Connect with Us

Dëshmia e mikut të ngushtë / Shvarcin e arrestuan te “Shallvaret” dhe e rrahën te “Shtëpia me gjethe”

Histori

Dëshmia e mikut të ngushtë / Shvarcin e arrestuan te “Shallvaret” dhe e rrahën te “Shtëpia me gjethe”

Publikuar

-

Publikohet historia e panjohur të përkthyesit të njohur, Robert Zhvarc, i cili në vitin 1945-së bashkë me gjyshen e tij shkonin në burgun e Tiranës, për t’i dërguar ushqime, gjyshit të tij, Johamit, që mbahej i arrestuar dhe vdiq aty në rrethana të panjohura. Dëshmia e Genc Kokës, (i biri i kolonelit zogist, Sami Kokës, që vuajti 30 vjet në burgjet e regjimit komunist të Enver Hoxhës), për historinë e grupit të shokëve të tij të gjimnazit të Tiranës, ku bënin pjesë edhe Amik Kasaruho, Vasil Melo, Emil Totozani, Triumf Nepravishta, Milto Dado dhe Qemal Jusufati, të cilët u arrestuan nga Sigurimi i Shtetit, pasi shtypën disa trakte dhe ua dhanë shokëve të tyre, Guljelm Paci, Ndoc Ljarja, Petro Konomi dhe Filip Alina, për t’i shpërndarë në qytetin e Shkodrës. Si u arrestua Robert Zhvarc dy herë nga Sigurimi i Shtetit, duke e rrahur te “Shtëpia me gjethe” dhe te “Selvija”, ku e “peshuan për veshësh”, që të tregonte pjestarët e grupit, por ai…?!

Asnjë nga miqtë e ngushtë të ish-përkthyesit të njohur dhe njeriut fisnik që ndërroi jetë në vitin 2003, nuk e ka ditur faktin se ai ka qenë arrestuar dy herë nga Sigurimi i Shtetit, në 1946-ën dhe 1950-ën. Zhvarci nuk e ka përmëndur kurrë këtë fakt, ai nuk fliste kurrë për veten e tij. Këtë e bën publike duke dëshmuar për herë të parë një nga shokët e ngushtë të tij që nga koha e fëmijrisë. Genc Koka, në dëshminë eksluzive për Memorie.al, na rrëfen anën e panjohur të njërit prej përkthyesëve më të njohur të Shqipërisë, që në gjallje të tij, nuk pranoi kurrë të fliste për vete?!

Kush është njeriu që dëshmon për Zhvarcin?
Kush është Genc Koka dhe cila është e kaluara e njeriut që bën publike faktin e panjohur të arrestimit nga Sigurimi i Shtetit të ish-përkthyesit të njohur Robert Zhvarc, i cili është ndarë nga jeta në vitin 2003? Origjina e familjes Koka është nga Delvina por Genci u lind në qytetin italin të Torinos në majin e vitit 1933, pasi babai i tij, Sami Koka, një ushtarak i lartë i Monarkisë së Zogut, ndiqte studimet në Institutin e Lartë të Luftës. Në tetorin e vitit 1944, kur akoma nuk kishte mbaruar Lufta, babai i Gencit, Samiu, u arrestua nga komunistët dhe pasi u mbajt disa kohë në hetuesi, në marsin e 1945-ës u dënua me 25 vite burg nga Gjyqi Special. Pasi mbaroi shkollën Teknike (7 Nëntori) në degën Elektrike, Gencin e dërguan në Bulqizë ku punoi për shumë vjet si gjeometër. Ai arriti të mbaronte me korespodencë dhe me shumë peripeci shkollën e lartë për Kimi-Industriale, (si i deklasuar diplomën ia dhanë vetëm në 1979-ën) më pas e emëruan inxhinier në Fabrikën e Tullave në Vorë. Në tetorin e vitit 1990-të, me garancinë e të vëllait, Pëllumbit, që jetonte në SHBA-ës që nga viti 1944, Genci së bashku me familjen e tij shkuan në Itali dhe më pas në SHBA.

Zoti Koka, kur jeni njohur për herë të parë me Robert Zhvarcin?

Me Bertin jam takuar në vitin 1944, kur familja ime banonte në Rrugën e Durrësit, në atë godinë që më pas u bë selia e ambasadës jugosllave. Aty përballë nesh në atë kohë banonte dhe Emil Totozani, i cili ishte shok i ngushtë i Bertit dhe ai më prezantoi për herë të parë me të. Në atë kohë jam takuar për herë të parë me Bertin, por miqësia jonë u lidh më shumë në fillimin e vitit 1945-së kur unë me nënën time, shkonim për t’i çuar ushqimet babait, Samiut, në burgun e vjetër të Tiranës. Në atë kohë ashtu si unë, edhe Berti shoqëronte gjyshen e tij për t’i çuar ushqimet, gjyshit të tij, Joham Zhvarc, i cili ishte arrestuar për politikë dhe vdiq aty në burg në rrethana të panjohura.

Ku dhe me kë banonte Zhvarci në atë kohë që e keni njohur ju?
Në kohën e pushtimit gjerman Berti banonte diku aty në rrugën “Bogdani” dhe pas arrestimit të gjyshit të tij, Johanit, i cili vdiq në burg, ai jetonte vetëm me gjyshen e tij, e cila dhe e kishte rritur. Të gjithë ne shokët e ngushtë të tij, e dinim se ajo ishte nëna e tij dhe faktin se ajo ishte gjyshja, e kemi mësuar shumë vonë.

Kush ishte tjetër në rrethin tuaj shoqëror në atë kohë që jeni njohur me Zhvarcin?
Përveç Emil Totozanit që thashë më lart, në rrethin tonë shoqëror bënin pjesë dhe Amik Kasaruho, Vasil Melo, Milto Dado dhe Triumf Nepravishta. Atë kohë që ne banonim në Rrugën e Durrësit, në shtëpinë tonë erdhi dhe Amik Kasaruho, i cili ishte nipi i të zotit të shtëpisë, Dr. Qemal Jusufatit dhe aty jam njohur për herë të parë edhe me Amikun. Ndërsa Emili me Vasil Melon, banonin përballë nesh. Unë, Roberti, Amiku, Milto e Triumfi, në vitin 1945 ishim në një klasë, në të VI-ën (e para unike) aty ku sot është Fakulteti i Shkencave të Natyrës. Pasi mbaruam shkollën unike, ne të gjithë si grup shokësh filluam shkollën Teknike, (Politeknikumi 7 Nëntori). Roberti e Amiku ishin në degën Mekanike, ndërsa unë me Vasil Melon, (apo Bilin siç e thërrisnim ne), në degën Elektrike. Ne mblidheshim shpesh në shtëpinë time apo të Amikut dhe ndërmjet të tjerash diskutonim edhe për probleme politike, duke folur hapur kundra regjimit në fuqi.

A kishit kryetar grupi?
Nuk është se kishim zgjedhur ndonjë kryetar, por Amiku ishte si të thuash ai rreth të cilit ne mblidheshim.

Çfarë flisnit konkretisht dhe nuk kishit frikë se mund të tregonte ndonjëri prej jush?
Bisedat tona ishin nga më të ndryshmet, p.sh. Amiku na thoshte se: Shqipëria duhet të lidhet më shumë me anglo-amerikanët dhe jo me sovjetikët e jugosllavët. Ndonëse nuk i përkisnim të gjithë të njëjtës shtresë shoqërore, pasi Vasil Melo me Emil Totozanin kishin prejardhje komuniste, miqësia jonë ishte aq e forte, sa nuk e çonim kurrë nëpërmënd se ndonjëri prej nesh mund të tregonte.

LEXO EDHE:  Aksidenti i rëndë në Itali/ Ndalohet shoferi shqiptar  

Grupi juaj mbeti vetëm në kuadrin e bisedave kundër regjimit, apo patët ndonjë veprimtari konkrete?
Pasi e konsoliduam grupin dhe ishim të sigurtë që askush nuk fliste, Amiku shtypi një trakt, të cilin ia tregoi në fillim vetëm motrës sime, Ritës. Në atë kohë që shtypi traktin, Amiku kishte lexuar “Garda e re” të Arkady Gaidar dhe na tha se do të hiqnim nga shkolla fotot e Stalinit, e të Titos dhe në vënd të tyre do vinim Skënderbeun e Ismail Qemalin.

A e bëtë atë veprim?
Nuk arritëm ta realizonim dot planin që kishte menduar Amiku, pasi u arrestuam nga Sigurimi i Shtetit.

Si ndodhi, kush tregoi?

Traktin e shtypur, Amiku ia dha Ndoc Larjes, për ta dërguar në Shkodër tek disa priftërinj katolikë. Nga një kopje trakti, ai u dha edhe Gyljelm Pacit, Petro Konomit dhe Filip Alinës. Nuk u muarr vesh se kush tregoi, por njëkohësisht me Ndocin që u arrestua nga Sigurimi në Shkodër, u arrestuam edhe ne në Tiranë. Kështu më 14 tetor 1949, fillimisht u arrestua Amiku dhe Vasili, teksa ishin duke shkuar në shkollë para maternitetit të vjetër. Pas tyre u arrestua Petro Konomi dhe po atë ditë u arrestova dhe unë tek Brraka, teksa po shkoja në shkollë. Pasi na arrestuan, mua dhe Vasilin na liruan pas dy-tre ditësh, duke na thënë se; do pritej një urdhër i dytë nga prokurori. Të tjerët dolën në gjyq dhe u dënuan: Amiku, me 10 vjet, motra ime, Rita me 10 vjet, Petro Konomi me 6 vjet dhe Ndoc Larja me 3 vjet. Akuza ndaj tyre ishte: “Aktivitet kundra regjimit dhe propagandë kundër Bashkimit Sovjetik e Jugosllavisë”.

Si shpëtuat ju dhe Vasil Milo pa u dënuar?
Mua dhe Vasilin na shpëtuan shokët duke thënë se nuk na kishin treguar për traktin. Për mua kishin thënë se isha llafazan dhe kishin frikë të më tregonin pasi llapja shumë, kurse për Vasilin se kishte familje të lidhur me komunistët.

Po Zhvarci nuk u arrestua?
Berti nuk u arrestua, pasi atë e mbrojtën të gjithë, duke thënë se nuk i kishin treguar, por për ta përjashtuar nga shkolla, e përjashtuan bashkë me mua e Vasilin, me motivacionin: “Qëndrim jo i mirë politik dhe sjellje kundra rregullave të shkollës sonë”. Me këtë motivacion ne nuk “puthnim” dot në asnjë shkollë të republikës. Në fakt Berti ishte arrestuar njëherë që në 1946-ën, kur ishte duke bërë gjimnastikën e mëngjezit në shkollë aty tek Shallvaret.

Si ndodhi, përse e arrestuan?
Unë isha prezent kur e arrestuan, pasi i gjetën një distinktivë të shqiptarëve të Amerikës, të cilën ia kishte dhënë gjyshi i tij Johani. Bertin e mbajtën 24 orë tek “La Bastia” (Shtëpia me gjethe e Dr. Bashos) duke e rrahur dhe duke e bështyrë. Siç më tregoi vetë Berti kur doli, atë e kishin marrë në pyetje duke i thënë se ku e kishte gjetur, atë distiktivë, etj.

A fliste Zhvarci kundër regjimit komunist të Enver Hoxhës?
Berti fliste shpesh kundër regjimit komunist në fuqi. Ai ishte një njeri shpirtmadh dhe nuk pajtohej me dhunën e atij regjimi. Berti shkruante mrekullira dhe na i jepte për t’i lexuar, por ato i ndërpreu, pasi u arrestuan shokët e grupit.

Pasi iu përjashtuan nga shkolla, ç’farë bëtë?
Unë me Vasil Melon shkuam në Uzinën “Enver” për të kërkuar punë, duke i treguar të vërtetën se si na kishte ndodhur, por nuk na pranuan. Shefja e kuadrit qeshi dhe na tha: “Dhe doni të filloni punë këtu”?! Ndërsa Berti filloi punë si daktilografist i shkrimtarit Drago Siliqi, duke u paguar si privat në mos gaboj nga Lidhja e Shkrimtarëve. Zhvarci punonte 12 deri 14 orë në ditë, duke shtypur me një makinë shkrimi “Oliveti” të cilën e kishte të vetën private.

Pas arrestimit të shokëve tuaj, ju që shpëtuat a e mbajtët shoqërinë dhe a shkuat ndonjëherë në burg për t’i parë ata?
E mbajtëm shoqërinë dhe nuk u ndamë asnjëherë. Unë, Berti, Vasili e Milto Dado, takoheshim dhe flisnim pa frikë me njeri-tjetrin, njëlloj si më parë. Berti me Vasilin shkuan nja dy herë në burg dhe e takuan Amikun, ndërsa unë nuk shkova dot asnjëherë, pasi më larguan nga Tirana. Pasi doli nga burgu, Amiku, qëndroi vetëm pak orë në shtëpinë e tij dhe vajti menjëherë tek Berti. Amiku aty e kishte qëndrën e tij, tek shtëpia e Bertit.

A pati Zhvarci më probleme me Sigurimin e shtetit?
Bertit nuk ia ndanë asnjëherë problemet me Sigurimin e Shtetit, pasi ai ishte gjithë kohën nën survejimin e tyre. Vetëm pak kohë pas arrestimit të grupit tonë, në marsin e vitit 1950-të, një nënkolonel i Sigurimit të Shtetit (Bektash B., vrau veten më vonë) e arrestoi Zhvarcin, teksa ai ishte duke shkuar në shtëpi dhe e dërgoi tek “Selvija”, në rrugën e Dibrës, ku ishte qëndra e Sigurimit të Shtetit.

Sa kohë e mbajtën Bertin aty?
E mbajtën vetëm 12 orë aty, duke e rrahur dhe siç më tregoi vetë e kishin peshuar nga veshët.

Përse e kishin arrestuar Zhvarcin dhe për çfarë e kishin pyetur?
Bertin e arrestuan si pjestarë të grupit tonë dhe për 12 orë që e mbajtën aty, e kishin pyetur për Amikun, për mua, për veprimtarinë e grupit etj. Por ai nuk tregoi asgjë se ndryshe, do të na kishin arrestuar edhe ne që shpëtuam. Pas kësaj Bertin e kishin vazhdimisht në shënjestër dhe donin ta arrestonin, sepse ai hidhte batuta kundër regjimit. Përveç kësaj Bertin e kishin halë në sy, sepse ai ishte i vetmi në atë moshë që mbante kapele republike dhe e konsideronin si borgjez.

Sa kohë vazhdoi shoqëria juaj me Zhvarcin?
Deri sa kishte frymën gjallë. Vetëm pak orë para se të ndërronte jetë, edhe pse ishte në një gjëndje të rëndë, ai më telefonoi mua në SHBA dhe më pyeste për shëndetin, (sepse edhe unë vuaj nga zëmra). Ky ishte Berti, një njeri me zëmër të madhe, që i tillë mbeti deri në fund të jetës./Memorie.al/

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Histori

Historia e panjohur e Sherif Merdanit/ “Kur dola nga burgu ku vuajta 16 vjet, u përballa me atë që kishte urdhëruar arrestimin tim dhe…”

Publikuar

-

Nga

Historia e panjohur e Sherif Merdanit/ “Kur dola nga burgu ku vuajta 16 vjet, u përballa me atë që kishte urdhëruar arrestimin tim dhe…”

Ish-i burgosuri politik, Sherif Merdani, ka treguar për më shumë se 90 minuta, të gjithë historinë e panjohur të jetës së tij, që nga origjina e familjes nga babai dhe nëna, e deri kur u lirua nga burgjet politike të regjimit komunist të Enver Hoxhës, ku vuajti plot 16 vite, pa bërë asnjë faj dhe për të vetmin shkak, që ishte origjina e familjes, si tregtarë të pasur nga qyteti i Korçës.

I ftuar në emisionin ‘Memorie’ në TV Scan të dy gazetarëve të njohur, Dashnor Kaloçi dhe Artjan Tepelena, Sherif Merdani tregoi se pasionin për muzikën, në një farë mënyre e kishte të trashëguar edhe nga gjyshi i tij nga nëna, Sait Hoxha, nga qyteti i Shkodrës, autor teksti dhe muzike i një prej këngëve hite më të dashura të atij qyteti, “Kur më del në derë…”, i cili ka qenë shumë i njohur për këngët e tij dhe brezi i shkodranëve mbi 50 vjeç, e kujtojnë shumë mirë, si në dasmat e gëzimet familjare, ashtu dhe skenat e atij qyteti.

Përvec gjyshit nga nëna, Sait Hoxha, të cilin Merdani tha që e kishte rritur në fëmijrinë e tij, ai u shpreh se një lidhje tjetër me muzikën dhe këngën, ishte dhe familja e tij qytetare korçare, pasi gjyshi i tij nga babai, tregtar i pasur, që në vitet te Monarkisë së Zogut, kishte sjellë nga Franca, mbi 300 pllaka gramafoni me këngë të muzikës së lehtë dhe klasike, si dhe me arie nga kryeveprat e muzikës operistike botërore, me të cilat ai tha se ishte rritur. Edhe pse me biografi të keqe, si rezultat i një zbutje të luftës së klasave në fillimin e viteve ’60-të, Merdani tha se ai kishte mundur të regjistrohej dhe të mbaronte me rezultate të larta Shkollën e Mesme Pedagogjike, pas së cilës u emërua mësues në fshatin e thellë Backë të rrethit të Skraparit, ku shërbeu për tre vjet me rradhë, së bashku me shokun e tij, Hektor Bregasi, me origjinë nga Pogradeci.

Edhe pse në atë fshat ata të dy i trajtuan shumë mirë, Merdani tregoi se ai e braktisi punën e mesuesit dhe iku në këmbë në shtëpinë e tij në qytetin e Korçës, për të mos u kthyer më aty! Edhe pse aty ndihej mirë, pasi gjatë atyre tre viteve ai mësoi dhe perfeksionoi shumë mirë instrumentin e fizarmonikës, shkak për largimin e tij, u bë një ngjarje, ku në prani të tij dhe të Hektor Bregasit, nje Zhgabë (siç e quanin skraparllinjtë shpendin grabtiqar, Shqiponjën) u ul në oborrin e banesës së tyre dhe pasi u nxorri sytë dy pëllumbave që i mbante dhe i rriste Hektori, i rrëmbyen ata duke i ngritur lart në fluturim nën sqepin e tyre.

“Ja kështu, do të na shqyejnë dhe ne të dy….”, kujtonte Merdani, t’i kishte thënë shokut të tij, Hektorit, duke profetizuar me një parandjenjë të çuditëshme, fatin e tyre në vitet që do pasonin…?! Pasi ai do të arrestohej dhe do vunate 16 vite në burgjet e regjimit komunist të Enver Hoxhës, kurse Hektori do të pëfundonte në internim së bashku me familjen e tij deri në vitin 1990-të, në një fshat të Lushnjes.

Merdani kujtoj më pas fillimin e viteve ’60-të, kur ai filloi të njihej si kengëtar edhe falë ndihmës që i kishte dhënë ish-miku i tij, kompozitori dhe instrumentisti i famshëm, Agim Krajka, i cili kur shkonte në Korçë me Estradën e Ushtarit, e aktivizonte atë, duke e ftuar të këndonte në shfaqjet që jepte në atë qytet.

Po kështu, Merdani kujtoi me nostalgji edhe këngëtaren e famëshme Vaçe Zela, e cila e ndihmoi për t’u afirmuar si këngëtar i ri në mesin e viteve ’60-të, kur ai ishte në Tiranë dhe ndiqte studimet e larta në Universitetin e Shtetëror, dega Histori-Gjeografi, ku u diplomua me rezultate të larta. Por ajo që ndikoi më shumë në afirmimin e tij si këngëtar dhe që e lejoi të vazhdonte rrugën e këngës, do të ishte Nefo Myftiu, (bashkëshortja e Manysh Myftiut, anëtarit të Byrosë Politike të PPSH-së), ish-drejtoresha e Radio Tiranës, për të cilën Sherifi u shpreh se i detyrohej shumë dhe i ishte mirënjohës për tërë jetën. Kjo gjë, sepse kur shkoi Sherifi për ta takuar, pasi e kishin pezulluar që të këndonte më nëpër festivale, (si rezultat i një letre që dikush kishte në instancat e larta të Komitetit Qëndror të PPSH-së, ku tregonte biografinë “sterrë” të familjes Merdani), Nefo Myftiu, i tha djaloshit të ri Merdani: “Shko vazhdo punën, e këndo si gjithmonë, se sa të jem unë këtu, ty s’të ndalon dot askush”.

Në vijim të rrëfimit të tij perballe dy gazetarëvë të emisionit Memorie, Merdani tregoi se, para se të vinte Festivali i 11 i Kengës në Radio-Televizion, (që ishte dhe tema kryesore e emisionit), ai kishte deputuar me sukses në katër festivale para tij, duke qenë pjesmarrës që në Festivalin e 8-të të Këngës dhe kishte marrë vazhdimisht çmime, të cilat do të kulminin me vëndin e parë në Festivalin e 10-të të Këngës në Radio-Televizion, me këngën “Duart e nënës”. Më pas ai u ndal gjatë në historinë e Festivalin e 11-të, për të cilin tha se ishte një event i rrallë dhe me një nivel të tillë artistik, saqë pa e tepruar aspak, nuk i linte gjë mangut as Festivalit të Sanrremos në Itali, që atë vit u organizua jo në sallën ku bëhej vazhdimisht, por për arsye financiare, u mbajt në nje kazino.

Më pas, duke sjellë dëshmi të ndryshme nga ish-bashkëvuajtës të tij në burgun e Burrelit, Spaçit, Qafe-Barit etj., si Spartak Ngjela, Fatos Lubonja, Vladimir Balluku, apo ish-funksionarë të lartë të asaj kohe që vuanin dënimin në ato kampe e burgje, Merdani tha se shumica e tyre, ishin të mendimit dhe dilnin në konkluzionin se: Festivali i 11-të i këngës në Radio-Televizion dhe atmosfera disi liberale në Art Kulturë dhe gjithë jetën e vëndit në fundin e viteve ’60-të dhe fillimin e viteve ’70-të, në një farë mënyre ishte dhe një “grackë” e atij regjimi dictatorial, për të testuar e parë situatën dhe për të goditur siç goditi më pas në nëyrën më diabolike shumë këngëtarë, kompozitorë, artistë, poetë etj., kryesisht pjesmarrës të Festivalit të 11-të.

LEXO EDHE:  Video-Grabitën me dhunë katër emigrantë dhe plagosën një prej tyre/ E pësojnë keq dy të rinjtë në Korçë

LEXO EDHE:  I dënuar me burg/ Arrestohet në Kapshticë i shumëkërkuari

Lidhur me arsyet e goditjes së Festivalit të 11-të, Merdani tregoi se sipas disa dëshmive të ish-bashkëvujatëseve të tij në kampe dhe burgje, pjese e familjeve të nomenklaturës së lartë në ish-‘Bllok’-un e udhëheqjes, Enveri u nxit dhe morri shkak nga e bija e tij, Pranvera, e cila i tha: “Babi, festivali nuk kishte asnjë këngë për ty dhe as për Partinë…”! Sipas tyre, po gjatë asaj bisede, Enveri kishte thënë, se: “Më shumë po del në telvizor, ky biri i Merdanëve, tregtarëve të pasur të Korçës, se sa unë…”! Më pas Merdani tregoi se si rrodhi jeta e tij ne qytetin e Librazhdit, ku ai ishte me punë, ku edhe pse bëri një punë kolosale, duke ngritur grupet artistike amatore të Shtëpisë së Kulturës në atë qytet të vogël, duke gjallëruar jetën artistike me shfaqje e koncerte, ku falë tij, i vinin emra të njohur artistësh nga Tirana, Pogradeci etj., si Vaçe Zela, Guljem Radoja, etj.

Gjë e cila beri që, Sekretari i Parë i atij rrethi në atë kohë, Hekuran Isai, t’i premtonte, se do ta lejonte të shkonte me transferim me punë në Tiranë. Kjo gjë ndodhi, kur vetë e madhja Vaçe Zela, shkoi vetë në Librazhd në zyrën e Isait, duke i thënë se: “Sherif Merdani ishte një artist me vlera kombëtare dhe i duhej Tiranës”. Pas kësaj, Hekuran Isai, dikur nje artist amator që kishte kënduar edhe vetë me aktivitetet e klasës punëtore të Cërrikut, i premtoi se do ta lejonte Sherifin të shkonte në Tiranë, pasi sipas tij, nga Tirana atë çdo ditë e pyesin vetëm për realizimin e planit në minieren e Hekur-Nikelit dhe transferimin e Merdanit në kryeqytet.

Por sipas dëshimve të Merdanit, ajo gjë fatëkeqësisht nuk u realizua, pasi pak ditë më pas, Hekuran Isai u transferua me të njëjten detyrë në rrethin e Dibrës, e në vëndin e tij, erdhi Marko Xega nga Korça, i cili e njihte fisin e Merdanëve dhe vetë Sherifin, me “dhëmbë e dhëmballë”. Ai, jo vetëm që nuk e zbatoi porosinë e paraardhësit të tij, Isait, por urdhëroi arrestimin e Merdanit, për “agjitacion e propagandë”. Pas kësaj, drejtuesi emisionit, Kaloçi, nxorri një dokument arkivor (që ja dhuroi Merdanit para kamerave), ku ndodhej një raport-informacion i ish-sekretarit të Parë të Komitetit të Partisë së rrethit të Librazhdit, Marko Xega, i cili me datën 22 qershor të vitit 1973, njoftonte Komitetin Qëndror të PPSH-së, mbi goditjet dhe arrestimet e grupeve armiqesore në atë rreth, ku midis të tjerash, shkruhej:

“…Në Byronë Politike ka grindje dhe nuk ka unitet. Kështu ka kundërshtuar Fadil Paçrami, pra ka debate, grindje, përçarje. Fadil Paçrami e Todi Lubonja kanë qenë njerëz me pozita, por u shkarkuan se ishin bërë të pakënaqur dhe nuk e duan këtë parti, ashtu siç nuk e do dhe populli. Masa e marrë për ta nuk është e drejtë se ata janë koka të mëdha, se vendi ynë duhet të eci me kohën dhe vendet e tjera të Europës dhe nuk duhet të rrinë mbrapa dhe masat që janë marrë dhe po merr Partia, janë shumë të rrepta dhe këto janë kufizime lirie që i bëhet popullit.

Punojmë gjithë ditën, por nuk marrim gjë dhe tani jemi bërë si bagëtitë, porse kjo nuk do të zgjasë shumë etj. Revolucioni Kultural në Kinë ka qenë një blof, se Kina e ndryshoi qëndrimin e saj. Ajo u lidh me Amerikën. Mao Ce Duni nuk ekziston dhe vendin e tij e luan një aktor. Shtetet e tjera janë shumë të forta, kanë armatime që nuk i kemi etj. Ka pasur edhe raste që kanë thënë se: na u qelb vetja duke dalë në skenë me këtë muzikë dhe tani ndihet vetëm daullja, etj. Këto janë shprehur nga Sherif Merdani, i cili për krimet kundër shtetit në formën e agjitacionit e propagandës ditët e fundit është arrestuar”.

Pas kësaj, Merdani falenderoi gazetarin Kaloçi për gjetjen dhe publikimin e atij dokumenti arkivor me mjaft vlera, jo vetëm për të si person, por edhe si një dëshmi autentike, e cila tregon se si dënoheshin artistët shqiptarë në atë kohë. Në fund të emisionit, pasi falenderoi dy drejtuesit e atij formati televiziv për punën e tyre dhe temën që ata kishin përzgjedhur në atë emision, ku si asnjëherë tjetër më parë nuk i ishte dhënë aq hapësirë televizive historisë së Festivalit të 11 të Këngës në Radio-Televizion, (gjatë emisionit u dhanë edhe kater intervista nga ish-pjesmarrës të atij festivali, si: Maestro Zhani Ciko, kompozitori dhe instrumentisti i njohur, Osman Mula, kompozitori i njohur Enver Shengjergji dhe këngëtari po ashtu i njohur, Bashkim Alibali), Merdani tregoi se si ishte përballur në vitin 1991 me Marko Xegën, (ish-sekretarin e Parë të Komitetit të Partisë së Librazhdit), njeriun që kishte firmosur arrestimin e tij, që do ta mbante atë 16 vjet pas hekurave të burgjeve, duke dhënë me detaje bisedën me atë ish-funksionarë të lartë partiak, që vdiq pak ditë pas atij takimi me një nga viktimat e tij…!

Emisioni në fjalë Memorie, ku është i ftuar ish-këngëtari i njohur i Festivalit të 11-të, Sherif Merdani, trasmetohet sot në Tv Scan në ora 20 e 30 dhe ritrasmetohet neser, të dielën dt. 10 janar, në ora 17 pasdite dhe 21 në darkë.

LEXO TE PLOTE

Histori

Letrat “tepër sekrete” për Enver Hoxhën: Do shkurtojmë 1915 efektivë të Ministrisë së Brendshme, Sigurimi dhe Zbulimi Politik do të…

Publikuar

-

Nga

Letrat “tepër sekrete” për Enver Hoxhën: Do shkurtojmë 1915 efektivë të Ministrisë së Brendshme, Sigurimi dhe Zbulimi Politik do të…

Publikohen dy dokumente arkivore të nxjerra nga Arkivi Qëndror i Shtetit (fondi 14. Aparati i ish-Komitetit Qëndror të PPSH-së) të cilat mbajnë siglën “Tepër sekret” dhe u përkasin datave 4 janar dhe 7 shkurt të vitit 1966, ku Ministri i Punëve të Brendshme, gjeneral-leitnant, Kadri Hazbiu, me anë të një relacioni, informon sekretarin e parë të Komitetit Qendror të PPSH-së dhe njëkohësisht Komandantin e Përgjithshëm të Forcave të Armatosura të Republikës Popullore të Shqipërisë, Enver Hoxhën, lidhur me shkurtimet që ishin planifikuar të bëheshin në organikën e kuadrit të efektivave të Ministrisë së Punëve të Brendshme, ku u nxorën në lirim, 1915 ushtarakë, të cilët deri në atë kohë kishin shërbyer në atë dikaster.  Të gjitha detajet e raportit të ministrit Kadri Hazbiu, që nga ristrukturimi i dikasterit që ai drejtonte në bazë të drejtorive përkatëse, ku më delikatet ishin ato të Zbulimit Politik me jashtë, si dhe ato të Kundërzbulimit, (Drejtoria e Sigurimi të Shtetit), nga do vareshin ato pas kësaj, e deri tek sistemimi me punë i të gjithë efektivave që u nxorën në lirim.

“Shkurtimet arrijnë në tërësi 1915 veta në të gjitha organet dhe repartet. Nga këta 850 oficerë, 652 nënoficerë e policë, 118 civilë dhe të tjerët ushtarëShifra 1915 përfaqëson 16 përqind të efektivit, kurse 870 oficerët që shkurtohen, 25.5 përqind mbi limitin organik dhe 24.5 përqind mbi efektivin oficer (kjo shpjegohet se me urdhër të veçantë, mbajmë mbi limitin 100 e ca oficerë, që janë në dispozicion)Nga të shkurtuarit prej 1915 veta, mund të konsiderohen të ikur deri më datën 5/2/1966, 555 veta ose 29 përqind e tyre. Përveç 115 kursantëve që kaluan Ministrisë së Mbrojtjes Popullore, gjithë të tjerët kanë shkuar në prodhim dhe një pjesë e mirë në koperativat bujqësore (në fshat e ferma. Vërehet një rezistëncë e fortë sidomos për në fshat. Pengesë e madhe bëhen gratë dhe të afërmit e kuadrove, të cilët bëjnë vazhdimisht presione negative”.

Kështu thuhet ndërmjet të tjerash në dy dokumente arkivore të nxjerra nga Arkivi Qëndror i Shtetit (fondi 14, i ish-Komitetit Qëndror të PPSH-së), ku ndodhen dy relacione të cilat mbajnë siglën “Tepër sekret” dhe u përkasin datave 4 janar dhe 7 shkurt të vitit 1966, ku Ministri i Punëve të Brendëshme, gjeneral-leitnant, Kadri Hazbiu, informon sekretarin e parë të Komitetit Qëndror të PPSH-së dhe njëkohësisht Komandantin e Përgjithshëm të Forcave të Armatosura të Republikës Popullore të Shqipërisë, Enver Hoxhën, lidhur me shkurtimet që ishin planifikuar të bëheshin në organikën e kuadrit të efektivave të Ministrisë së Punëve të Brendëshme, ku u nxorrën në lirim, 1915 ushtarakë, të cilët deri në atë kohë kishin shërbyer në atë dikaster. Po cilat ishin drejtoritë përkatëse ku kishin shërbyer deri në atë kohë ato efektiva dhe ku do të sistemoheshin ato më pas? Si kishin funksionuar deri në atë kohë dy drejtoritë më delikate që kishte Ministria e Punëve të Brendshme, siç ishin Kundërzbulimi (Sigurimi i Shtetit) dhe Zbulimi Politik me jashtë dhe si ishte planifikuar riorganizimi tyre pas shkurtimeve dratstike në organikat e efektivave të saj? Për të gjitha këto dhe të tjera, na njohin dy relacionet në fjalë, ku përveç Enver Hoxhës që i ka miratuar ato, është marrë mendimi edhe i Kryeministrit Mehmet Shehut, Hysni Kapos (që asokohe mbulonte në rrugë partie si sekretar i Komitetit Qëndror, organet e ‘Diktaturës së Proletariatit’), Rita Markos, Beqir Ballukut, Ministrit të Mbrojtjes Popullore dhe Behar Shtyllës, Ministrit të Punëve të Jashtme.

Raporti “Tepër sekret”, i Ministrit të Brendshëm, gjeneral-leitnant, Kadri Hazbiu

 

               Tepër sekret

     Tiranë, më 4 Janar 1966

 MBI DISLOKIMIN E NJE NUMRI KUADROSH TE ZBULIMIT NE MINISTRINE E PUNEVE TE JASHTME

Për drejtimin të gjithë punës agjenturalo-operative të zbulimit që zhvillohet nëpërmjet rezidenturave pranë përfaqësive tona diplomatike në Ministrinë e Punëve të Jashtme dhe në Ministrinë e Tregtisë së Jashtme, të dislokohen një numër kuadrosh të Zbulimit me në krye një kuadër të lartë, të emëruar në rang zv/Ministri të Punëve të Jashtëme.

Zv/Ministri i Punëve të Jashtme që drejton edhe punën e Zbulimit, ka lidhje të dyfishta me Ministrinë e Punëve të Brëndshme, për detyrat që janë në kompetencat e Ministrisë së Punëve të Brëndshme.

Kuadri i Zbulimit, sipas nevojave vendoset në sektorë të ndryshëm të Ministrisë së Punëve të Jashtme dhe kryen detyra të zbulimit e të kopetencës së Ministrisë së Punëve të Jashtme dhe përgjigjet përkatësisht për të dy sektorët.

Numri i kuadrit të Zbulimit që do të vendoset në Ministrinë e Punëve të Jashtme, është 20 vetë. Meqënëse se kuadri dhe detyrat zgjerohen, del e nevojshme që në strukturat e Ministrisë së Punëve të Jashtme, të bëhet ndonjë ndryshim.

Për qarkullimin e kuadrit dhe për të ruajtur profilin e punës, del e nevojshme që në organikat e Ministrisë së Punëve të Jashtme, të krijohet një rezervë.

Politikën e kuadrit si brenda ashtu dhe jashtë, e bën Ministria e Punëve të Jashtme. Në rast se kur del nevoja që kuadrit të Zbulimit t’i ndryshohet profili i punës së tyre, vendimi përkatës merret në bazë të një marrëveshjeje të dy ministrive.

Trajtimi ekonomik i kuadrove të Zbulimit, do të jetë sipas funksioneve që kryejnë, i njëjtë si për të gjithë kuadrot e Ministrisë së Puneve të Jashtme.

P.sh. Në këto struktura të kryhen edhe shërbimet e zbulimit të Ushtrisë duke futur një ose disa kuadro të këtij profili.

Me propozimet e mësipërme, janë dakort shoku Beqir, shoku Behar dhe unë.

 MINISTRI I PUNEVE TË BRENDESHME

                                                                    GJENERAL-LEITNANT

                                                                         KADRI HAZBIU

Shënimi i Enverit: “Unë jam dakort me këto gjëra, të bisedojmë me shokët dhe të vendosim”

Shoku Hysni, unë jam dakort me këtë gjëra, mund të bëj një bisedë të shkurtër me Kadriun, Mehmetin, Beqirin dhe Ritën, dhe të vendoset e të raportohet sa më parë.

                         Enver

U bisedua me Beqirin, Ritën, Kadriun, Hysniun, Beqiri ka biseduar dhe me Mehmetin, ai për pikën 8, ka shfaqur rezerva.

Të gjithë jemi dakort. Për pikën 8, u ngarkua Beqiri të bisedojë me Mehmetin.

Për pikën 9, mendova të këtë një hetuesi, të shikojë dhe nga duhet të varet.

8.II.1968                                

Raporti i dytë i Kadri Hazbiut: “Një pjesë e konsiderueshme e efektivëve të Sigurimit i çuam në Ferma e Kooperativa Bujqësore”.

LEXO EDHE:  I jep ryshfet policit/ Në pranga 25-vjeçari

LEXO EDHE:  Çfarë ndodhi në komisariat?/ Budina nxjerr detajet: Si i dhunuan policët

            REPUBLIKA POPULLORE E SHQIPËRISË

MINISTRIA E PUNËVE TË BRENDËSHME            “TEPER SEKRET”

          TIRANË                                                                                       Ekz. Nr.

                                                                                                         Tiranë, më 7/2/1966

DISA ÇËSHTJE QE DUHET TE VENDOSEN SA MË SHPEJT NE MINISTRINË E PUNËVE TE BRËNDSHME

 Për informacion

I

Deri tani kemi përpunuar në mënyrë paraprake strukturën dhe organikën, dhe del se:

Shkurtimet arrijnë në tërësi 1915 veta në të gjitha organet dhe repartet. Nga këta 850 oficerë, 652 nënoficerë e policë, 118 civilë dhe të tjerët ushtarë.

Shifra 1915 përfaqëson 16 përqind të efektivit, kurse 870 oficerët që shkurtohen, 25.5 përqind mbi limitin organik dhe 24.5 përqind mbi efektivin oficer (kjo shpjegohet se me urdhër të veçantë, mbajmë mbi limitin 100 e ca oficerë, që janë në dizpozicion).

Nga të shkurtuarit prej 1915 veta, mund të konsiderohen të ikur deri më datën 5/2/1966, 555 veta ose 29 përqind e tyre.

Përveç 115 kursantëve që kaluan Ministrisë së Mbrojtjes Popullore, gjithë të tjerët kanë shkuar në prodhim dhe një pjesë e mirë në koperativat bujqësore (në fshat e ferma)

Vërehet një rezistëncë e fortë sidomos për në fshat. Pengesë e madhe bëhen gratë dhe të afërmit e kuadrove, të cilët bëjnë vazhdimisht presione negative.

Përpunimi përfundimtar i organikave, do të japë besoj shkurtime akoma dhe më. Në aparatin qëndror shkurtimet janë më të forta. Duke përjashtuar disa sektorë që merren direkt me punën operative, në atë që e quajmë aparat, shkurtimet janë më të ndjeshme. Ato arrijnë nga 50 e deri në 80 përqind.

Mbi të gjitha efektivat e Ministrisë (në qëndër) përfshi dhe sektorët që merren me punë operative direkt, deri tani dilet me variantin e shkurtimit 30-32 përqind, por kjo përqindje do të rritet akoma.

II

Çështjet që duhen zgjidhur tani për proçedurë urgjente si në ndërtimin përfundimtar të organikës, ashtu dhe shpërndarjen e kuadrit.

Këto çështje janë diskutuar tek ne dhe dilet me propozim që të hiqen si nga funksionet e Ministrisë së PunËve të Brendëshme ashtu dhe nga organikat e saj.

Gjithë sistemi i ruajtjes së objekteve ekonomike me roje ushtarake (ushtarë dhe policë) përfshi edhe rezervat shtetërore. Në përgjithësi rojet, të jenë civilë dhe të hyjnë në organikat e veta të objekteve. Armatosja dhe instruksioni për shërbim, të bëhet nga organet e Ministrisë së Punëve të Brëndshme. Nëse duhet që ndonjë objekt i tillë të ruhet nga forca ushtarake, kjo do të bëhet me ushtarë dhe jo me policë.

Komitetet e Partisë dhe Komitetet Ekzekutive, të mos ruhen me policë, por nga roje civile, që t’i kenë vetë në organikë. Organet e Ministrisë së Punëve të Brendshme në organizimin e shërbimit për ruajtjen e rendit, patjetër do të kenë në qëndër të vëmëndjes këto komitete.

Shërbimi zjarrëfikës, së bashku me mjetet e njerëzit, të shkëputen nga Ministria e Punëve të Brendshme. Ai të merret nga Komitetet Ekzekutive dhe nga seksionet komunale dhe në qëndër po nga Ministria e Ekonomisë Komunale.

Gjëndja civile që deri tani ka varësi nga Ministria e Punëve të Brendshme si dhe sistemi i Pashaportizimit (për ato funksione që i mbeten), të shkëputet nga nga sistemi i Ministrisë së Punëve të Brendëshme, duke kaluar të gjitha, ç’u përket Komiteteve Ekzekutive.

Autoinspektoriati, me funksionet e lëshimit dhe të heqjes së patentave, si dhe me ndonjë funksion tjetër që mund t’i ngarkohet, të hiqet nga sistemi i Ministrisë së Punëve të Brendshme, si një shërbim që nuk i përket. Ministria e Punëve të Brendshme të ushtrojë funksionet e kontrollit mbi rregullat e qarkullimit, dhe asgjë tjetër. Të mos merret as dhe me kontrollin e biletave ose të disiplinës për kontrollin e automjeteve. Autoinspektoriati, në qoftë se nuk mund të mbahet dot direkt nga Kryeministria, t’i kalojë Ministrisë së Komunikacionit.

Shifra shtetërore (prodhimi i saj me të gjithë gamën e rregullave) të hiqet nga sistemi i Ministrisë së Punëve të Brendshme. Ky shërbim duhet të ketë varësi nga Kryeministria, për vetë funksionin e saj të rëndësishëm. Këtij mund t’i ngarkohet edhe sistemi i prodhimit të vulave zyrtare, kontrolli i ruajtjes së sekretit në administratën shtetërore etj., funksione këto që deri më sot janë kryer me pa të drejtë, nga organet e Ministrisë së Punëve të Brendshme.Për efektet e shkëputjes nga Ministria e Punëve të Brendshme  të gjitha këtyre shërbimeve, do të hiqen (me transferim) nga efektivi i saj 1105. Dhe do ta vinin Ministrinë e Punëve të Brendshme, në rolin e saj të drejtë, duke mos e lejuar atë që të kryejë funksione mbi-dikasteriale.

Të aprovohet vartësia e kufirit nga kryetarët e Degëve të Punëve të Brendshme, duke ruajtur strukturat e sotme të batalioneve. Po ashtu, për efekt të punës së Partisë, të varen nga Komitetet e Partive të rretheve ku janë dislokuar. Kjo varësi është e mundëshme dhe e domosdoshme, sepse jo vetëm forcon në tërësi punën, por jep edhe reduktime të ndjeshme në organikat e kufirit e të Degëve të Punëve të Brendshme respektive për disa funksione, likujdon dy komanda sektorësh që sot janë, si dhe lehtëson organikat e Drejtorisë së Kufirit e aparatit politik në qëndër.

Shërbimi i Zbulimit jashtë shtetit, me sa duket ka difekte dhe organizative. Mendoj se duhet identifikuar ky shërbim në një organ të vetëm (si për Ministrinë e Mbrojtjes Popullore ashtu dhe për atë të Ministrisë së Punëve të Brendshme), me varësi nga Këshilli i Mbrojtjes. Ministria e Punëve të Brendshme, mund të kryejë zbulim të afërt nëpërmjet kufirit, si dhe duke shfrytëzuar mundësitë e brendëshme për mbledhje të informatave. Ajo duhet të plotësojë nevojat e këtij organi epror të Zbulimit të Republikës, i cili në tërësinë e qëllimit të tij, duhet të bëjë një punë më të thellë dhe të gjithanëshmeNë qoftë se ky propozim nuk shifet me vënd, atëhere të vendoset mbi studimin që kemi paraqitur për ta shkrirë në strukturën e Ministrisë së Punëve të Jashtme, shërbimin e Zbulimit që kryhet me anë të kanaleve legale (përfaqësive tona jashtë).

Të vendoset nëse do të krijohet apo jo një organ i vetëm hetimor, si dhe vartësia e tij. Arsyetimet tona për këtë janë të njohura.

                                                               MINISTRI I PUNEVE TË BRENDSHME

                                                                    GJENERAL-LEITNANT

                                                                         KADRI HAZBIU

 

LEXO TE PLOTE

Histori

Publikohen fotot kur Enver Hoxha merrte pjesë në ceremoninë mortore të Nako Spiros

Publikuar

-

Nga

Publikohen për herë të parë katër foto të rralla nga ceremonia mortore e ish-Kryetarit të Komisionit të Planit të Shtetit, Nako Spiru, e cila u zhvillua në datën 21 nëntor të vitit 1947, ku sipas versionit zyrtar, ai kishte kryer vetëvrasje, në kushte të tronditjes shpirtërore!

Nako Spiru, një nga figurat kryesore të udhëheqjes së lartë komuniste që nga periudha e Luftës, nga viti 1944 deri në ’47-ën që kreu “vetëvrasjen”, ishte anëtar i Byrosë Politike të Komitetit Qendror të Partisë Komuniste dhe në hierarkinë zyrtare të atyre viteve, ai ishte numri 3 i regjimit dhe vinte pas Enver Hoxhës e Koci Xoxes.

Po kështu që nga viti 1944 kur Spiru ishte zgjedhur si anëtar i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë Nacional-Çlirimtare të komanduar nga gjeneral-major Spiro Moisiu, ai ishte dhe anëtar i Kryesisë së Këshillit Antifahsist Nacional-Çlirimtar, kurse në vitin 1946, u zgjodh edhe si President i Bashkimit të Rinisë Antifashiste të Shqipërisë, si dhe sekretar Sekretariatit të Frontit Demokratik të Shqipërisë, që kryesohej nga Enver Hoxha.

Nga mbarimi i Luftës e deri në 21 nëntorin e vitit 1947, Nako Spiru gjithashtu mbajti edhe një sërë detyrash dhe funksionesh të tjera, si: deputet dhe sekretar i Presidiumit të Kuvendit Popullor, Ministër i Ekonomisë Kombëtare, Ministër i Industrisë, Kryetar i Komisionit të Planit të Shtetit dhe kryetar i Këshillit Ekonomik. Më 1946-ën, nga funksioni i Ministrit të Ekonomisë Kombëtare, ai firmosi Konventën Bashkëpunimit Ekonomik me Jugosllavinë, gjë për të cilën më pas shfaqi shenja pendese dhe për këtë gjë pati kontradita me Enver Hoxhën, i cili e akuzoi si “antijugosllav”.

  Për qëndrimin e tij, më 18 nëntor 1947, Byroja Politike e Partisë Komuniste e kryesuar nga Enver Hoxha, organizoi një mbledhje “për të shikuar qëndrimin e shokut Nako Spiru”, ku ai u akuzua ashpër nga pasuesit e Enverit me në krye Koci Xoxen dhe në ato situata, ai i kërkoi një takim ambasadorit sovjetik në Tiranë, Chuvakin, i cili nuk e priti në takim dhe nisur nga kjo gjëndje ku ndodhej, ai “u mbyll në zyrën e tij dhe në kushte të tronditjes së rëndë shpirtërore, kreu vetëvrasje, duke qëlluar veten me pistoletën e tij” !?

Të gjitha sa më sipër, janë sipas versionit zyrtar, pasi edhe sot e kësaj dite, ajo gjë, pra e vërteta e vrasjes së Nako Spirut, ka mbetur e mbuluar me mister, pasi ai mbërriti i gjallë në Spitalin Ushtarak të Tiranës dhe sipas dëshmive të bashkëshortes së tij, Liri Belishova, atë nuk e lanë të hynte në dhomën ku ai ishte shtruar…?!

Një dëshmi tjetër që hedh dyshime të mëdha mbi vrasjen e Nako Spirut, është dhe ajo e një mjeku italian që shërbente asokohe në Spitalin ushtarak të Tiranës, i cili pak muaj më vonë u riatdhesua në vëndin e tij në Itali dhe në momentin e largimit në Portin e Durrësit, i tha kolegut të tij shqiptar që po e përcillte, se: “Nako Spiro më kërkoi t’i shpëtoja jetën…”!

LEXO EDHE:  Video-Grabitën me dhunë katër emigrantë dhe plagosën një prej tyre/ E pësojnë keq dy të rinjtë në Korçë

LEXO EDHE:  Çfarë ndodhi në komisariat?/ Budina nxjerr detajet: Si i dhunuan policët

Dy ditë më pas u zhvillua ceremonia zyrtare mortore e varrimit të tij, e cila u zhvillua fillimisht në sallën e “Akademisë së Arteve” në Tiranë, ku u kryen homazhet dhe morrën pjesë e gjithë Byroja Politike dhe udhëheqja e lartë e Partisë Komuniste Shqiptare, si dhe qytetarë të kryeqytetit, gjë e cila duket edhe në njërën prej këtyre fotove që publikohet për herë të parë nga Memorie.al, ku shihet qartë pjesëmarrja e madhe e qytetarëve të Tiranës, të cilët kryejnë homazhet para ark-mortit të Nako Spiros, i cili ruhet nga oficerët e Gardës së Republikës.

Në foton e dytë, shihen disa nga eksponentët më të lartë të Partisë Komuniste Shqiptare, të Ministrisë së Mbrojtjes Popullore, Ministrisë së Punëve të Jashtme, dhe të Ministrisë së Punëve të Brëndshme, si: Ramiz Alia (i cili, ishte vartës i Nakos, si zv/President i Bashkimit Rinisë Antifashiste të Shqipërisë,) Teki Kolaneci, Rrahman Përllaku, dhe Behar Shtylla, të cilët qëndrojnë në pozicionin e rojes së nderit, tek arkivoli i Nakos.

Në foton tjetër, duken disa nga ushtarakët e lartë të Ministrisë së Mbrojtjes Popullore dhe Ministrisë së Punëve të Brëndshme, të cilët shoqërojnë shtratin e topit me ark-mortin Nako Spiros të mbuluar me flamurin kombëtar dhe të tërhequr nga kuajt, gjatë kalimit të kortezhit në Bulevardin “Dëshmorët e Kombit”. Në këtë foto, dallohen qartë edhe disa nga drejtuesit e asaj kohe të këtyre dikastereve, si kolonel Sali Ormëni, Drejtor i Përgjithshëm i Policisë Popullore.

Ndërsa në një foto tjetër, shihen qartë antarët e Byrosë Politike dhe të Këshillit të Ministrave, të cilët, ecin në sheshin para Kryeministrisë, duke shoqëruar kortezhin mortor, si: Hysni Kapo, Manol Konomi, Pandi Kristo, Koçi Xoxe, Enver Hoxha, Medar Shtylla, Omer Nishani, Myslym Peza, Tuk Jakova, Kristo Themelko, Haxhi Lleshi, Gaqo Tashko, Mehmet Shehu, Spiro Moisiu, Koço Tashko, Josip Djerdja (ambasadori jugosllav), Dimitri Chuvakin, (ambasadori sovjetik), etj.

Edhe pse Nako Spirut i’u krye një varrim me të gjitha nderet, pak kohë më pas Enver Hoxha e akuzoi atë si “antijugosllav”, duke e shpallur “armik të popullit dhe të Partisë”, gjë e cila vazhdoi deri në vitin 1949, kur pas prishjes së marrëdhënieve zyrtare me Jugosllavinë e Marshallit Josip Broz Tito, Enveri e rehabilitoi Spiron, duke e paraqitur atë si një “viktimë të intrigave tististe”. Por në vitet që pasuan, Enveri e “ngriti dhe uli” disa herë figurën e Nako Spiros, madje duke varrosur dhe zhvarrosur disa herë trupin e tij, deri sa më në fund në librin e tij ‘Titistët’ në vitin 1982, atë e shpalli përfundimisht si “tradhëtar”!/Memorie.al

LEXO TE PLOTE
Lajme të Rekomanduara: