Connect with Us

Hero apo burracak? Fundi misterioz i djalit të madh të Stalinit

Blog

Hero apo burracak? Fundi misterioz i djalit të madh të Stalinit

Publikuar

-

Është e mërkura e datës 14 prill 1943. Një mbrëmje pranverore në kampin e përqendrimit Sashenhauzen në veri të Berlinit. Një burrë, del vjedhurazi nga një dritare në barrakën nr.3 në Kampin Special A. Është një seksion ku mbahen të burgosur emra të njohur, të veçuar snga pjesa tjetër e popullatës së burgut.

Një gardh elektrik me lartësi 2.6 metra, synon të parandalojë arratisjen e të burgosurve. Burri ka veshur çizme të gjata dhe pantallona ushtararake. “Tetar, tetar”- i bërtet ai SS Konrad Hafrish. “Me qëllo!”. Ushtari gjerman i bërtiti të ndalet dhe të rikthehet në kazermë, por burri vazhdoi
të ecë drejt gardhit.

“Mos u bëj frikacak!”- i bërtiti i burgosuri, ndërsa vazhdonte të ecte drejt gardhit elektrik. “Kur preku gardhin unë e qëllova, ashtu siç më tha”- dëshmoi Hafrish tek eprorët. Pas pak orës 21:00 të mbrëmjes, burri që u plagos buzë gardhit ndërroi jetë.
Trupi i tij i pajetë u la aty për disa orë. Ishte një ngjarje e veçantë për komandantin e kampit Anton Kaindl, që njoftoi menjeherë selinë qëndrore të trupave SS në Berlin. Kur një oficer SS dhe 2 ekspertë mjeko-ligjorë mbërritën të nesërmen, viktima u fotografua, hoq nga telat me gjemba, dhe u dërgua në krematoriumin e kampit.

Në raportin e tyre, ekspertët shkruan se një plumb i kishte shpuar kokën 4 cm pas veshit të djathtë, duke i hapur kafkën. Por sipas vlerësimit të tyre, viktima kishte vdekur më herët nga elektroshoku që kishte pësuar nga gardhi elektrik. Trupi u dogj, dhe hiri u dëgua në Berlin bashkë me raportin hetimor dhe çertifikatën e vdekjes.
Tetë ditë më vonë, Ministri i Jashtëm Joakim von Ribentrop mori një raport të fshehtë nga shefi i SS Hajnrih Himler. Në të thuhej:”I dashur Ribentrop, bashkëngjitur me letrën ke një raport mbi faktin se i burgosuri i luftës Jakov Xhugazhvili, djali i Stalinit, u qëllua për vdekje gjatë një përpjekje për t’u arratisur nga Kampi Special A në Sashenhauzen, pranë Oranienburgut”.
Për dekada pas Luftës së Dytë Botërore, mbeti e paqartë sesi kishte vdekur Jakovi, djali më i madh i diktatorit sovjetik. Jakov Xhugashvili, një toger i Ushtrisë së Kuqe, kishte rënë rob i gjermanëve në verën e vitit 1941. Por i ati i tij kishte refuzuar që ta përfshinte në ndonjë shkëmbim të burgosurish.

Vetëm në vitin 1968, arkivat e Departamentit të Shtetit në Uashington, mundësuan rindërtimin e çasteve të fundit të jetës Jakovit. Ato tregojnë se djali i madh i Stalinit nga gruaja e parë, pësoi në burg një krizë nervore, dhe arriti në përfundimin se vdekja e tij ishte e barabartë me një vetëvrasje.
Por mbeti pa përgjigje një pyetje tjetër:A e kapën vërtet rob gjermanët djalin e Stalinit gjatë luftimeve në vitin 1941, apo ai u dorëzua vetë? Dhe a e dinte i ati këtë gjë, dhe për këtë arsye nuk bëri asnjë përpjekje për të shpëtuar të birin? Duke filluar nga viti 1940, betimi ushtarak i Ushtrisë së Kuqe ishte:”Dorëzimi tek armikut përbën tradhti!”.

Ishte një fjali që vulosi fatin e dhjetëra mijëra qytetarëve sovjetikë. Shumë nga ata që u kthyen shëndoshë e mirë nga burgjet gjermane në fund të luftës, u ekzekutuan me vdekje ose u dërguan në kampet e punës për 25 vjet. Por rusëve nuk iu tha që djali i vetë Stalinit, ishte zënë rob nga gjermanët që muajin e parë të luftës.
Kjo do të thoshte që Jakovi ishte tradhtar i vendit të tij. Po a ishte kjo e vërtetë? Edhe pas vdekjes së Stalinit, në BRSS, nuk thuhej asgjë për të birin. Fati i tij u ripërmend, kur lideri i ri i Partisë Komunistë Mikail Gorbaçov hapi për publikun arkivat e Moskës gjatë epokës së Perestroikës, ndonëse shumë dokumente mbetën sërish sekrete.

Edhe sot e kësaj dite, ato mbahen ende në Arkivin Qendror të Ministrisë së Mbrojtjes Ruse në Podolsk, në jug të Moskës. Kohët e fundit, “Der Spigel” pati qasje në dosjen e Jakov Stalinit. Një dosje prej 389 faqesh tregon historinë e tij që në moshë të vogël, jetën e kaluar nën hijen e babait të tij autoritar, dhe që mori fund pas vetëm 35 vjetësh.
Në dallim motra dhe vëllai i tij dhe babai, Vasili dhe Svetlana, Jakovi, që thirrej me nofkën Jasha, i lindur në vitin 1908, ishte produkt i martesës së parë të Stalinit me një rrobaqepëse gjeorgjiane. Ai u rrit praktikisht pa prindër. E ëma vdiq nga tifoja kur ishte 8-muajsh, ndërsa Stalini nuk i kushtoi aspak vëmendje.

 

LEXO EDHE:  Sulmi turk në Siri, po ndihmon rikthimin e ISIS-it

Jakovi nuk ishte në gjendje të përballonte presionin e babait të tij të plotfuqishëm. Por ai ishte i pëlqyeshëm nga vajzat. Kur mbaroi shkollën e mesme në vitin 1925, ai u martua me shoqen e klasës Zoja Gunina, 16-vjeçe, vajza e e një prifti ortodoks. Kur e zbuloi këtë gjë, Stalini e ktheu këtë ngjarje në një skandal aq të madh, sa që djali i tij 18-vjeçar rrëmbeu një pistoletë në kuzhinën e banesës së tij në Kremlin, dhe u përpoq ta qëllonte veten në zemër.
Por plumbi shmangu zemrën, dhe pasi kaloi 3 muaj në spital, Jakovi shkoi në Leningrad, ku qëndroi me të afërmit e njerkës. Por ai u martua prapë me Zojën. Në prillin e vitit 1928, Stalini i shkruajti gruas së tij:”Thuaji Jashës, se unë mendoj që ai sillet si një hajdut, me të cilin unë nuk kam më asgjë të përbashkët, dhe me të cilin nuk dua të kem asnjë lloj marrëdhënieje”.
Pas mbarimit të shkollës, Jakovi ndoqi fakultetin e punëtorëve, një institut përgatitor për universitetin, dhe në moshën 23-vjeçare u regjistrua në Institutin e Transportit Xherzheziznki.

Ai u diplomua në vitin 1935, dhe më pas kaloi një vit duke punuar si inxhinier në një fabrikë të prodhimit të makinave në Moskë, para se të hynte në akademinë e artilerisë së Ushtrisë së Kuqe.
Jakovi nuk ishte si ati, dhe ai u përpoq në mënyrë të dëshpëruar t’i shpëtonte ndikimit të tij. Ai refuzoi të gjitha ofertat, për të pasur ndonjë pozicion të veçantë.
Lufta e Dytë Botërore e kapi në befasi pranë Naro-Fominsk, një qytet 70 kilometra në perëndim të Moskës. Regjimenti i tij u mobilizua, dhe filloi të marshojë drejt perëndimit në drejtim të Minskut. Ai nuk e takoi të atin para se të largohej. Por e telefonoi. “Shko dhe lufto”-i tha Stalinit të birit.
Ushtria e Kuqe ishte në kaos, dhe ushtarët sovjetikë po dërgoheshin në front të papërgatitur. Në 3 javët e para, 1.3 milionë ushtarë u vranë ose u kapën robër. Në mëngjesin e 4 korrikut 1941, u raportua zhdukja e djalit të Stalinit në betejë. Më 26 korrik, komisari i brigades së tij Aleskei Rumjanzev, i nisi një letër drejtorit politik të Ushtrisë së Kuqe.

Ai e përshkruante sjelljen e Jakovit si “korrekte dhe kurajoze”. Më 21 korrik, u kontaktua ushtari që kishte parë i fundit Jakovin. Rumjanjev shkroi:”Ata fshehën unformat e tyre, dhe u veshën si civile. Kur arritën buzë një liqeni, shoku Xhogazhvili i tha Popuridesit që të vazhdonte vetëm, se ai donte të ulej dhe të pushonte”.

Episodi që përshkruan Rumyanzev, sugjeron që Jakov e kishte lejuar veten e tij të kapej rob nga gjermanët. Marrja e parë në pyetje e Jakovit, ndodhi më 18 korrik. Pasi mbaroi lufta, sovjetikët gjetën raportin origjinal të marrjes në pyetje në arkivat e Ministrinë gjermane të Aviacionit në Berlin.
Në to rezulton se djali i Stalinit ishte krenar, mbrojti sistemin politik të vendit e tij, por nga ana tjetër nuk e fshehur zhgënjimin e tij mbi nivelin e dobët të ushtrisë sovjetike, komandant i përgjithshëm i të cilës ishte babai i tij:”Kur u rrethuam, u zhytëm në një panik të tillë, sa që të gjithë u shpërndamë në drejtime të ndryshme… Nuk kishim fare harta. Në njësinë tonë, gjithçka ishte e organizuar dobët …Divizioni ynë nuk ishte fare i përgatitur për luftë..”.
Në kujtimet e saj, Svetlana Allilujeva, vajza e Stalinit me gruan e dytë, shkruan se babai i tyre kishte besuar se Jakovi, i nxitur nga gruaja e tij e dytë, ishte dorëzuar qëllimisht tek gjermanët. Në dimrin e vitit 1943, pas betejës së Stalingradit, ai i tha Svetlanës se gjermanët i kishin propozuar shkëmbimin e Jakovi me disa gjeneralë nazistë. “Unë nuk do të negocioj me ta”- i tha Stalini të bijës./Përshtatur nga CNA.al

 

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Si mania e holandezëve pas tulipanëve, shkaktoi shembjen e parë të një skeme piramidale

Publikuar

-

Nga

Në shekullin e XVII-të, ndodhi spekulimi i parë i madh tregtar, që u pasua nga kriza e parë financiare botërore. Gjatë një periudhe disa mujore, tregtarët holandezë kishin investuar gjithnjë e më shumë para mbi lulet e tulipanit, duke besuar se këto lule ekzotike do t’i bënin të pasur.

“Ai që merr në konsideratë fitimet që arkëton çdo vit nga tulipanët e vet, beson se nuk ka një alkimi më të mirë se sa kjo lloj bujqësie”- shkroi një kronikan i shekullit XVII-të gjatë të ashtuquajturës “mani mbi tulipanët”.

Por ajo dukuri, dëshmoi të ishte shumë e rrezikshme. Pasi çmimet e tulipanëve u rritën në vitet 1630, “flluska” shpërtheu. Fiksimi pas tulipanëve, shërbeu si një paralajmërim për të gjithë tregtarët e Evropës:se pasuritë e tyre, mund të shkatërroheshin po aq shpejt sa ishin krijuar.
Tulipano-mania nisi në vitet 1500, kur turistët perëndimorë në oborrin e perandorit osman në Kostandinopojë, u habitën me tulipanët e tij. Shumë shpejt, tregtarët perëndimorë i morën me vete në Francë, prej nga ku u përhapën në Hollandë.

Hollanda e shekullit XVII-të, mburrej me një nga ekonomitë më të forta në Evropë. Amsterdami u shndërrua në një nga kryeqytetet e tregtisë në kontinent. Në vitin 1602, u hap bursa e Amsterdamit, duke krijuar edhe më shumë mundësi për të investuar në tregjet ekzotike dhe në të ardhmen.
Ana Goldgar, autore e librit “Tulipmania:Paraja, nderi dhe dijet në Epokën e Artë”, mbledhja e gjërave si të shtrenjta, sidomos ato nga rajonet ekzotike, ishte shumë në modë. Tulipanët ishin veçanërisht në modë, pasi kishte një lloj pasioni për shkencën dhe historinë e natyrës, sidomos në mesin e njerëzve që ishin të arsimuar dhe të pasur.

Pra, njerëzit që mblidhnin lule tulipani, ka të ngjarë që të kishin para, edhe për të koleksionuar sende të tjera luksoze si pikturat. Tulipanët u bënë shumë të njohur, edhe për shkak se ata bartnin elementin e befasisë:nuk kishte asnjë garanci se një filiz do të çelte me ngjyra të forta. “Askush nuk e dinte realisht se çfarë do të ndodhte me tulipanët që kishin. Njerëzve u pëlqente fakti se këto lule ndryshonin vazhdimisht formën”- thotë Goldgar.
Për pasojë, tregtarët dhe zejtarët e pasur, nisën të kenë në vitet 1630 një dëshirë të pangopur për tulipanë. Në vitin 1636, kërkesa për tulipanë u ndërpre. Ishte ende dimër, dhe zhardhokët e mbjellë kishin ngecur nën tokën e ngrirë. Në tavernat e Amsterdamit, tregtarët premtonin të blinin zhardhokë të rinj tulipani sapo të vinte pranvera, duke shkaktuar një rritje të madhe të çmimeve në treg.

Mania e tulipanëve, shpërtheu në fillim të vitit 1637. Çmimet u rritën 1 mijë herë më 31 dhjetor 1636, kur tregtarët hollandezë e shitën një zhardhok tulipani për 125 gilde (monedha e vjetër holandeze) ose 1 paund britanik. Por pak më shumë se një muaj më vonë, më 3 shkurt 1637, i njëjti tulipan shitej 1.500 gilde.
“Fqinjët dukej se flisnin me fqinjët; kolegët me kolegët; pronarët e dyqaneve, shitësit e librave, furrtarët dhe mjekët fliisnin me klientët e tyre, dhe kjo krijoi idenë e një komuniteti të përfshirë nga ethet e fitimeve të mëdha”-shkruan Goldgar.
Çmimi i tulipanëve u rrit shumë, bazuar në besimin se lulet do të shiteshin shumë më tepër në pranverë kur edhe të çelnin. Një tregtar kërkoi 5.200 gilde për një zhardhok të veçantë tulipani – sa çmimi i një shtëpie të kohës – në një kohë kur edhe zejtarët më të aftë, arrinin të fitonin në vit rreth 300 gilde.
Pra një zejtari do t’i duhej më shumë se 17 vjet, për t’i lejuar vetes të blinte një zhardhok tulipani. Por shumë javë përpara së të vinte pranvera, “flluska” e tulipanëve shpërtheu. Pse ndodhi kjo? Disa studiues spekulojnë, se kriza nisi kur tregtarët kuptuan sesa spekulant ishte
ky treg.

LEXO EDHE:  Sulmi turk në Siri, po ndihmon rikthimin e ISIS-it

LEXO EDHE:  Rusia kërcënon Poloninë për heroin e saj kombëtar

Studiues të tjerë, flasin për një moment më specifik. Gjatë një ankandi tulipanësh në Haarlem më 3 shkurt 1637, nuk u zhit asnjë zhardhok i vetëm. Blerësit u bindën se tulipanët ishin mbiçmuar, dhe çmimet ranë befas në mënyrë drastike. Në atë kohë, predikuesit fetarë, kritikonin tregtarët spekulantë, dhe u bënin thirrje njerëzve të mos binin pre e premtimeve të gënjeshtërta për pasurim të shpjetë.
Financieri Gordon Geko, e etiketoi maninë mbi tulipanët si “historinë më të madhe spekulative të të gjitha kohërave”. Por shumë historianë, e kundërshtojnë këtë gjë. Në fakt, miti i manisë së tulipanëve, ngjan shpesh i ekzagjeruar. Edhe pse quhet “mania e tulipanëve”, i gjithë vendi në tërësi nuk i ndjeu pasojat negative.

Goldgar pohoi se vetëm disa holandezë super të pasur, që ishin të përfshirë në tregti u dëmtuan, por jo aq shumë. “Në fakt, unë nuk kam gjetur gjatë studimeve të mia ndonjë tregtar që falimentoi plotësisht, për shkak të manisë ndaj tulipanëve”-thotë ajo.
Meqë shumë blerës nuk paguanin kurrë për çmimin e kërkuar, shumë pak prej tyre falimentuan. Nëse pati nga ata që u dëmtuan, këta ishin kultivuesit e tulipanëve. Në prillin e vitit 1637, qeveria anuloi të gjitha kontratat mbi blerjen e tulipanëve. Për pasojë, kultivuesit nuk morën kurrë paratë që u kishin premtuar atyre blerësve.

Po si lindi miti i “manisë së tulipanëve”? Shumë nga studiuesit, bëjnë përgjegjës shkrimtarin skocez të shekullit XIX, Çarls Makej, që shkroi një histori dramatike mbi tulipano-maninë.
Sipas Makej, kur shpërtheu “flluska” ekonomia holandeze u shkatërrua, dhe shumë investitorë holandezë vranë veten duke u mbytur në kanalet e shumta të Amsterdamit. Edhe nëse nuk ka qenë aq dramatike sa kanë menduar disa, historia e bumit të tulipanëve, përbën një leksion shumë të vlefshëm për ekonominë.

Edhe nëse askush nga tregtarët nuk u vetëvra, ajo përvojë shërbeu si një paralajmërim për investitorët e ardhshëm në lidhje me natyrën e tregut. Tek e fundit, rrënimi i tregut të tulipanëve, u pasua nga shpërthime të tjera “flluskash”:Flluska e Detit të Jugut në vitet 1720, “flluska” e linjave hekurudhore e viteve 1840, dhe kriza e viteve 1920.
Në retrospektivë, çdo flluskë spekulative duket e pakuptimtë. E përse tregtarët holandezët do të investonin pasuritë e tyre në diçka aq delikate sa një lule? Gjithsesi, modeli përsëritet gjatë historisë, dhe zbulon rolin që luan besimi tek tregjet, dhe koston e humbjes së besimit mbi një produkt të vlefshëm./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Pse vitamina C nuk shëron dot as gripin, dhe as koronavirusin

Publikuar

-

Nga

Vitamina C është një ilaç i zakonshëm, për të cilin disa njerëz besojnë se mund të kurojë të ftohurën dhe gripin e zakonshëm. Edhe pse na ndihmon që të ruajmë funksionimin e mirë të sistemit tonë imunitar, ka pak prova se ajo mund të parandalojë ose zvogëloj ndjeshëm ndonjërën nga këto sëmundje.

Por në kulmin e epidemisë së koronavirusit, disa “ndikues” në mediat sociale po pretendojnë se marrja në doza të mëdha e vitaminës C, mund të kurojë COVID-19 (sëmundja e shkaktuar nga koronavirusi i ri). A është kjo e vërtetë? Duke marrë parasysh se koronavirusi i përket të njëjtës “familje” të viruseve si ftohja e zakonshme dhe gripi, nuk ka gjasa që pirja e vitaminës C të parandalojë apo t’ju shërojë nga një infeksion i COVID-19.

Përdorimi i vitaminës C, për të kuruar të ftohurën e zakonshme, ishte një ide që u bë popullore nga kimisti fitus i Çmimit Nobel, Linus Pauling, dhe i promovuar më tej nga industria e suplementeve ushqimore. Për fat të keq, që nga pretendimet e Pauling në vitet 1970, ka pasur pak prova shkencore që e mbështesin atë.

Vitaminat ose “aminat vitale”, u zbuluan për herë të parë në fillim të shekullit XX-të si elementë të pranishëm në sasi të ulët në dietat tona ushqimore, dhe që ishin jetike për shëndetin e njeriut. Sigurisht, njerëzit që nuk kanë vitamina të caktuara në organizimin e tyre, do të preken nga disa sëmundje.

Për shembull, njerëzit që kanë mungesë të vitaminës C, do të sëmuren nga skorbuti. Ndërkohë, në fillim të viteve 1930, u zbulua se skorbuti shkaktohej nga mungesa e vitaminës C, dhe se marrja e saj në formë ilaçi mund ta kuronte sëmundjen. Shkenca e të ushqyerit (nutricionizmi), lindi bashkë me zbulimin e vitaminave, dhe që nga atëherë është shndërruar në një industri konkurruese, e parregulluar me ligj, dhe që garon kundër atyre që përhapin dezinformata me synim përfitimet. Epidemia e koronavirusit, është vetëm shembulli i fundit.

Artikujt mashtrues janë përhapur shpejt, dhe ka të ngjarë që të jenë përgjegjëse për mungesën e vitaminës C në Azi, dhe për 5-fishim të kërkesës për vitaminë C dhe multivitamina në Singapor.

Vitamina C, është e rëndësishme për të ruajtur ekuilibrin “redoks” në indet e trupit. Këto janë llojet e reaksioneve në qeliza që shtojnë ose heqin oksigjenin, dhe që janë thelbësore për shumë procese si gjenerimi i energjisë në qeliza.

Por këto reaksione, mund të krijojnë produkte të dëmshme për qelizat njerëzore, siç janë speciet reaktive ndaj oksigjenit, të cilat reagojnë me lipide (yndyrë), proteina dhe acide nukleike. Vitamina C mund t’i zvogëlojë këto reaksione të dëmshme. Ajo ndihmon ndërkohë që enzimat të ndërtojnë kolagjenin, që është i nevojshëm për të mbështetur indet e trupit tonë.

LEXO EDHE:  Rusia kërcënon Poloninë për heroin e saj kombëtar

LEXO EDHE:  14-28 Tetor 1962/ Kur Kriza e Raketave Kubane, e çoi botën në prag të luftës bërthamore

Ndonëse vitamina C nuk ka veti çudibërëse për shërimin e sëmundjeve, disa studime kanë treguar se ajo mund të ndihmojë sistemin imunitar që të luftojë bakteret dhe viruset. Roli i saj në mbrojtjen kundër infeksioneve virale, u dëshmua në një përmbledhje të fundit të disa studimeve, që zbuloi se qelizat imune kanë nevojë për vitaminën C për të prodhuar proteina që aktivizojnë sistemin imunitar në të gjithë trupin kundër sulmeve të viruseve.

Vitamina C është e bollshme në shumë fruta dhe perime, përfshirë portokallin, brokolin dhe pataten. Dhe ndërsa është relativisht jo toksik, për shkak të tretshmërisë së saj të lartë në ujë, dozat e tepërta mund të shkaktojnë simptoma të pakëndshme si diarre, të vjella dhe ngërçe.

Megjithëse vitamina C, nuk ka të ngjarë të jetë një kurë efektive kundër COVID-19, fakti që mund të nxisë një funksionim të mirë të sistemit imunitar, do të ishte e tepruar të thuhej se nuk do të ketë asnjë efekt. Dhe megjithëse një studim zbuloi se vitamina C, nuk ka asnjë efekt në zvogëlimin e shpeshtësisë nga të ftohurit, ai zbuloi se tek njeriu i zakonshëm, kishte një rënie të vogël në kohëzgjatjen e simptomave të zakonshme të ftohjes.

Këto efekte të lehta të vitaminës C mbi virusin që shkakton të ftohurën e zakonshme, kanë nxitur një provë të re klinike, në kërkim të kurës ndaj COVID-19 duke përdorur doza shumë të larta intravenoze të vitaminës C. Këto prova sapo kanë nisur, dhe nuk ka ende rezultate konkrete.

Kjo qasje mund të rrisë efektin e butë mbrojtës të vitaminës C. Por pretendimi është ende hipotetik, dhe injeksioni intravenoz ka rreziqet e veta siç janë infeksioni, dëmtimi i enëve të gjakut dhe mpiksja e gjakut. Pra, ndonëse vitamina C ka një efekt të vogël mbi të ftohurën e zakonshme, nuk ka gjasa që marrja e sasive të mëdha të vitaminës C të shërojë një infeksion të COVID-19.

Maksimumi, ajo ka të ngjarë të jetë vetëm një lloj frenuesi, para se të përdoren terapitë me bazë vaksinën. Mënyra më e efektshme për të shmangur koronavirusin mbetet ende larja e duarve, mos prekja e syve, hundës apo gojës, dhe ruajtja e distancës suaj nga cilido që shfaq simptoma./ iflscience.com– Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Pa shëndetin e njerëzve, gjithçka tjetër është e pakuptimtë

Publikuar

-

Nga

Nga Jochen Bittner “The New York Times”

* Evropa mund të jetë epiqendra e pandemisë së koronavirusit, siç e tha javën e kaluar edhe Organizata Botërore e Shëndetit. Por, për të gjithë ata që janë prekur nga situata e krijuar, kriza i ka sjellë kombeve evropiane një ngushëllim:Kur përballen me zgjedhjen midis dëmit ekonomik dhe vuajtjeve njerëzore, ata e dinë se çfarë duhej të bëjnë.

Në mbarë botën, qeveritë janë duke u përpjekur të parandalojnë dhe frenojnë përhapjen e virusit të ri, nga mbyllja totale e çdo lloj aktiviteti në Itali, deri në mbylljen e të gjitha dyqaneve dhe restoranteve në Francë. Ndërsa shumë vende po vendosin kufizime të udhëtimit, dhe po mbyllin kufijtë e tyre, po bëhet gjithnjë e më e qartë se ku përfundon fqinjësia praktike.

E vërteta e hidhur, është se në këtë emergjencë globale, ndërsa solidariteti zgjerohet, ideja e “ne-së po tkurret. Masat ekstreme të ndërmarra së fundmi, dërgojnë një mesazh të qartë:jeta e  njerëzve, ka shumë më shumë rëndësi se sa fitimet ekonomike.

Pavarësisht të gjitha efekteve të saj katastrofike, pandemia na jep mundësinë të rivlerësojnë prioritetet tona, dhe të kujtojmë vlera më të larta. Pa shëndet, asnjë nuk ka vlerë, përfshirë ekonominë. Ne duket se kemi thellë brenda nesh ndjenjën, se do të jetë më e lehtë ta marrim veten nga një rënie ekonomike, sesa nëse të duhet të zgjedhim se kush duhet të jetojë dhe kush do të vdesë.

Gatishmëria e madhe me të cilën njerëzit e kanë pranuar dhe i janë përshtatur realitetit të tyre të ri, e dëshmon më së miri këtë intuitë njerëzore. Edhe solidariteti, është dështuar të jetë ngjitës. Në Itali, njerëzit këndojnë bashkë nga ballkonet e apartamenteve të tyre. Në Gjermani, organizatat rinore të partive të ndryshme politike, organizojnë udhëtime për të ndihmuar të moshuarit.

Në Luksemburg, skautët ofrohen të ndihmojnë vullnetarisht të gjithë anëtarët e cenueshëm të shoqërisë, që nga shëtitja e qenve të tyre, deri tek blerja e barnave në farmaci. Por ky solidaritet, duket se kufizohet nga kufijtë. Dhe këtu nuk bën përjashtim as vendi im Gjermania, që krenohet se është një komb i domosdoshëm i BE-së dhe motori i saj ekonomik.

Këtë e tregon edhe qasja e Berlinit ndaj ventilatorëve, pajisjeve mjekësore më të kërkuara sot në Evropë. Por sot nuk është koha, që të mbyllemi në vetvete. Evropa duhet që të përshpejtojë përpjekjet e saj kundër këtij virusi, dhe Gjermania duhet që ta udhëheqë këtë luftë.

Krahasuar me shtetet e tjera evropiane, Gjermania është shumë më e përgatitur për t’u përballur me pandeminë. Ajo ka jo vetëm shumë shtretër të kujdesit intensiv – rreth 28.000 – por zotëron gjithashtu 25.000 ventilatorë, me 10.000 të tjerë që janë duke u prodhuar. Ndërkohë, Franca ka në dispozicion vetëm rreth 5.000 ventilatorë.

Spitalet italiane, që po përballen me situatën më të rëndë në botë nga koronavirusi, po përzgjedhin tashmë pacientët që kurojnë, dhe ata që i lënë në fatin e tyre tragjik, të detyruar nga mungesa e burimeve. Shkalla e vdekshmërisë në këtë vend nga koronavirusi, është rreth 11 për qind. Në Gjermani, kanë vdekur deri tani vetëm dhjetëra pacientë.

LEXO EDHE:  14-28 Tetor 1962/ Kur Kriza e Raketave Kubane, e çoi botën në prag të luftës bërthamore

LEXO EDHE:  Shtetet e vogla dhe fuqia e butë/ Si duhet të sillet Kosova në arenën ndërkombëtare

Pra, Gjermania ka ventilatorë të mjaftueshëm dhe mundet, duke porositur kompanitë vendase që të prodhojnë më shumë të tjera. Ndërkohë ka mungesa diku tjetër. A nuk do të thotë solidariteti evropian, që Gjermania t’ja shpërndajë të paktën disa nga ventilatorët e rinj vendeve që kanë aktualisht më shumë nevojë? Kur shtrova këtë pyetje në Tëitter, reagimi më i shpejtë erdhi nga ata që mbrojnë një “ne” mendjengushtë.

“Nëse një gjerman vdes për shkak të kësaj pandemie, si do t’ja shpjegonit këtë publikut?”- mu përgjigj njeri. “A doni t’i lini të vdesin prindërit dhe gjyshërit tanë?”- më tha një tjetër. Sigurisht, një pjesë e ankthit që kanë sot gjermanët është e justifikuar.

Kancelarja Angela Merkel, parashikoi javën e kaluar se nga koronavirusi mund të infektohet 60 për qind e popullsisë gjermane. Dhe të gjithë janë të lirë të bëjnë disa llogari matematikore. Nëse 50 nga 83 milionë njerëz që jetojnë në Gjermani preken nga koronavirusin, edhe një shkallë e ulët fataliteti prej vetëm 0.7 për qind do të thotë 350.000 të vdekur.

Me fjalë të tjera, një bollëk ventilatorësh so,t mund të shndërrohet në shumë pak të tillë nesër. Por a ka vlerë ky lloj ankthi, për një Evropë në të cilën edhe për një kohë të shkurtër, çdo ventilator në duart e gjermanëve, do të thotë një i vdekur më shumë në Itali apo Francë?

Ndërsa Gjermania ndaloi eksportin e mjeteve mjekësore mbrojtëse, Kina dërgoi në Romë në fund të javës së kaluar një avion me mijëra maska dhe dhjetëra ventilatorë. Dhe Bashkimi Evropian, e ka pasur të vështirë të ketë një qasje të përbashkët kontinentale, lëre më pastaj të veprojë në një mënyrë të koordinuar.

Është e vërtetë:Merkel, ashtu si çdo kancelar para saj, është betuar mbi Kushtetutë për të mbrojtur popullin gjerman. Dhe askush nuk prêt, që ajo të rrezikojë jetën e qytetarëve gjermanë. Por si liderja e kombit më të fortë të Evropës, ajo ka për detyrë që të hulumtojë mënyrat, se si të shpërndahet më mirë ndihma mjekësore në të gjithë Bashkimin Evropian.

Edhe në këtë periudhë të vështirë të pandemisë, është ende e mundur të ndihmohet BE, pa e dëmtuar kombin gjerman. Një avion ushtarak ose i Lufthansas, i ngarkuar me shtretër dhe ventilatorë, gati për t’u çuar kudo ku nevoja është më e madhe, do të ishte një fillim i mbarë./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE