Connect with Us

Sulmet me raketa vetëm fillimi/ Ja si ka gjasa të kundërpërgjigjet më tej Irani

Blog

Sulmet me raketa vetëm fillimi/ Ja si ka gjasa të kundërpërgjigjet më tej Irani

Publikuar

-

Nga Micah Halpern “Newsmax”

Vrasja e kreut iranian të Forcës Kuds, gjeneral Kasëm Sulejmani, vazhdon të jetë lajmi kryesor. Politikanët, analistët, dhe cilido që ka një mendim mbi këtë çështje, janë duke folur nëse vrasja ishte e drejtë apo e gabuar, dhe nëse do të ishte një veprim i mençur apo një sjellje e pamatur nga ana e SHBA-së, në rast se situata do të përshkallëzohet në një luftë gjithëpërfshirëse.

Në fakt, ekzistojnë më shumë teori mbi pasojat e vrasjes së Sulejmanit, sesa variante të mënyrës së shqiptimit të emrit të tij. Izraeli dhe izraelitët, janë të shqetësuar me të drejtë. Ata janë një objektiv i përshtatshëm për Iranin. Jo thjesht sepse shteti hebre, është simboli më i madh i jetës jo-arabe, jo-islamike, dhe perëndimore në rajon.

Por edhe për shkak se veprimet kundër Izraelit, janë mjeti më unifikues se çdo gjë vend tjetër në mbarë Lindjen e Mesme. Dhe një sulm kundër Izraelit, është një sulm ndaj SHBA-së. Analiza ime, është se Irani do të kundërpërgjigjet në nivele të ndryshme, dhe kohë pas kohe.

Reagimi i tyre, nisi me 20 raketat e lëshuara kundër bazave irakiane, që strehojnë forcat amerikane. Por përpara se të bënte këtë lëvizje, Irani i paralajmëroi irakianët për qëllimin e tyre. Dhe ky sulm ishte vetëm fillimi. Me kalimin e kohës, Irani do të joshet të përdorë forcat e veta të armatosura.

Një luftë frontale në shkallë të plotë mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara, është shumë e dyshimtë nëse do të ndodhë. Edhe një sulm frontal i Iranit ndaj Izraelit apo bazave amerikane, nuk ka shumë gjasa. Teherani do të përdorë milicitë e tij të shumta dhe të devotshme, për të sulmuar interesat e SHBA në rajon.

Irani nuk do të angazhohet drejtpërsëdrejti në asnjë konfrontim ushtarak, as me Shtetet e Bashkuara dhe as me Izraelin. Udhëheqja iraniane do të ndjekë këtë rrugë, jo vetëm sepse është e më dobishme për të, dhe e shmang nga përgjegjësia direkte. Por edhe sepse është një mënyrë për të nderuar kujtimin e gjeneralit të tyre Kasëm Sulejmani.

Trajnimi dhe përdorimi i milicive, ishte roli i vërtetë i Sulejmanit. Ai ishte ngarkuar me detyrën e planifikimit dhe zbatimit të misioneve jashtë Iranit, duke përdorur micilitë e ngritura në vende të ndryshme të rajonit, për të goditur armiqtë e interesave iraniane.

Përgjigja më e mundshme e Iranit, do të bazohet tek sulmet e Hezbollahut dhe nga milicitë pro-iraniane në Siri dhe Irak. Këto sulme, do të zhvillohen me ndihmën e këshilltarëve dhe ushtarakëve iraniane. Gjurmët e tyre do të jenë në të gjitha sulmet, bota do ta dijë se kush i ka kryer ato sulme, por sërish Teherani do të kenë një lloj mohueshmërie të besueshme.

Izraeli nuk do të harrohet plotësisht. Ai ka të ngjarë të jetë shenjëstra e radhës e sulmit me raketa, dhe ndoshta me avionë nga përtej kufirit të tij verior, por jo nga Gaza. Dhe kjo sepse Hamasi është i padisiplinuar. Gaza është sot një “fuçi baruti”, të cilën nuk është në gjendje ta kontrollojë as Irani.
Llogaritja më e rëndësishme përballë micilive, është se cila prej tyre do të ndërmarrë sulmin më masiv.

Në çdo rast, sulmet e tyre nuk mund të jetë aq të mëdha, sa të nxisin Izraelin apo Shtetet e Bashkuara të reagojnë me një forcë edhe më të madhe. Reagimi i Izraelit, do të bazohet në vlerësimin e dëmit.
Nëse raketat bien në zona të caktuara, duke mos shkaktuar dëme të konsiderueshme, tensionet e përshkallëzuara do të zvogëlohen, dhe do të shndërrohen në tensione normale. Sidoqoftë, nëse ka ndonjë dëmtim real – sidomos humbje në jetësh njerëzore – Izraeli do të detyrohet të përgjigjet duke ngritur kësisoj tensionet. Edhe Shtetet e Bashkuara, do të bëjnë ndoshta të njëjtën llogari, për të vendosur në lidhje me llojin e kundërpërgjigjes së tyre. Kjo është edhe retorika, që ka përdorur presidenti Donald Trump.

Viktima e vetme nga kthesa e fundit e ngjarjeve në lojën politike, diplomatike dhe ushtarake të luftës midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, nuk është askush tjetër përveç vetë gjeneral Kasëm Sulejmanit. Ai mendonte se ishte i paprekshëm, dhe gaboi. Udhëheqja iraniane është shumë e vetëdijshme për atë që po bën, si po e bën, dhe pse po e bën.

Kjo është arsyeja pse unë jam i sigurt, që do të ndodhin edhe shumë gjëra të tjera. E përsëris, nuk do të ketë një goditje të drejtpërdrejtë. Përgjigjet e radhës të Iranit, do të jenë në stilin e Sulejmanit. Iranianët do të përdorin micilitë e mbështetura prej tyre në rajon, për të sulmuar interesat e SHBA-së, dhe interesat e tjera perëndimore, që janë të gërshetuara në Lindjen e Mesme. Për Iranin, ata janë që të gjithë të pafe, dhe pushtues të tokës muslimane. Suleimani ka vdekur, por regjimi iranian mbetet në këmbë. Dhe iranianët e kanë një plan.

LEXO EDHE:  Pse Kina po heziton të dërgojë tanket, për të shtypur protestat në Hong Kong

Nëntë herët, kur bota ka qenë realisht shumë pranë Luftës së Tretë Botërore

Termi Luftë e Tretë Botërore, që në fakt do të ishte një lufte bërthamore me pasoja fatale për gjithë planetin, rikthehet në modë sa herë që në arenën ndërkombëtare ka përplasje mes aktorëve të rëndësishëm rajonalë dhe botërore. Përplasjet dhe tensionet e larta kohët e fundit, mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, kanë shtyrë shumë analistë dhe jo vetëm, t’i bien këmbanës së alarmit mbi mundësinë e një lufte të re botërore.
Për shumë arsye, dhe mbi të gjitha për shkak të pasojave katasrofike që do kishte përdorimi i armëve bërthamore për të ardhmen e njerëzimit, edhe liderët me të çmendur autoritarë janë përpjekur gjithnjë ta shmangin një skenar të tillë.
Por pas Luftës së Dytë Botërore, bota ka qenë disa herë pranë, ku më shumë e ku më pak, nisjes së Luftës së Tretë Bërthamore, sidomos mes 2 superfuqive, SHBA-së nga njëra anë dhe Bashkimit Sovjetik nga ana tjetër. Ja cilat janë momentet më delikate:

Lufta e Koresë:25 Qershor 1950 – 27 Korrik 1953

Kjo ishte një luftë mes dy koalicioneve, që luftuan për kontrollin e Gadishullin Korean: koalicionit komunist me Korenë e Veriut, Kinën dhe Bashkimin Sovjetik, dhe koalicionin kapitalist, përfshirë Korenë e Jugut, SHBA-në dhe trupat paqeruajtëse të OKB-së. Shumëkush besoi në atë kohë, se ky konflikt do të përshkallëzohej në një luftë në shkallë të plotë midis SHBA-së, Bashkimit Sovjetik dhe Kinës.

Kriza e Berlinit:4 qershor -9 nëntor 1961

Arsyeja e përplasjes mes SHBA-së dhe Bashkimit Sovjetik, lidhej me statusin e kryeqytetit të pushtuar gjerman, Berlinit, dhe vetë Gjermanisë pas Luftës së Dytë Botërore. Kriza nisi kur Moska vendosi një ultimatum, duke kërkuar tërheqjen e të gjitha forcave të armatosura nga Berlini, përfshirë ato perëndimore në Berlinin Perëndimor. Ajo përfundoi paqësisht më 28 tetor pas një mirëkuptimi mes palëve, për të tërhequr tanket dhe ulur tensionet.

Kriza e Raketve Kubane:15-28 tetor 1962

Thelbi i konfliktit, ishin raketat bërthamore sovjetike, që u vendosën fshehurazi në ishullin e Kubës komuniste. Pika kulmore e asaj krize, ishte momenti kur një helikopter i marinës amerikane fluturon mbi një nëndetëse sovjetike B-59, që u detyrua nga marina amerikane të dilte në sipërfaqe pranë brigjeve të Kubës.
Kjo e fundit kishte një torpedo bërthamore në bord, dhe oficerëve që mbanin çelësat e saj iu kërkua ta përdorin atë. Vetëm një mosmarrëveshje brenda komandës sovjetike, e pengoi nëndetësen të sulmonte flotën amerikane aty pranë, një akt që mund të kishte çuar në një Luftë të Tretë Botërore. Heroi në atë rast ishte ushtaraku rus Vasili Arkipov.

Konfliktet kufitare Kinë-Bashkimi Sovjetik, 1969

Konflikti sino-sovjetik, ishe një konflikt kufitar 7-mujor i padeklaruar, në kulmin e mosmarrëveshjeve ideologjike ms 2 vendeve në vitin 1969. Përplasja më serioze ndodhi në mars 1969 në afërsi të ishullit Zhenbao në lumin Usuri pranë Mançurisë. Konflikti mbaroi fatmirësisht me armëpushim, me rikthimin e statuskuosë, midis 2 vendeve të pajisura me armë bërthamore.

Lufta Indi-Pakistan e vitit 1971

Ajo ndodhi gjatë luftës çlirimtare në Pakistanin Lindor. Bashkimi Sovjetik mbështetëti pakistanezët e lindjes dhe ushtrinë indiane kundër Pakistanit. Ndërkohë Shtetet e Bashkuara qëndruan në krah të Pakistanit duke e mbështetur atë moralisht, politikisht, ushtarakisht dhe ekonomikisht.

Tensionet mes superfuqive gjatë Luftës së Yom Kippur:6-25 tetor 1973

Lufta e Yom Kippur, nisi me fitoren e ushtrive arabe. Izraeli kundërveproi me sukses. Në këtë kohë u rritën shumë tensionet u rritën midis SHBA-së që mbështeti Izraelin, dhe Bashkimit Sovjetik që u rreshtua me shtetet arabe. Në një rast, forcat detare amerikane dhe sovjetike për pak sa nuk qëlluan mbi njëra-tjetrën.

Gabim i kompjuterit NORAD më 9 nëntor 1979

Shtetet e Bashkuara, u përgatitën për një hakmarrje emergjente, pasi kompjuteri NORAD pa indikacione në ekran, se kishte nisur një sulm sovjetik në shkallë të gjerë. Nuk pati asnjë përpjekje për të përdorin “telefonin e kuq”, për të sqaruar situatën. Fatmirësisht sistemet e radarëve konfirmuan, se nuk kishte ndodhur asnjë lëshim raketash, dhe se NORAD kishte habuar.

Incidenti i 26 shtatorit 1983

Një alarm i rremë, ndodhi në sistemin sovjetik të paralajmërimit të hershëm bërthamor. Ai sinjalizonte në mënyrë të rreme lëshimin e raketave bërthamore amerikane. Sulmi hakmarrës u parandalua nga Stanislav Petrov, oficer i Forcave Sovjetike të Mbrojtjes Ajrore, që e kuptoi në kohë se sistemi ishte duke funksionuar në një mënyrë të gabuar.

Incidenti i raketave norvegjeze:25 janar 1995

Ky incident ndodhi kur stacuioni rus Olenegorsk i paralajmërimit të hershëm, ngatërroi në radar nga raketën kërkimore norvgjeze “Black Brant XII”, me raketën balistike amerikane “Trident SLBM”. Në kundërpërgjigje presidenti rus Boris Jelcin, bëri gati çantën e lëshimit të armëve bërthamore. Fatmirësisht komanda e lartë ruse, arriti të kuptojë në kohë se nuk po hynte në hapësirën ajrore ruse, duke anuluar menjëherë planet për sulmin hakmarrës./Përshtatur nga CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Krokodilë si kafshë shtëpiake/ Çfarë nuk dini mbi presidentët amerikanë

Publikuar

-

Nga

Xhorxh Uashingtoni ishte një flokëkuq

Xhorxh Uashingtoni, njihet botërisht nga imazhi i tij në karmonedhën e dollarit. Në fakt, ato që duken si flokë të bardhë, janë paruket që ai mbante në atë kohë, dhe që ishin për kohën një modë dominuese. Flokët e tij origjinale ishin të kuqe.

Xhon Adams ishte presidenti i parë që jetoi në Shtëpinë e Bardhë

Ai ishte presidenti i dytë në historinë e Amerikës, por i pari banor i Shtëpisë së Bardhë. Ai u transferua aty më 1 nëntor 1800, në vitin e fundit të mandatit të tij të parë dhe të vetëm. Më herët, jetoi në “Shtëpinë e Presidentit”, një godinë 3-katëshe prej tulle në qytetin e Filadelfias.

Tre presidentë kanë vdekur më 4 korrik, Ditën e Pavarësisë

Në festën më të madhe kombëtare të SHBA-së kanë vdekur presidentët Xhon Adams, Tomas Xheferson dhe Xhejms Monro. Madje Adams dhe Xheferson vdiqën në të njëjtën ditë:4 korrik 1826. Monro vdiq 5 vjet më vonë, më 4 korrik 1831.

Xhon Kuinsi Adams, mbante në vaskën e banjos një krokodil si kafshë shtëpiake.

Edhe pse ka disa dyshime mbi vërtetësinë e kësaj historie, supozohet se krokodili ishte një dhuratë e veçantë nga ana e gjeneralit të famshëm francez për ndihmën që u dha kolonive amerikane gjatë Luftës Revolucionare, Markezi dë Lafajet.

Martin van Buren, ishte i vetmi president që mësoi anglishten si gjuhë të dytë

Presidenti i tetë, Martin van Buren, ishte presidenti i parë që lindi dhe u rrit plotësisht si një qytetar amerikan. Ai lindi në komunitetin holandez të Kinderhuk në Nju Jork, dhe gjuha e tij e parë ishte holandishtja. Kjo e bën presidentin e vetëm amerikan, që e fliste anglisht si gjuhën e tij të dytë.

Uilliam Herrison, mbajti fjalimin më të gjatë gjatë inaugurimit në detyrë, por pati presidencën më të shkurtër.

Më 4 mars 1841, Herrison mbajti atë që hyri në histori si fjalimi më i gjatë i një presidenti amerikan në ceremoninë e inaugurimit. Plot 8.445 fjalë, dhe gati 2 dy orë për t’u lexuar. Mjerisht, vetëm 32 ditë më vonë ai vdiq nga pneumonia, pasojë e një ftohjej që e mori pikërisht gjatë fjalimit të tij maratonë.

Xhon Tajler pati 15 fëmijë, më shumë se çdo president tjetër

Tajler pati 8 fëmijë me gruan e tij të parë, Leticia Kristian, që vdiq nga një goditje në tru në vitin 1842, gjatë mandatit të tij parë dhe të vetëm. Dy vjet më vonë, ai u martua me Xhulia Gardiner, me të cilën pati edhe 7 fëmijë të tjerë.

LEXO EDHE:  U vetëflijua pas pushtimit sovjetik/ Kush ishte i riu çek Jan Palah, që frymëzoi rininë kundër komunizmit

LEXO EDHE:  Investigimi/ Ja si Vladimir Putin tentoi të vërë nën kontroll politikën italiane

Xhejms Bukanan, ishte presidenti i vetëm beqar i SHBA-së

Presidenti i 15-të i Amerikës, ishte beqari i vetëm që ka jetuar në Shtëpinë e Bardhë. Ndërkohë disa historianë, spekulojnë se ai kishte një lidhje intime me politikanin Uilliam King.

Abraham Linkolni e rriti mjekrën, bazuar në këshillën e një vajze 11-vjeçare

Kur nisi fushatën për president, Linkolni ishte i rruar. Por në tetorin e vitit 1860, ai mori një letër nga 11-vjeçarja Grejs Bedel. “Nëse do të mbani mjekër, unë do të përpiqem t’i bind vëllezërit e mi që të votojnë për ju. Do të dukeni shumë më mirë, pasi fytyra juaj është shumë imcake”- shkruante vajza. Një muaj më vonë, Linkolni nisi të shfaqet në publik me mjekër.

Gjenerali me pesë yje Duajt Ajzenhauer, nuk mori mori pjesë në asnjë luftim në fushën e betejës

Ajzenhauer u bë president kryesisht për shkak të karrierës së tij të dalluar ushtarake. Ai shërbeu 35 vjet në ushtrinë amerikane, dhe në të dyja luftërat botërore. Gjatë Luftës së Dytrë Botërore ai u emërua Komandant Suprem i Forcave Aleate, dhe drejtoi Operacionin Overlord për çlirimin e Evropës në qershorin e vitit 1944. Por në asnjë rast, ai nuk pati një përvojë reale në fushën e betejës.

Para vrasjes, Xhon Kenedi ishte 5 herë shumë pranë vdekjes

Të gjithë e dinë se Kenedi u vra në Dallas më 22 nëntor 1963. Por vdekjen e ka pasur pranë edhe 5 herë të tjera. Në moshën 2-vjeçare, për pak sa nuk vdiq nga ethet e kuqe. Gjatë luftës së Dytë Botërore, po lundronte me njësinë e tij ushtarak në Paqësor, kur japonezët e bombaduan anijen. Ai u detyrua të notonte për 4 orë, deri në ishullin më të afërt.
Katër vjet më vonë, Kennedy u shtrua në spital me sëmundjen e Adison. Sëmundja iu përsërit disa vite më vonë, kur gati vdiq. Ndërkohë në vitin 1954, pësoi një infeksion të traktit urinar pas një operacioni. Gjatë dy përvojave të fundit, Kenedi përfundoi për disa orë në gjendje kome./Përshatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

A është një lider i lindur, fëmija më i madh i familjes?

Publikuar

-

Nga

Të gjithë e dinë se fëmijët e parëlindur janë udhëheqës natyralë, të dytët janë rebelë, dhe më të vegjlit janë të llastuar me besim të tepruar tek vetja. Të paktën, kjo është ajo që na kanë mësuar. Por a ka ndonjë gjë të vërtetë në këtë thënie?

Në vitet 1930, psikoterapisti austriak Alfred Adler, ishte i pari që studioi rendin e lindjes së fëmijëve dhe efektin e tij në personalitetin e njeriut. Ai besonte se “çdo vështirësi në zhvillimin e fëmijës, shkaktohej nga rivaliteti dhe mungesa e bashkëpunimit në familje”.

Sipas Adlerit, një fëmijë i vetëm s’ka nevojë të garojë asnjëherë për vëmendjen e prindërve të tij, dhe nuk “zëvendësohet” kurrë nga motrat apo vëllezërit e tjerë. Ngjashëm, fëmija më i madh merr pjesën më të madhe të vëmendjes së prindërve, dhe ka të ngjarë të ndihet përgjegjës për kujdesin ndaj vëllezërve dhe motrave më të vegjël, gjë që reflektohet tek përsosmëria, puna e palodhur dhe vetëdija e tyre.
Edhe fëmijët e lindur të dytët, garojnë vazhdimisht me motrën apo vëllain e tyre më të madh për vëmendje. Fëmijët midis të mëdhënjve dhe më të vegjëlve ndodhen midis, të cilët shpesh mund t’i lënë jashtë vëmëndjes së tyre. Për pasojë, këta fëmijë mund të zemërohen me lehtësi dhe të jenë më të ndjeshëm ndaj kritikave.

Fëmija më i vogël, është shpesh më i mërzituri në familje. Ai varet nga familja më shumë se sa të tjerët. Shtimi i një fëmije në familje, ka një ndikim në mënyrën e funksionimit të një familje. Por Adler sugjeron se këtu luajnë një rol edhe faktorë të tjerë si madhësia e familjes, shëndeti, mosha, kultura apo gjinia e fëmijës.
Ndërkohë sipas një studimi të fundit suedez, të parëlindurit kanë tipare më të favorshme të personalitetit, përfshirë hapjen ndaj përvojave të reja, vetëdijësimin, të qënit miqësorë dhe të pasurit e një stabilitetit më të madh emocional, sesa vëllezërit e tyre të lindur më vonë.
Për pasojë, ata kanë më shumë të ngjarë të bëhen drejtues dhe menaxherë të rëndësishëm, ndërsa fëmijët e lindur më vonë, që i kanë qejf rreziqet, përfundojnë shpesh të vetëpunësuar. Të parëlindurit, kanë tendencën të zotërojnë tipare psikologjike që kanë lidhje me udhëheqjen, si përgjegjshmërinë, krijimtarinë, bindjen dhe dominimin.

Ata kanë ndërkohë më shumë të ngjarë të kenë aftësi akademike, dhe nivele më të larta të inteligjencës, sesa vëllezërit dhe motrat e tyre më të vegjël. Janë këto cilësi, që besohet se i bëjnë të parëlindurit më të suksesshëm. Kjo gjë shpjegohet në dy 2 mënyra.
Nga këndvështrimi evolucionar, prindërit favorizojnë dhe investojnë shumë (për strehim dhe ushqim) tek i parëlinduri i tyre, për të rritur shanset e tyre të mbijetesës dhe riprodhimit. Por kjo vjen me një kosto, pasi prindi tani nuk është në gjendje të investojë të njëjtën sasi burimesh tek pasardhësit e lindur më vonë.

LEXO EDHE:  U vetëflijua pas pushtimit sovjetik/ Kush ishte i riu çek Jan Palah, që frymëzoi rininë kundër komunizmit

LEXO EDHE:  Troja e lashtë, një qytet real apo thjesht një legjendë?

Vëllezërit më të vegjël, duhet të garojnë për këto burime të kufizuara, por edhe për vëmendjen e reduktuar prindërore. Kështu, është vënë re se prindërit kalojnë më pak kohë duke ndihmuar fëmijët e tyre të lindur më vonë në kryerjen e detyrave të shkollës, pikërisht për shkak të mungesës së burimeve rezervë.
Por ndodh shpesh që fëmijët e lindur të fundit, kanë shpesh një trajtim preferencial. Kjo pasi prindërit kanë tashmë mundësinë e fundit për të investuar burimet e tyre. Ata janë gjithashtu të moshuar, dhe kanë prirjen të kenë më shumë para në atë periudhë të jetës së tyre.
Kësisoj, prindërit kanë më shumë të ngjarë të investojnë në edukimin e pasardhësve të tyre të lindur më vonë.

Ndërkohë pritshmëritë e prindërve, mund të shpjegojnë tiparet më të favorshme të personalitetit tek të parëlindurit. Kjo do të thotë se ata priren të jenë më të rreptë me të parëlindurin. Ata e bëjnë këtë, pasi të parëlindurit duhet të jenë modele për vëllezërit dhe
motrat e tyre të lindur më vonë, dhe të mbrojnë vlerat e prindërve./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

A po rritet pushteti ”i butë”, apo bota po bëhet më e mençur?

Publikuar

-

Nga

Nga David Howell “Japan Times”

Më shumë se 30 vjet më parë, nisi të diskutohej i ashtuquajturi dimensioni i butë i
politikave publike dhe çështjeve botërore, përmes një artikull me titull “Politikat e buta ekonomike:Leksione të mençura nga Japonia”.

Disa vjet më vonë, përmes një analize brilante, politologu i Univeristetit të Harvardit Xhozef Ni e zgjeroi konceptin, për ta zbatur atë në çështjet ndërkombëtare, përmes konceptit të “fuqisë së butë”, në menaxhimin e e marrëdhënieve ndërkombëtare dhe ushtrimin e ndikimit, me bindjen
se bashkëpunimi kulturor do të zëvendësonte fuqinë shtrënguese në çështjet botërore.

Koncepti u përhap me shpejtësi, teksa nocionet e vjetra ushtarake si “fuqia është e drejtë”, nisën të duken demode në një botë të ngarkuar me më shumë njohuri, dhe gjithnjë e më shumë të ndërlidhur. Pastaj erdhi menaxhimi i butë, një koncept që u përhap në botën e biznesit.
Dhe sot kemi apelet për udhëheqje “të butë”, dhe për një kombinim delikat të udhëzimeve strategjike me fuqizimin masiv, duke kërkuar një përzierje të përulësisë dhe mençurisë të qeverive kombëtare, që duket se mungon ende në botën e sotme.

Të gjitha këto ide, që sfidojnë mendimin tradicional se si funksionon bota, janë ende në hapat e para. Dhe ato kundërshtohen nga shumë shembuj të dukshëm të një fuqie të ashpër dhe të shëmtuar që dominon, nga brutaliteti i papërshkrueshëm i Shtetit Islamik në Lindjen e Mesme, deri tek tirania dhe padrejtësia që gjallon në shumë vende, apo vrasjet dhe trazirat e dhunshme.
As fuqizimi masiv i lëvijeve populiste, i mundësuar nga teknologjia e re, nuk rezulton gjithmonë të jetë i butë apo veçanërisht tolerant. Një popull i zemëruar, është shpesh larg nga të qenit i butë. Megjithatë, prirja drejt qasjeve më të buta, më tolerante dhe më delikate në të gjitha degët e qeverisjes dhe menaxhimit, si në marrëdhënie, institucione dhe biznese, është qartazi atje dhe
po mbështetet gjerësisht.

Kjo qasje po i tejkalon ndarjet e vjetra politike midis të djathtës dhe të majtës, dhe midis atyre konservatore dhe liberale. Ndoshta vetë termi “i butë” është mashtrues, përdersa ai që propozohet mund të jetë ende një presion real. Për shembull, sanksionet ekonomike mund të përdoren më shumë sesa bombat, por ato mund të shkaktojnë akoma vuajtje të vërteta deri në arritjen e synimeve.
Ndoshta “fuqia e zgjuar” ose “ekonomia e mençur”, janë frazat më të mira për të arritur qëllimet me mjete delikate. Më shumë se 2.000 vjet më parë, gjenerali kinez Sun Tzu dinte gjithçka mbi fuqinë e butë dhe sesi arrihej fitorja pa një përplasje apo konflikt të ashpër.

LEXO EDHE:  U vetëflijua pas pushtimit sovjetik/ Kush ishte i riu çek Jan Palah, që frymëzoi rininë kundër komunizmit

LEXO EDHE:  Cila do jetë gjendja e demokracisë në vitin 2020/ Krizë apo ripërtëritje?

Sot ne spekulojmë për luftë pa viktima njerëzore, beteja përmes dronëve, me ushtri robotike dhe pa pilotë, për përdorimin e marinës dhe forcave ajrore në vijën e parë të frontit. Në fakt, sot është e pashmangshme që ndërsa robotët marrin përsipër punët e rënda – ngritjen e peshave të mëdha, madje edhe luftimet – njerëzit janë të detyruar ta gjejnë veten në role të ndryshme.
Është truri dhe jo muskujt, që do të përdoren gjithnjë e më shumë për të zgjidhur problemet dhe tensionet më serioze në botë. Kjo do të thotë se gjenerata e ardhshme, duhet të pranojë pasigurinë, të tolerojë paradokset, të jetojë me të panjohurën, të zhvillojë aftësi për të bërë
pyetjet e duhura, të sfidojë pohimet “shkencore”.

Ndoshta, roli në rritje i grave në qeverisje thuajse kudo, ofron një qasje “të butë” ndaj çështjeve të vështira botërore. Dhe me testimin e menjëhershëm të pikëpamjeve të secilit person përmes teknologjisë së të dhënave të mëdha, bëhen më të qarta rreziqet dhe disavantazhet e një veprimi “të ashpër” nga udhëheqësit që pretendojnë se “e dine” se cili është vullneti i popullit.
Sido që të shkojnë gjërat, ai në krye duhet tani të përballet me ata në fund, në mënyra që më parë nuk ishin përcaktuar qartazi. Edhe diktatorët dhe autokratët e sotëm, po e mësojnë këtë gjë. Bota është ende një vend i egër, madje shumë i egër për miliona refugjatë që vuajnë, dhe për familjet e shpërngulura dhe pakicat e shtypura.

Ajo ka ende udhëheqës si ai i Koresë së Veriut, Kim Jong Un me raketat e tij qesharake, apo si Kina me avionët e saj luftarakë në ishujt artificialë prej betoni në Detin e Kinës Jugore, për të na kujtuar se disa njerëz mendojnë se tregimi i fuqisë së ashpër, mbetet ende mënyra që garanton fitoren.
Por dalëngadalë po pranohet, se dhuna ka një efekt bumerang, dhe se metodat e buta, dhe jo ato të ashpra dhe konfrontuese, janë sot shansi më i mirë për të stabilizuar shoqëritë. Ndoshta falë hiper-lidhjes mes nesh, transparencës totale dhe inteligjencës artificiale – të gjitha rezultate të epokës së mikroçipit – ka ardhur sërish koha e Sun Tzu./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE