Connect with Us

10 propozimet e Artan Fugës/ Ja si mund të përballohet kriza nga koronavirusi

Opinione

10 propozimet e Artan Fugës/ Ja si mund të përballohet kriza nga koronavirusi

Publikuar

-

akademiku dhe profesori i gazetarise dhe komunikimit, artan fuga

Nga Artan Fuga

Ata që kanë detyrë të shprehen shkencërisht publikisht, kur bëjnë deklarata boshe, apo politizojnë, tradhëtojnë misionin e tyre!

Në planin e aktivitetit shkencor, unë i qendroj rezultateve të kërkimit tim shkencor, personal ose kolektiv, të raportuar rregullisht dhe të bërë me dije në media për opinionin publik.

Unë kam vazhduar të theksoj qe ka edhe arsye urbane që epidemia është e ndjeshme sidomos në zonat e dendura urbane. Nuk është rastësi siç e kam analizuar hollësisht te botimi im Rënia e Qytetit, që siguria sanitare, sociale, ekonomike në një qytet të urbanizuar keq të japi një përkeqësim të situatës.

Po kështu kam theksuar në vite që boshatisja e territorit dhe heqja dorë nga nxitja e ekonomisë kombëtare do të ishte e rrezikshme për një ekonomi që sigurisht aspiron integrimin e saj global. Këtë e kam paraqitur hollësisht te punimi im Shoqëria Periferike.

Nga ana tjetër, te libri Shoqëria Piramidale kam venë në dukje që përqendrimi piramidal i kompetencave sjell mosfunksionimin e shtetit si një organizëm që në bazë duhet të ketë si cdo shtet demokratik decentralizimin dhe inciativën qytetare. Ne sot shohim paralizën e veprimtarisë të Kuvendit dhe sidomos të pushtetit lokal pa asnjë legjitimitet qytetar dhe politik.

Për të mos u zgjatur në analizat lidhur me funksionomin e mediave, ku informacioni i thellë dhe i verifikuar masiv, me karakter edukues dhe shkencor, është në zgrip të programacionit.

Nuk është sot koha për të analizuar të kaluarën. Kjo do të bëhet në mos sot ose nesër kur koha të vijë e të jetë e mundur dhe e përshtatshme. Në atë kohë sigurisht do të analizohet edhe mosfunksionimi, qendrimi deklarativ, bllokimi i hallkave shkencore të saj, dhe më tej.

Në planin afatshkurtër mirë a keq, por bazuar te studimet e mia, kam propozuar masa të ndryshme, kam dhënë rekomandime të ndryshme, që nuk kanë dashur t’i dëgjojnë. Vecoj :
1. Qysh në fillimin e dhjetditëshit të dytë të shkurtit duke parë se çfarë po ndodhte në Itali, kam rekomanduar me shumë forcë mbylljen dhe ndalimin e të gjitha aktiviteteve publike kolektive dhe masive jo të domosdoshme. Duhet thënë që askush nuk e vuri ujin në zjarr, madje media proqeveritare më kanë sulmuar dhe fyer ashpër! Cfarë bëri akademia e shkencave për këtë ? Asgjë!
2. Kam mbështetur mediatikisht të gjitha masat e qeverisë për distancimin social duke e shpjeguar si koncept në media dhe duke bërë thirrje të respektohet pa paragjykime politike.
3. Kam propozuar jo thjesht të përcaktohen sektorët strategjikë që duhet të vazhdojnë të punojnë, por të përcaktohen, dallohen, kartografohen, të gjitha bizneset konkrete të vegjël, të mesëm dhe të mëdhenj që në kushtet e sotme të përballimit të një situate të jashtzakonshme duhen shpallur biznese strategjike me rëndësi kombëtare dhe të realizohet kalimi i tyre në një kuadër normativ të veçantë.
4. Të vendoset në shërbim të funksionimit të tyre, si edhe të merren masa lehtësue ekonomike, për këto biznese prioritare, duke nisur që me vendosjen në shërbim të transportit të punonjësve të tyre në vendet e tyre të punës, higjenizimin e tyre, etj., biznes pas binzesi.
5. Kam kërkuar të kalohet në sektorë dhe biznese konkrete në gjendjen e “ekonomisë të luftës”, pra që shteti të subvencionojë jo për prodhim avionash, tankesh, kallashnikovësh !!!, si në një luftë me armë, por që shteti, fuqia publike, të subvencionojë dhe të blejë, magazinojë ushqime që i rrezistojnë krizës: pluhur vezësh, qumësht pluhur, sardele, mish i tharë, konserva perimesh, frutash të thata, etj., etj.
6. Kam propozuar që në fishat e pacientëve me virusin covid19 të shtohen me përparësi të dhëna sociodemografike dhe bihevioriste që do të na jepnin një tablo të shpërndarjes territoriale, dhe sociologjike të epidemisë. Kjo do të kërkonte përpilimin e një pyetësori me këto të dhëna.
7. Kam propozuar që të krijohet një celulë e përbashkët ndërinstitucionale për vjeljen, klasifikimin dhe shpërndarjen e informacionit shkencor më të përparuar planetar, të përvojave më të mira epidemiologjike, duke bashkërenduar punën e rtsh, ama, atsh, akademisë të shkencave që e kanë për detyrë të jenë antena të marrjes të informacionit me karakter shumë sensibël nga jashtë.
8. Kam propozuar në bazë të përvojave të vendeve më të përparuara që Ministria e Shëndetësisë të kontaktojë dhe të marrë një vendim për përdorimin ose jo të cloroquine-s, nën kontrollin e rreptë hospitalor, gjithsesi thjesht në rolin e informuesit, dhe aspak të specialistit në fushat e shkencave mjeksore.
9. Kam kërkuar që të rialokohen të gjitha fondet buxhetore të akorduara në kuadrin e PPP duke u rivënë me transparencë në shërbim të përballimit të krizës ushqimore, sanitare, sociale dhe ekonomike e financiare që po afrohet!
10. Propozoj që autorizimet për daljen e këmbësorëve për të kryer nevoja të domosdoshme në hapësirën publike të bëhen të mundura, sipas përvojës së përparuar në vende europiane të organizuara, duke përdorur telefonin personal të cdo qytetari, ku me sms ose aplikacion tjetër të dërgohen formularët që qytetari shkarkon, merr, çekon dhe paraqit përpara forcave të rendit. Procedura të mos jetë e bazuar në transferimin e përmbajtjes të autorizimit online, por në sinjalin telefonik. Kjo do ta bënte efektive procedurën duke pasur ndihmën e operatorëve telefonikë të vendit. Përndryshe një procedurë e centralizuar dhe online jo vetëm është piramidale, jofunksionale, por edhe shkakton shumë vështirësi për jetën sociale si edhe nuk e ndihmon politikën e distancimit social./ CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Opinione

Nga Artan Fuga/ Pse burrat infektohen më shumë se gratë nga Covid-19?

Publikuar

-

Nga

Kush infektohet më shumë me covid19?

Nga krahasimet e informacioneve shkencore që mbledh nga qendra spitalore evropiane dhe nga intervista me mjekë shumë të njohur europianë që transmetohen nga media të huaja rezulton se gratë po infektohen deritani më pak se burrat!

Infeksioni kuptohet që është i përhapur në qendrat më të mëdha urbane.

Disa thonë se meqë në këto qendra shkëmbimet dhe lidhjet mes njerëzve janë më të shpeshta virusi përhapet më fort. Mundet. Por ka edhe të tjerë, po aq me reputacion, që kanë hipotezën që në zonat urbane ndotja ambjentale më e madhe i ka pas dhënë më shumë forcë sherndarjes të virusit.

Të shohim. Hipoteza janë.

Pse gratë janë më pak të infektuara? Përse burrat mbushin më shumë krevatet e sallave të reanimacionit sesa gratë? Ende nuk ka shpjegim.

Eva doli më e fortë se Adami të paktën në këtë pikë.

Të shohim. Hipotezat janë. Puna është të kemi informacione me parametra të gjithanshëm dhe të saktë ne në Shqipëri. Bota le të bëjë punën e vet. Ne sigurisht nuk shpikim dot vaksinën, por një kontribut të vogël mund t’a japim.

Ne duhet të kemi të dhëna të plota :

Nga të infektuarit të shtruar në spital, nga ata me simptoma të lehta që janë paraqitur te mjeku i lagjes, nga ata me simptoma të rënda, nga ata që kanë humbur jetën etj., nga ata që testohen dhe dalin pozitivë, por pa simptoma :

Sa janë gra dhe sa janë burra?
Sa janë nga zonat e dendura urbane, sa janë nga periferia dhe sa janë nga zonat rurale?
Sa janë nga zonat fushore, sa janë nga zonat kodrinore, sa janë nga zonat malore?
Sa janë shpërndarë sipas grupmoshave?
Si janë shpërndarë sipas profesioneve?
Sa janë nga Jugu, nga Qendra, nga Veriu?
Si janë shpërndarë sipas tipologjisë të familjeve dhe kontaktit me emigrantët?
Si janë shpërndarë sipas sëmundjeve të mëparshme?

etj.

Pra, të dhëna socio-demografike të sakta, të bollshme, lëre pastaj të dhëna të parametrave mjeksorë që mund të shtohen në këtë informacion.

Në këtë mënyrë ne do ta zhvillojmë shkencën e epidemiologjisë duke e kryqëzuar atë me sociologjinë, me teknikën e big datave, me gjeografinë, me shkencat e administrimit të territorit, etj.

Pra, na duhet pikërisht ajo që insistoj, zhvillimi i kërkimit shkencor si kryqëzim metodash shkencash të veçanta, ndërtimi i laboratoreve të kërkimit shkencor ndërdisiplinarë, integrimi i dijeve teorike me të dhëna të mëdha informative të klasifikuara dhe të kuptuara si duhet.

LEXO EDHE:  Qeveria miraton 20 mijë kuota për pranimet në universitete

LEXO EDHE:  "Bota po mendon për valën e dytë të pandemisë"/ Manjani leksion Ramës: Lëri përrallat

Ne na duhet që tani të kërkojmë këto të dhëna të përmbushen në formularët për cdo të infektuar. Tani, sepse pastaj, më vonë këto të dhëna do të humbasin në pluhurin e asgjësë.

Vetëm në këtë mënyrë duke bashkuar shkencat e territorit, me shkencat sociale, me teknologjitë e komunikimit, me big datat, me shkencat mjeksore ne do të ndërtojmë politika publike që duhet të konceptojnë strategjitë tona të menaxhimit të territorit, të ekonomisë, etj.

Na duhen doktoratura shteti me tema që i imponon ose propozon shteti të subvencionuara fort! Doktoraturat e zakonshme le të jenë thjesht diploma të ciklit të tretë.

Ne nuk kemi tema studimesh shkencore prioritare dhe strategjike.

Na duhen grupe kërkimi ndërdisplinare dhe jo brenda një dispiline të vetme madhore.

Ne duhet të kuptojmë se koha është te diseign thinking dhe jo te monologjet brenda të diturve të një fushe që sapo dalin jashtë saj tjerrim brockulla.

Ka ardhur koha që të dhenat tona t’i krahasojmë me të dhënat europiane.

Na duhen të dhëna big data që shteti as ve ujin në zjarr t’i subvencionojë si sisteme, të paktën për të dhënat e politikave publike.

Futesh në të dhënat e INSTAT për të kuptuar gjesëndi dhe kupton se janë ndërtuar me metodat më budallaqe dhe të dyshimta të mundshme. Me kategori që nga koha e Stalinit dhe e Ho Shi Minhit!

Na duhet menaxhimi i shkencave prioritare, na duhen specialistë kërkimi brenda grupeve ndërdisiplinare, ndarja me institute si burgje, e si kazeerrma, ka marrë fund. Po tregon se nuk ka asnjë vlerë.

Na duhen breza të mësuar! Jo diploma që nuk cojnë drejt specialiteteve aplikative!

T’i thërrasim mendjes, koha ka ardhur ose komb me dije bashkëkohore ose rrezikojmë të zhdukemi nga covid 2020, 2021, 2035…

LEXO TE PLOTE

Opinione

Nga Bledi Mane/ Një koronavirus me dy kolera

Publikuar

-

Nga

Te lindja jote ata silleshin si bakterje e ndyrë nëpër koridorët e maternitetit. Pastaj të ndoqën nga pas në shtëpi dhe kur ti pije qumështin e sat ëme kërkonin të futeshin brenda gojës tënde të të helmonin. Qaje ti, ata hidheshin përpjetë nga gëzimi, lodroje ti ata nxinin nga mllefi.

Në çerdhe, në kopësht, në shkollë, në lagje, mes shokësh, te fletorja e detyrave të shtëpisë, te topi që shkelmoje, te adoleshenca jote, kudo ata vërtiteshin të të spërkasnin me pështymën e helmatisur që ti të infektoheshe e të mos rriteshe. Sëmundja jote ishte lumturia e tyre, shëndeti yt i brengoste. Dimrin ta kallkanosnin më tepër, beharin ta ftohnin si dimër. Pranverës kërkonin tia zverdhnin gjethet, frutat e vjeshtës ti myknin nga zgjebja e tyre.

Të ndiqnin nga pas kur puthje të dashurën, universitetit tënd ia kyçnin auditorët, pastaj të shtynin të largoheshe nga atdheu e të mallkonin kur ti i injoroje.

Turfullonin kur dera i hapej vendit tënd të hynte në familjen e madhe evropiane, qeshnin me lotë kur ti lotoje në gërmadhat e tërmetit. Mallkonin pse vonohej ardhja e virusit vdekjeprurës dhe kur viroza na helmoi të gjithëve u bënin atentat mjekëve dhe infermierëve të mos shkonin në spitalet e tyre. Numërojnë çdo ditë viktimat e mortjes dhe luten që ne të katandisemi sa më shpejt në një karantinë spanjolle apo italiane.

Dalin natën dhe përgjojnë nëse rënkojmë nga dhimbjet e sëmundjes dhe ndezin fishakzjarret e mënxyrës kur lëngojnë qytete e fshatra…
Ndryshe nga vendet e tjera të planetit që përballë kanë të vetmin armik të padukshëm, ne në Shqipëri kemi tre. Të padukshmin Coronaklasik që një ditë do ta zhdukim dhe dy Kolera të tjera që do na mbeten këtu.

LEXO EDHE:  “Shpërthen” Artan Fuga/ Ky është një turp

LEXO EDHE:  Qeveria miraton 20 mijë kuota për pranimet në universitete

Simptomat e tyre tashmë i njohim, nuk kanë as ethe e as kollë. Janë dy Kolera që nxijnë nga cinizmi dhe vjellin vrerin e hirtë në çdo muaj, në çdo stinë, në çdo ekran televizori, në çdo portal lajmesh.
Nëse i hasni apo rastisni me ta mos u largoni, mos nxitoni në farmacinë më të afërt, mos blini as ilaçe e mos bëni as vaksina.

Mos u tutni kur u aviten e u qurraviten, kur u mallkojnë a tentojnë tu helmojnë. Antitrupi më i mirë është ti mëshironi u tua qani hallin. Janë të dy të tredhur nga e djeshmja e tyre, nga rrënimi i familjeve të tyre, nga gratë e tyre, nga mungesa e dashurisë dhe nga abandonimi i shokëve së tyre. Prodhojnë dhe tentojnë të shesin mllef më tepër se një firmë farmaceutike por si gjithmonë u mbetet stok i pashitur edhe mllefi, edhe cinizmi.

Janë dy Kolera që fatkeqësisht na duhen për të përforcuar imunitetin tonë kolektiv. Gjithësesi po u njoftoj se data e prodhimit të tyre ka skaduar:
Fatos Lubonja, mars 1997
Andi Bushati, qeshor 2005

LEXO TE PLOTE

Opinione

Për ata 30 mjekët

Publikuar

-

Nga

Nga Ilir Levonja

* Nëse 30 persona me titullin e mjekut u nisën të ndihmojnë Italinë, së pari ky është një xhest i lartë i atyre vet. Se shoh që plot qytetarë shqiptarë postojnë statutet e Edi Ramës në shenjë miqësie me Italinë. Dhe u duket si gjë e jashtëzakonshme e parë po me sytë me Ramës. Unë dua ta besoj se është një vullnet i lirë i tyre se ndryshe po t’i referohesha Ramës, do thosha që ata kanë shkuar me urdhër, por nuk e besoj.

Nuk e besoj pasi e di që vendi im është viktima më flagrante e propagandës shtetërorë, jo vetëm e këtij të tanishmit, por çfarë ka historia e qeverive. Koha ju ka dhënë mundësinë të keni një ballkon nga ku ju mund të tregoni vetveten, ky është interneti ndaj bëjeni. Bëjeni me zërin tuaj se momentalisht po vërtetohet që popujt janë viktimë e bujshme e strategjive shtetërore. Dhe thuajse në ato me liritë e merituara kanë hasin sot sa qytetarinë për tu bindur, sa mosbindjen me një menefregizëm si ai i Londrës që dalin parqeve dhe ndezin zgarat.

Kjo është natyra perëndimore ndaj kur bëhen krahasimet si është e mundur robotizimi social i Kinës dhe jo ai konservatorëve londinezë, kuptoni dallimin në esencë. Se ndërkohë harrojmë që Kina gjoja e hapur jo vetëm që vjen nga një diktaturë e proletariat por akoma lundron në ‘të. Lërini Ramën dhe ramijtë mënjanë dhe qëndrojini vetvetes, mos u mahnisni me selfiet e tyre, janë propogandë. Në mëngjes u thotë njerëzve mos dilni nga shtëpia, në mbrëmje po nuk paguat dritat ju gjen belaja. Shumë nga ju sot i rrahin shpatullat për punën e madhe në drejtim të izolimit, por askush nuk mendon se është e vetmja armë e zellshme për shkak të një buxheti që nuk paguan dot as pagat dyjavore të këtij muaj për ata që janë mbyllur brenda.

Pa përmendur të pa punët që kanë një jetë që nuk e njohin borderonë. Për më tepër që në një shoqëri si e jona, në një familje me 5 a 6 pjestarë punon vetëm një. Dhe ky ushtar i bindur i tregut të zi ose informal. Nuk ka alternativë tjetër si shtet, ka vetëm propagandën. Ndaj del orë e çast dhe merr në gojë Amerikën, a amerikanët se gjoja nuk kanë mjekë a spitale për të përballuar situatën. Ua kam thënë dhe herë të tjera na pyesni ne që jetojmë këtej. Kemi organet tona të shtypit, si Dielli, Illyria, Zërin e Amerikës ku mund të ndiqni dhe të ballafaqoni drejt për drejtë realitet. Nuk është gallofi Edi Rama dritarja e vetme e informacionit, ai që për të larë me shi të pëgërat e tija dhe sojit të tij, u thotë se as Amerika nuk ka mjekë të mjaftueshëm.

LEXO EDHE:  “Bota po mendon për valën e dytë të pandemisë”/ Manjani leksion Ramës: Lëri përrallat

LEXO EDHE:  Koronavirusi/ Rama pa trasparencë dhe pa strategji, mbledhja e qeverisë fasadë

Janë ca idiotësira që fatkeqësisht nuk u ka ikur akoma koha pasi një pjesë dërrmuese e shoqërisë sonë akoma kanë një burim informacioni, atë të shtetarit të tyre të dështuar. Ata tridhjetë titullarë nuk janë produkt i shtetit por i prirjes shpirtërore mes qytetërime. Dhe kthejeni nga të doni, vende si Italia, Greqia e Gjermania janë kreu që ne u detyrohemi shumë. Sot shpirti i shqiptarit është pranë atij italianit dhe ju e dini arsyen. Ekranet shfaqin thuajse çdo mbrëmje mjekë dhe infermierë shqiptarë në Itali, Spanjë, Francë, Gjermani, Austri e të tjerë vende. Pa përmendur tashmë faktin se pjesa dërrmuese e shqiptarëve janë integruar 90% aty. Nuk doli shtetar shqiptar ta postojë një statut me ata që ikën nga malet në Greqi, me gomonet, a ambasadat më herët. Përse duhet ta bëjnë tani me tridhjetë titullarë nga mjekësia, për çfarë merite? A i jepni dot shpjegim? Dhe kur ta bëni, mos harroni pamjet me anijet e 90-tës në portet e Barit. Mos harroni memorien se krahasimi është mjeti më demaskues. Pastaj kujtohuni se përpara se të flasë një shtetar për virtytet mes popujve, merita është e juaja.

Të ishte për shtetarët, sot do ishim akoma diktaturë e proletarit dhe Italia një vend i bllokut kapitalist. Të ishte për shtetarët sot do kishit një solidarizim më njerëzor të njëshit dhe jo një cinizëm mendjemadhi që ju kërcënon me faturat e dritave. Në një vend ku thuajse industria e lehtë dhe rëndë nuk punojnë, ku thuajse 90% e bizneseve janë mbyllur, fatura e energjisë as që duhej çuar nëpër mend jo më tu sillet sysh si kërcënim. Lutjuni për ata bij siç e bëni përdita nga shtëpia juaj, për djemtë e vajzat tuaja, lutuni me shpirtin tuaj, lutuni me duart tuaja jo të Ramiut e plotë nga soji i tij. Lutjuni që të kuptoni se edhe krenaria është pronë e juaj, jo e tyrja.

LEXO TE PLOTE