimin se kriza ka nxjerrë zbuluar faktin që ka patur shumë pak Europë, ose tepër Europë. Ata mund të dëshirojnë më shumë Europë për t’i mbrojtur nga pandemitë e ardhshme, ose mund ta refuzojnë atë. Migrantët dhe kufijtë e hapur mund të jenë viktimat e para të debatit mbi Europën, të dominuar nga virusi, krizat, populizmi, dhe kërcënimet. Tani që disa shtete anëtare kanë rikthyer përkohësisht kufijtë, liderët dhe votuesit mundet që, pasi e keqja të ketë kaluar, të konkludojnë se nuk ka kuptim t’i rihapin ato plotësisht.

U desh koronavirusi dhe u vunë në dyshim disa nga supozimet themelore mbi të cilat është themeluar Bashkimi Europian, i cili kur të kapërcehet pandemia, do të rifillojë, por më pak intensiv dhe i ndryshëm nga ai që kemi njohur deri më tani.Tradicionalisht, ne kërkojmë ngushëllim tek feja, sporti, argëtimi dhe në premtimin se shkenca dhe shoqëritë moderne, ofrojnë të gjitha mjetet e nevojshme për të zgjidhur çdo problem. Por momentalisht “janë hedhur në erë” idetë tona më themelore për komunitetin./CNA.al

LEXO TE PLOTE