Connect with Us

Pse njerëzit në mbarë botën, po e humbin besimin tek sistemet demokratike

Blog

Pse njerëzit në mbarë botën, po e humbin besimin tek sistemet demokratike

Publikuar

-

Nga Yascha Mounk & Roberto Foa “The Atlantic”

Qytetarët e vendeve me demokraci të qëndrueshme, supozohet të jenë të kënaqur me procesin demokratik.Politikanë apo administrata të veçanta, mund të jenë jopopullore.Por nëse publikut i mungon përkushtimi ndaj parimeve demokratike, apo e humbet besimin tek institucionet demokratike, demagogët dhe oportunistët janë të parët që përfitojnë.

Kjo është arsyeja pse u shqetësuam jo pak kur 4 vjet më parë, zbuluam se mbështetja ndaj demokracisë në Shtetet e Bashkuara, ashtu si edhe në shumë vende të tjera të botës, ishte pranë nivele rrezikshmërisht të ulëta. Disa studiues gjetën prova të një ndryshimi të ngjashëm, ndërsa të tjerët nuk ranë dakord me këtë konstatim.

Ata pohuan se publiku perëndimor, mbetet i kënaqur me demokracinë si një formë qeverisjeje, dhe se kishte pak arsye për t’u frikësuar. Por një studim i ri nga Qendra e Universitetit të Kembrixhit për Ardhmërinë e Demokracisë, na jep një panoramë më të gjerë mbi këtë çështje, dhe përfundimet e tij nuk janë shpresëdhënëse.

Raporti analizoi të dhënat e mbledhura në 154 vende, me 3.500 sondazhe me më shumë se 4 milionë të anketuar, dhe gjysmë shekulli kërkime sociologjike. Sipas raportit, kënaqësia me demokracinë, është zbehur në shumicën e pjesëve të botës, me një rënie veçanërisht të dukshme gjatë dekadës së fundit.

Besimi i publikut tek demokracia, është në pikën më të ulët historike në SHBA, në demokracitë kryesore të Evropës Perëndimore, në Afrikën nën-Sahariane dhe Amerikën Latine. Në disa vende, përfshirë Shtetet e Bashkuara, numri i njerëzve që janë të pakënaqur me demokracinë, është më i madh se sa numri i njerëzve që janë të kënaqur me të.

Kryesore janë sidomos 3 gjetje.Së pari, gjatë 3-mujorit të kaluar, kënaqësia me demokracinë ka rënë në të gjithë botën demokratike në tërësi.Në mesin e viteve 1990, qytetarët në shumicën e vendeve, ishin të kënaqur me performancën e demokracive të tyre.

Me përjashtim të një periudhe të shkurtër në vitet 1990, pas krizave financiare në Amerikën Latine, kjo mbeti e vërtetë deri në vitin 2015, kur shumica e qytetarëve nisën të vlerësonin negativisht performancën e demokracië në vendin e tyre. Dhe që atëherë, pakënaqësia ka vazhduar të rritet.

Në përgjithësi, raporti vlerëson se numri i njerëzve “të pakënaqur” me gjendjen e demokracisë

në vendin e tyre, është rritur me 10 për qinde, nga 48 në 58 për qind. Konstatimi i dytë i rëndësishëm, është se rënia e kënaqësisë nga demokracia, është më e theksuar në ato vende që supozohej të ishin veçanërisht të qëndrueshme:demokracitë e zhvilluara me të ardhura të larta.

Gjatë viteve 1990, rreth 2 në çdo 3 qytetarë të demokracive në Evropë, Amerikën e Veriut, Azinë Verilindore dhe Australazi, shpreheshin të kënaqur me mënyrën e drejtimit të vendit të tyre. Sot për herë të parë shumica është e pakënaqur.

LEXO EDHE:  Qytetarët “masakrojnë” Ramën/ Hipokrit, shqiptarët s’kanë bukë të hanë, jo të festojnë

Por kjo pakënaqësi, nuk shpërndahet në mënyrë të barabartë në vende të madhësive të ndryshme.Ndërsa qytetarët e shumë demokracive të vogla, si Zvicra dhe Luksemburgu, janë bërë më të kënaqur me sistemin e tyre politik, demokracitë më të populluara në botë, përfshirë Francën, Japoninë dhe Britaninë, kanë ecur në drejtimin e kundërt.

Mbi të gjitha, rënia e kënaqësisë me demokracinë, është veçanërisht e shpejtë në SHBA.Në pjesën më të madhe të historisë së saj moderne, Amerika e ka parë veten si një demokraci model për vendet që dëshironin të imitonin suksesin e saj.Gjatë krizës financiare të vitit 2008, kjo gjë nisi të ndryshojë.

Dhe që atëherë, amerikanët janë bërë më pesimistë mbi sistemin e tyre.Për herë të parë, sondazhet tregojnë se shumica e amerikanëve (55 për qind), janë të pakënaqur me sistemin e tyre të qeverisjes. Kur raportuam për herë të pare, se qytetarët në demokracitë e supozuara të konsoliduara, po bëheshin më të pakënaqur me sistemet e tyre politike, argumenti ynë u shfaq i pa sinkronizuar me kohën.

Liderë të moderuar Dejvid Kameron dhe Barak Obama, qeverisnin në Londër dhe Uashington.Proto-populisti Silvio Berlusconi sapo ishte larguar nga detyra e kryeministrit në Itali, ndërsa Angela Merkel në Gjermani drejtonte grupimin më të madh parlamentar, që partia e saj kishte patur ndër dekada.

Në vitet që pasuan, Donald Trump u bë presidenti i Shteteve të Bashkuara, Britania votoi për të dalë nga Bashkimi Evropian, Mateo Salvini u bë politikani më popullor në Italisë, dhe kultura politike e Gjermanisë, nisi të ndryshojë si pasojë e ngritjes së një partie të re të ekstremit të djathtë.

Pra, ajo që dukej si një anomali në vitin 2015, duket sot si një histori reale.Qytetarët janë vazhdimisht të zhgënjyer me sistemet e tyre demokratike.Për rrjedhojë, ata janë gjithnjë e më të gatshëm të votojnë për politikanët ekstremistë, që premtojnë shkëputjen nga statuskuoja.

Janë të gjithë mundësitë që në vitet në vazhdim, demokracitë ta marrin veten nga kriza e tyre aktuale.Por çdo e dhënë e re, e bën shumë më të vështirë mohimin e ekzistencës së një krize të tillë./Përshtati në shqip CNA.al

 

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Problemi kryesor i zgjerimit: Partneriteti i BE-së me elitat e korruptuara në Ballkan

Publikuar

-

Nga

Nga Toby Vogel & Kurt Bassuener ”Eu Observer”

Komisioni Evropian, humbi një mundësi të artë me qasjen e saj të re ndaj zgjerimit të BE-së. Në vend se të analizojë pse po dështon procedura aktuale për pranimin e anëtarëve të rinj, KE është përpjekur të qetësojë kundërshtaren më të zëshme të zgjerimit – Francën – përmes disa ndryshimeve kryesisht kozmetike.

Qasja e re ka të ngjarë të arrijë qëllimin e saj të menjëhershëm, pra që Franca të heqë veton e saj kundër nisjes së bisedimeve të anëtarësimit me Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë. Natali Luaso, ish-Ministre e Evropës në qeverinë fracenze, që tashmë është zëdhënëse e presidentit Emanuel Makron në Parlamentin Evropian, e mirëpriti ngrohtësisht propozimin e paraqitur nga komisioneri i zgjerimit Oliver Varheli, edhe pse paralajmëroi:”Rëndësi ka ajo çfarë ndodh, dhe jo ajo që shkruhet në një copë letër!”.

Por fakt është se qasja e re, nuk arrin të adresojë mangësitë e vetë politikës së zgjerimit, që ka qenë në krizë prej disa kohësh. Megjithë përmbushjen e kushteve të BE-ë për fillimin e bisedimeve të anëtarësimit, Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria u bllokuan nga Franca (e mbështetur edhe nga Holanda dhe Danimarka).

Serbia dhe Mali i Zi, po bisedojnë përkatësisht prej 6 dhe 8 vitesh për anëtarësimin në BE. Dhe negociatat nuk dihet se kur do të përfundojnë, në kushtet kur vërehet një sprapësim i konsiderueshëm në aspektin e sundimit të ligjit dhe praktikave demokratike në Serbi, dhe kur ka shumë pak ndryshime pozitive në Malin e Zi.

Kosova dhe Bosnje Hercegovina, janë vite larg nisjes së bisedimeve të tilla, teksa po përballen me pengesa të mëdha, përpara se të shpresojnë të bëhen pjesë e këtij procesi. Në fakt, disa nga ndryshimet e prezantuara janë të mirëpritura.

Në kontrast me propozimin jo zyrtar të Makron, qasja e re e Komisionit Evropian e vë theksin tek normat demokratike dhe sundimi i ligjit, përpara çështjeve ekonomike. Në dokumentin francez, mungonin fjalët “demokraci”, “korrupsion” dhe “kapje e shtetit”.

Ndërsa projekti francez ishte transaksional në natyrën e tij, dhe i orientuar nga ekonomia, projekti i Komisionit Evropian e njeh potencialin transformues që ka zgjerimi i unionit. Dhe që ky potencial të shfrytëzohet, BE-ja duhet të jetë serioze në përballjen me elitat e korruptuara në vendet kandidate.

Metodologjia e re e miratuar këtë javë, nuk do ta bëjë vetë këtë. Por ajo përmban tregues se KE ka filluar që ta kuptojë këtë, megjithë dështimin e tij për të rishikuar në themel politikën e zgjerimit. Ajo riafirmon përkushtimin e BE-së për të mbështetur kushtëzimin në këtë proces, dhe propozon një mekanizëm që nuk do të lejonte më një pakicë shtetesh anëtare të bllokonin sanksionet kundër vendeve kandidate, që bëjnë hapa pas në raport me detyrimet e tyre.

Për më tepër, roli i zgjeruar i shteteve anëtare mbart si mundësi, ashtu edhe rreziqe. Shtetet anëtare mund të forcojnë mesazhet që vijnë nga Brukseli, dhe potencialisht mund të jenë më të drejtpërdrejtë dhe të hapur në mesazhe sesa vetë Komisioni Evropian.

LEXO EDHE:  Qytetarët “masakrojnë” Ramën/ Hipokrit, shqiptarët s’kanë bukë të hanë, jo të festojnë

LEXO EDHE:  Qytetarët “masakrojnë” Ramën/ Reklamon llaç e beton dhe vret njerëzit

Ndërsa këta elementë pozitivë janë të mirëseardhur, ata janë jashtëzakonisht të papërshtatshëm.

Qasja e re është një zgjidhje për një jo-problem:problemi nuk ka qenë kurrë metodologjia por vullneti politik nga ana e shteteve anëtare të BE-së, për t’u përballur me kapjen e shtetit nga elitat që janë sot në pushtet në Ballkan.

Metodologjia e re, i sheh ende qeveritë ballkanike si përfaqësuese dhe të përgjegjshme, në vend se të pranojë se qytetarët janë fokus-grupi ku duhet të bazohet direkt politika e zgjerimit e BE-së, pa filtrin e mediave të kontrolluara nga partite politike, dhe një ekonomi e drejtuar nga patronazhi.

Propozimi i fundit KE, lë disi të kuptohet një zhvendosje të pjesshme drejt një komunikimi më të drejtpërdrejtë të BE-së me qytetarët në vendet kandidate. Por ai është ende larg revolucionit kulturor që do të duhej të ndoshte, kur zyrtarët evropianë t’i njihnin qytetarët e Ballkanit si partnerët e tyre kryesorë.

Kjo do të forconte përpjekjet e Brukselit, për t’i detyruar qeveritë e rajonit të zbatojnë angazhimet e tyre. Metodologjia e re, nuk arrin të reflektojë mbi rolin kundërproduktiv dhe të dëmshëm që kanë fondet e BE-së, në forcimin e ekonomive rajonale të kapura nga partitë politike.

Së fundmi, edhe pse është e qartë se ekziston një interes për të mbajtur Malin e Zi dhe Serbinë në pararojë të procesit, dhe për të ftuar me vonesë Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë për çeljen e negociatave, statusi i Bosnje-Hercegovinës dhe Kosovës nuk mund të injorohet, dhe as nuk mund të lejohet që këto të fundit të shndërrohen në geto.

Natyra e luftërave, i ka sakatuar tashmë këto vende. Kërcënimet më të mëdha janë tashmë rënia e madhe demografike, teksa qytetarët kanë vendosur të emigrojnë në BE, nëse BE nuk do të shkojë tek ata. Ndërkohë, propozimi i fundit i Komisionit Evropian, nuk arrin të adresojë problemet kryesore të politikës së zgjerimit:partneriteti me elitat e korruptuara të Ballkanit, mungesa e vullnetit për të përdorur mjetet ekzistuese, dhe potenciali përçarës i shteteve anëtare jo-liberale të BE-së, si Hungaria dhe Polonia./Përshtatur nga CNA.al

 

LEXO TE PLOTE

Blog

Pse gratë e kërkojnë zakonisht më shpesh divorcin sesa burrat?

Publikuar

-

Nga

Stereotipet tradicionale gjinore, thonë se gratë janë ato që mezi presin të martohen. Por sipas të dhënave, ekziston edhe një element tjetër befasues i martesës, ku gratë janë sërish më të paduruara për ta kryer:divorci. Po, studime të shumta kanë vërtetuar se gratë i fillojnë të parat dhe më shpesh se burrat procedurat e divorcit.

Sipas një studimi të vitit 2015 nga Shoqata Sociologjike Amerikane (ASA), gratë janë ato që marrin nismën të ndahen në thuajse 70 për qind të divorceve. Ideja se gratë janë të parat që kërkojnë të stabilizojnë jetën e tyre duke u martuar, dhe të paray që këkojnë ndarjen, mund të duket paradoksale për shumë njerëz. Por terapistët e martesave, psikologët apo avokatët që merren me divorcet, japin 3 arsye kryesore për këtë dukuri:

Gratë, kanë më shumë të ngjarë të ndjehen sikur martesa po e dëmton karrierën e tyre

Sot gratë janë më të angazhuara në punë jashtë shtëpisë sesa kurrë më parë. Të dhënat e dhjetorit 2019 nga Byroja e Statistikave të Punës në SHBA, zbulojnë se gratë tani përbëjnë pak më shumë se gjysmën e fuqisë punëtore amerikane. Por kjo nuk do të thotë, se ato kanë lënë pas dore punët e tyre në shtëpi.
“Mendoj se martesa si institucion, ka qenë paksa e ngadaltë në përshtatjen ndaj prirjes për barazi gjinore. Gratë marrin ende mbiemrat e burrave të tyre, dhe ndonjëherë vihen nën presion për ta bërë këtë gjë. Burrat presin akoma, që gratë e tyre të bëjnë pjesën më të madhe të punëve të shtëpisë, dhe të kujdesen më shumë se ata për fëmijët”- thotë Majkëll Rozenfeld, profesor i sociologjisë në Universitetin e Stanfordit, njëherazi autori i studimit nga Shoqata Sociologjike Amerikane.
Hulumtimi ka treguar se gratë bëjnë ende më shumë punë shtëpiake sesa burrat, edhe nëse të dyja palët punojnë me kohë të plotë. Për shembull, një raport i vitit 2019 nga Byroja e Statistikave të Punës në SHBA zbuloi se 49 përqind e grave bënin përditë punë shtëpie, kundrejt vetëm 20 përqind të burrave, edhe nëse që të dy ishin të punësuar.
Kjo tregon që ka ende mungesë të barazisë në lidhje me punët shtepiake, brenda familjes së zakonshme amerikane. Dhe ky është një hendek, që mund ta bëjë martesën të duket më pak e dobishme, për një grua të orientuar nga karriera.

Gratë kanë prirjen të kujdesen më shumë, mbi aspektet më emocionale në një martesë

LEXO EDHE:  Foto-Qytetarët “i nxjerrin bojën” Ramës/ Dil e shiko realitetin, por kujdes se thyen qafën

LEXO EDHE:  Qytetarët “masakrojnë” Ramën/ Reklamon llaç e beton dhe vret njerëzit

Një nga problemet më serioze me të cilat përballen çiftet e martuara, është mungesa e
një komunikimi të shëndetshëm, dhe shpesh kjo gjë nga rrjedh nga një çekuilibër tjetër. Tradicionalisht, burrat nuk mësohen që në fëmijëri se si t’i përpunojnë apo komunikojnë
të tjerëve emocionet e tyre.
Kjo do të thotë, se gratë kanë prirjen që të merren me shumë me çështjet emocionale të martesës. “Shumë burra mbështeten tek gratë e tyre, si ofrueset e vetme të mbështetjes emocionale, ndërsa gratë marrin mbështetje emocionale nga njerëz të ndryshëm. Kjo mund t’i bëjë burrat më hezitues për të braktisur burimin e tyre të vetëm të mbështetjes”- thotë psikologia Trisha
Volanin.
“Gratë janë më të hapura për t’u komunikuar miqve emocionet e tyre, ndërsa burrat duket se e kanë të vështirë që të hapen plotësisht me bashkëmoshatarët e tjerë mbi problemet e tyre të brendshme, dhe për këtë arsye ka më shumë të ngjarë që ata të jenë të interesuar në mbetjen e gjërave ashtu siç janë”- shton ajo.

Sot gratë kanë më pak të ngjarë të tolerojnë “sjelljen e keqe”

Jo shumë kohë më parë, gratë mendonin se duhet të toleronin shumëçka në sjelljen e bashkëshortit, në këmbim të sigurisë financiare. Po sot? Jo dhe aq. “Gruaja e sotme moderne,
ka më pak të ngjarë të tolerojë tradhëtinë”- thotë Dori Shvarc, një ndërmjetëse dhe trajnuese në “divorcharmony.com” . “Pasi mbaron periudha e muajit mjaltit, disa burra ndryshojnë në drastikisht sjelljen e tyre, nga romantikë ata bëhen kontrollues dhe abuzues emocionalë. Mjerisht kjo gjë ndodh në shumë martesa, por gratë nuk duan të tolerojnë më në këtë aspekt”- thekson ajo.

Sot gratë kanë më pak të ngjarë të tolerojnë “sjelljen e keqe”

Jo shumë kohë më parë, gratë mendonin se duhet të toleronin shumëçka në sjelljen e bashkëshortit, në këmbim të sigurisë financiare. Po sot? Jo dhe aq. “Gruaja e sotme moderne,

ka më pak të ngjarë të tolerojë tradhëtinë”- thotë Dori Shvarc, një ndërmjetëse dhe trajnuese në “divorcharmony.com” . “Pasi mbaron periudha e muajit mjaltit, disa burra ndryshojnë në drastikisht sjelljen e tyre, nga romantikë ata bëhen kontrollues dhe abuzues emocionalë. Mjerisht kjo gjë ndodh në shumë martesa, por gratë nuk duan të tolerojnë më në këtë aspekt”- thekson ajo./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Si mund të parandalohet “vdekja” e lumenjve të botës

Publikuar

-

Nga

Nga Brahma Chellaney “Project Syndicate”

Nga Tigri tek Indi, nga Jance tek Nili, lumenjtë kanë qenë jetikë për shfaqjen e qytetërimit njerëzor. Mijëra vjet më vonë, qindra miliona njerëz ende varen nga lumenjtë për të shuar etjen, për të kultivuar produktet e tyre bujqësore, dhe për të siguruar jetesën.

E megjithatë ne po i shkatërrojmë me shpejtësi sistemet e lumenjve të planetit, diçka që do të këtë pasoja serioze për ekonomitë, shoqëritë dhe madje mbijetesën tonë. Kina është shembulli tipik në këtë drejtim. Mania e saj për ndërtimin e qindra digave, dhe shfrytëzimin e tepruar të lumenjve, është duke e shkatërruar mjedisin, pyjet, varfëruar biodiversitetin dhe pakësuar ndjeshëm burimet ujore në Azi.

Regjistrimi i parë i burimeve ujore në Kinë në vitin 2013, tregoi se numri i lumenjve – duke mos përfshirë përrenjtë e vegjël – kishte rënë me më shumë se gjysmën gjatë 6 dekadave të fundit, pra janë humbur mbi 27.000 lumenj. Që atëhere, situata vetëm sa është përkeqësuar.
Lumi Mekong po shkon në niveli më të ulët historik, për shkak të një numri të madh mega-digash të ndërtuara nga Kina pranë kufirit në Rrafshnaltën e Tibetit. Kina mund të jetë ndërtuesja më e madhe e digave në botë, por jo e vetmja. Vende të tjera, nga Azia në Amerikën Latine, po i shfrytrëzojnë lumenjtë për prodhimin e energjisë elektrike.

Devijimi i ujit për ujitje në bujqësi, është gjithashtu një burim kryesor i shterrimit të lumenjve. Në fakt, prodhimi bujqësor dhe ai blegtoral ,thith gati treçerekun e e burimeve të ujërave të ëmbla në botë, ndërsa krijon ndotje që bashkë me mbeturinat industriale dhe shkarkimet e ujërave të zeza, i ndotin edhe më shumë ato burime.

Në total, gati dy të tretat e lumenjve më të gjatë në botë, e kanë modifikuar rrjedhën e tyre, dhe disa prej më të gjatëve në botë – përfshirë Nilin dhe Rio Granden – cilësohen tashmë si të rrezikuar. Nga 21 lumenj më të gjatë se 1.000 kilometra, që rrjedhin ende pa pengesa nga burimet e tyre malore drejt detit, shumica ndodhen në rajone të largëta të Arktikut, dhe në pellgjet e Amazonës dhe Kongos, ku zhvillimi i hidrocentraleve nuk është ende ekonomikisht
me leverdi.

Këto prirje i pakësojnë burimet ujore, shkatërrojnë ekosistemet, dhe kërcënojnë shëndetin e njeriut. Për shembull, devijimet e mëdha në rrjedhën e sipërme të lumenjve, i kanë shndërruar
në këneta të kripura deltat e lumit Kolorado në SHBA dhe lumit Ind në Indi.
Në periudha që kanë reshje nën mesataren, një numër lumenjsh po thahen përpara se të arrijnë në oqean. Madje edhe kur mbërrijnë, ato depozitojnë më pak lëndë ushqyese dhe minerale, të cilat janë jetike për jetën e specieve detare. Në nivel global, që nga mesi i viteve 1970, ekosistemet ujore kanë humbur gjysmën e biodiversitetit të tyre.

LEXO EDHE:  Mosbindja civile/ PD: Qytetarët “derdhen” drejt rrugëve

LEXO EDHE:  Foto-Qytetarët “i nxjerrin bojën” Ramës/ Dil e shiko realitetin, por kujdes se thyen qafën

Një studim i kohëve të fundit i OKB, paralajmëron se deri në 1 milion lloje kafshësh dhe bimësh kërcënohen të zhduken brenda disa dekadash. Edhe njerëzit vështirë se janë të përjashtuar nga pasojat shëndetësore të shkatërrimit të lumenjve. Në Azinë Qendrore, deti Aral ka tharë gjithçka, në më pak se 40 vjet, për shkak të planit të dikurshëm të Bashkimit Sovjetik për të kultivuar pambuk në atë zonë.
Sot, ai pak ujë i përzier me kripëra dhe mbetje kimike bujqësore, than jo vetëm të mbjellat, por po i sëmur banorët e zonës me gjithçka, nga sëmundja e veshkave e deri tek kanceri. Lumenjtë me rrjedhë natyrale, luajnë një rol jetik në moderimin e efekteve të ndryshimit të klimës.

Pasi ato transportojnë në oqean materiale organike të kalbëzuara dhe copa të vogla shkëmbinjsh.
Ky proces tërheq rreth çdo vit 200 milionë tonë karbon. Prandaj, kauza e mbrojtjes së lumenjve tanë nuk mund të ishte më e fortë se sa kaq. Por ndërsa udhëheqësit botërorë shprehen shpesh të gatshëm të marrin masa për mbrojtjen e lumenjve, retorika e tyre përkthehet rrallë në veprime konkrete.

Përkundrazi, në disa vende rregulloret ekzistuese po anulohen. Në Shtetet e Bashkuara, thuajse gjysma e lumenjve dhe përrenjve, konsiderohen të rrezikuar. Por tetorin e vitit të kaluar, administrata Donald Trump shfuqizoi ligjin mbi “Ujërat e SHBA”, që synonte të kufizonte ndotjen e ujërave të ëmbël.
Ajo e zëvendësoi ligjin me një version shumë më të dobët, të quajtur “Rregullorja e Mbrojtjes së Ujërave të Lundrueshëm”. Po kështu në Brazil, presidenti Xhair Bolsonaro ka anuluar disa rregullore mjedisore, në emër të rritjes ekonomike.

Ndër viktimat është lumi Amazona, më i madhi në botë për sa i përket shkarkimit në det, dhe që transporton më shumë ujë sesa 10 lumenjtë që vijnë pas tij të marrë së bashku. Një mënyrë për të mbrojtur sistemet relativisht të padëmtuara të lumenjve – si Amuri, Kongo dhe Saluin- do të ishte zgjerimi i Konventës së Trashëgimisë Botërore të vitit 1972 , dhe futja e tyre në atë listë, së bashku me sitet e trashëgimisë botërore të UNESCO-s.

Ndërkohë, sa i përket lumenjve që tashmë janë dëmtuar, duhet të merren masa për rehabilitimin e tyre. Kjo përfshin rimbushjen artificiale të lumenjve; pastrimin nga ndotja; prishjen e digave të tepërta ose joproduktive; dhe zbatimin e ligjeve për mbrojtjen e ekosistemit të ujërave të ëmbla. Lumenjtë e gjithë botës, gjenden nën një presion të paparë nga ndotja, dëmtimi dhe devijimi. Ata mund t’i shpëtojë vetëm bashkëpunimi ndërkombëtar. Por ne duhet të njohim së pari pasojat e rënda nga të mosbërit asgjë./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE