Connect with Us

Vaji i ullirit, ul rrezikun e sëmundjeve të zemrës

Blog

Vaji i ullirit, ul rrezikun e sëmundjeve të zemrës

Publikuar

-

Një studim i ri, sugjeron se nëse ju pëlqen të hidhni gjithmonë pak vaj ulliri në sallatën tuaj, do të keni një përfitim domethënës nga ajo yndyrë e shijshme: një rrezik më të ulët të sëmundjeve të zemrës. Hulumtimi, i financuar nga Instituti Kombëtar i Shëndetit, zbuloi se njerëzit që konsumonin më shumë se gjysmë lugë gjelle vaj ulliri çdo ditë, kishin një rrezik 21 për qind më të ulët të sëmundjeve të zemrës.

Ndërkohë studimi, tregoi se nëse e zëvendësoni një lugë çaji gjalpë, margarinë apo majonezë me të njëjtën sasi vaj ulliri, rreziku juaj për sëmundje të zemrës dhe goditjet në tru, mund të bjerë me 5 për qind. “Mesazhi i marrë nga studimi ynë, është se rezultatet tona japin rekomandime për të zëvendësuar yndyrnat e ngopura të kafshëve (si gjalpi), me vajra bimore të pangopura për parandalimin e sëmundjeve kardiovaskulare”- thotë autorja kryesore e studimit Marta Ferre.

Ajo është një shkencëtare kërkimore në Shkollën e Shëndetit Publik Harvard Çan në Boston.

Po si e ndihmon vaji i ullirit zemrën tonë? Ferre thotë vaji i ullirit është i pasur me acid oleik, një acid yndyror i shëndetshëm, që shoqërohet me një rrezik më të ulët të sëmundjeve të zemrës. Vaji i ullirit, ka gjithashtu veti të shëndetshme të lidhura me nivelin më të ulët të kolesterolit, dhe me më pak inflamacion shpjegoi ajo.

Vaji i ullirit, është një përbërës kryesor i dietës mesdhetare, që është provuar për vetitë e tij mbrojtëse të zemrës. Dieta mesdhetare, përbëhet nga shumë ushqime me bazë bimore, peshq dhe yndyrna të shëndetshme, siç është vaji i ullirit. Por studiuesit thanë se studimet nuk e kanë vëzhguar përdorimin e vajit të ullirit në një dietë tipike amerikane.

Për ta ekzaminuar këtë, ata analizuan afro 100.000 burra dhe gra, që morën pjesë në studime afatgjata nga viti 1990 deri në vitin 2014. Ferre theksoi se studiuesit mblodhën çdo 2 vjet informacione për faktorët e stilit të jetesës, dhe çdo 4 vjet informacione të hollësishme për dietën ushqimore.

Njerëzit që konsumonin më shumë se një gjysmë lugë gjelle në ditë vaj ulliri, kishin një rrezik të zvogëluar prej 15 për qind nga çdo lloj sëmundje kardiovaskulare, dhe në mënyrë specifike një rrezik prej 21 për qind më të ulët të sëmundjes koronare të zemrës.

LEXO EDHE:  Sa astronautë kanë vdekur deri më sot në hapësirë?

Ndërkohë konsumi më i madh i vajit të ullirit, e ulte edhe më shumë rrezikun, thotë Ferre. Por studiuesit nuk e dinë nëse ekziston një kufi i sipërm, ku përfitimet nga vaji i ullirit stabilizohen apo bien, vuri në dukje ajo.

Zëvendësimi i një luge çaji gjalpë, margarinë ose majonezë me vaj ulliri, ulte rrezikun e çdo lloj sëmundjeje kardiovaskulare me 5 për qind, si dhe rrezikun e sëmundjes koronare të zemrës me 7 për qind. Studiuesit vunë në dukje se në vitet 1990, margarina përmbante një sasi të konsiderueshme të acideve yndyrore jo të shëndetshme.

Këto rezultate, mund të mos vlejnë për margarina e sotme me bazë vajin vegjetarian, thanë ata. Ndërkaq, kur studiuesit analizuan vetëm rrezikun nga goditja në tru, ata nuk gjetën ndonjë ndikim në përdorimin e vajit të ullirit. Ata përdorën ndërkohë modele statistikore, për të parë nëse vajrat e tjerë bimorë – misri, lulelakra dhe soja – mund të kenë përfitime të ngjashme me vajin e ullirit, dhe ato patën.

Ferre tha që studiuesit nuk vëzhguan llojet specifike të vajit të ullirit, si të virgjër dhe ekstra të virgjëra. Por hulumtimet e mëparshme, kanë sugjeruar që vaji i ullirit ekstra i virgjër mund të sigurojë më shumë përfitime shëndetësor, pasi ka më pak përpunim./ Newsmax –Përshtatur nga CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Kryqëzatat, kuptimi i tyre dje dhe sot

Publikuar

-

Nga

Greta Tunberg, ka nisur një kryqëzatë për të shpëtuar planetin. Elizabet Uorren, po vijon kryqëzatën e saj kundër Berni Sanders. Parqet në Jorkshajër në Britani, janë në një kryqëzatë për të shpëtuar pë “Turtle” e rrezikuar nga zhdukja.

Kërkoni fjalën “kryqëzatë”, dhe do të merrni rezultate nga të gjitha fushat e interesit – nga sporti tek politika dhe gjithçka tjetër midis tyre. Kjo tregon se fjala “kryqëzatë” ka shumë kuptime, në varësi të mënyrës së zbatimit të saj. Ndërsa duket se shfaqet shpesh në të gjitha llojet e fushatave, dominojnë kryesisht kuptimet fetare.

Termi “kryqëzatë”, është bërë i zakonshëm në fjalorin e ekstremistëve. Luftërat në Lindjen e Mesme, janë etiketuar si të tilla nga fondamentalistët myslimanë, si një mënyrë për t’i denoncuar ato. Ndërsa radikalët e ekstremit të djathtë të krishterë, e përdorin shpesh atë për të përshkruar forcën lëvizëse të vrasjeve që kryejnë.

Ky lloj përdorimi, është reflektim i pikëpamjeve moderne mbi “kryqëzatat” mesjetare të udhëhequra nga të krishterët perëndimorë, për të pushtuar Jeruzalemin nga shekulli XI deri në atë të XIII-të. Perceptime të tilla, e kanë ngarkuar një fjalë të vetme me kaq shumë kuptime ideologjike shpesh të kundërta.

Gjithsesi, përdorimi i këtij termi në këtë mënyrë, nuk është diçka e re. Kërkimet historike, tregojnë se që nga paraqitja e saj e parë në Mesjetë, fjala “kryqëzatë” ka pasur gjithnjë kuptime shumë të ndryshme, dhe ka shërbyer vazhdimisht si një instrument politik.

Termi “kryqëzatë” u shfaq në vitet 1210, më shumë se një shekull pas fillimit të ekspeditës së parë në Jeruzalem në vitin 1095. Megjithë kuptimin tonë mbi atë çka ishin “kryqëzatat”, ky term nuk u përdor për t’i përshkruar këto ekspedita. Përkundrazi, ai u përdor në lidhje me luftërat e tjera të promovuara nga Papa kundër myslimanëve në Spanjë, dhe heretikëve të sektit të  Katharëve në Francën Jugore.

Ky lloj përdorimi i këtij termi, krijoi një kategori të përbashkët “kryqëzatën”, një fushatë ushtarake që zhvillohet për të mbrojtur besimin. Ky kuptim i shoqëron sot konfliktet në Lindjen e Mesme. Duke marrë parasysh shenjtërinë morale të lidhur me mbrojtjen e “Tokës së Shenjtë” në mendjet e të krishterëve, kjo fjalë mori shpejt një funksion legjitimues.

Çdo veprim i kontestuar, mund të justifikohej duke e quajtur atë një “kryqëzatë”. Kështu në Mesjetë, termi përshkruante taksat e reja të vendosura nga mbretërit e Kastiljes në Spanjë, dhe luftërat e udhëhequra nga papët ndaj kundërshtarëve të tyre politikë, apo koleksionet e dhuratave për besimtarët në mbarë Evropën (të ashtuquajturat indulgjenca).

Indulgjencat, ishin motivi kryesor i kritikës protestante kundër udhëheqjes papale në shekullin XVI-të. Fjala “kryqëzatë’, u shoqërua më pas me sjelljet e tepruara të Papës, dhe në Evropën Veriore, ishte sinonim i çdo formë të fushatës së dhunshme të nxitur nga motivet fetare.

Ngjashëm, duke i dhënë një ngarkesë negative kësaj fjale, filozofët e Iluminizmit i konsideruan ekspeditat në Jeruzalem, si një shfaqje të qëndrimit të dhunshëm dhe intolerant të katolicizmit . Filozofi skocez David Hjum, në vëllimin e parë të librit “Historia e Anglisë”, shkroi ndër të tjera:”Kryqëzatat – ‘monumenti’ më i qëndrueshëm i marrëzisë njerëzore, që është shfaqur ndonjëherë në çdo epokë apo komb”.

LEXO EDHE:  Studimi i frikshëm/ Rikthimi i sëmundjeve seksuale, me pasoja shkatërruese

LEXO EDHE:  Alarmi/ Shërbimet sekrete ruse po synojnë të destabilizojë Evropën

Nga fundi i shekullit XVIII-të, “kryqëzata” u përdor gjerësisht për të kritikuar çdo lloj lëvizje të konsideruar si të prapambetur app agresive për ndonjë arsye të dukshme. Qëndrimet politike konservatore, janë cilësuar vazhdimisht si “kryqëzata”.

Interpretimi i kryqëzatave, ndryshoi sërish nga fundi të shekullit XIX:ato nisën të shihen si sipërmarrje heroike, të udhëhequra nga kalorës bujarë dhe me zemër të pastër. Ideja dhe përdorimi i fjalës, evoluan në përputhje me rrethanat, duke ua vënë këtë epitet çdo kauze të fisme.

Që të dyja luftërat botërore, u dominuan nga ideologjitë e kundërvënies së thjeshtëzuar mes mirës ndaj së keqes. Ky kuptim i ri i fjalës kryqëzatë, i përshtatej mirë këtij konceptimi. Për pasojë, kryqëzatat kundër sëmundjeve, luftës apo papunësisë, kryqëzatat në funksion të sjelljeve, lulëzuan në shoqëritë perëndimore në vitet 1940 dhe 1950, sidomos në vendet katolike dhe ato anglo-saksone.

Por në vendet gjermanike dhe ato të Evropës Lindore, kuptimi negativ i “kryqëzatës” mbeti më i fortë, dhe kjo fjalë nuk ishte dhe aq e përdorur. Ndryshimi përfundimtar ndodhi në vitet 1960. Kritika kundër kolonializmit dhe ndërhyrjeve perëndimore, i konsideroi ekspeditat mesjetare në Lindjen e Mesme si akte racizmi dhe pushtimi të dhunshëm.

Ndërkohë “kryqëzatat” në ditët tona, mund të kuptohen me një shumëllojshmëri thuajse të pafundme shqisash, sipas origjinës, kulturës, arsimit ose pozitës fetare të një personi. Kjo është arsyeja pse “kryqëzata e terrorizmit” e Xhorxh Bushit, provokoi shumë më tepër kritika sesa “kryqëzata e Herri Trumanit kundër komunizmit” në vitet 1950.

Ndërkohë, kur përdorin këtë term, ekstremistët mbështeten tek një kuptim i vetëm, që bazohet në atë të “kryqëzatave” mesjetare. Supremacistët e krishterë, i qëndrojnë besnikë vizioneve të fillimshekullit të XX-të, dhe e cilësojnë kryqëzatën si një kauzë të shenjtë.

Fundamentalistët myslimanë, janë të ndikuar nga konceptimet e mëvonshme, dhe i dënojnë kryqëzatat si një akt imperialist. Në të dyja rastet, kryqëzatat lexohen si një kundërshtim themelor midis të krishterëve dhe myslimanëve. Prandaj, ky term mund të përdoret për të promovuar një ide të thjeshtë të luftës së përjetshme midis së mirës dhe së keqes./Theconversation.com-Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Ç’do të thotë Brexit për sigurinë e Europës?

Publikuar

-

Nga

Nga Edward Lucas ”Center for European Policy Analysis”

* Kjo pyetje po shqetëson njerëzit nga veriu i Norvegjisë, deri në brigjet lindore të Detit të Zi. Britania është një aleate e rëndësishme, si për vendet anetare të NATO-s, ashtu edhe ato që janë më larg, si Ukraina dhe Gjeorgjia. Që nga rënia e komunizmit, ne kemi humbur shumë mundësi. Megjithatë kemi kapur disa të tjera.

Roli i Britanisë së Madhe, është veçanërisht i rëndësishëm në 2 aspekte. Njëra është bashkëpunimi në mbrojtje, shërbimin sekret dhe siguri. Londra zotëron aftësi njerëzore dhe elektronike, që disa vende të tjera nuk i kanë. Ne mund të këshillojmë dhe paralajmërojmë për kërcënimet e mundshme.

Ne mund të ofrojmë trajnime. Ne mund të dërgojmë trupa, avionë luftarakë dhe luftanije. Ne kemi armë bërthamore. Këto kontribute, janë shpesh modeste në aspektin praktik. Por ato kanë rëndësi, sidomos në një kohë kur paranorama ndërkombëtare është shumë e re.

Administrata e presidentit amerikan Donald Trump, ka qenë në praktikë mjaft e ashpër ndaj Rusisë. Por retorika e presidentit amerikan, është shpesh kaotike dhe alarmante. A mund ta anulojë ai pjesëmarrjen e SHBA-së në stërvitjen e ardhshme ushtarake në Evropë – më i madhja që nga vitet 1980? Askush nuk e di.

“Presidenti nuk i pëlqen stërvitjet ushtarake”- më tha një këshilltar amerikan në Konferencën e Sigurisë në Mynih. Me sa duket ai mendon që ato janë të kushtueshme. Por mospraktikimi i mbrojtjes, është edhe më i kushtueshëm. Nëse marrëdhëniet me Amerikën janë të vështira, vendet e tjera kanë më shumë rëndësi.

Kjo mund të nënkuptojë një varësi më të madhe nga Franca, fuqia e vetme serioze ushtarake në Evropën kontinentale. Por presidenti Emanuel Makron, duket se është i gatshëm të krijojë një lloj besueshmërie të vendit të tij. Debatet e shumta vitin e kaluar mbi “autonominë strategjike” të Evropës, ishin edhe gabimi i parë.

Vetoja ndaj nisjes së negociatave të pranimit në BE për Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë, ishte një lëvizje edhe më e pamatur, dhe e keq-shpjeguar. Po kështu edhe me çështjen e rivendosjes së një marrëdhënieje të afërt me Rusinë. Presidenti francez, të krijon shpesh përshtypjen se i takon atij t’i shpjegojë gjërat, të dëgjojë këndvështrime të tjera, apo të rregullojë politikat e tij.

LEXO EDHE:  Studimi i frikshëm/ Rikthimi i sëmundjeve seksuale, me pasoja shkatërruese

LEXO EDHE:  Koronavirusi, cili do jetë ndikimi ekonomik dhe politik i tij në Kinë

Në Mynih, ai sugjeroi se do ta rimendonte veton e tij mbi bisedimet e pranimit në BE të 2 vendeve ballkanike. Por riparimi i një imazhi, është një punë shumë më i vështirë sesa ruajtja e tij. Po kështu edhe me largimin e Britanisë nga BE. Në këtë rast, rreziku i madh është që bashkëpunimi në fushën e sigurisë, të bjerë viktimë e sherreve në BE mbi daljen e Britanisë.

Sot është e lehtë të shihen përllogaritjet që bëhen në Doëning Street. Thojini suedezëve, estonezëve, polakëve dhe të tjerëve, që nëse duan të vazhdojnë të strehohen nën ombrellën tone të sigurisë, ata duhet të ushtrojnë presion ndaj negociatorëve në Bruksel, për të na ulur ndonjë tarifë tregtare, apo për të na dhënë ndonjë lëshim tjetër mbi dhjetëra çështje më rëndësi.

Rrjedhjet  informacionit të publikuara në media, sugjerojnë që disa njerëz në krye të qeverisë britanike, të cilët nuk janë të paditur apo të painteresuar për çdo gjë që ndodh në “Evropën” që ne po lëmë tashmë, mendojnë se kjo qasje është e arsyeshme dhe praktike.

Me pak fat, teatri aktual politik do të dëshmohet të jetë pikërisht i tillë. Por këto janë lojëra të rrezikshme për t’ luajtur. Vendet e mëdha që drejtojnë BE-në, në fund nuk do të preken prej tyre. Ato kanë nevojë për një marrëveshje që funksionon mbi një bazë ligjore dhe afatgjatë, dhe jo vetëm për diçka që Boris Xhonsoni mund t’ua shesë përkrahësve të tij.

Më keq akoma, imazhi tashmë i dëmtuar i Britanisë së Madhe në Evropë, do të pësojë një dëm serioz. Në praktikë, bashkëpunimi do të vazhdojë. Britanisë i duhen njohuritë dhe përvoja e aleatëve të saj, ndoshta jo aq sa ata kanë nevoje për ne, por gjithsesi mjaftueshëm.

Kur është fjala për kapjen e spiunëve, avionëve-spiunë apo shkëmbimin e këshillave mbi zakonet ushtarake të Rusisë, përpjekjet e përbashkëta funksionojnë më së miri. Por besimi i çmuar që kemi ndërtuar gjatë 2 dekadave të fundit, do të sakrifikohet. E gjithë Europa do të jetë më e dobët. Po kështu edhe Britania./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Njëzet minuta në natyrë çdo ditë, është receta për t’u ndier psikologjikisht më mirë

Publikuar

-

Nga

Natyra i qetëson shpirtrat tanë të stresuar. Ne e dimë në mënyrë instinktive, se natyra është receta më e mirë. Por një studim i fundit, ka zbuluar se sa pak kohë duhet të shëtisim apo qëndrojmë në natyrë, për të pasur përfitimet që duam.

Në studimin e botuar në revistën “Frontiers in Psychology”, studiuesit u përpoqën të identifikojnë “dozën” më efektive të kohës në natyrë, në kontekstin e jetës normale të përditshme. Ndërsa shumë mjekë rekomandojnë përvojat në natyrë, për lehtësimin e stresit dhe përfitime të tjera shëndetësore – ndonjëherë i etiketuar si një “ilaç natyral” – autorët e studimit shpresuan të sqarojnë detajet e këtij lloj trajtimi.

“Ne e dinim se kalimi i njëfare kohe në natyrë e zvogëlon stresin, por deri më tani nuk ishte e qartë se sa kohë është e mjaftueshme, sa shpesh duhet të dalim, apo se çfarë përvojë në natyrë na sjell dobi”- thotë autorja kryesore e studimit Meri Hanter, profesore e asociuar në Shkollën e Universitetit të Miçiganit për Mjedis dhe Qëndrueshmëri.

“Studimi ynë tregon se për të pasur më shumë efekte pozitive në uljen e niveleve të kortizolit, hormonit të stresit, ju duhet të kaloni 20-30 minuta ulur, apo duke ecur në një vend që ju siguron një ndjenjë të natyrës”- thotë ajo. Për të zbuluar “dozën” më të efektshme, Hanter dhe bashkautorët e studimit, i kërkuan 36 banorëve në një qytet që të kishin përvoja të qëndrimit në natyrë të paktën 10 minuta m 3 herë në javë gjatë 8 javëve në total.

Çdo 2 javë, studiuesit mblidhnin mostra të pështymës, për të matur nivelet e kortizolit, si para ashtu edhe pasi pjesëmarrësit dilnin për shëtitje në natyrë. Të dhënat treguan se edhe vetëm një qëndrim 20-minutësh në natyrë, është i mjaftueshëm për të ulur ndjeshëm nivelin e hormonit të stresit.

Efekti ishte më efikas midis 20-30 minutave, pas së cilës përfitimet vazhdonin, por me një ritëm më të ngadaltë. Studiuesit në Mbretërinë e Bashkuar, që analizuan zakonet e përditshme të rreth 20.000 njerëzve, propozuan një “recetë” të ngjashme:2 orë në javë, të kaluara në një park apo në një mjedis pyjor, do të përmirësojë ndjeshëm shëndetin tuaj.

Këto rezultate, varen nga gjetjet e studimeve të tjera, njëra prej të cilave zbuloi se shpenzimi i 20 minutave në një park urban mund t’ju bëjë më të lumtur, pavarësisht nëse atë kohë e përdor apo jo për t’u ushtruar fizikisht. “Në përgjithësi, ne zbuluam se vizitorët e parqeve, raportuan një përmirësim të mirëqenies emocionale”- u shpreh autori kryesor i studimit në Universitetin e Alabamës në Birmingham, Hon K.Juen.
“Nga ana tjetër, ne nuk gjetëm ndonjë lidhje mes nivelit të aktivitetit fizik, me një mirëqenie emocionale të përmirësuar. Përkundrazi, konstatuam se koha e kaluar në park, është e lidhur me një mirëqenie emocionale të përmirësuar”.

LEXO EDHE:  Meksikë, fëmijët armatosen për të mbrojtur familjet e tyre nga kartelet e drogës

LEXO EDHE:  Alarmi/ Shërbimet sekrete ruse po synojnë të destabilizojë Evropën

Për këtë studim, 94 të rritur vizituan 3 parqe urbane në Maunten Bruk, Alabama, duke plotësuar një pyetësor mbi mirëqenien e tyre emocionale para dhe pas shëtitjes së tyre në natyrë.
Një aplikacion gjurmoi aktivitetin e tyre fizik. Rezultoi se një qëndrim midis 20-25 minutave tregoi rezultatet më të mira, me një rritje prej afro 64 për qind të mirëqenies së vetë-raportuar të pjesëmarrësve, edhe nëse ata nuk kishin ecur shumë në park.
Kjo e fundit është veçanërisht pozitive, pasi do të thotë se çdokush mund të përfitojë nga vizita në një park aty pranë, pavarësisht nga mosha apo aftësia fizike. Bashkëautori i studimit, dhe një profesor tjetër i Universitetit të Alabamës, Gevin Xhenkins, pranon se numri i subjekteve të përfshira në studim ishte i vogël, por gjithsesi gjetjet e tij ilustrojnë rëndësinë që kanë parqet urbane.

“Ka një presion në rritje në hapësirën e gjelbër brenda ambienteve urbane. Planifikuesit dhe zhvilluesit, syunojnë ta zëvendësojnë hapësirën e gjelbër me banesa dhe qendra tregtare. Sfida me të cilën përballen qytetet, është se ka një dëshmi në rritje të vlerës së parqeve të qytetit, por ne vazhdojmë të shohim prishjen e hapësirave urbane”- deklaron ai.

Në një përmbledhje tjetër të botuar në “Frontiers in Psychology”, studiuesit në Universitetin Kornell, ekzaminuan rezultatet e 14 studimeve që u fokusuan në ndikimin e natyrës tek studentët. Ata zbuluan se ndoshta nuk duhen 20 minuta të plota në natyrë, për të marrë përfitimet që duhen.

Studimet treguan se vetëm 10-20 minuta qëndrim ose ecje në natyrë, mund të ndihmojnë studentët e universitetit të ndjehen më të lumtur, dhe më pak të stresuar. “Nuk duhet shumë kohë që të nisin përfitimet pozitive”- thotë eksperti Gen Meredit./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE