Connect with Us

Epidemia, ekonomia dhe plani i qeverisë

Ekonomi

Epidemia, ekonomia dhe plani i qeverisë

Publikuar

-

Nga Klodian Tomorri

Kush kërkon shpëtim biznesesh, apo pagesën e qerave të biznesit me fondet e buxhetit duhet të ketë të qartë dicka. Kjo nuk është kohë për të shpëtuar bizneset, por për të mbajtur njerëzit gjallë.

Plani i masave ekonomike në një situatë të tillë duhet të ketë këto parime.

1- Prioriteti absolut duhet të jetë kriza shëndetësore. Shkurt spitaleve duhet t’u jepet cdo gjë që kërkojnë. Plani i qeverisë ka përcaktuar 2.5 miliarde lekë per spitalet ose 20 milionë euro. A është kjo mjaftueshem? Këtë duhet të na e thonë mjekët. Por nëse do të ketë nevojë për më tepër para, ato duhet të jepen pa asnjë hezitim.

2- Politika fiskale nuk duhet të targetojë kerkesën agregate, pasi recesioni është i paevitueshem. Shqipëria ka hyrë sakaq në recesion. Kjo është luftë dhe lufta ka viktima. Shumë biznese do të falimentojnë, të tjerë do të pësojnë humbje të mëdha. Paratë e qeverisë nuk duhet të shkojnë për shpëtim biznesesh, por për mbrojtje sociale. Shkurt për të mbajtur njerëzit gjallë.

3- Qeveria ka vënë 100 milionë euro garanci sovrane që bizneset të marrin kredi në banka për të paguar rrogat e punonjësve. Parimisht logjika është e drejtë, pasi paratë shkojnë për punonjësit jo për biznesin. Praktikisht është e veshtirë që të jetë efektive. Shumë biznese mund të vendosin të mos marrin kredi për të paguar rrogat. Kjo do të krijonte problemin, që punonjesit e tyre do të mbeteshin pa te ardhura. Rrjedhimisht kjo masë duhet mbikqyrur me kujdes se sa do funksionojë. Nëse nuk funksionon, atehere duhet gjetur zgjidhje tjetër. Praktikisht duhet të kalohet direkt tek plani B që kryeministri thotë se e ka.

4- Qeveria ka vënë 6.5 miliardë lekë ose 53 milionë euro për njerëzit në nevojë, për biznesin e vogel dhe për pagesat e papunësise së mundshme nga kriza. Akoma nuk i dimë detajet se si do të funksionoje skema, por menyra më e mirë do të ishte transferta direkte cash, sigurisht duke patur si dysheme nivelin 200 euro per familje. Pra pagen minimale per nje familje.

5- Qeveria ka vënë 2 miliarde lekë ose rreth 18 milionë euro për operacionet humanitare. Me gjasa këto janë paratë që do te financojnë nevojat e te moshuarve per ushqime. Mase pozitive.

6- Shtyrjet e dorëzimit të bilanceve, riskedulimi i tatim fitimit për bizneset me xhiro deri në 14 milionë lekë në vit, janë lehtësira të mirepritura. Por duhet të korrigjohet edhe dicka. Qeveria duhet të pezulloje sigurimet shoqerore edhe taksat lokale per te vetepunesuarit qe kane mbyllur bizneset e tyre. Nuk mund te kerkosh kontribute nga nje i vetepunesuar qe e ka mbyllur biznesin. Kjo eshte nje kerkese qe duhet bere me force.

LEXO EDHE:  Basha takime në autostradën Tiranë-Durrës/ Vizioni ynë është një biznes i çliruar

7- Prekja e koncesioneve ështëpozitive. Sipas planit, qeveria ka ulur me 17 milione euro pagesat e parashikuara per kompanite koncesionare kete vit. Nga keto 7 milione euro vijne nga pezullimi i check upit, 3.7 milione euro nga inceneratoret, 3.7 milione te tjera nga koncesioni i laboratoreve dhe pjesa tjeter nga pezullimi i pagesave per Orikum-Dukat dhe Milot-Balldrene. Ndoshta gersheret duhet te kishin prekur edhe koncesione te tjera, veccanerisht skanimin dhe sterilizimin.

8- Ka kohe per t’u shqetesuar per borxhin. Kjo nuk eshte koha. Masat e paraqitura nga qeveria e rrisin deficitin ne 3.9 per qind e PBB-se. A mund te shkohet me lart? Sigurisht qe po, nese do jete e nevojshme. Por me pare duhet te sigurohet eurobondi qe eshte parashikuar ne maj. Perndryshe, rritja e deficitit para emetimit te eurobondit do te rriste normen e interesit.

9- Duhet me shume fokus per fermeret. Eshte kritike qe zinxhiri i prodhimit dhe tregtimit te mallrave bujqesore te vazhdoje pa nderprerje.

10- Banka e Shqiperise duhet te siguroje se sistemi bankar te kete likuiditet te mjaftueshem. Roli kryesor i politikes monetare ne kete situate nuk jane normat e interesit, por ai i huadhenesit te dores se fundit.

Perfundimi filozofia e planit eshte e drejte. Por qeveria duhet te siguroje dy gjera. E para, asnje familje e prekur te mos lihet pa te ardhuren minimale 200 euro ne muaj dhe e dyta asnje biznes i mbyllur nuk duhet t’i kerkohet qe te paguaje taksat apo kontributet gjate kohes qe eshte i mbyllur.

Thirrjet per shpetim biznesesh, pagesa qerash te bizneseve jane perralla populiste, te demshme dhe madje edhe te pandershme. Nese qeveria do te paguaje para nga buxheti per qerate e bizneseve, ato para do te shkojne tek pronaret e qendrave tregtare apo pronaret e pasurive te paluajtshme. Kjo eshte te marresh para nga te varfrit dhe t’ja japesh te pasurve.

Kjo eshte lufte. Nese kriza do te vazhdoje, pertej nje tremujori atehere mbajtja gjalle e njerezve do te kerkoje masa me drastike. Dhe te jeni te sigurte per nje gje. Shume nga ata qe sot bejne thirrje per te dhene para per bizneset, apo per qindra milione euro stimul, jane te paret qe nuk kane per t’i pelqyer. Kjo eshte lufte dhe historia e njerezimit tregon se ka vetem nje menyre per te financuar luftrat. Taksimi konfiskues. Shkurt, shpronesim pasurie. Te gjithe duhet ta mbajne mire parasysh kete kur kerkojne miliona dhe fonde shpetimesh.

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ekonomi

Efektet e krizës për bankat do t’i shohim vitin e ardhshëm

Publikuar

-

Nga

Silvio Pedrazzi, Kryetari i Shoqatës së Bankave dhe Drejtor i Përgjithshëm i Bankës “Intesa Sanpaolo Bank Albania”

Moratoriumi i pagesave të kredive dhe skemat e garancisë sovrane për mbështetjen e sipërmarrjeve ndihmuan në zbutjen e pasojave që mund të sillte vala e parë e krizës në sistemin bankar dhe që mund të ishin shumë serioze.

Por, Silvio Pedrazzi, Kryetari i Shoqatës së Bankave dhe Drejtor i Përgjithshëm i Bankës “Intesa Sanpaolo Bank Albania”, pohon në një intervistë për “Monitor” se efektet e krizës për bankat do t’i shohim nga fundit i 2020-s e pastaj vitin e ardhshëm. Kjo lidhet me faktin se kreditë fillojnë të konsiderohen si problematike pas 90 ditësh mospagesë, ndaj moskthimet e shtatorit do të pasqyrohen në treguesit e dhjetorit.

Faza e parë krizës së shkaktuar nga pandemia e Covid-19 duket të ketë kaluar pa pasoja shumë serioze për sektorin bankar. Cilat kanë qenë sfidat kryesore për bankat pasi Shqipëria u prek nga epidemia?

Sfida e parë për ne ka qenë mbrojtja e shëndetit të punonjësve dhe klientëve. Shëndeti është gjithnjë çështja më e rëndësishme. Në këtë situatë, të gjitha bankat arritën të siguronin vazhdimësinë e shërbimeve të përditshme, edhe falë koordinimit të mirë me Bankën e Shqipërisë dhe qeverinë.

Për sa i takon efekteve ekonomike, duhet të themi se ato ende nuk janë materializuar, për një sërë faktorësh dhe është e vështirë të parashikohet sesi do të materializohen në të ardhmen. E sigurt është se masat e ndërmarra, si moratoriumi i pagesave të kredive dhe skemat e garancisë sovrane për mbështetjen e sipërmarrjeve, ndihmuan në zbutjen e pasojave që mund të sillte vala e parë e krizës dhe që mund të ishin shumë serioze.

Pyetja që shtrohet tani është se sa të mëdha do të jenë dëmet e përhershme që kjo krizë do të shkaktojë në ekonomi. Në çdo krizë sigurisht që do të ketë të humbur, por ka edhe të tjerë që mund të dalin të fituar, falë aftësisë për të shfrytëzuar mundësitë dhe hapësirat reja që ajo mund të krijojë.

Bankat ende nuk kanë pësuar dëme të prekshme në kuptimin e cilësisë së portofolit të kredisë, edhe falë ndryshimeve rregullatore në kuadrin e moratoriumit të pagesave. Kjo masë evitoi krijimin e problemeve të likuiditetit për bizneset dhe familjet dhe, rrjedhimisht, edhe pasojat negative në portofolat e bankave.

Tani që moratorium ka përfunduar, duhet të fillojmë të kuptojmë, mbështetur në një analizë rast pas rasti, cilët kanë qenë kredimarrësit, që kanë pësuar pasoja serioze nga kriza. Por, për momentin, askush nuk mund të ketë një përgjigje të saktë për këtë.

Megjithatë, ekziston një numër që e paraqet në mënyrë domethënëse përmasën e kësaj krize, për Shqipërinë ashtu si për shumicën e vendeve të tjera: do të ketë një rënie të prodhimit kombëtar të paktën në intervalin mes 5% dhe 10%. Në thelb, kjo tregon se në ekonomi do të ketë më pak para dhe këto para diku do të mungojnë. Këto pasoja natyrisht që do të ndihen edhe për sektorin bankar. Sidoqoftë, deri tani, mendoj se autoritetet dhe sektori bankar e kanë menaxhuar më së miri situatën dhe ky është një rezultat që duhet vlerësuar

Aktivet e sektorit bankar, përfshi kredinë, janë rritur edhe në gjysmën e parë të këtij viti. Në cilat segmente të tregut dhe sektorë është mbështetur kryesisht rritja e huasë?

Në muajt më kritikë të krizës, sidomos për marsin dhe prillin, kërkesa për kredi pothuajse u paralizua. Pas majit, u vërejt një gjallërim gradual i kësaj kërkese, sidomos në segmentin e individëve. Megjithatë, kur vlerësojmë rritjen e portofolit të kredive duhet të mbajmë parasysh efektin e moratoriumit, që e ngadalësoi amortizimin e portofolit ekzistues.

Ishin rreth 150 milionë euro këste kredie që klientët nuk i shlyen dhe që ngelën pjesë e stokut të kredisë.
Veç kësaj, paketat financiare përmes skemave të garancisë sovrane të shtetit shqiptar dhanë një ndikim të konsiderueshëm, duke nxitur kërkesën për kredi bankare dhe duke mbështetur pjesërisht rritjen e saj.

Duhet të them se në këtë situatë qëndresa ndaj krizës dhe ringritja e ekonomisë do të kenë një varësi të lartë nga roli që do të luajë qeveria, përmes investimeve publike dhe projekteve të zhvillimit të infrastrukturës. Së fundmi, vërejmë një kërkesë në rritje, të lidhur me këto projekte. Shpresoj se me burimet ekonomike që ka sektori publik, përfshi edhe mbështetjen që mund të vijë nga Bashkimi Europian, të jepet një kontribut i rëndësishëm për të zhvilluar infrastrukturën dhe për të nxitur ekonominë.



Megjithëse Banka e Shqipërisë pati pezulluar kërkesat për riklasifikim dhe provigjionim të kredive deri në fundin e muajit gusht, një pjesë e bankave kanë zgjedhur një qasje konservatore dhe kanë rritur provigjionet në tremujorin e dytë, çka është reflektuar edhe në rezultatet financiare sipas IFRS. Cilat do të jenë efektet kryesore të krizës ekonomike në bilancet e sektorit bankar në pjesën e dytë të vitit? Prisni rritje domethënëse të kredive me probleme dhe goditje në treguesit e përfitueshmërisë?

LEXO EDHE:  Basha vazhdon pushimet/ Politikë me video-mesazhe

LEXO EDHE:  Eksperti i ekonomisë ngre alarmin/“Kriza ekonomike mund të sjellë pasoja më të mëdha se virusi”

Dua të jem i hapur: një krizë që ul prodhimin kombëtar në këto përmasa do të ketë pasoja të paevitueshme në cilësinë e portofolit të kredisë së bankave. Deri tani, efektet nuk i kemi parë, pikërisht falë atyre masave dhe ndërhyrjeve që përmendëm dhe që i mbajtën kredimarrësit në gjendje likuide. Sepse thelbi i problemit është likuiditeti. Një biznes nuk falimenton kur del me humbje për një apo dy vjet; biznesi falimenton kur nuk ka më likuiditet për të vazhduar aktivitetin.

Unë mendoj se pasojat e vërteta të kësaj situate për sektorin bankar do të mund t’i shohim vetëm duke filluar nga fundi i këtij viti dhe sidomos në fillimin e vitit të ardhshëm. Ky është opinion im personal.

Cilët sektorë prisni që të goditen më rëndë nga kriza?

Së pari do të jetë turizmi. Njerëzit nuk udhëtojnë më ose udhëtojnë më pak, ka kufizime të lëvizjes. Shifrat e turizmit nga jashtë deri tani për Shqipërinë nuk janë të mira dhe kjo ishte e pritshme, megjithëse ato janë kompensuar pjesërisht nga rritja e turizmit të brendshëm. Goditja e sektorit të turizmit sigurisht që nuk është problem vetëm shqiptar, por global.

Sektori i transportit sigurisht që do të jetë gjithashtu shumë i goditur. Kufizimet e lëvizjes kanë dhënë efekte dramatike. Edhe kompanitë më të mëdha janë detyruar të shkurtojnë numrin e fluturimeve, çka përkthehet në pasoja në të gjithë zinxhirin e biznesit të tyre.

Megjithatë, unë mendoj se Shqipëria ka gjasa të reagojë më mirë krahasuar me vende të tjerë, edhe më të pasur. Por, kjo do të varet shumë nga politikat ekonomike që do të ndiqen dhe nga ruajtja e mbështetjes për sektorët më të prekur. Politikat duhet të orientohen te objektivi thelbësor i ruajtjes së punësimit. Duke u kthyer te pyetja, them turizmi, transportet, por edhe industritë nxjerrëse, të lidhura me konjukturën e çmimeve të lëndëve të para do të jenë më të goditurat.

Cila do të jetë qasja juaj në trajtimin e ekspozimeve kundrejt sektorëve që kanë pësuar goditjen më të rëndë nga kriza, si aktivitetet e lidhura me turizmin dhe udhëtimet?

Që në mes të muajit korrik, ofruam një paketë nga të cilat klientët mund të zgjidhnin dhe aprovimi ynë ishte praktikisht automatik. Për sektorët më të prekur, kryesisht në sektorin e turizmit, ne ofronim zgjatjen e moratoriumit deri në dy vjet. Mendoj se është detyrë e bankave, por edhe në interes të bankave, të mbështesin ato ndërmarrje që punësojnë familjet, në këtë moment vështirësie.

Por, duhet ta pranojmë që situate të tilla mund të shkaktojnë edhe viktima në kuptimin ekonomik të fjalës. Ndoshta në ndonjë rast mund edhe të detyrohemi t’i themi “jo” ndonjë klienti. Sigurisht, unë siguroj se brenda mundësive tona do të vazhdojmë të garantojmë mbështetjen maksimale për klientët. Të gjitha kërkesat e reja për kredi, të bazuara në plane biznesi realiste dhe koherente, do të jenë të mirëpritura. Kjo është qasja e ndjekur nga i gjithë grupi ynë bankar.

Sa prisni të zgjasin efektet e krizës në sistemin financiar, nëse nuk do të ketë një përshkallëzim të mëtejshëm negativ të situatës së pandemisë dhe masa të reja kufizuese?

Pak javë më parë, ne zhvilluam një anketim me punonjësit tanë dhe ju drejtuam pikërisht këtë pyetje që po më bëni ju. 35% e punonjësve tanë mendojnë se kriza do të mbyllet brenda këtij viti. 55% u përgjigjën se nuk kanë një ide të qartë, ndërsa pjesa tjetër nuk dhanë asnjë përgjigje.

Personalisht besoj se duhet të mësohemi të bashkëjetojmë me këtë situatë dhe nuk ka rrugëdalje të lehta. Jam i bindur se jo situatë do të na shoqërojë edhe për një pjesë të mirë të vitit të ardhshëm./Monitor

LEXO TE PLOTE

Aktualitet

Takimi i Guvernatorit Sejko me shefen e FMN-së: Lehtësimi i masave të distancimit ka krijuar premisa që efekti i pandemisë të reduktohet

Publikuar

-

Nga

Guvernatori Gent Sejko takim me shefen e FMN-së: Lehtësimi i masave të distancimit ka krijuar premisa që efekti i pandemisë të reduktohet

Guvernatori i Bankës së Shqipërisë, Gent Sejko ka zhvilluar një mbledhje online me misionin e FMN-së ku ka skanuar ekonominë shqiptare gjatë pandemisë.

Në fokus të kwsaj mbledhje ishte ecurinë e ekonomisë shqiptare, zhvillimet në sistemin financiar, ndikimin e pandemisë në ecurinë ekonomike dhe pritjet për rimëkëmbjen ekonomike gjatë periudhës së ardhshme.

Gjatë takimit, Guvernatori Sejko u shpreh se ekonomia shqiptare ka qenë nën efektin e fortë të pandemisë gjatë gjysmës së parë të vitit, e cila ka dhënë ndikimin e saj në konsum, në investime, në punësim dhe në borxhin publik. Megjithatë, pandemia e gjeti sektorin financiar dhe atë bankar të mirëkapitalizuar e likuid, dhe këto parametra kanë vijuar të ruhen të shëndetshëm.

Më tej, Guvernatori shtoi se relaksimi i masave të distancimit social gjatë fundit të tremujorit të dytë, si dhe stabiliteti monetar dhe financiar i vendit, kanë krijuar premisa që efekti i pandemisë në ekonomi të vijë progresivisht drejt reduktimit, duke u shoqëruar me një rimëkëmbje graduale të aktivitetit ekonomik në periudhën në vijim.



Në përgjigje të kësaj krize, Guvernatori Sejko theksoi se Banka e Shqipërisë ka rritur stimulin monetar, nëpërmjet uljes së normës bazë të interesit dhe rritjes së injektimeve të likuiditetit, duke synuar uljen e kostove të financimit dhe rritjen e masës monetare në ekonomi. Po ashtu, në bashkëpunim me industrinë bankare, Banka e Shqipërisë ka ndërmarrë ndryshime të kuadrit rregullator, të cilat kanë lehtësuar shtyrjen e përkohshme të pagesës së kësteve dhe ristrukturimin e kredive bankare për klientët në vështirësi.

LEXO EDHE:   “Ambienti i biznesit në pikën më të keqe”/ PAA leksion qeverisë: Është koha për moratorium fiskal

LEXO EDHE:  Nga Klodian Tomorri/ Numrat pas paketës së qeverisë

FMN nga ana tjetër nëpërmjet shefes së saj në Shqipëri, Yan Sun  ofroi mbështetje që në 2022 inflacioni në Shqipëri të kthehet në objektiv.

Dy përfaqësuesit e institucioneve ranë dakord se stimuli i koordinuar fiskal, monetar dhe financiar, ka qenë dhe mbetet një element vendimtar në zbutjen e pasojave negative të krizës./ CNA.al

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

Numri i ulët i turistëve çon në pikiatë konsumin e karburanteve, cigareve, birrës e kafesë

Publikuar

-

Nga

Mungesa e turistëve të huaj sidomos gjatë muajit gusht e ka çuar në pikiatë importet e mallrave të akcizës, të cilët e thelluan tendencën rënëse të nisur që në fund të tremujorit të parë për shkak të pandemisë.

Teksa ekonomia ka tentuar t’i kthehet normalitetit, sektori i turizmit dhe në përgjithësi konsumi këtë verë është goditur nga mungesa e vizitorëve të huaj në vend.

Sipas të dhënave zyrtare të Ministrisë së Financave importi i karburanteve gjatë 8 mujorit shënoi rënie me -1,2%, por tkurrja ishte më e dukshme në muajin gusht kur importet ishin 8.7 për qind më të ulëta se në gushtin e vitit 2019. Burimet nga tregu e lidhin këtë rënie me një kërkesë më të ulët, si rrjedhoje e kufizimeve të udhëtimeve nga jashtë.

Për të njëjtat arsye shihet të këtë rënë edhe importi i cigareve, por ka qenë edhe më e fortë. Sipas të dhënave nga Ministria e Financave gjatë 8 mujorit importet e cigareve shënuan rënie me 14 për qind, por gjatë gushtit ritmet e rënies u thelluan më tej, me 26% më pak se gushtin e vitit 2019.

LEXO EDHE:  Nga Klodian Tomorri/ Numrat pas paketës së qeverisë

LEXO EDHE:  Eksperti i ekonomisë ngre alarmin/“Kriza ekonomike mund të sjellë pasoja më të mëdha se virusi”

Ecuri të njëjtë shënuan edhe importet e kafesë, të cilat shënuan rënie vjetore me 5,7 për qind në 8 mujor, por në gusht tkurrja ishte me 28%.

Burimet nga tregu pohuan se, rënia e importeve të kafesë lidhet edhe me mbifurnizimet gjatë pandemisë.

Gjithashtu në muajin gusht u vu re një ulje e importeve të birrës me 8.7%, teksa rënia në tetë mujor ishte me 4.4%. Burimet nga tregu thanë se, konsumi i birrës u lidh direkt me rënien e konsumit për shkak të numrit më të ulët të vizitorëve në vend dhe mbylljen lokaleve të muzikës në orët e vona, ku zakonisht konsumohej birra.



Rënia e importeve të mallrave të akcizës ka ndikuar negativisht të ardhurat në buxhetin e shtetit. Gjatë 8 mujorit doganat grumbulluan 11.1 për qind më pak se vitin e kaluar në të njëjtën periudhë, ndërsa në muajin gusht hendeku ishte 15 milionë euro më pak se në gushtin e vitit 2019, ose 12.3% rënie.

Gjatë periudhës janar-korrik numri i shtetasve të huaj, që kanë vizituar Shqipërinë, ka pësuar rënie me 64.7%./ Monitor

LEXO TE PLOTE