Connect with Us

A po shkakton Turqia një tjetër krizë emigrantësh në Europë?

Blog

A po shkakton Turqia një tjetër krizë emigrantësh në Europë?

Publikuar

-

Nga Simon Waldman “The National”

* Sulmi ajror i së enjtes së shkuar që vrau 33 ushtarë turq në Idlib, shënoi një përshkallëzim të rëndësishëm në konfliktin midis forcave të mbështetura nga Turqia në Siri, dhe regjimit të Bashar Al Asadit të mbështetur nga Rusia.

Duke fajësuar këtë të fundit për sulmin, Ankaraja u hakmorr përmes një serie sulmesh vdekjeprurëse kundër bazave ushtarake të regjimit. Situata e Turqisë në Idlib, është më së paku e pasigurtë. Në vështirësi të madhe, asaj i mungon një strategji dalëse nga situata ku është futur, dhe de fakto po lufton jo vetëm kundër regjimit të Asadit, por edhe Rusisë.

Dhe kjo gjë, përkundër përpjekjes së Ankarasë vitet e fundit për të pasur marrëdhënie të ngushta me Moskën, madje edhe në dëm të lidhjeve të saj me aleatët tradicionale perëndimore. Tani, po e sheh veten të izoluar, me pak miq në bashkësinë ndërkombëtare, që ta ndihmojnë të dalë nga belaja ku e ka futur veten së fundmi në Siri.

Kjo shpjegon edhe arsyen, pse një përpjekje tjetër për të shantazhuar evropianët në këmbim të ndihmës ndaj Ankarasë në luftën e tij në Siri, Turqia deklaroi të premten se marrëveshja e saj vitit 2016 me BE-në për emigrantët sirianë kishte mbaruar, duke nxitur shumë nga 3.7 milionë refugjatët sirianë që jetojnë brenda kufijve të saj, të nisen drejt Greqisë dhe Bullgarisë.

Por, një sjellje e tillë e papërgjegjshme nga ana e Turqisë, vetëm sa do të zemërojë Evropën, dhe do të forcojë qëndrimet anti-turke në mesin e elitave evropiane. Evropa i ka forcuar kufijtë e saj me Turqinë, ndërsa ka marrë masa për të parandaluar hyrjen e emigrantëve sirianë.

Realiteti është se dëshira e Evropës për të qëndruar larg tmerreve që ndodhin në Idlib, është më e fortë se sa disa mijëra refugjatë që po depërtojnë nëpër kufijtë e saj. Ankaraja mund të marrë zemër nga reagimi fillestar i SHBA-së. Kur u pyet për një rol të mundshëm në Siri pas sulmeve,   dërguara e Uashingtonit në NATI, Kei Haçison tha se “po diskutohet çdo lloj opsioni”.

Ajo madje tha se shpreson që populli turk ta kuptojë, se SHBA-ja është “aleati i së kaluarës, por edhe i të ardhmes së tyre”. Ndërkohë, senatorja amerikane me ndikim Lindsej Graham, bëri thirrje për krijimin e një zone të ndalim-fluturimit mbi Idlib, diçka që Ankaraja e ka kërkuar prej vitesh.

Gjithsesi, Turqia nuk duhet të presë ndonjë mbështetje të konsiderueshme nga Shtetet e Bashkuara, apo fillimin e një lloj ri-afrimi me Uashingtonin. Sigurisht, SHBA-ja bashkë me NATO-n dhe Evropën, do të vazhdojnë të bëjnë deklarata në mbështetje të Turqisë.

Në një akt simbolik solidariteti, NATO mund të kryejë një ose dy fluturime zbulimi shtesë mbi Siri. Nëse administrata e Donald Trump do të jetë zemërgjerë, Turqia mund të pajiset me 1 ose 2 sisteme të lëshimit të raketave “Patriot”, në këmbim të ndonjë lloj lëshimi. Por kjo është maksimumi që ka të ngjarë të marrë Turqia.

LEXO EDHE:  NATO fillon manovra ushtarake në Poloni

Përkundër mendimit të senatores Graham, ka shumë gjasa që administrata Trump të mos bjerë dakord për një zonë të ndalim-fluturimit mbi Idlib, apo të ofrojë ndonjë lloj mbështetjeje direkte ushtarake. Që të funksiononte një zonë e tillë, SHBA – vetëm ose me NATO-n – do të duhej të angazhojë forcat e saj ajrore, dhe të rrezikojë një përplasje me Rusinë, e cila më siguri nuk do të dojë të heqë dorë nga monopoli që ka mbi hapësirën ajrore mbi Idlib.

Presidenti Donald Trump, që është zotuar t’i japë fund luftërave “të kushtueshme”, dhe është gati të nisë fushatën për një mandat të dytë, padyshim që nuk do të rrezikonte të përfshihej në ngatërresa të reja të huaja. Edhe pse është përpjekur të zbusë tensionet me presidentin turk Rexhep Taip Erdogan gjatë muajve të fundit, ai është i interesuar të shmangë çdo lloje armiqësie të re me Rusinë.

S’ka dyshim, se Ankaraja është kryesisht fajtore për situatën në të cilën gjendet. Për vite me radhë, ajo i ka trajtuar me përbuzje aleatët e saj tradicionalë, si dhe i ka shpërfillur shqetësimet e tyre të sigurisë. Kjo përfshin edhe tolerimin e militantëve të ISIS-it, që hynë në Siri përmes Turqisë, shkeljen e Aktit të Sanksioneve Kundër Iranit të Kongresit Amerikan përmes një banke shtetërore turke, kërcënimin se do të ndalojë përdorimin nga NATO të bazave turke, blerjen e sistemit raketeror rus S-400 Rusia, megjithë paralajmërimet e përsëritura mbi rreziqet e sigurisë, si dhe refuzimin për të mbështetur planet e aleancës për mbrojtjen e vendeve balltike përpara samitit të NATO-s dhjetorin e kaluar, vetëm sa për të përmendur disa shembuj.

Izolimi i Turqisë, është pasojë e politikës idiote të Ankarasë për distancimin nga Perëndimi, ndërsa vetë është përfshirë më shumë sesa duhet në luftën e egër civile në Siri.

Pa aleatë të fortë, ajo do të ketë më pak zgjidhje në dispozicion, duke u detyruar të gëlltisë “pilulën e hidhur”, dhe të pranojë kushtet e Rusisë për një armëpushim të përkohshëm, që

do t’i shërbejë konsolidimit të arritjeve të fundit të Asadit në Idlib. Pastaj, në vend se të mburret me pronësinë e politikave të tij të pamatura, Erdogan dhe rrethi i tij i brendshëm, do ta shpallin këtë si një shembull tjetër, se Turqia po braktiset nga Perëndimi./ Përshtatur nga CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Presidencialet në SHBA/ Kërcënimi më i madh i Trumpit, mbetet Xho Bajden

Publikuar

-

Nga

Nga Jacob Heilbrunn “National Interest”

* Po, ai mundet. Ish-zëvendëspresidenti Xho Bajden rezultoi fitues në garën brendapartiake në Karolinën e Jugut të shtunën e shkuar. Të paktën për një ditë, estalblishmenti demokrat ruajti kryesimin përballë një Berni Sanders, që u përpoq të fitonte me retorikën e tij të ashpër socialiste.

Sanders, që arriti të mbledhë 46.5 milionë dollarë fonde për fushatën e tij vetëm gjatë muajit shkurt, është një kundërshtar i frikshëm. Por fitorja e Bajden e ka ndryshuar disi situatën. Ish-guvernatori i Virxhinias Terri Mekolif, njoftoi mbështetjen e tij për Bajden, që arriti të marrë pjesën më të madhe të votave afro-amerikanëve në Karolinën e Jugut.

Njëherazi, një numër kandidatësh mund të braktisin garën. Të gjithë luftuan për votat e votuesve jo të bardhë. Tashmë Tom Stejer i ka dhënë fund fushatës së tij. Pit Batigig, do të takohet me ish-presidentin Xhimi Karter, dhe mund t’i japë fund kandidimin e tij.

Presioni do të shtohet mbi senatoren Emi Klobushar që të bëjë të njëjtën gjë, në mënyrë që t’ja lërë të lirë fushën e betejës Bajdenit. Majk Bloomberg, që humbi në dy debatet e kaluara, duket si një kandidat i mbaruar, të paktën në aspektin politik, dhe jo atë financiar.

Kandidatura e Elizabet Uorren, që ka të ngjarë të marrë vota nga mbështetësit e Sanders, është një plus për garën e Bajdenit. Në javët e ardhshme, do të rritet presioni për të mbështetur këtë të fundit në garën kundër Sanders, dhe për të shmangur një skenar të ngjashëm me Trumpin e 2016-ës në Partinë Demokratike.

Perspektiva e një socialisti në krye të garës presidenciale, nuk e shqetëson establishmentin demokrat; ajo e tmerron atë. Ndërsa po shkon drejt Super të Martës, Bajden mund të jetë në një pozicion ideal. Mediat kanë filluar tashmë ta sulmojnë Bernin. Megjithatë Bajden duhet të fitojë bindshëm në Kaliforni dhe në shtete të tjera, për të dëshmuar se fushata e tij e ka një perspektivë.

Vetë Bajden, është duke e shfrytëzuar më së miri momentin e tij. Fjalimi i tij i fitores, sugjeron se ka filluar që ta luajë rolin e “fëmijës së rikthyer në lojë”. Bajden e ka bërë të qartë, se duhet ta sulmojë sulmojë Sandersin me të gjitha mënyrat.

Për dekada të tëra, ekspertët kanë spekuluar për një “luftë civile” në Partinë Republikane. Por është partia Demokratike, ajo që mund ta përjetojë tani një gjë të tillë. Në fjalimin e tij, Bajden tha se Sanders është thjesht një zhurmues, ndërsa ai përfaqëson besimin e kohës së vjetër.

LEXO EDHE:  Opsionet e Turqisë pakësohen në Siri/ Rusia mbështet lëvizjen e Asadit

LEXO EDHE:  Shumë të sëmurë, pak shtretër/ Zbardhen shifrat alarmante

“Nëse demokratët dëshirojnë një kandidat që është demokrat, një demokrat gjatë gjithë jetës së tij, një demokrat krenar, një demokrat Obama-Biden, le të bashkohet me ne. “Ne kemi mundësinë e fitimit madh ose humbjes së madhe. Kjo është zgjidhja”- deklaroi ai.

Zgjedhja binare që parashtroi Bajden, duket se pasqyron dëshirat e pjesës më të madhe të Partisë Demokratike, të paktën nëse duhet t’i besojmë sondazheve. Ato tregojnë se votuesit e zakonshëm, nuk duan një ndryshim rrënjësor të politikave, por diçka më afër asaj që premton Bajden. Për Donald Trumpin, ringjallja e Bidenit është një tjetër lajm i keq. Bajden mbetet kandidati më i fuqishëm, që demokratët mund të vendosin kundër tij në nëntor.

Një sfidant që një i politikan i moderuar, dhe që mund të zhvillojë një garë serioze në shtetet e “Brezit të Ndryshkut”, që e çuan Trumpin drejt fitores kundër Hilari Klintonit në vitin 2016. Paraqitjet publike të Trump nuk kanë frymëzuar besim, pasi ai tenton vazhdimisht të nënvlerësojë rrezikun që paraqet koronavirusi, dhe të promovojë tregun e aksioneve si një investim të shkëlqyer.

Por, ndikimi i koronavirusit në rritjen ekonomike globale është serioz, dhe ka të ngjarë të sigurojë një avantazh për demokratët. Ecuria e mirë ekonomike, mbi të cilën Trump ishte mbështetur për rizgjedhjen e tij nëntor, mund të ngadalësojë, madje të shkojë drejt një recesioni.

Për shembull, Gjermania dhe Britania po diskutojnë mundësinë e vendosjes së qyteteve të tëra nën karantinë. Ky skenar, nuk mund të përjashtohet as për Amerikën.

Edhe nëse nuk arrihet deri në atë pikë, ngadalësimi global i ekonomisë, do të ndikojë në rritjen ekonomike të SHBAsë -së, diçka që Trumpi duket se nuk dëshiron ta pranojë publikisht, duke preferuar të fajësojë Rezervën Federale, mediat, dhe këdo tjetër, për ngadalësimin ekonomik.

Bajden do të synojë të shfrytëzojë situatën, duke e paraqitur veten si një hakmarrës nga një epokë më e mirë, ndërsa Sanders do përpiqet ta silurojë më tej rendin e vjetër./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Europa mund të jetë sërish një superfuqi

Publikuar

-

Nga

Nga Timothy Garton Ash “The Guardian”

* Një udhëheqës evropian deklaroi dikur se Evropa duhet të jetë një superfuqi, dhe jo një superstar. Përballë një Kine gjithnjë e më të fuqishme dhe autoritare, ngrohjes globale, sfidës së Inteligjencës Artificiale, për të mos përmendur një Rusi agresive, një Lindje të Mesme kaotike dhe SHBA-në e Donald Trumpit, ky argument është më bindës se kurrë më parë.

Në një botë gjigantësh, duhet të jesh vetë një gjigant. Nëse ne evropianët nuk “varemi” bashkë, atëherë do të “varemi” një e nga një. Shumica e evropianëve, bien dakord me këtë supozim të thjeshtë. Në fakt, kjo është një nga gjërat e mëdha që ata duan që të përfaqësojë Bashkimi Evropian.

Por a është Evropa në lartësinë e këtij misioni? Përgjigja nuk është një “po” ose “jo” e thjeshtë. Varet se për çfarë dimensioni të fuqisë jemi duke folur. Në aspektin e negociatave tregtare, Bashkim Evropian, që përfaqëson tregun e përbashkët më të madh dhe më të pasur shumëkombësh në botë, është tashmë një superfuqi.

Ajo ka nënshkruar marrëveshje tregtare me ekonomi të mëdha si Kanada dhe Japonia, të cilat Britania e Brexit vetëm sa mund t’i ëndërrojë. BE-ja është gjithashtu një superfuqi, në fushën e rregulloreve. Për këtë mjafton të pyesni Facebook ose Google.

Në fakt, Brukseli ka vendosur standardet e privatisë në internet në gati mbarë botën (megjithëse jo për internetin në Kinë). Një libër i ri interesant mbi BE-në si një superfuqi rregullatore, “Efekti Bruksel” nga Anu Bredford, mbart nëntitullin nostalgjik të nxitjes së nostalgjisë “Si e rregullon botën Bashkimi Evropian”.

Ndërkaq, BE-ja nuk është një superfuqi për sa i përket krizës së klimës, por ajo ka një gjysmë-strategji për të shkuar drejt një Marrëveshje të Gjelbër Evropiane. Ajo është edhe prioriteti kryesor i presidentes së re të Komisionit Evropian, Ursula von der Lejen, që e ka cilësuar presidencën e saj si “gjeopolitike” .

Ndërkohë performanca e BE-së në marrëdhëniet e jashtme, është ende alarmante. BE-ja ka një shkallë të madhe kohezioni në lidhje me shumë vende më të vogla, dhe me pjesë më të varfra të botës. Evropa është donatorja më e madhe në botë ndaj vendeve në zhvillim.

Për katër dekada, nga vitet 1970 dhe deri në vitet 2000, politika e jashtme më e fuqishme e BE-së ka qenë zgjerimi. Shoqëri të tëra u shndërruan në Evropën Jugore, Qendrore dhe Lindore, kur vendet u bashkuan me këtë perandori të jashtëzakonshme anti-perandorake.

Por sot ekziston një lodhje e tillë nga zgjerimi, sa që edhe bisedimet e pranimit me Maqedoninë e Vogël të Veriut u penguan nga presidenti francez, Emanuel Makron. Askush nuk po flet seriozisht për anëtarësimin e ardhshëm të Turqinë, siç ndodhte në fillim të viteve 2000, dhe gjërat nuk janë më mirë për Ukrainën.

LEXO EDHE:  NATO fillon manovra ushtarake në Poloni

LEXO EDHE:  NATO fillon manovra ushtarake në Poloni

Evropa është më pak mbresëlënëse, edhe kur është fjala për marrëdhëniet me fuqitë e mëdha. Në një takim të Këshillit Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë disa vjet më parë, ne diskutuam me ekspertë rusë, kinezë dhe amerikanë, që ka dhënë pikëpamjet e tyre për Evropën. Ishin “tre dushe” shumë të ftohta.

Të tre folësit ishin në të njëjtën linjë kritike ndaj Evropës, e cila nganjëherë degradonte deri në përbuzje. E parë nga Pekini, Moska apo Uashingtoni, Evropa duket shpesh e dobët, e ndarë dhe hipokrite. Po çfarë mund të bëjë Evropa në lidhje me këtë gjë, përveç rikthimit të mantrës së saj të zgjerimit?

Një përgjigje vjen nga federalisti evropian Gi Verhofshtad, që pritet të jetë drejtues i një konference të re mbi të ardhmen e Evropës. Kur bisedova me të kohët e fundit në Bruksel, ai më tha që mesazhi i vet, mund të reduktohet në një formulë të thjeshtë:t’i japim fund unanimitetit. Pra “ilaçi” i tij është institucional, i fokusuar në bindjen e BE-së për të marrë më shumë vendime me shumicë votash. Me pak fjalë, Evropa duhet të jetë një superstar, para se të bëhet një superfuqi.

Tek kjo lloj zgjidhje, ekzistojnë 3 të meta, nga të cilat e para është tashmë fatale: midis qeverive dhe popujve të Evropës, nuk ka më një shumicë. Për një politikë të jashtme evropiane më koherente dhe efektive, nuk janë të nevojshme ndryshime të tilla të mëdha institucionale.

Dhe nuk ka vend për shtetet evropiane, që nuk janë ende ose pjesë (Britania) anëtare të Bashkimit Evropian.

Gjithsesi Britania ka rëndësinë e vet këtu, pasi është vendi evropian që krahas Francës, ka përvojën më të madhe diplomatike në mbarë botën, aftësi të konsiderueshme në inteligjencë, kundër-terrorizëm dhe ndihmë për zhvillim, një vend të përhershëm në këshillin e sigurisë së OKB, dhe një gatishmëri për të projektuar pushtetin përmes përdorimit të forcës.

Fatmirësisht, ekziston edhe një mënyrë tjetër, përmes së cilës mund të punojmë ende bashkë drejt synimit për të qenë një superfuqi. Ajo mund të përmblidhet në moton e atleteve Nike:”Vetëm bëje!” (Just do it!). Përmes kësaj mënyre, patëm një politikë të përbashkët evropiane për Iranin, dhe në një farë mase mbi Ukrainën.

Ndër liderët e sotëm evropianë, Makron është ai që e artikulon më qartë këtë ambicie strategjike, edhe pse propozimet e tij specifike nuk janë gjithnjë bindëse. Nëse ai do të mundet të gjejë te disa partnerë po aq strategjikë dhe ambiciozë në Berlin, Londër, Madrid, Romë dhe kryeqytetet e tjera kombëtare, si dhe në Bruksel, mund të pritet që Evropa të jetë një superfuqi./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Ndotja e ajrit na kushton tre vjet jetë

Publikuar

-

Nga

Pluhuri, ozoni dhe të tjera lëndë dëmtuese për ajrin i kushtojnë njerëzimit në mbarë botën më shumë vite jetë se sa sëmundjet e rrezikshme infektive si malarja apo SIDA, duhani apo luftrat, thonë studiuesit nga Mainci.

Si pasojë e ndotjes së ajrit në mbarë botën ndodhin 8,8 milionë vdekje të parakohshme, shkruajnë kardiologu Thomas Münzel nga Universiteti Teknik i Maincit dhe kimisti Jos Lelieveld nga Instituti Max-Planck për Kimi po në Mainc. Mesatarisht jetëgjatësia si pasojë e ndotjes së ajrit për çdo banor të Tokës shkurtohet me tre vjet.

Studiuesit përdorin një metodë të re modelimi, të ashtuquajturin Global Exposure Mortality Model (GEMM) , për të arritur në rezultatet e tyre, që janë publikuar në revistën shekncore  Cardiovascular Research të martën (03.03.2020).

Sa i rrezikshëm është pluhuri i imët, grimcat e ajrit?

Në studimin e tyre shkencëtarët marrin parasysh nga njëra anë modelin cirkulues mbarëbotëror nga kimia e atmosferës, e cila derivon nga një model i klimës. Nga ana tjetër janë përfshirë të përllogaritje edhe shifrat e vdekshmërisë dhe statistikat për sëmundjet që shfaqen në mbarë botën nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH).

Të shpeshta infarktet kardiake dhe hemoragjitë cerebrale

Në fokus kanë qenë kryesisht sëmundje si kancer në mushkëri, infeksione kronike dhe akute të mushkërive si dhe sëmundjet e zemrës dhe hemoragjtië cerebrale, por edhe sëmundje të mëparshme kronike si diabeti apo hipertensioni.

Sipas studimit më të rënda janë sëmundjet në sistemit kardiak dhe të qarkullimit të gjakut. 43 përqind e vdekjeve të parakohshme në mbarë botën ndodhin prej infarkteve kardiake dhe hemoragjive cerebrale.

Gjithashtu shifrat e studimit japin shpjegim edhe për strukturën e moshës së pacientëve. Rezulton, se më të rrezikuar janë kryesisht të moshuarit. Rreth 75 përqind e vdekjeve të parakohshme kanë orekur njerëzit mb i moshën 60 vjeçare.

Fëmijët nën pesë vjeç kanë gjithashtu një risk më të lartë vdekshmërie, kur jetojnë në vendet më të varfëra si Afrika dhe pjesë të Azisë Jugore.

LEXO EDHE:  Si gënjeu Basha për mediat/ Dy fytyrat e Lulit

LEXO EDHE:  Procesi i zgjedhjeve paraprake në SHBA

              Ndotja e ajrit në Tajlandë

Dallime të mëdha mes rajoneve të botës

Studiuesit kanë konstatuar jo vetëm dallime të mëdha sa i përket ndotjes së ajrit dhe vdekshmërisë si pasojë në rajone të ndryshme të botës, por edhe ata arrijnë në konkluzionin, se varet prej vendbanimit, se sa mund të influencojë njeriu vet. Ndotja e ajrit jo gjithmonë shkaktohet prej njeriut e si rrjedhojë ajo jo gjithmonë është e shmangshme.

Më keq paraqitet gjendja në Azinë Lindore. Atje mesatarisht një njeri i zakonshëm humbet katër vjet të jetës për shkak të ndotjes së ajrit. Tre vjet jetë do të mund të fitoheshin, në rast se arrihet që të pakësohet emisionet industriale në atmosferë – kryesisht lëndët djegëse fosile.

Ndërsa në Afrikë pluhuri, grimcat e ajrit, janë shkaku kryesor që njerëzit humbasin mesatarisht 3,1 vjet jetë. Prej tyre do të mund të shpëtoheshin vetëm 0,7 vjet, nëse industria në zonat e prekura do t’i pakësonte dukshëm emisionet e veta.

Në Europë nga 2,2 vjet të humbura prej ndotjes së ajrit mund të shmangeshin 1,7 vjet, në Amerikën e Veriut 1,1 nga 1,4 në rast se pakësohet emetimet nga industria. Ndërkohë që emisionet e shkaktuara nga djegia e pyjeve, studiuesit i konsiderojnë si emisione natyrore.

Faktorë të tjerë rreziku 

Sipas studimit edhe pirja e duhanit është më pak e rrezikshme krahasuar me ndotjen e ajrit në përgjithësi. Münzel dhe Lelieveld kanë llogaritur për këtë një vlerë mesatare prej 2,2 vjetësh të humbura jete (këtu përfshihet numri i atyre që nuk pijnë duhan). Sëmundja e dobësimit të imunitetit SIDA u kushton njerëzve mesatarisht 0,7 vjet jetë, malarja 0,6 dhe përdorimi i dhunës 0,3.

Studiuesit pranojnë, që metoda matëse e tyre përmban edhe disa aspekte pasigurie, kryesisht lidhur me pasojat e faktorëve rrezikues si p.sh. duhani. Pavarësisht kësaj ata e konsiderojën hulumtimin e tyre si një nxitje për studime të mëtejshme./ DW

LEXO TE PLOTE