Connect with Us

Ç’do të thotë Brexit për sigurinë e Europës?

Blog

Ç’do të thotë Brexit për sigurinë e Europës?

Publikuar

-

Nga Edward Lucas ”Center for European Policy Analysis”

* Kjo pyetje po shqetëson njerëzit nga veriu i Norvegjisë, deri në brigjet lindore të Detit të Zi. Britania është një aleate e rëndësishme, si për vendet anetare të NATO-s, ashtu edhe ato që janë më larg, si Ukraina dhe Gjeorgjia. Që nga rënia e komunizmit, ne kemi humbur shumë mundësi. Megjithatë kemi kapur disa të tjera.

Roli i Britanisë së Madhe, është veçanërisht i rëndësishëm në 2 aspekte. Njëra është bashkëpunimi në mbrojtje, shërbimin sekret dhe siguri. Londra zotëron aftësi njerëzore dhe elektronike, që disa vende të tjera nuk i kanë. Ne mund të këshillojmë dhe paralajmërojmë për kërcënimet e mundshme.

Ne mund të ofrojmë trajnime. Ne mund të dërgojmë trupa, avionë luftarakë dhe luftanije. Ne kemi armë bërthamore. Këto kontribute, janë shpesh modeste në aspektin praktik. Por ato kanë rëndësi, sidomos në një kohë kur paranorama ndërkombëtare është shumë e re.

Administrata e presidentit amerikan Donald Trump, ka qenë në praktikë mjaft e ashpër ndaj Rusisë. Por retorika e presidentit amerikan, është shpesh kaotike dhe alarmante. A mund ta anulojë ai pjesëmarrjen e SHBA-së në stërvitjen e ardhshme ushtarake në Evropë – më i madhja që nga vitet 1980? Askush nuk e di.

“Presidenti nuk i pëlqen stërvitjet ushtarake”- më tha një këshilltar amerikan në Konferencën e Sigurisë në Mynih. Me sa duket ai mendon që ato janë të kushtueshme. Por mospraktikimi i mbrojtjes, është edhe më i kushtueshëm. Nëse marrëdhëniet me Amerikën janë të vështira, vendet e tjera kanë më shumë rëndësi.

Kjo mund të nënkuptojë një varësi më të madhe nga Franca, fuqia e vetme serioze ushtarake në Evropën kontinentale. Por presidenti Emanuel Makron, duket se është i gatshëm të krijojë një lloj besueshmërie të vendit të tij. Debatet e shumta vitin e kaluar mbi “autonominë strategjike” të Evropës, ishin edhe gabimi i parë.

Vetoja ndaj nisjes së negociatave të pranimit në BE për Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë, ishte një lëvizje edhe më e pamatur, dhe e keq-shpjeguar. Po kështu edhe me çështjen e rivendosjes së një marrëdhënieje të afërt me Rusinë. Presidenti francez, të krijon shpesh përshtypjen se i takon atij t’i shpjegojë gjërat, të dëgjojë këndvështrime të tjera, apo të rregullojë politikat e tij.

LEXO EDHE:  E drejta e azilit në BE/ Faktet më të rëndësishme

Në Mynih, ai sugjeroi se do ta rimendonte veton e tij mbi bisedimet e pranimit në BE të 2 vendeve ballkanike. Por riparimi i një imazhi, është një punë shumë më i vështirë sesa ruajtja e tij. Po kështu edhe me largimin e Britanisë nga BE. Në këtë rast, rreziku i madh është që bashkëpunimi në fushën e sigurisë, të bjerë viktimë e sherreve në BE mbi daljen e Britanisë.

Sot është e lehtë të shihen përllogaritjet që bëhen në Doëning Street. Thojini suedezëve, estonezëve, polakëve dhe të tjerëve, që nëse duan të vazhdojnë të strehohen nën ombrellën tone të sigurisë, ata duhet të ushtrojnë presion ndaj negociatorëve në Bruksel, për të na ulur ndonjë tarifë tregtare, apo për të na dhënë ndonjë lëshim tjetër mbi dhjetëra çështje më rëndësi.

Rrjedhjet  informacionit të publikuara në media, sugjerojnë që disa njerëz në krye të qeverisë britanike, të cilët nuk janë të paditur apo të painteresuar për çdo gjë që ndodh në “Evropën” që ne po lëmë tashmë, mendojnë se kjo qasje është e arsyeshme dhe praktike.

Me pak fat, teatri aktual politik do të dëshmohet të jetë pikërisht i tillë. Por këto janë lojëra të rrezikshme për t’ luajtur. Vendet e mëdha që drejtojnë BE-në, në fund nuk do të preken prej tyre. Ato kanë nevojë për një marrëveshje që funksionon mbi një bazë ligjore dhe afatgjatë, dhe jo vetëm për diçka që Boris Xhonsoni mund t’ua shesë përkrahësve të tij.

Më keq akoma, imazhi tashmë i dëmtuar i Britanisë së Madhe në Evropë, do të pësojë një dëm serioz. Në praktikë, bashkëpunimi do të vazhdojë. Britanisë i duhen njohuritë dhe përvoja e aleatëve të saj, ndoshta jo aq sa ata kanë nevoje për ne, por gjithsesi mjaftueshëm.

Kur është fjala për kapjen e spiunëve, avionëve-spiunë apo shkëmbimin e këshillave mbi zakonet ushtarake të Rusisë, përpjekjet e përbashkëta funksionojnë më së miri. Por besimi i çmuar që kemi ndërtuar gjatë 2 dekadave të fundit, do të sakrifikohet. E gjithë Europa do të jetë më e dobët. Po kështu edhe Britania./ Përshtatur nga CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Njëzet minuta në natyrë çdo ditë, është receta për t’u ndier psikologjikisht më mirë

Publikuar

-

Nga

Natyra i qetëson shpirtrat tanë të stresuar. Ne e dimë në mënyrë instinktive, se natyra është receta më e mirë. Por një studim i fundit, ka zbuluar se sa pak kohë duhet të shëtisim apo qëndrojmë në natyrë, për të pasur përfitimet që duam.

Në studimin e botuar në revistën “Frontiers in Psychology”, studiuesit u përpoqën të identifikojnë “dozën” më efektive të kohës në natyrë, në kontekstin e jetës normale të përditshme. Ndërsa shumë mjekë rekomandojnë përvojat në natyrë, për lehtësimin e stresit dhe përfitime të tjera shëndetësore – ndonjëherë i etiketuar si një “ilaç natyral” – autorët e studimit shpresuan të sqarojnë detajet e këtij lloj trajtimi.

“Ne e dinim se kalimi i njëfare kohe në natyrë e zvogëlon stresin, por deri më tani nuk ishte e qartë se sa kohë është e mjaftueshme, sa shpesh duhet të dalim, apo se çfarë përvojë në natyrë na sjell dobi”- thotë autorja kryesore e studimit Meri Hanter, profesore e asociuar në Shkollën e Universitetit të Miçiganit për Mjedis dhe Qëndrueshmëri.

“Studimi ynë tregon se për të pasur më shumë efekte pozitive në uljen e niveleve të kortizolit, hormonit të stresit, ju duhet të kaloni 20-30 minuta ulur, apo duke ecur në një vend që ju siguron një ndjenjë të natyrës”- thotë ajo. Për të zbuluar “dozën” më të efektshme, Hanter dhe bashkautorët e studimit, i kërkuan 36 banorëve në një qytet që të kishin përvoja të qëndrimit në natyrë të paktën 10 minuta m 3 herë në javë gjatë 8 javëve në total.

Çdo 2 javë, studiuesit mblidhnin mostra të pështymës, për të matur nivelet e kortizolit, si para ashtu edhe pasi pjesëmarrësit dilnin për shëtitje në natyrë. Të dhënat treguan se edhe vetëm një qëndrim 20-minutësh në natyrë, është i mjaftueshëm për të ulur ndjeshëm nivelin e hormonit të stresit.

Efekti ishte më efikas midis 20-30 minutave, pas së cilës përfitimet vazhdonin, por me një ritëm më të ngadaltë. Studiuesit në Mbretërinë e Bashkuar, që analizuan zakonet e përditshme të rreth 20.000 njerëzve, propozuan një “recetë” të ngjashme:2 orë në javë, të kaluara në një park apo në një mjedis pyjor, do të përmirësojë ndjeshëm shëndetin tuaj.

Këto rezultate, varen nga gjetjet e studimeve të tjera, njëra prej të cilave zbuloi se shpenzimi i 20 minutave në një park urban mund t’ju bëjë më të lumtur, pavarësisht nëse atë kohë e përdor apo jo për t’u ushtruar fizikisht. “Në përgjithësi, ne zbuluam se vizitorët e parqeve, raportuan një përmirësim të mirëqenies emocionale”- u shpreh autori kryesor i studimit në Universitetin e Alabamës në Birmingham, Hon K.Juen.
“Nga ana tjetër, ne nuk gjetëm ndonjë lidhje mes nivelit të aktivitetit fizik, me një mirëqenie emocionale të përmirësuar. Përkundrazi, konstatuam se koha e kaluar në park, është e lidhur me një mirëqenie emocionale të përmirësuar”.

LEXO EDHE:  E drejta e azilit në BE/ Faktet më të rëndësishme

LEXO EDHE:  Franca kundër negociatave/ Gjermania, plan “B” për Shqipërinë dhe Maqedoninë

Për këtë studim, 94 të rritur vizituan 3 parqe urbane në Maunten Bruk, Alabama, duke plotësuar një pyetësor mbi mirëqenien e tyre emocionale para dhe pas shëtitjes së tyre në natyrë.
Një aplikacion gjurmoi aktivitetin e tyre fizik. Rezultoi se një qëndrim midis 20-25 minutave tregoi rezultatet më të mira, me një rritje prej afro 64 për qind të mirëqenies së vetë-raportuar të pjesëmarrësve, edhe nëse ata nuk kishin ecur shumë në park.
Kjo e fundit është veçanërisht pozitive, pasi do të thotë se çdokush mund të përfitojë nga vizita në një park aty pranë, pavarësisht nga mosha apo aftësia fizike. Bashkëautori i studimit, dhe një profesor tjetër i Universitetit të Alabamës, Gevin Xhenkins, pranon se numri i subjekteve të përfshira në studim ishte i vogël, por gjithsesi gjetjet e tij ilustrojnë rëndësinë që kanë parqet urbane.

“Ka një presion në rritje në hapësirën e gjelbër brenda ambienteve urbane. Planifikuesit dhe zhvilluesit, syunojnë ta zëvendësojnë hapësirën e gjelbër me banesa dhe qendra tregtare. Sfida me të cilën përballen qytetet, është se ka një dëshmi në rritje të vlerës së parqeve të qytetit, por ne vazhdojmë të shohim prishjen e hapësirave urbane”- deklaron ai.

Në një përmbledhje tjetër të botuar në “Frontiers in Psychology”, studiuesit në Universitetin Kornell, ekzaminuan rezultatet e 14 studimeve që u fokusuan në ndikimin e natyrës tek studentët. Ata zbuluan se ndoshta nuk duhen 20 minuta të plota në natyrë, për të marrë përfitimet që duhen.

Studimet treguan se vetëm 10-20 minuta qëndrim ose ecje në natyrë, mund të ndihmojnë studentët e universitetit të ndjehen më të lumtur, dhe më pak të stresuar. “Nuk duhet shumë kohë që të nisin përfitimet pozitive”- thotë eksperti Gen Meredit./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Kriza e qendrës së djathtë, mund ta shkatërrojë nga brenda Bashkimin Europian

Publikuar

-

Nga

Nga Jan-Werner Müller “The Guardian”

Nëse ka një gjë mbi të cilën mund të bien dakord zyrtarët e Brukselit dhe euroskeptikët, ajo është se BE-ja ka përjetuar një dekadë krizash. Kriza e eurozonës, dhe zbatimi i masave fiskale shtrënguese, nxorrën në pah aspektin më represiv të Brukselit.
Ardhja e refugjatëve në vitin 2015, i testoi kufijtë e liberalizmit evropian. Brexit, hera e parë që një shtet anëtar largohet nga unioni, e plagosi vetë-imazhin e BE-së si një bllok gjithnjë e në zgjerim. Por sado serioze që janë këto sfida, asnjëra prej tyre nuk kërcënon ta trondisë aq shumë integrimin evropian, sesa ngritja e të djathtës ekstreme në qeveritë e 2 vendeve anëtare.

Problemi real i Evropës, qëndron në dështimin e partive të saj të qendrës së djathtë, për të shmangur ngritjen e ekstremit të djathtë. Në Hungari, kryeministri Viktor Orban, që do të kremtojë vitin e tij të 10-të në detyrë, ka hartuar një manual rregullash se si të minojë në mënyrë të fshehtë institucionet demokratike dhe shtetin ligjor, ndërsa ende zbaton sa për sy e faqe procedurat ligjore.
Gjatë dekadës së fundit, partia e tij Fidesz, ka pasur një shumicë të mjaftueshme në parlament për të ndryshuar kushtetutën, sipas tekave të tij autokratike. Ai e ka ndryshuar sistemin zgjedhor, në një mënyrë të tillë që e pamundëson rotacionin politik. Vitin e kaluar, “Freedom House” e klasifikoi Hungarinë si një vend “pjesërisht të lirë”, hera e parë që kjo ka ndodhur me një vend anëtar të BE-së.

Në vitin 2010, kur qeveria hungareze vuri nën kontroll rregullatorin e pavarur të mediave në vend, komisionerët e BE-së dhanë alarmin dhe kërkuan ndryshime në ligj. Orban i mashtroi ata me disa ndryshime kozmetike dhe përdori një argument që dëgjohet ene sot:nëse BE ndërhynte në një mënyrë shumë agresive, ajo do të shndërronte një tjetër shtet anëtar në një bastion të euroscepticizmit.
Mesazhi i nënkuptuar ishte i qartë:nëse Evropa nuk e pëlqen Orban, një ditë mund t’i duhet të përballet me një parti të ekstremit të djathtë, siç është partia nacionaliste hungareze Jobbik.

Në vend se t’u priste hovin liderve të këtij lloji, BE-ja u ka ka dhënë mundësi dhe shanse shumë politikanëve autokratë.
Miliardat e paguara në formën e subvencionev të infrastruktures, janë ekuivalentët e petrodollarëve për diktaturat e pasura me naftë. Njeriu më i pasur i Hungarisë – i parë nga analistët si një mik i Orban – është një përfitues i rregullt i tenderave të qeverisë.
Një dekadë e ca më parë, ai ishte një tregtar i vogël gazi në qytetin e lindjes së Orbanit. Sot ka një pasuri prej 1.3 miliardë eurosh. Për disa zyrtarë në Bruksel, mosveprimi ndaj Hungarisë dukej i arsyeshëm. Hungaria ishte ndoshta vetëm një “mollë e kalbur” në një pemishte të lulëzuar, një vend politika e brendshme e së cilits nuk i interesonte veçanërisht kryeqyteteve të Evropës Perëndimore.

LEXO EDHE:  Franca kundër negociatave/ Gjermania, plan “B” për Shqipërinë dhe Maqedoninë

LEXO EDHE:  Kërcënimet nga Irani/ Shqipëria tjetër ndëshkim pas dëbimit të dy diplomatëve

Por të tjerë shqetësoheshin se Brukseli nuk duhej të neglizhonte sjelljen e institucioneve politike të brendshme, pasi u kishte diktuar më herët buxhetet vendeve anëtare gjatë krizës së eurozonës. Këto të dy sjellje u dëshmuan të ishin fatale. Shumë shpejt, pati një “mollë të kalbur” të dytë.

Jarosłlav Kazinski, udhëheqësi aktual i partisë polake Ligj dhe Drejtësi (PiS), deklaroi në vitin 2011, se ai dëshironte të krijonte “Budapestin në Varshavë”. S’ka nevojë të jesh një komplotist, për të besuar se në një takim mes 2 politikanëve në vitin 2016, Kazinski u frymëzua nga strategjia e Orban për minimin e sundimit të ligjit.
Qëkur partia e tij u ngjit në pushtet në vitin 2015, PiS ka kapur gjyqësorin polak, dhe ka një kontroll të drejtpërdrejtë mbi organin që emëron gjyqtarë. Aranzhimet gjyqësore të vendit, sipas Freedom House, janë “të papajtueshme me vlerat demokratike të Bashkimit Evropian”.

Duke qenë 2 liderë problematikë, sanksionet kundër secilit prej tyre u bënë praktikisht të pamundura. Si anëtare të Këshillit Evropian, Polonia dhe Hungaria mund të vendosin veton ndaj masave të tilla. Edhe pse kthesa autokratike e Hungarisë, mund të mos jetë e dukshme për një vëzhgues rastësor apo turistin që e viziton Budapestin, ajo kërcënon të zhbëjë projektin e integrimit evropian.

Dhe përgjegjësisë më të madhe për këtë që po ndodh, e kanë partitë që e kanë promovuar më shumë integrimin evropian:kristiandemokratët e qendrës së djathtë. Ato e kanë mbrojtur vazhdimisht Orbanin në Këshillin Evropian, ku Fidesz i përket Partisë Popullore Evropiane (EPP).
Për PPE-në, Orban është një aleat strategjik që garanton vota në parlamentin Evropian. Dhe ky model është i dukshëm në mbarë Evropën. Partitë e djathta të qendrës, kanë qenë të paafta të merren me ngritjen e ekstremit të djathtë. Për konservatorët tradicionalë, një opsion i paracaktuar është denoncimi i partive të ekstremit të djathtë, dhe tallja me politikat e tyre.

Partia Konservatore në Mbretërinë e Bashkuar, i ka miratuar politikat euroskeptike të UKIP, ndërsa Republikanët në Francë, kanë kopjuar programin dhe gjithnjë e më shumë retorikën e Marin Le Pen, lideres së ekstremit të djathtë. Në vend se të frenojnë kërcënimin që paraqet ekstremi i djathtë, partitë evropiane të qendrës së djathtë, i kanë sjellë ato në qendër të skenës politike.

Ngritja e ekstremit të djathtë në Poloni dhe Hungari, hedh dyshime edhe mbi njërën nga arritjet kryesore të BE-së. Bashkimi me “Evropën”, konsiderohej dikur si një barrierë kundër rikthimit të autoritarizmit. Hungarezët dhe polakët që jetojnë sot nën qeverisje autoritare, kanë të drejtë të ndjehen të tradhëtuar nga Evropa. Në fund, ne mund të zbulojmë se kriza e qendrës së djathtë, po rrënon Evropën nga brenda./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Haluçinacionet/ Pse ndodh shumica e tyre, dhe kur duhet të shqetësohemi

Publikuar

-

Nga

Kur na shkon mendja tek haluçinacionet, shumica prej nesh priremi të mendojmë mbi sëmundjen mendore të skizofrenisë. Por haluçinacionet janë tepër të larmishme, dhe mund të ndodhin për shumë arsye të ndryshme, shumë nga të cilat nuk kanë asnjë lidhje me ndonjë sëmundje mendore.

Në fakt, shumë njerëz përjetojnë haluçinacione në një moment të jetës së tyre, edhe kur tek ata nuk ka asnjë gjë që nuk shkon. Shumë haluçinacione janë të thjeshta, dhe shkaktohen kryesisht nga privimi shqisor. Për shembull, kur shihni ngultazi një mur për 20 minuta, ndoshta gjatë meditimit, mund të shihni shpesh njolla ngjyrash që shfaqen dhe zhduken para syve tuaj.

Eksperimente më të mëdha që përfshijnë privimin ndijor, tregojnë një proges të haluçinacioneve nga vijat dhe ngjyrat e thjeshta, deri në figura të ndryshme, në ratet kur privimi shqisor zgjat mjaftueshëm.

Por ka edhe haluçinacione të privimit social. Kur vdes bashkëshorti i dikujt, një grua përjeton haluçinacione ku i duket se sheh ose e dëgjon bashkëshortin e ndjerë edhe për një kohë të shkurtër pas vdekjes. Efekti i “njeriu të tretë”, prek gjithashtu udhëtarët e apasionuar pas maleve, por edhe njerëzit që qëndrojnë vetëm për një kohë të gjatë, kur gabimisht kanë ndjesinë se me të ndodhet edhe një person tjetër.

Kjo dukuri u raportua dikur nga eksploratori britanik i Antarktidës Ernest Shakëllton. Edhe përvojat jashtë trupore, lidhen gjithashtu me privimin shqisor. Për për shembull, përvoja e fluturimit sipër shtratit dhe parjes së vetes, ndodh kur jeni të palëvizshëm dhe ndoshta nën efektin e anestezisë.

Njerëzit që janë më shumë në kontakt me trupin e tyre, si balerinët apo atletët, kanë shumë më pak të ngjarë që të kenë këto lloj haluçinacionesh. Haluçinacione të tilla, shkaktohen shpesh nga dhimbjet e kohës. Shumë njerëz që vuajnë nga migrena, përjetojnë halucinacione të nivelit të ulët në fushën e tyre vizuale.

Një nga tiparet e haluçinacioneve të shkaktuara nga privimit shqisor, është se ato kanë prirjen të jenë relativisht absurde. Pra haluçinacionet nuk bashkëveprojnë me ju, dhe ato nuk ndjehen si të rëndësishme se një nivel personal. Dhe kjo gjë, është në kontrast me haluçinacionet e shkaktuara nga sëmundja e skizofrenisë.

LEXO EDHE:  Baltimore: Duket sikur qyteti është vetë i tmerruar nga shpërthimi i dhunës

LEXO EDHE:  Baltimore: Duket sikur qyteti është vetë i tmerruar nga shpërthimi i dhunës

Në këto të fundit njerëzit ndjehen të përndjekur, paranojakë, dhe një haluçinacion mund të shoqërohet me sjellje të çmendura. Ndërsa haluçinacionet e shkaktuara nga privimi shqisor ose mbivendosja, mund të jenë paksa të bezdisshme ose mbase edhe të këndshme, halucinacionet që shoqërohen me sëmundje më serioze mendore, kanë tendencën të jenë të tmerrshme dhe dëshpëruese.

Lloji më i zakonshëm i haluçinacionit tek njerëzit që vuajnë nga skizofrenia, janë zërat që dëgjojnë në kokën e tyre. Ka prova që sugjerojnë se kjo simptomë ka të bëjë me risjelljen në kujtesë të gjërave të thëna dikur, të cilat më pas keqinterpretohen.
Vetëdija se përvoja juaj është në fakt një haluçinacion, është një nga gjërat kryesore që e ndan haluçinacionin nga llojet e tjera të imagjinatës. Ka shumë haluçinacione, ku njerëzit janë të vetëdijshëm për to. Për shembull, njerëzit që shohin drita gjatë krizave të migrenës, e dinë shumë mirë se cilat janë haluçinacionet.

Por edhe imagjinata, mund të ngatërrohet me realitetin. Në një eksperiment, studiuesi u kërkoi njerëzve të imagjinonin sikur kënga “Ëhite Christmas” po luhej në një dhomë aty pranë. Një në çdo 20 nga pjesëmarrësit, përfundoi duke e besuar vërtet se kënga po luhej në dhomën tjetër, edhe pse ata thjesht ishin udhëzuar që ta imagjinonin këtë gjë!

Ne mund t’i përcaktojmë haluçinacionet si përvoja perceptuese, që nuk shkaktohen nga ato që normalisht do të shkaktonin përvoja të tilla gjatë perceptimit. Kjo është ajo që është e zakonshme për të gjitha haluçinacionet. Por kur analizojmë arsyet themelore pse ndodhin haluçinacionet në tru, ne mund të shohim shumë shkaqe – rikthim i kujtesës, ilaçet haluçinogjene, ndërhyrje nga ëndrra kur jeni duke fjetur, privimi ndijor si dhe kllapitë./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE