Connect with Us

Rreziku që na vjen nga lajmet e rreme dhe diktatura dixhitale

Blog

Rreziku që na vjen nga lajmet e rreme dhe diktatura dixhitale

Publikuar

-

Historiani izraelit Yuval Noah Harari, zotëron një dhunti të jashtëzakonshme për të zgjeruar fushën e tij të investigimit dhe analizës pa i mjegulluar temat e mbuluara, duke vendosur aty  ku duhet pjesët e mozaikut të përbërë nga kutiza me origjinë të ndryshme: histori, biologji, neuroshkencë, teknologji…

Po cila është tema e mozaikut këtë herë? Subjekti kryesor, njeriu: nga vjen, dhe ku është duke shkuar. Dëshmi e aftësisë së tij përhapëse, eklektike dhe marramendëse është libri bestseller “Sapiens: Një histori e shkurtër e njerëzimit” që në 500 faqe tregon, përmes fazave evolucionare dhe zbulimeve teknologjike, një aventurë miliona-vjeçare: nga shfaqja e gjinisë Homo në Tokë dhe deri më sot, duke kaluar nëpër afirmimin e Homo Sapiens, falë fuqisë së tij të imagjinatës.

Me “Homo Deusin”, ai projektoi analizën mbi atë çka pritet të ndodhë në të ardhmen, midis ëndrrave dhe anktheve të një bote teknologjikisht të përparuar, ku mund të jetohet edhe pa faktorin njerëzor.

“Tek 21 leksionet për shekullin XXI”, ai trajton problemet më të ngutshme të aktualitetit, duke i vendosur ato në një këndvështrim historik, në mënyrë që të peshojë vlerën e tyre të brendshme: manipulimin e realitetit, bio-teknologjinë, privatësinë, diktaturën dixhitale, format e reja të censurës …

Harari, lajmet e rreme nuk janë një dukuri e re. Por sot rreziku prej tyre është më i madh. Përse?

Propaganda ka prodhuar gjithnjë lajme të rreme. Por dikur nuk ishte mundur siç ndodh sot, që të përhapeshin histori të rreme tek miliarda njerëz brenda 1 ore. Pra, rreziku real i gënjeshtrës, është më i madh se më parë. Dhe kjo edhe për shkak se lajmi i rremë e ka një synim të ri: kërkimin e vëmendjes njerëzore, që është beteja aktuale më e madhe, ku shumë njerëz janë të gatshëm të shfrytëzojnë “çelësat” emocionalë më të fortë: frikën dhe urrejtjen. Rreziku është shpërbërja e sferës publike, pamundësia jonë për të pasur komunikime normale.

Lajme false dhe identitete fiktive. Me rrjetet sociale, është e mundur të ndryshojmë. apo të fshehim identitetin tonë të vërtetë…

Identiteti i secilit prej nesh, ka shumë shkallë trillimi. Ka qenë përherë kështu. Ne e ndërtojmë historinë tonë individuale mbi bazën e fakteve autobiografike, por edhe elementeve të trilluar fetare dhe kulturore; librave apo filma të djeshëm.

Sot Facebook dhe Instagram; dhe rrjetet sociale në përgjithësi, i kanë bërë për herë të parë të dukshme proceset tona mendore: zgjedhja e kësaj apo asaj fotoje për të postuar, në mesin e 1 mijë të tjerave, është diçka që më parë ndodhte vetëm në mendjen tonë.

Tani këto procese mund të shihen edhe nga aktorë të jashtëm, por edhe autoritetet shtetërore që arrijnë të mësojnë atë që nuk mund ta nxirrnim nga ne, as torturat më mizore të Mesjetës. Dhe ne e bëjnë këtë gjë me pëlqimin tonë! Është shumë e rrezikshme, kur dikush ju njeh më mirë sesa ju veten. Përveç një rasti.

Cilit?

Atij të nënës tonë. Nënat kanë një pushtet të madh mbi fëmijët e tyre, pasi duan më të mirën për ta. Deri në adoleshencë, ato na njohin më mirë, sesa njohim ne veten. Por nëse tani në vend të nënës është qeveria, apo një parti që nuk mendon për të mirën tënde, dhe që nuk i intereson të rritesh por vetëm t’i përdorësh këto platforma, atëherë rreziku është mëse i qartë.

Ne jemi thuajse shumë pranë monitorimit të lëvizjeve të një individi për 24 orë të ditë-natës. Por revolucioni i vërtetë, është monitorimi përmes të dhënave biometrike, i asaj që ndodh me tensionin e gjakut, apo aktivitetin e trurit. Nuk është një trillim shkencor, pasi ne jemi duke zhvilluar sensorë, që e dinë se çfarë ndodh me zemrën dhe trurin tonë kur shohim televizor.

Vëllai i Madh i Oruellit. Ishte një distopi e regjimeve sovjetike, por që tani po triumfon në tregun dixhital të konsumatorëve…

Mendoni pak për Netflix, ai mund t’i mbledhë këto të dhëna për të matur angazhimin tuaj dhe të tjerëve me një personazh, dhe të ndryshojë peshën e tij në histori. Dhe kjo është në rregull. Por nëse dikush ka mundësi të studiojë mënyrën se si ju reagoni ndaj një politikani, nëse ju eksiton një skenë seksi ose dhune, atëherë gjërat nuk janë mirë.

Para disa kohësh shkova në një nga dyqanet e “Guçit” në Milano, në një dhomë të dizanjuar nga H-farm (një platformë dixhitale e inovacionit), ku një video të tregon foto dhe skena të çifteve që puthen, nëna me një djalë, dhe t’i ke sensorë që regjistrojnë kënaqësinë, sikletin ose empatinë ndaj atyre imzheve.

Unë pyes: nëse shihni një puthje mes dy burrave dhe nuk ju pëlqen, a mund të etiketoheni si homofob? Dhe nëse ju pëlqen, a jeni gay? Dhe nuk jam duke folur për një instrument të qeverisë kineze, por për një kompani mode! Tani le të imagjinojmë sikur jemi në Iran apo në Arabinë Saudite, ku ka një dënim ekstrem për homoseksualitetin. Unë shkoj në një shkollë ose në një kazermë dhe them: “Ok djema, shihni këtë ekran dhe vini në kokë këtë kaskën”.

Sërish Oruelli. Do të ketë policë të mendjes: A mos po ndërtojmë një makinë të së vërtetës?

Po, dhe shumë të avancuar bile. Sepse nuk na tregon nëse gënjejmë, por është në gjendje të shohë brenda nesh, dëshirat dhe frikërat tona. Kjo është baza e diktaturës më të madhe në histori, një pushtet që nuk e pati as Stalini dhe as Hitleri. Tani diktatura dixhitale mund të flasë nga njëra anë me propagandë, dhe nga ana tjetër të shtypë çdo individ që kundërshton sistemin.

Fantashkenca na e kishte paralajmëruar. Por disa makthe të djeshme, duken si ëndrrat e sotme…

Sot fantashkenca ka një problem të madh. Ajo po e ngatërron inteligjencën artificiale me vetëdijen, po i humanizon robotët. Dhe është një gjë e dëmshme, pasi sot fantashkenca është kanali përmes të cilit shumë njerëz mësojnë të rejat e teknologjisë.

LEXO EDHE:  Nga Mero Baze/ Beteja është me lajmet e rreme

Por është absurde të kesh frikë se robotët dhe kompjuterët do të fitojnë ndërgjegje, dhe do të rebelohen ndaj nesh, sepse problemi është i kundërt: ata do të na binden gjithnjë ne njerëzve, pa diskutuar, ndryshe nga ushtarët njerëz, që mund të demoralizohen apo dezertojnë. Rreziku i vërtetë është bindja e verbër e robotëve ndaj një partie politike apo ndaj një qeverie. Nuk ka asnjë rebelim. Do të ketë vetëm një elitë të vogël njerëzore me një pushtet të madh në duar.

Ju shkruani se algoritmet do të çojnë në një lloj vendimmarrjeje automatike, të de-humanizuar në sferën private dhe publike…

Do të kemi më pak kontroll mbi zgjedhjet që bëjmë në jetë, mbi atë që studiojmë, me njeriun që do të martohemi … ashtu siç sot një algoritëm na tregon se çfarë të shohim në televizor, apo se si

të shkojmë në një vend të caktuar në qytet.

Vendimet e mëdha financiare, mund të merren në bazë të algoritmeve që dinë të bëjnë llogari shumë më të përpunuara sesa ato njerëzore, që zakonisht menaxhojnë maksimumi 3-4 faktorë. Një algoritëm mund të llogarisë mijëra faktorë, që peshojnë qoftë edhe vetëm zero pikë disa përqind, dhe i shpëtojnë kuptimit tonë.

Për t’ju dhënë një hipotekë, bankat do të konsultohen me algoritmin, që përpunon mijëra faktorë të rrezikut. Nëse ajo ju refuzon, nuk do t’ju japë një sqarim të qartë, por një dosje me dhjetëra fletë me llogaritjet e algoritmit. Vendimet mund të merren vetë.

E aplikuar tek politika, kjo panoramë bëhet shumë shqetësuese. A munden që algoritmet të rrezikojnë demokracinë?

Ky është një rrezik i madh. Në të shkuarën, dëgjoheshin arsyetimet e një oratori si Ciceroni, ose ndikoheshin nga propaganda për të zgjedhur nëse do të mbështesnin apo jo një luftë, dhe njerëzit fokusoheshin mbi pak tema aktuale. Sot opsionet më ekstreme, mund t’i nënshtrohen sërish gjykimit të logaritmeve.

Dhe kjo është diçka që tashmë po ndodh në ushtri, ku shpesh terroristët ekzekutohen me dron. Vendimi qoftë për të vrarë apo jo, nuk merret ende nga një algoritëm, por përcaktimi i të dyshuarit si një terrorist po. Të paktën në SHBA dhe Izrael, kjo bëhet përmes algoritmeve të bazuara në modelin e sjelljes së personit, që monitorohet mbi bazën e informacioneve të shkëmbyera dhe kontakteve të tij të dyshimta. Të dhëna të shumta, që njerëzit nuk mund t’i përpunojnë.

Ju jeni një fans i “Black Mirror”. Në një episod të serisë së parë, imagjinohet ekzistenca e robotëve të pajisur me inteligjencë artificiale, me të cilët është e mundur të kryhen marrëdhënie seksuale. Çfarë do të ndodhë me Homo sapiens, nëse njerëzit do të shkojnë vetëm me robotët?

Inteligjenca artificiale, nuk ka nevojë për forma njerëzore, siç e tregon qartë edhe filmi “Her” (Ajo). Filmat e tjerë gabojnë kur i antropomorfizojnë robotët. Makina që drejtohet vetë, nuk ka nevojë për ndihmën e shoferit. E vetmja fushë në të cilën është e rëndësishme forma njerëzore është ajo seksuale.

Por nuk do të zgjasë shumë. Pasi organi i vërtetë seksual i Homo sapiens është koka. Bioteknologjia do të lejojë një ndërveprim të thellë në nivelin e kënaqësisë me diçka që është jashtë nesh dhe që nuk ka formë njerëzore, me një lidhje bioteknologjike. Pornografia dhe industria e seksit, janë sektorët që do të përfitojnë më shumë nga ky progres, natyrisht pas sektorit ushtarak. Por kjo ka rreziqet e veta. Ka vende ku frekuentimi i faqeve pornografike monitorohet tashmë, duke prodhuar të dhëna që disa qeveri mund t’i përdorin për të shantazhuar ose ndëshkuar qytetarët.

Çfarë mjetesh kemi në dispozocion për ta shmangur këtë diktaturë dixhitale?

Progresi nuk mund të ndalet, por mund dhe duhet të ndryshojë drejtimin, në mënyrën se si e përdorim atë. Dhe kjo gjë po ndodh. Qeveritë liberale, kanë shmangur një kontroll mbi popullsinë, si ai që ekzistonte në regjimet totalitare në Bashkimin Sovjetik apo Gjermaninë naziste, që ishin rezultat i mjeteve të komunikimit masiv dhe infrastrukturave moderne, por ato nuk i shkatërruan ato mjete.

Ne duhet të punojmë në dy nivele. Si individë, duhet të zhvillojmë një vetëdije më të madhe mbi veten. Unë e bëj këtë gjë përmes meditimit:në këtë mënyrë ne zvogëlojmë hendekun midis asaj që ata dinë për ne, dhe asaj që dimë ne mbi veten.

Dhe pastaj duhet të kufizojmë fuqinë e shumëkombësheve dhe qeverive, me lëvizje dhe parti që e vendosin zhvillimin e teknologjive në krye të rendit të ditës, dhe që e ndihmojnë qytetarin të mbrohet nga depërtimet e tyre në jetën tonë. Kjo gjë nuk është fantashkencë, do të ndodhë. Dhe kjo është arsyeja pse kemi nevojë për një antivirus bioteknologjik.

Duke pasur parasysh dyshimet tuaja mbi mënyrën se si shoqëritë sociale dhe qeveritë mund t’i përdorin të dhënat tona, unë ju pyes:ju tremb më shumë një rikonfirmim në Shtëpinë e  Bardhë i Trumpit, apo një fitore surprizë e Mark Zukerbergut?

Për momentin Zukerberg nuk përfaqëson askënd. Nëse ai do të zgjidhej nga shumica e votuesve, kjo do të ishte një histori tjetër. Megjithatë është një problem, që dikush që nuk është zgjedhur me vota ka kaq shumë pushtet. Në lidhje me Trumpin, unë nuk jam ekspert i ekonomisë, dhe nuk e di se si po qeveris ai, por kam frikë nga veprimet e tij në skenën globale, nga tërheqja nga bashkëpunimi global.

Nëse votuesit amerikanë do ta mbështesin këtë linjë, SHBA-ja do të hiqte dorë nga të qenit gardiania e botës, dhe kur kjo e fundit të ketë nevojë për një udhëheqës, kujt do t’i drejtohet? Trump ose Zuckerberg… Do të frikësohesha nëse do të më duhej të zgjidhja midis të dyve. Shpresoj që amerikanët të gjejnë një alternativë të tretë. / La Lettura – Bota.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Al Kapone ngrysi aty ditët e tij të fundit/ Pse Alkatrazi mbetet burgu më i famshëm në botë

Publikuar

-

Nga

Al Kapone ngrysi aty ditët e tij të fundit/ Pse Alkatrazi mbetet burgu më i famshëm në botë

Në orën 9:40 të mëngjesit të 11 gushtit 1934, në burgun famëkeq të Alkatrazit në SHBA, mbërriti grupi i parë i të burgosurve. 137 gjithsej, mes tyre bosi mitik i mafias italo-amerikane, Al Kapone. Për dekada të tëra, Alkatraz pati reputacionin e njërit prej burgjet
me kushtet më të ashpra në SHBA.

“Thyej rregullat, dhe shkon në burg. Thyej rregullat e burgut, dhe shkon në Alkatraz”, ishte një nga thëniet e famshme mbi këtë burg. Por ishulli i Alkatrazit në Gjirin e San Franciskos në shtetin e Kalifornisë, ka një histori interesante që shkon përtej të qenit vetëm një vend i vuajtjes së dënimit.

Në vitet 1850 ishte një bazë ushtarake

I eksploruar në fillim nga spanjolli Huan Manuel de Ajala në 1775, Alkatraz është emri i amerikanizuar i ‘Isla de los Alcatraces’ (Ishulli i Pelikanëve). Pas përfundimit të Luftës Meksikë SHBA në vitin 1848, Kalifornia u bë pjesë e Shteteve të Bashkuara. Dhe në vitet 1850, në ishull u ndërtua një bazë ushtarake amerikane. E pajisur me më shumë se 100 topa, ajo monitoronte aktivitetin detar në Gjirin e San Franciskos, duke penguar hyrjen e të huajve që zbarkonin shpesh atje për të kërkuar ar.

Burgu u ndërtua nga vetë të burgosurit

Kur nevoja për mbikëqyrjen e armatosur të Gjirit mbaroi, ushtria amerikane e shkatërroi fortesën që kishte ndërtuar, duke lënë të paprekur vetëm themelet e bodrumit. Gjatë viteve 1909-1911, të burgosurit nga radhët e ushtrisë u detyruan të punojnë për të ndërtuar një strukturë të re që do të strehonte të dënuarit e Bregun Perëndimor.
Ushtria ia transferoi pronësinë e ishullit Departamentit të Drejtësisë në vitin 1933. Dhe pikërisht nga ai moment, Alkatraz u bë sinonim i burgut më të keq në botë, duke strehuar gangsterë famëkeq si Al Kapone apo Xhorxh Keli.

Jeta në Alkatraz nuk ishte gjithmonë e tmerrshme

Alkatraz pati që në fillimin reputacionin e ndarjes së kriminelëve më të regjur të Amerikës, nga pjesa tjetër e popullsisë. Ndonjëherë, të burgosurit nuk kishin mundësi as të flisnin me njëri-tjetrin. Por kushtet brenda burgut, nuk ishin dhe aq të këqija sa janë portretizuar shpesh nëpër filma.
Të burgosurit kishin shpesh qelinë e tyre personale. Madje disa të burgosur kërkuan vetë të transferoheshin aty, pasi mundësia e përplasje të dhunshme ishte më e vogël. Arsyeja pse disa nga kriminelët më famëkeq të kohës si Al Kapone u dërguan atje ishte zakonisht për shkak të rutinës së rreptë. Të burgosurit kishin pak privilegje përveç 4 elementëve bazikë:ushqim, strehim, veshmbathje dhe kujdes mjekësor.

LEXO EDHE:  Deklarata e pedagogut shqiptar/ “Lajmet e rreme ndaj NATO-s, BE-së dhe Perëndimit vijnë nga Rusia”

LEXO EDHE:  Nga Mero Baze/ Beteja është me lajmet e rreme

Shanset për t’u arratisur ishin minimale



Shumë njerëz e njohin historinë e Frenk Morris, Xhon Englin dhe Klarens Englin, që tentuan të arratisen nga burgu në vitin 1962, duke përdorur një trap të bërë me copa plastmasi. Askush nuk e di nëse 3 burrat ia dolën, por shanset që të kenë shpëtuar gjallë janë të pakta. Nga 36 burrat që tentuan arratinë në 29 vitet e funksionimit të atij burgu (1934-1963), 23 u kapën, 6 u vranë nga rojet, dhe 2 u mbytën. Pesë të tjerë, përfshirë Morris dhe vëllezërit Eglin, rezultojnë ende sot të zhdukur.

Gardianët e burgut jetuan në Alkatraz bashkë me familjet e tyre

Fëmijët e tyre peshkonin dhe e kalonin kohën në ambientet sociale, që kishin pishina. Familjarët bënin shpesh udhëtime me varkë fundjavave në bregun përballë për të bërë pazar. Ndërsa e kishin të ndaluar të mbanin kontakte me të burgosurit, disa prej tyre shihnin gjithë kërshëri kur mbërrinin të burgosurit e rinj me pranga në duar.

U mbyll në vitin 1963 për shkak të kostos së madhe të mirëmbajtjes

Uji shumë i kripur i detit, gërryente vazhdimisht muret e burgut, duke e rritur shumë koston e mirëmbajtjes. Në vitet 1950, mbajtja e një të burgosuri në Alkatraz i kushtonte shtetit amerikan 10.1 dollarë në ditë, ose 3 herë më shumë sesa në shumicën e burgjeve të tjera federale. Ndërkohë, burgu kishte nevojë për një furnizim të vazhdueshëm me ujë të pijshëm, që çohej çdo javë me anije.

Në vitin 1969, u “pushtua” në shenjë proteste nga një grup studentësh

Shkaku:të tërhiqnin vëmendjen e qeverisë amerikane ndaj trajtimit të indianëve vendas. Protesta u drejtua nga Riçard Ejks, student në Universitetin Shtetëror të San Franciskos, dhe zgjati gjithsej 19 muaj. Autoritetet e morën situatën nën kontroll në vitin 1971, kur grupi i protestuesve ra nga 400 në vetëm 15. Gjithsesi protesta e arriti synimin e saj:presidenti Riçard Nikson ndryshoi qasje në vitin 1970, duke i dhënë fund konfiskimit të tokave të indianëve të Amerikës.

Mbetet ende sot një nga atraksionet turistike më të njohura

Ishulli i Alkatrazit u shndërrua në një park, dhe në vitin 1972 u bë pjesë e sistemit të parqeve kombëtare të SHBA-së. Nëse doni ta vizitoni, mund të bëni rezervimin paraprak, bashkë me rezervimin e vendit në traget. Kur të zbrisni, një ciceron do t’ju orientojë nëpër të gjitha pjesët e burgut, përfshirë qelinë ku qëndroi dikur Al Kapone. Ishulli vizitohet çdo vit nga më shumë se 1.5 milionë njerëz./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Pse zhvillojmë imunitet gjatë gjithë jetës ndaj disa sëmundjeve, por jo ndaj të tjerave?

Publikuar

-

Nga

Disa sëmundje, si fruthi, na infektojnë vetëm një herë në jetë, dhe zakonisht na japin një imunitet të përjetshëm. Për sëmundjet e tjera si gripi, ne duhet të vaksinohemi vit pas viti. Atëherë, pse zhvillojmë imunitet gjatë gjithë jetës ndaj disa sëmundjeve, por jo ndaj të tjerave?
Dhe ku klasifikohet koronavirusi mes tyre? Nëse ne zhvillojmë apo jo imunitet ndaj një sëmundjeje, kjo varet shpesh nga antitrupat tanë, të cilat janë proteina që i prodhon trupi ynë si përgjigje ndaj infeksionit. Antitrupat janë një nga mbrojtjet më të njohura të trupit:Ato i rrethojnë qelizat “pushtuese” dhe në rastin më të mirë, i pengojnë ato të marrin nën kontroll qelizat tona, dhe të shumohen.

Pasi ne shërohemi nga një infeksion, nivelet e antitrupave shpesh zvogëlohen, por të paktën disa janë aty të gatshme për të rritur sërish prodhimin, nëse e njëjta sëmundje sulmon prapë. Kjo është arsyeja pse një test mbi antitrupat, mund t’ju tregojë nëse keni qenë të infektuar në të kaluarën. Ndërkohë, është kjo ajo që zakonisht na pengon të sëmuremi për herë të dytë. “Trupi ynë nuk harron”- thotë Mark Xhenkins, imunolog në Universitetin e Minesotës. “Kur ri-prekemi nga një sëmundje, kjo nuk ndodh sepse trupi ynë e ka humbur imunitetin. Ne ri-sëmuremi ose sepse patogjeni ka pësuar mutacion dhe sistemi ynë imunitar nuk e njeh më atë, ose sepse trupat tanë kanë tendencë të kenë një përgjigje imunitare shumë më të dobët”- thotë ai.

Për shembull, merrni gripin. Ky është një virus që mund të ndryshojë lehtësisht gjenet e tij, thotë Xhenkins. Teksa sistemet tona imunitare e shkatërrojnë një version të virusit, lind një variant tjetër, të cilin sistemet tona imunitare nuk e njohin.
Por jo të gjitha viruset ndryshojnë kaq lehtë. Për shembull, virusi i poliomielitit nuk mund ta ndryshojë me lehtësi gjenomin e tij, thotë Xhenkins. Kjo është arsyeja, pse kemi qenë kaq të suksesshëm në thuajse zhdukjen e tij.

E ftohura e zakonshme, por edhe viruset e tjera që zakonisht nuk kalojnë përtej pjesës së sipërme të sistemit të frymëmarrjes, nuk na ri-infektojnë sepse ndryshojnë shumë shpejt, por sepse trupi ynë nuk prodhon zakonisht shumë antitrupa kundër këtyre patogjenëve të tillë, shprehet Mark Slifka, imunolog në Qendrën Kombëtare të Kërkimeve Primate në Oregon, SHBA.
“Trupat tanë nuk shqetësohen dhe aq për traktin e sipërm të frymëmarrjes”- thekson ai. Dhe kjo është ajo që ne po shohim me simptomat e buta të Covid-19 tek shumica e njerëzve. Virusi ngjitet vetëm pas traktit të sipërm të frymëmarrjes, dhe aty trupi nuk e trajton si një kërcënim.



Në një studim të këtij viti, 10 nga 175 pacientë që kishin pasur simptoma të buta të Covid -19, zhvilluan pak ose aspak antitrupa. Për sëmundjet që nuk bëjnë pjesë në asnjërën prej këtyre kategorive, imuniteti ka tendencë të zgjasë shumë më gjatë.
Kështu, një studim i vitit 2007 i publikuar në “New England Journal of Medicine”, zbuloi se do të duheshin më shumë se 200 vjet që të zhdukej gjysma e antitrupave që keni, pasi kaloni fruthin ose shytat. I njëjti studim gjeti rezultate të ngjashme për virusin Epstein-Barr, i cili shkakton sëmundjen e mononukleozës.

LEXO EDHE:  Brenda “dhomës së luftës”/ Kundër lajmeve të rreme

LEXO EDHE:  Deklarata e pedagogut shqiptar/ “Lajmet e rreme ndaj NATO-s, BE-së dhe Perëndimit vijnë nga Rusia”

Por përgjigjet e antitrupave nuk zgjasin gjithmonë. I njëjti studim zbuloi se duhen rreth 50 vjet për të humbur gjysmën e antitrupave nga sëmundja e lisë së dhenve, dhe 11 vjet për të humbur gjysmën e antitrupave nga sëmundja e tetanozit.
Kjo do të thotë që pa u vaksinuar, teorikisht ju mund të infektoheni sërish nga një prej këtyre sëmundjeve në moshë madhore. Shkencëtarët nuk janë ende të sigurt se pse ruajmë më gjatë përgjigjet tona të antitrupave për disa sëmundje, në krahasim me të tjerat.
Ka të ngjarë që disa nga sëmundjet më të zakonshme, si lija e dhenve dhe mononukleoza,
na ri-sëmurin më shpesh sesa e kuptojmë, por që antitrupat që ne kemi e shtypin infeksionin, para se ta vërejmë simptomat fizike në trupin tonë, thotë Xhenkins. Dhe në ato raste, sistemi imunitar është sërish në kapacitet të plotë për shkak të ri-infektimeve.

“Ato e mbajnë vigjilent imunitetin tonë. Ndryshe ndodh me tetanozin, kur ne ndoshta ekspozohemi më rrallë ndaj tij, pasi nuk ndodh shpesh të shkelim në gozhdë të ndryshkura”- thotë ai. Shkencëtarët e tjerë, mendojnë se sistemi imunitar i njeriut është i trajnuar për të shënjestruar patogjenët që “shfaqen” në një formë të caktuar, thotë Slifka.
Një teori sugjeron që ne krijojmë një përgjigje imune më të madhe, dhe më të zgjatur në kohë ndaj patogjenëve që na sulmojnë më shpesh. Për shembull, antitrupat që prodhojmë ndaj lisë, janë të përjetshme. Por tetanozi nuk është aspak përsëritës. Është toksina e prodhuar nga bakteret e tetanozit, dhe jo vetë bakteri ai që na sëmur.

Bazuar në këtë teori, është e mundur që trupat tanë të mos jenë aq të stërvitur për ta shënjestruar këtë proteinë të vetme, thekson më tej Slifka. Pra, a do të jetë imuniteti ndaj koronavirusit të ri – nga sëmurja prej tij, apo vaksina – aq i zgjatur në kohë sa imuniteti ynë
ndaj lisë, apo do të na duhet çdo vit një vaksinë e re? Xhenksins shpreson që po. Të gjitha të dhënat, si nga infeksionet natyrore ashtu edhe nga vaksinat, sugjerojnë se shumica e njerëzve po prodhojnë antitrupa neutralizues, dhe me një shumëllojshmëri që parandalon depërtimin e viruseve në qelizat tona, thotë Xhenkins. Dhe ndryshe nga gripi, SARS-CoV-2, virusi që shkakton Covid-19, nuk po ndryshon shumë shpejt. “Ky virus, ka tiparet e viruseve mbi të cilat ne kemi qenë shumë të suksesshëm me vaksinimet”- përfundon ai./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Bolshevikët donin ta vrisnin, por një lojë shahu i shpëtoi jetën: Historia e pazakontë e Osip Bernshtajnit

Publikuar

-

Nga

Bolshevikët donin ta vrisnin, por një lojë shahu i shpëtoi jetën: Historia e pazakontë e Osip Bernshtajnit

Shahu është një lojë e strategjive, dhe strategjia më e mirë është ajo që të jep fitoren. Kampionët e shahut, fitojnë çmime me vlera të mëdha monetare në fund të turneve ndërkombëtare. Por në këtë rast, çmimi ishte edhe më i lartë.

Në lojën e shahut që Osip Bernshtajni luajti në vitin 1918, në rrezik ishte vetë jeta e tij. Osip Bernshtajn ishte një shahist i famshëm ruso-francez, dhe një avokat i suksesshëm në fushën e financave. Me shumë fitore në karrierën e tij të gjatë në shah, ai u bë i njohur në të gjithë Perandorinë Ruse, dhe mori titullin Mjeshtër i Madh i shahut në vitin 1950.

Përveçse i solli shumë çmime, loja e shahut i shpëtoi jetën Bernshtajnit kur gjërat morën tatëpjetën pas Revolucionit të Tetorit. Po kush ishte Osip Bernshtajni? Lindi më 20 shtator 1882 në qytetin Zhitomir, në Perandorinë Ruse. Në vitin 1906, Bernshtajn u diplomua për drejtësi në Universitetin Haidelberg, dhe nisi karrierën e tij si avokat në fushën e financave. Revolucioni i Tetorit 1917, solli ndryshime të mëdha në të gjithë Perandorinë Ruse.

Disa nga ndryshimet përfshinin sekuestrimin e pronës private, shtetëzimin e të gjitha bankave ruse, konfiskimin e llogarive bankare private, dhe vrasjen e të gjitha atyre që kishin bashkëpunuar me bankierët dhe familjen mbretërore. Dhe një nga ata ishte pikërisht Osip Bernshtajni. Në vitin 1918, pas Revolucionit të Tetorit dhe gjatë Luftës për Pavarësinë e Ukrainës, Bernshtajni po punonte në Odesa si një këshilltar ligjor i një bankieri. Për shkak të bashkëpunimit të tij me bankat dhe mbështetjes ndaj kapitalizmit, u arrestua nga CHEKA- policia sekrete bolshevike, që u krijua enkas për të shfarosur të gjithë armiqtë politikë të shtetit komunist.
Pas arrestimit, u urdhërua të ekzekutohej nga një togë pushkatimi. Ditën e ekzekutimit, ndërsa toga po përgatitej të qëllonte mbi të, eprori i tyre kërkoi të shihte listën me emrat e të burgosurve, që ishin përzgjedhur të ekzekutoheshin atë ditë.



Duke qenë i pasionuar pas shahut, oficeri e njohu menjëherë emrin e Osip Bernshtajnit. Ai e pyeti nëse ai ishte vërtet mjeshtri i famshëm i shahut, dhe Bernshtajn e konfirmoi këtë. Por përgjigja nuk mjaftoi që oficeri të bindej, ndaj ai kërkoi të luante një lojë shahu me të. Kushtet e lojës ishin shumë të thjeshta:nëse Bernshtajn do të fitonte, dhe vërtetonte se ishte realisht një mjeshtër në shah, nuk do të vritej, përkundrazi do të lirohej. Nëse humbte apo refuzonte të luante, do të pushkatohej me të tjerët.

LEXO EDHE:  Lajmet e rreme, Facebook heq dorë nga “flamuri i kuq”

LEXO EDHE:  Brenda “dhomës së luftës”/ Kundër lajmeve të rreme

Bernshtajn arriti ta fitojë pa asnjë vështirësi lojën, dhe u lirua menjëherë. Duke u ndjerë i pasigurt në Bashkimin Sovjetik, Bernshtajn dhe familja e tij shkuan në Paris. Atje ai e vazhdoi karrierën e tij si avokat financiar, teksa vazhdoi të luante shah si përfaqësues i Francës.
Bernshtajn qëndroi në Francë deri në vitin 1940, kur edhe Franca kapitulloi dhe u pushtua nga nazistët. Për shkak të origjinës së tij hebreje, u procedua penalisht nga autoritetet e reja. Gjatë verës së atij viti, ai u arratis drejt Spanjës, kur një patrullë kufitare spanjolle e arrestoi bashkë me familjen e tij.

Për fatin e tij të mirë, disa nga miqtë e tij me ndikim në Spanjë, arritën të negociojnë lirimin e tij, dhe bënë të mundur qëndrimin e tij atje derisa të mbaronte lufta. Bernshtajn u rikthye në Paris në vitin 1945. Një nga lojërat më interesante të shahut prej tij ndodhi në vitin 1954 kur ai ishte 72-vjeç. Në turneun e mbajtur në Montevideo të Uruguajit, Bernshtajni ai arriti në gjysmëfinale, ku duhej të luante kundër Migel Najdorf. Najdorf u ofendua që i duhej të luante kundër një kundërshtari aq të moshuar, dhe ishte aq i sigurt se do ta mundte, saqë arriti të bindë organizatorët të dyfishonin shumën e parave për vendin e parë, në kurriz të uljes sa shumës së parave për vendet e tjera.
Por Bernshtajn e mposhti me vetëm 37 lëvizje, dhe e bëri atë të pendohej për vendimin që mori mbi çmimin e parë. Gjatë jetës së tij, Osip Bernshtajn e fitoi dhe humbi 3 herë pasurinë. Herën e parë gjatë Revolucionit Bolshevik, të dytën gjatë Depresionit të Madh, dhe kur fitoi një pjesë të parave, ai i humbi sërish ato kur Gjermania naziste pushtoi Francën. Por më e rëndësishmja:ai arriti të ruajë thesarin e tij më të çmuar, jetën e tij. Bernshtajn vdiq më 30 nëntor 1962 në një sanatorium në Francë, në moshën 80-vjeçare./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE