Connect with Us

Pse demokracitë janë më të afta në luftën ndaj epidemive

Bota

Pse demokracitë janë më të afta në luftën ndaj epidemive

Publikuar

-

Nga Ariana A. Berengaut “The Atlantic”

* Kur Tedros Gebrejesus, drejtori i përgjithshëm i Organizatës Botërore të Shëndetit, u shpreh në fund të muajit të kaluar se epidemia e koronavirusit të ri, ishte një emergjencë ndërkombëtare e shëndetit publik, ai u duk se u sforcua jo pak për të “lavdëruar” Kinën për reagimin e saj ndaj patogjenit.

“Në shumë aspekte, Kina po vendos një standard të ri në përgjigjen ndaj një epidemie, dhe ky nuk është një ekzagjerim”- tha ai. Ndërsa sëmundja e re, e quajtur tani COVID-19, u shndërrua në një krizë shëndetësore, zyrtarët kinezë kishin futur në karantinë qytete të tëra brenda disa ditësh, kishin pezulluar udhëtimet, mbyllur shkollat dhe bizneset, dhe vendosur kufizime të mëdha për ata që mund të largoheshin nga shtëpitë e tyre.

Studiuesit kinezë e izoluan dhe ndanë shpejt gjenomin e virusit, duke i dhënë mundësi laboratorëve në të gjithë botën që të nisin punën për krijimin e vaksinës për këtë virus. Kina ndërtoi dy “spitale të specializuara” të reja brenda 10 ditësh, pamjet e të cilave media shtetërore ua shpërndau të gjithëve përmes mediave sociale.

Zyrtarët e OBSH-së, vazhduan të lavdërojnë reagimin e Pekinit, edhe pas raporteve që treguan se fshehtësia dhe censura e qeverisë kineze, kishin ndihmuar shpërthimin e epidemisë. Kriza që po shpaloset tani në Kinë, shtron një pyetje të pakëndshme:A janë qeveritë autoritare më të afta sesa demokracitë, për ta përballuar sfidën që ngre një epidemi?

“Modeli kinez”, është tërheqës për kritikët e demokracisë, për të cilët reagimi i fortë i Kinës ndaj shpërthimit të COVID-19, duket si një tjetër provë e autoritarizmit. Por një praktikë e mirë e shëndetit publik nuk kërkon vetëm kontroll. Ajo kërkon gjithashtu transparencë, besim publik dhe zakonin e bashkëpunimit, që i lejon shoqëritë e lira të reagojnë më mirë ndaj pandemive. Aftësia e demokracive për të përballuar COVID-19, do të testohet shumë shpejt. Pas përhapjes në Korenë e Jugut, Japoni dhe Itali ditët e fundit, zyrtarët atje po diskutojnë se si të reagojnë. Por qytetarët e vendeve demokratike, mund të presin në mënyrë të arsyeshme një nivel më të lartë të dashurisë dhe përgjegjshmërisë nga qeveritë e tyre.

Për shembull, qytetarët amerikanë, mund të mbështeten tek objektiviteti dhe saktësia e Qendrës Amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve, raporti javor i të cilës ka qenë një element i një komunikimi jetik midis qeverisë dhe publikut në një formë apo tjetër, që nga fundi i viteve 1800.

Një raportim i besueshëm, u jep mundësi epidemiologëve të parashikojnë trajektoren e një sëmundjeje, studiuesve të zhvillojnë trajtime dhe vaksina, dhe publikut të mbrojë veten e tij. Përkundrazi, Kina fshehu në mënyrë aktive epideminë e SARS-it në vitin 2003, dhe veçanërisht në fazat fillestare të COVID-19, duket se ka bërë sërish të njëjtën gjë.

Autoritetet lokale, censuruan qëllimisht raportet e hershme mbi virusin e panjohur, duke humbur shansin që mjekët ta ndalonin sëmundjen infektive, përpara se ajo të përhapet gjerësisht. Kur njëri nga mjekët, Li Uenliang, u përpoq të paralajmëronte miqtë në median sociale ËeChat, ai u thirr në polici, ku iu kërkua të mbyllte gojën.

LEXO EDHE:  Intervista/ Stoltenberg: Raketat e reja ruse, janë shumë të rrezikshme

Pak javë më vonë, ai vdiq nga ndërlikimet e shkaktuara nga COVID-19. Fshehja fillestare e virusit nga Kina, nuk ishte rezultat i mosfunksionimit të sistemit. Në një shtet autoritar, fshehjet e ngjarjeve ndodhin për shkak të modelit. Gjuha e autoritarizmit – gjuha e frikës dhe forcës – është ajo që çdo aparat i rangut të ulët, nga Pripjati në Ukrainë në kohën e ngjarjes së Çernobilit deri në Vuhan, e kupton kur ajo vepron me nismën saj për të “varrosur” një lajm të keq.

Partia Komuniste e Kinës, thotë tani se dëshiron të dëgjojë të vërtetën. Por besimi publik, nuk është një burim, që një qeveri mund ta hapë dhe mbyllë si uji i rubinetit. S’ka asnjë dyshim se Kina mund të ndryshojë sjellje të caktuara të saj në një periudhë afatshkurtër. Por sa më gjatë që të zgjasë kriza, aq më pak efektive do të jenë taktika të tilla.

Edhe demokracitë nuk janë të përsosura. Në vitin 2014, infermierja Kasi Hikoks që ishte marrë me trajtimin e Ebolës në Afrikë, u detyrua të futet në karantinë në aeroportin e Njuarkut në SHBA pa ndonjë shkak të qartë mjekësor, ndërsa në fillim u ndalua të takonte avokatin, apo të afërmit e saj.

Por në dallim nga sistemet autoritare, qytetarët në një demokraci kanë në dispozicion kanale përmes të cilave ata mund të rifitojnë të drejtat e tyre, dhe të kërkojnë drejtësi për abuzimin në fjalë. Edhe pse gjykatat amerikane zakonisht i njohin të drejtën autoritetit të një shteti të miratojë urdhrat e nevojshëm për karantinë, padia e Hikoks kundër zyrtarëve të shtetit të Nju Xhersit, çoi në ndryshime të rëndësishme në ligjin përkatës.

Në vend se të minonte besimin e publikut, incidenti ndihmoi në forcimin e tij. Lehtësia me të cilën përhapet një sëmundje infektive në të gjithë botën, kërkon bashkëpunim ndërkombëtar për ta frenuar atë, dhe demokracitë bashkëpunojnë më shumë sesa autokracitë.

Bota nuk mund ta dijë kurrë sa jetë njerëzish mund të ishin shpëtuar, nëse të gjitha vendet do të përqafonin normat demokratike të transparencës dhe bashkëpunimit. Por ndërsa Kina zgjeron më tej kufizimet ndaj zonave të vendosura në karantinë, ajo na jep një shembull të vogël të së ardhmes, ndaj të cilës bota duhet të shqtësohet./ Përshtatur nga CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Bota

Patentat e vaksinave kundër COVID-19, Gjermania kundër propozimit të SHBA

Publikuar

-

Nga

Patentat e vaksinave kundër COVID-19, Gjermania kundër propozimit të SHBA

Gjermania ka shprehur kundërshtim ndaj propozimit të mbështetur nga SHBA për të hequr dorë nga patentat për vaksinat COVID-19, duke thënë se ato nuk po pengonin prodhimin e dozave.

Qeveria e saj tha se “mbrojtja e pronës intelektuale është një burim inovacioni dhe duhet të mbetet e tillë”. Bashkimi Evropian më herët tha se ishte gati të fliste për propozimin dhe disa shtete i dhanë mbështetjen e tyre të plotë.

Mbështetësit e planit thonë se ai do të lejojë më shumë prodhues të prodhojnë vaksina që shpëtojnë jetën.

LEXO EDHE:  “Stina e ngrohtë ul transmetueshmërinë e virusit, por jo agresivitetin”/ Mjeku tregon çfarë do të ndodhë në vijim

LEXO EDHE:  Intervista/ Stoltenberg: Raketat e reja ruse, janë shumë të rrezikshme

Ata argumentojnë se kjo do të rrisë qasjen në vaksina në vendet e varfra. Por kundërshtarët, përfshirë prodhuesit e ilaçeve, thonë se kjo nismë mund të mos ketë efektin e dëshiruar./euronews

LEXO TE PLOTE

Bota

Von der Leyen: BE gati të diskutojë për heqjen dorë nga patentat e vaksinave

Publikuar

-

Nga

Von der Leyen: BE gati të diskutojë për heqjen dorë nga patentat e vaksinave

Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen tha të enjten se Bashkimi Evropian është i gatshëm të diskutojë një propozim për të hequr dorë nga të drejtat e pronës intelektuale për vaksinat COVID-19. Ajo i bëri komentet ndërkohë që kompanitë farmaceutike janë shprehur kundër.

Presidenti i SHBA Joe Biden shprehu mbështetje të mërkurën për heqjen dorë nga patentat dhe negociatorja e tij e lartë për tregtinë, Katherine Tai, miratoi me shpejtësi fillimin e negociatave për këtë qëllim në Organizatën Botërore të Tregtisë.

Shefi i OBSH-së Tedros Adhanom Ghebreyesus e quajti vendimin e zotit Biden “një moment monumental në luftën kundër COVID-19” dhe tha se kjo pasqyronte “mençurinë dhe udhëheqjen morale të Shteteve të Bashkuara”.

Von der Leyen, duke folur në Institutin e Universitetit Evropian në Firence, tha se BE-ja është e gatshme të diskutojë çdo propozim për trajtimin e krizës “në një mënyrë efektive dhe pragmatike”.

“Kjo është arsyeja pse ne jemi të gatshëm të diskutojmë se si propozimi i SHBA për heqjen dorë nga mbrojtja e pronës intelektuale për vaksinat mund të ndihmojë në arritjen e këtij objektivi,” tha ajo.

Por kompanitë farmaceutike, të cilat kanë prodhuar vaksina kundër koronavirusit në një kohë rekord, thanë se propozimi mund të sjellë efekt të kundërt, duke prishur zinxhirin e furnizimit që është mjaft i brishtë.

Në vend të kësaj, kompanitë u kërkuan vendeve të pasura që t’i ndajnë vaksinat më bujarisht me botën në zhvillim.

LEXO EDHE:  “Stina e ngrohtë ul transmetueshmërinë e virusit, por jo agresivitetin”/ Mjeku tregon çfarë do të ndodhë në vijim

LEXO EDHE:  Sa afër prodhimit të një bombe bërthamore është Irani?

Gjermania, fuqia më e madhe ekonomike e BE-së dhe që zotëron një sektor të madh farmaceutik, e hodhi poshtë idenë, duke thënë se arsyet e mungesës së vaksinave janë kapacitetet e prodhimit dhe standardet e cilësisë.

Ministri gjerman i Shëndetësisë Jens Spahn tha se ai është dakord me synimin e Presidentit Biden për të mbuluar të gjithë botën me vaksina, por një zëdhënëse e qeverisë tha në një deklaratë se “mbrojtja e pronës intelektuale është burim i novacioneve dhe duhet të mbetet e tillë në të ardhmen”.

Federata Ndërkombëtare e Prodhuesve dhe Shoqatave Farmaceutike tha se heqja dorë nga patentat do të inkurajojë prodhuesit e rinj, të cilëve u mungojnë njohuritë bazë dhe masat e mbikëqyrjes.

Një nga këto firma, Moderna, e cila kishte hequr dorë nga të drejtat e saj të patentës qysh në tetor, vuri në dukje të enjten mungesën e kompanive që janë në gjendje të prodhojnë me shpejtësi një vaksinë të ngjashme dhe të sigurojnë miratimin e saj./ VOA

LEXO TE PLOTE

Bota

Varianti i koronavirusit i zbuluar në Indi mund të ketë nxitur valën vdekjeprurëse

Publikuar

-

Nga

Varianti i koronavirusit i zbuluar në Indi mund të ketë nxitur valën vdekjeprurëse

India ka thënë se varianti i ri i koronavirusit, i raportuar fillimisht në këtë shtet në muajin mars, mund të jetë i lidhur me valën vdekjeprurëse të pandemisë.

Mostrat me mutacionin e dyfishtë janë identifikuar në disa rajone të Indisë, ku janë raportuar shifra rekorde të infektimit.

Megjithatë një zyrtar i Qendrës Kombëtare për Kontrollin e Sëmundjeve ka thënë se autoritetet ende nuk kanë krijuar plotësisht lidhjen në mes të këtyre varianteve dhe shkallës së infektimit.

Mutacioni i dyfishtë krijohet kur dy mutacione bëhen bashkë në të njëjtën virus.

Në 24 orët e fundit, India ka raportuar një rekord prej 412,000 rasteve, bashkë me 3,980 viktima.

Pse të dhënat për pandeminë në Indi mund të mos jenë të sakta?

Eksperti qeveritar ka paralajmëruar se vala e tretë është e pashmangshme.

Duke folur në një konferencë për media nga Ministria e Shëndetësisë, K Vijay Raghavan ka pranuar se ekspertët nuk e kanë parashikuar “ashpërsinë” e rritjes së numrit të rasteve.

LEXO EDHE:  Sa afër prodhimit të një bombe bërthamore është Irani?

LEXO EDHE:  Intervista/ Stoltenberg: Raketat e reja ruse, janë shumë të rrezikshme

“Faza e tretë është e pashmangshme, marrë parasysh nivelet e larta të qarkullimit të virusit”, ka thënë ai.

“Mirëpo nuk është e qartë se në çfarë shkalle do të ndodhë kjo valë. Ne duhet të jemi të përgatitur për valë të reja”.

Vala aktuale e pandemisë ka vështirësuar rëndë punën e sistemit shëndetësor, pasi ka mungesë të shtretërve, oksigjenit dhe nuk ka hapësirë për krematoriume.

Disa rajone tashmë janë nën masa të izolimit, mirëpo qeveria nuk ka marrë vendim për një masë të tillë kombëtare, duke u frikësuar për ndikimin që mund ta ketë një gjë e till në ekonomi./rel

LEXO TE PLOTE