Connect with Us

Më shumë punë më pak pension

Sociale

Më shumë punë më pak pension

Publikuar

-

Pensioni i pleqërisë, si u rritën me shpejtësi vitet e punës dhe mosha në tri dekadat e tranzicionit. Por ndonëse punojmë më gjatë, frenohen përfitimet pas reformës. 

Nga viti 1993 dhe deri më tani, mosha dhe vitet e punës për të përfituar një pension të plotë pleqërie janë rritur ndjeshëm. Sipas të dhënave zyrtare nga ISSH-ja, në vitin 1993, një burrë përfitonte pension të plotë pleqërie në moshën 60 vjeç dhe me 25 vite punë, ndërsa një grua e përfitonte të drejtën e pensionit të plotë në moshën 55 vjeç dhe me 20 vite sigurime të paguara.

Aktualisht, një burrë e përfiton pensionin e plotë të pleqërisë me 65 vite jetë dhe me 37 vite sigurime të paguara, ndërsa një grua e përfiton këtë të drejtë me 61.2 vite dhe 37.4 vite pune të siguruara. Nga viti 1993, mosha e daljes në pension për burrat është rritur me 5 vite, ndërsa kriteri për vitet e punës është rritur me 12 vite, ose 48 %.

Për gratë, mosha e daljes në pension është rritur me 6.2 vite, ndërsa vitet e sigurimeve nga viti 1993 në vitin 2020 janë rritur me 17.2 vite ose me 86%. Deri në vitin 2032, një grua që të përfitojë pension të plotë pleqërie duhet të jetë së paku 63.2 vjeçe dhe të ketë 40 vite punë. Akoma më e vështirë do të jetë në vitin 2057, ku pensioni për gratë do të jepet në moshën 67 vjeç, kundrejt 40 viteve punë. Pas vitit 2050, kriteret themelore si për burrat dhe gratë do të jenë barazohen.

Kriteri i moshës dhe viteve të punës për të përfituar pension ka ndryshuar me tendencë rritjeje gjatë dekadave të fundit, për shkak të rritjes së jetëgjatësisë në vend, si për burrat dhe për gratë. Gjithashtu, plakja e popullsisë dhe rënia e forcës së punës po ushtron presion mbi skemat e pensioneve kudo në botë, duke i përballuar ato me deficit për shkak të përkeqësimit të raportit kontribuues-përfitues. Një tendencë e ngjashme verifikohet edhe në Europë, ku mosha e daljes në pension në dekadën në vijim synon të jetë 67 vjeç, si për burrat dhe për gratë.

BURIMI: ISSH

Frenohen përfitimet pas reformës

Edhe pse inflacioni është rritur me rreth 2 për qind në vit gjatë dekadës së fundit, pensionet e reja mesatare thuajse kanë ngelur të pandryshuara përgjatë pesë viteve të fundit. Në periudhën janar-shtator të vitit 2019, personat që dolën në pension morën mesatarisht 14 794 lekë në muaj, me rritje vetëm 1 për qind nga pensioni mesatar i atyre që dolën në pension në vitin 2015.

LEXO EDHE:  Mbretëresha Elisabeth hedh poshtë spekulimet/ Nuk ka në plan të dalë pensionin në moshën 95-vjeçare

Para reformës së re të pensioneve, që nisi zbatimin në vitin 2015, masa e pensioneve të reja ishte në rritje të shpejtë. Personat që dolën në pension në vitin 2014 në zonat urbane e kishin pensionin mesatar 13 611 lekë në muaj. Ndërsa personat që dolën në pension në vitin 2012 morën pension mesatar mujor 12 719 lekë.

BURIMI: ISSH

Pensionistët e rinj që dolën në pension në vitin 2014 morën mesatarisht 7 për qind më shumë se ata që dolën në pension në vitin 2012. Ndërsa pas zbatimit të skemës së re të pensioneve, pensionistët që dolën në pension në vitin 2019 morën vetëm 1 për qind më shumë se ata që dolën në pension në vitin 2015.

Sipas skemës së re të vitit 2015, pensioni nuk mund të jetë më i madh se 75% e pagës mesatare neto në tre vite të njëpasnjëshme në dhjetë vitet e fundit të punës dhe nuk mund të jetë më i madh se dyfishi i pensionit bazë.
Kur nisi reforma e re në vitin 2015, ekspertët në ISSH lajmëruan se pensionistët që do të dalin në pension nga viti 2015, për një periudhë afatmesme, do të kenë një rritje të moderuar të masës së pensionit, krahasuar me pensionistët para 2015-s.

Ndërsa në periudhën afatgjatë, për personat që kontribuojnë me paga më të larta, pensionet do të jenë më të qenësishme dhe të mbështetura mbi pagat e tyre reale, të deklaruara në listë-pagesa dhe të indeksuara sipas rregullave të qarta dhe të qëndrueshme, të cilat do të japin një bazë të vlerësuar më të lartë dhe, për rrjedhojë, një masë më të madhe për pjesën e kontributeve të pensionit.

 

BURIMI: ISSH

Formula e llogaritjes së pensionit është P= PS + Sh, ku “P” është masa e pensionit mujor, “PS” është pensioni social, masa e të cilit është jo më e lartë se masa e pensionit të pjesshëm, që arrihet nga skema e kontributeve, ndërsa “Sh” është shtesa, vlera e së cilës është 1% e vlerës së bazës së vlerësueshme për çdo vit, e cila përfaqëson raportin e kontributeve./ Monitor

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Sociale

NATO i dhuron Shqipërisë 60 respiratorë/ Ambasada amerikane: SHBA e përkushtuar përballë sfidave globale

Publikuar

-

Nga

Aplikimet për Lotarinë Amerikane/ Njoftimi i rëndësishëm i ambasadës së SHBA: Kujdes…

Ditën e shtunë NATO i dhuroi ninistrisë së Mbrojtjes 60 respiratorë si ndihmë për përballimin e pandemisë së COVID-19.

Për këtë ka reaguar edhe Ambasada e Shteteve të Bashkuara të Amerikës në Shqipëri, e cila deklaron se ky respiratorët janë të prodhuar në Amerikë.

Ambasada thotë se ky akt tregon përkushtimin e SHBA ndaj lidhjes transatlantike dhe bashkimin e vërtetë të NATO-s përballë sfidave globale.

LEXO EDHE:  3 punëtorë të vrarë në muaj/ Bilanc lufte, apo aksidente pune?

LEXO EDHE:  Denoncimi i "Stop"/ 200 mijë Lekë nën dorë për të marrë shtesat e pensionit

Aleatët e NATO-s qëndrojnë të bashkuar në luftën kundër COVID-19. Dorëzimi i sotëm në Shqipëri i 60 respiratorëve të prodhuar në Amerikë nga stoku i Aleancës tregon përkushtimin e Shteteve të Bashkuara ndaj lidhjes sonë transatlantike dhe bashkimin e vërtetë të NATO-s përballë sfidave globale”, thuhet në reagim./ CNA.al

LEXO TE PLOTE

Sociale

Disa masa të dobishme kundër Covid-19

Publikuar

-

Nga

Disa masa të dobishme kundër Covid-19

Nga Erion Dasho 

*Duke qënë se vazhdon debati i kotë mbi mbajtjen e maskave në rrugë dhe, nga ana tjetër, ministria dhe komiteti duket se nuk kanë ndërmend të hedhin hapa domëthënës në zbatimin e trinomit testo-gjurmo-trajto, po përmend disa masa që janë realisht të dobishme për kufizimin e përhapjes së COVID-19:

1. Kujdes i shtuar nga çdo person e familje. Në se një pjestar i familjes ka shenja që sugjerojnë për COVID, familja duhet të izolohet dhe brenda familjes, personi i prekur duhet të qëndrojë në dhomë më vete dhe të zbatohen masat e përkujdesjes për të prekurit me COVID në familje (shih statuset e mia të javëve të kaluara). Insistoni që të paktën një pjestar i familjes të kryejë patjetër testin COVID. Lajmëroni personat me të cilët keni patur kontakte gjatë ditëve të fundit për këtë situatë!

2. Respektim i distancës prej të paktën 2m si në mjedise të jashtme dhe të brendshme (si kur mbahet, ashtu edhe kur nuk mbahet maskë).

3. Respektim i distancës 2m sidomos kur bisedon me dikë! Mundohu që biseda të zgjatë sa më pak (idealisht nën 5 minuta) dhe mos flisni me zë të lartë!

4. Shmangni klubet e restorantet sa më shumë që të jetë e mundur! Kur vendosni të shkoni zgjidhni klube që respektojnë distancën midis tavolinave dhe karrigeve dhe mundohuni që t’i frekuentoni këto mjedise vetëm me familjarët me të cilët qëndroni në të njëjtën banesë.

5. Shmangni festat familjare dhe mundohuni që në raste hidhërimesh t’i dërgoni ngushëllimet me telefon ose nëpërmjet rrjeteve sociale.

6. Shmangni vizitat në miq dhe të afërm, sidomos kur këta janë prindër të moshuar, persona të prekur nga sëmundje kronike apo persona të tjerë që u përkasin grupeve në risk për COVID.

LEXO EDHE:  E rëndë/ Minatori në Martanesh humb jetën duke punuar

LEXO EDHE:  Pensioni suplementar, rritet me 5 vjet mosha e përfitimit

7. Shmangni çdo grumbullim! Këto ditë kur shohim të organizohen takime elektorale, u rekomandohet drejtuesve politikë dhe antarëve të partive politike të shmangin çdo takim elektoral në sallë duke i zëvendësuar këto me takime virtuale.

8. Shmangni përdorimin e transportit publik! Pavarësisht se çfarë pretendohet, nga pamjet dhe bisedat që bëj me kolegë e miq në Shqipëri, transporti publik është kthyer në vatër lëvizëse të transmetimit të COVID. Më mirë ecni se sa të ekspozoheni ndaj COVID në autobuz!

9. Në se i përkisni grupeve në risk (të moshuar, persona të prekur nga sëmundje të caktuara kronike, persona obezë, etj.) ju lutem lexoni statusin tim me rekomandimet e veçanta për këto kategori.

10. Kujdes me maskën! Në se është maskë njëpërdorimëshe, mos e përdorni më shumë se një ditë. Në se është maskë artizanale, lajeni çdo ditë! Mbajeni maskën me kujdes në çdo mjedis të brendshëm dhe mos kini turp t’i kërkoni kujtdo që ndodhet në të njëjtin mjedis ta mbajë maskën në mënyrë korrekte. Në mjediset e jashtme, mbajeni maskën kudo ku nuk mund të respektoni ditancën 2 m (megjithëse kushdo duhet të ketë kujdes të mbajë distancën, pasi distanca është ajo që mbron shumë më tepër se maska). Mbajeni maskën edhe kur keni mundësi të respektoni distancën (për të kursyer gjobën kësaj here 😊)!

Situata e Covid ka dalë nga kontrolli prej muajsh, por tani në disa qytete ka marrë përmasa shqetësuese!
ndiqni këto rregulla dhe të tjera që ju rekomandojnë burime të besueshme të informacionit për të mbrojtur veten, familjen dhe komunitetin tuaj!/ CNA.al

LEXO TE PLOTE

Sociale

Ndryshon ligji për shëndetin mendor, shtohen rastet për gjobitjen e mjekëve /Ja kur hiqet e drejta e profesionit  

Publikuar

-

Nga

Mjekët që do të kryejnë shtrim të vullnetshëm në spital të personave me çrregullime mendore, pa marrë miratimin nga Ministri i Shëndetësisë do të dënohen me heqje të së drejtës të ushtrimit të profesionit deri në 3 vjet.

Ministria e Shëndetësisë hodhi për konsultim publik ndryshimet në ligjin “Për shëndetin mendor”. Drafti parashikon gjobë për mjekët me vlerë deri në 50,000 lekë për rastet kur nuk informojnë për të drejtat dhe arsyet e shtrimit; mosnjoftimi në afat i shefit të shërbimit për trajtimin e pavullnetshëm dhe mosrespektimi i afateve të vendosura në rastin e rivlerësimit të shtrimit të pavullnetshëm.

Ligji aktual parashikon heqjen e të drejtës të ushtrimit të profesionit deri në 3 vjet për rastet e nxjerrjes të sekretit profesional, për trajtime të veçanta mjekësore, apo për kërkime shkencore pa miratimin e pacientëve. Projektligji i propozuar parashikon heqjen e të drejtës të ushtrimit të profesionit për shtrimet e vullnetshme pa marrjen e miratimit të informuar (sigurohet nëpërmjet ofrimit të informacionit të plotë dhe të përshtatshëm ndaj pacientit për natyrën, qëllimin dhe efektet e  ndërhyrjes terapeutike të propozuar, e  dokumentuar në formularin tip të miratimit të informuar të trajtimit të vullnetshëm, të miratuar nga Ministri i Shëndetësisë).

Projektakti reflekton edhe rekomandimet të Komitetit Evropian për Parandalimin e Torturës së Këshillit të Evropës (CPT), si  përfitimi nga parashikimet ligjore për procedurat e shtrimit dhe trajtimit të pavullnetshëm të personave me çrregullime të shëndetit mendor, madhorë, që nuk kanë zotësi për të vepruar ose kanë zotësi të kufizuar për të vepruar.

“Kjo ndërhyrje ligjore u jep mundësinë që personat me çrregullime të shëndetit mendor, madhorë, që nuk kanë zotësi për të vepruar ose kanë zotësi të kufizuar për të vepruar, të cilët nuk miratojnë shtrimin në shërbimet e shëndetit mendor të specializuar me shtretër, pavarësisht mendimit të kujdestarit të tyre ligjor. Gjykata, para marrjes së vendimit për shtrim apo trajtim të pavullnetshëm duhet të dëgjojë vetë personin, subjekt i këtyre procedurave.

LEXO EDHE:  E rëndë/ Minatori në Martanesh humb jetën duke punuar

LEXO EDHE:  Doni një karrierë të suksesshme?/ Këto janë gjërat të cilat nuk duhet ti toleroni

Ofrimi i një mase të shtuar ligjore për personat subjekt i procedurave të shtrimit dhe/ose trajtimit të pavullnetshëm, ku Gjykata merr mendimin e një mjeku specialist të një institucioni të pavarur nga institucioni ku është shtruar personi, kjo si një opinion krejtësisht i pavarur nga opinioni i mjekut të dytë brenda institucionit”, thuhet në relacion.

Vendimi i gjykatës mbi shtrimin ose trajtimin e pavullnetshëm, duhet të rishikohet çdo 21 ditë (sa është edhe ditë qëndrimi mesatar në shërbimet e shëndetit mendor të specializuar me shtretër). Sipas projektligjit personat e shtruar në mënyrë të pavullnetshëm, gëzojnë të drejtën e parashtrimit të kërkesës për revokimin e vendimit të gjykatës./ Monitor

LEXO TE PLOTE