Connect with Us

“Ngrirje në kohë”/ Fotografitë më mahnitëse të 2019

Art

“Ngrirje në kohë”/ Fotografitë më mahnitëse të 2019

Publikuar

-

Duket se viti 2019 ka qenë një vit mjaft kreativ, gjë që është dëshmuar me zbulimet shkencore, kinematografinë, eventet kulturore por edhe sa i përket artit të ngrirjes në kohë, që është fotografia.

Të shkrepura në peisazhin e duhur, në momentin e duhur me fokus detajin e duhur, disa nga fotografitë më të vlerësuara të vitit 2019 kanë aftësinë për të ta sjellë imazhin më bukur se sa të ishte i gjallë.

LEXO EDHE:  22 vjet nga eksodi i madh/ Nënë e bijë kujtojnë fotografinë që bëri xhiron e botës

Bashkangjitur gjenden disa nga fotot më të bukura që janë shkrepur dhe publikuar gjatë vitit 2019 nga njeri cep i botës në tjetrin, nga fotografë profesionistë të revistave të tilla si National Geographic apo fitues të çmimeve ndërkombëtare si Pano Awards etj./CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Art

Intervista-Koronavirusi transformoi botën e artit/ Ermonela Jaho: Më mungon publiku dhe skena

Publikuar

-

Nga

andemia e koronavirusit e transformoi brenda natës botën e artit në gjithë globin. Një nga zhanret që po vuan direkt ndikimin e realitetit të ri, është opera. Një formë arti që i planifikon sezonet me vite përpara tani po mundohet të përballojë sfidën dhe të përshtatet. Kolegia Keida Kostreci bisedoi me një nga yjet e operas botërore, sopranon e famshme shqiptare, Ermonela Jaho, për përvojën e saj personale dhe profesionale në këtë kohë të pasigurt.
Për Ermonela Jahon, çdo gjë u transformua sa hap e mbyll sytë. Një mbrëmje marsi bënte prova në Francë për operan “Adriana Lecouvreur”. Një anullim dhe mori avionin e fundit për në Nju Jork.

Anullimet. e tjera pasuan: Traviata në Montecarlo, Iris në Madrid, Madame Butterfly në Londër, La Boheme në Paris…

Sopranoja me famë botërore thotë se një situatë e tillë tregon sesa i brishtë është profesioni i artistit.

“Ti përpiqesh, përpiqesh, ëndërron, ndoshta në mënyrë edhe pakëz …nuk e di … je në një botë tjetër ku çdo gjë është e bukur mund të them dhe në atë moment çdo gjë mbaron”, thotë ajo.

Është hera e parë për Ermonelën që kalon një kohë kaq të gjatë pa dalë në skenë dhe në fillim e mirëpriti shansin për një pauzë.

“Thashë ‘do kem pakëz pushim’ të paktën ditët e para, ngaqë aktiviteti im është kaq intensiv dhe pa ekzagjerim, mbi 300 ditë të vitit unë jam larg familjes, larg shtëpisë. Gjithmonë nga një teatër në tjetrin, nga një aeroport në tjetrin”.

Por me kalimin e kohës…

“E shoh që njeriu nuk ka nevojë vetëm për ushqimin e përditshëm, por edhe për ushqimin shpirtëror mund të them.”

Kjo e bën edhe të vlerësojë çdo moment.

“Me kalimin e kohës kam kuptuar që është shumë e rëndësishme të jetosh çdo moment sikur të ishte momenti yt i fundit, dita jote e fundit. Dhe gjithmonë e thoja këtë. Edhe sa here dilja kohët.e fundit në skenë, në fund që shfaqjes, puthja gjithmonë skenën, se ndoshta thoja ky është momenti i fundit”.

Ndërprerja kaq e gjatë, ashtu si edhe për profesione të tjera, sjell për artistët edhe pasiguri financiare.

“Dhe një realitet që po e prek me dorë me shumë dhimbje mund të them, është që teatrot do të jenë të fundit për të cilët do të ketë kujdes nga ata që vendosin, nga politika etj,etj dhe flas për gjithë botën dhe do të jenë institucionet e fundit që do të hapen”, thotë ajo.

“Unë jam me fat sepse kam punuar gjithë këto vite dhe në një farë mënyre mund t’ia lejoj vetes që edhe të rri disa muaj pa punuar por ka disa kolegë të mi që jetojnë me familjet e tyre me atë pagën, me atë çekun çdo muaj dhe imagjinojeni se çfarë problemi u krijon këtyre artistëve”.

Ermonela thotë se është është një krizë për teatrot sepse nuk flitet vetëm për një artist. Pas atij artistit solist, ke role të tjera më të vogla, ke 100 veta kor, 100 veta në orkestër .

“Jemi përpjekur të mbështesim njëri-tjetrin përmes peticioneve. Dhe ky është një mësim tjetër që kjo pandemi na e ktheu mbrapa. Që ne kemi nevojë për njëri-tjetrin dhe solidariteti që deri dje na tingëllonte pakëz anakronik është çelësi – nuk po them i lumturisë – por i jetuarit në harmoni të gjithë së bashku, sidomos në këto momente kaq të vështira”, thotë ajo.

LEXO EDHE:  Foto dite/Fahri Balliu fotografohet duke lexuar veprat e Enverit në rrugë

LEXO EDHE:  22 vjet nga eksodi i madh/ Nënë e bijë kujtojnë fotografinë që bëri xhiron e botës

Drejtori i Përgjithshëm i Operas Kombëtare të Uashingtonit, Timothy O’Leary, i cili është edhe Kryetari i Bordit i Opera America i thotë Zërit të Amerikës se humbja e të ardhurave nga biletat në kompanitë operistike në Shtetet e Bashkuara ka arritur deri tani në mbi 100 milionë dollarë.

“Kjo përkthehet direkt në humbje të të ardhurave, përballimin e jetesës së njerëzve që bëjnë art”.

Zoti O’Leary thotë se si për çdo industri që mbështetet tek grumbullimi i madh i njerëzve, kjo periudhë ka qenë shumë sfiduese, sepse e gjithë përvoja e operas është një komunikim direkt mes artistëve dhe publikut.

“Energjia e audiencës ushqen energjinë e artistit në një opera. Artistët krijojnë një tingull të jashtëzakonshëm që është një vibrim që përshkon ajrin dhe arrin në veshin dhe trupin e atyre që janë të pranishëm dhe kjo e aktivizon emocionin”, thotë zoti O’Leary.

Artistët dhe menaxherët e kompanive operistike kanë gjetur mënyra inovative, si ofrimin e shfaqjeve të kaluara në faqet e tyre të internetit, interpretim të artistëve secili më vete, por duke krijuar një ansambël së bashku. Por Zoti O’ Leary thotë se të gjithë mezi presin të rikthehen përsëri shfaqjet dhe se është e rëndësishme që të vihet në perspektivë kriza aktuale.

“Opera ka qenë në skenë për 400 vjet. Gjatë kësaj kohe ka pasur 163 epidemi dhe pandemi. Po sigurisht kjo e sotmja është më e thellë për shkak të mënyrës se si ka ndryshuar botën dhe kulturën tonë”.

Ermonela po bën maksimumin që të ruajë pozitivitetin dhe rutinën në këtë realitet të ndryshuar, duke bërë stërvitje fizike dhe duke bërë prova çdo ditë sikur sezoni të ishte i pandërprerë.

Shpresa e saj është të rikthehet në skenë në shtator me rolin e Antonias në Përrallat e Hofmanit, por askush nuk është i sigurt se çfarë forme do të marrin shfaqjet.

Por ndërsa është në shtëpi në Nju Jork…

“Kujdesem jashtë mase për familjen. Siç jam në skenë shumë e dhënë, ashtu jam e dhënë edhe kur jam në shtëpi. Merrem me të gjitha gjërat pa përjashtim. Unë kam qejf ta rregulloj shtëpinë, të gatuaj.”

Ajo kalon kohë edhe me nipërit, djemtë e vëllait që jeton pranë dhe kriza e koronavirusit e shqetëson edhe personalisht sepse vëllai punon në spital. Po ashtu lexon shumë dhe merret me studimin e gjuhëve që të komunikojë me artdashësit në gjuhën e tyre.

Ndërsa e intervistoj, vë re se vesh një fustan me një dizenjo të veçantë dhe e pyes për kuriozitet.

“Është një fustan nga stilistja jonë e mirënjohur, Mirela Nurçe Krijimet e së cilës unë i kam veshur gjithmonë, por ky është i veçantë, sepse ka vizatime të bëra nga fëmijë me autizëm ose si të thuash me një ngjyrë ndryshe në këtë buqetën e madhe të humanitetit.”

Ermonelës i mungojnë shumë gjëra si artiste.

“Por të mos harrojmë mbi këtë: të vëmë dhe të qenurit mesdhetar, mbi këtë vëmë edhe të qenurit shqiptar, ballkanas. Më mungojnë ato përqafimet shtrënguese që ne thua sikur po mbysim njëri tjetrin, por nga dashuria”, thotë ajo.

Dhe natyrisht…

“Më mungon publiku, më mungon jashtë mase. Më mungon skena. Unë flas dhe prekem, imagjinoje sa e vështirë është, por jemi të gjithë kur i thonë në të njëjtën anije të këtij oqeani të pandemisë dhe do përpiqemi të bëjmë më të mirën, duke menduar në mënyrë pozitive”, thotë ajo./VOA

LEXO TE PLOTE

Art

Këngët e dekadës/ Kush ndikoi në industrinë e muzikës

Publikuar

-

Nga

Muzika, jo vetëm që nuk ka munguar gjatë dekadës së fundit, por ka ardhur edhe më pranë publikut, duke u bërë kështu lehtësisht e aksesueshme dhe si rezultat, lehtësisht e shijueshme.

Gjatë kësaj dekade, mediat sociale shkatërruan muret duke krijuar linja të drejtpërdrejta komunikimi midis artistëve dhe ndjekësve përmes YouTube, Instagram, Itunes dhe platformave të tjera.

Shumë këngë kanë dalë në treg gjatë 2010-2020, shumë prej tyre na kanë ndjekur në momentet tona më të dashura, në shoqërinë apo edhe vetminë tonë. Mirëpo, nëse do të zgjidhnim 10 prej tyre, cilat do të ishin këngët që gjatë kësaj dekade kanë ndikuar shumë jo vetëm tek ne, ndjekësit, por edhe në industrinë e muzikës duke krijuar trende muzikore?

LEXO EDHE:  Art me njerëz të vegjël dhe ushqime

LEXO EDHE:  “6000 euro, ose të nxorra lajmin”/ Arrestohet gazetari i rremë që zhantazhoi mjekun

2010: Adele, Rolling in the Deep

2011: Lana Del Rey, Video Games

2012: Psy, Gangnam Style

2013: Daft Punk, Get Lucky ft Pharrell Williams, Nile Rodgers

2014: Mark Ronson, Uptown Funk ft. Bruno Mars

2015: BTS, I Need U

2016: Beyoncé, Formation

2017: Luis Fonsi, Despacito ft. Daddy Yankee

2018: Childish Gambino, This Is America

2019: A-side: Lil’ Nas X, Old Town Road ft. Billy Ray Cyrus

 

LEXO TE PLOTE

Art

“Migrantët e pasurojnë një vend”/ Shkrimtarja Allende kritikon populistët

Publikuar

-

Nga

Romani i ri i shkrimtares së njohur, Isabel Allende rrëfen për të arratisurit, që mbërritën në Kili pas luftës civile në Spanjë. Në bisedë për DW autorja flet për aktualitetin e kësaj historie.

Shkrimtarja nga Kili, Isabel Allende ka shitur mbi 74 milionë libra në mbarë botën. Ky vit ka qenë për të plot përvoja me emocione të forta në jetën personale dhe atë profesionale: vdekja e prindërve, botimi i romanit të ri “Kjo udhë e largët” dhe një martesë e re para pak javësh. Në intervistë për DW ajo flet lidhur me librin e saj të ri dhe jetën e saj, që karakterizohet pikërisht prej migracionit ashtu si edhe historia e romanit “Kjo udhë e largët”.

Në emigracion: Të vëzhgosh me vëmendje

“Unë kam jetuar si një e dëbuar”, thotë ajo duke iu referuar fëmijërisë dhe rinisë së vet si bija e një diplomati, që pas puçit ushtarak në Kili u arratis në Venezuelë, përpara se të vendosej në SHBA. “Eshtë mirë, që të jesh në një mjedis të huaj, kur shkruan. Kjo të nxit që ta vëzhgosh botën e të dëgjosh me më  shumë vëmendje”, thotë ajo.

Historinë e anijes “Winnipeg”, që më 1939 u nis prej poetit Pablo Neruda, për të çuar mbi 2000 republikanë spanjollë pas luftës civile në Spanjë për në Kili, Allende e njeh qysh në rininë e saj. Edhe familja e saj ka pasur miqësi me migrantë, të cilët askohe kishin ardhur me këtë anije.

“Në fakt unë nuk kish menduar të shkruaj për ‘Winnipeg’, por fillova që ta ndiej në ajër temën e migracionit, që në fakt ka ekzistuar gjithmonë. Kur ajo preku portat e Europës, ky ishte një lajm për autoren që kishte përjetuar vet migracionin. Kjo ishte temë edhe në SHBA, ku me Donald Trump-in situata është përkeqësuar ndjeshëm”, thotë Allende.

“Këto gjëra mua më influencojnë në mënyrë të pavetëdijshme ndaj dhe pasqyrohen në librat e mi. Unë kam shrkuar ndërkohë tre libra për të dëbuarit”, thotë ajo duke iu referuar edhe dy romaneve të tejra “Dashnori japonez” dhe “Një verë e paharrueshme”.

Isabel Allende

Migrantët si pasuri për një vend

Autorja kritikon qendrimin e “qeverive populiste, që ngjallin urrejtjen dhe frikën”. Në SHBA, që janë themeluar vet prej migrantëve, në çdo kohë ka pasur etni e grupe, që janë diskriminuar, ashtu sikurse po ndodh sot  p.sh. me latinot. “Por sapo një person është asimiliuar, ai kontribuon shumë për shoqëinë dhe është një pasuri për vendin.”

Historia e refugjatëve spanjollë të “Winnipeg” ia konfirmoi asaj këtë mendim, thekson Allende. Asokohe ka pasur rezistencë të fortë nga ana e kishës katolike dhe konservatorëve nga frika prej refugjatëve “komunistë, anarkistë, liberalë dhe ateistë”. “Por ata u integruan shpejt dhe menjëherë u bënë pjesë e vendit. Kontributi i tyre është i jashtëzakonshëm”, thotë Isabel Allende.

11 Shtatori i Kilit

11 Shtatori 1973 ndryshoi përgjithmonë jetën e shumë kilianëve: Kryekomandanti i forcave të armatosura, gjenerali Augusto Pinochet, bën puç kundër presidentit socialist, Salvador Allende. Ushtarakët bombardojnë pallatin e presidentit “La Moneda” në kryeqytetin Santiago, arrestojnë besnikët e qeverisë, të majtët dhe kundërshtarët e Pinochet-it.

Bisedë me një dëshmitar të kohës

“Ndonjëherë unë ngulitem tek një histori, të cilën nuk më duhet ta shpik. Gjithçka është e kapshme, mua më duhet vetëm ta shkruajë atë”, thotë autorja. Kështu ndodhi edhe me romanin  “Kjo udhë e largët”. Në emigracion në Venezuelë, shumë dekada pas lundrimit në Atlantik të  “Winnipeg”, Isabel Allende takoi Victor Pey, i cili e frymëzoi atë për një ndër protagonistët e romanit. Inxhinieri dhe gazetari Pey ishte asokohe një refugjat i ardhur me anije, i cili u miqësua me Pablo Neruda-n e më vonë edhe me presidentin kilian Salvador Allende.

LEXO EDHE:  Art me njerëz të vegjël dhe ushqime

LEXO EDHE:  "I dashuri më thotë se..."/ Aktorja shqiptare fotografohet pa makeup dhe i habiti të gjithë

“Ai ishte i brezit të prindërve të mi, një njeri i tërhequr, pothuajse misterioz, por ne u bëmë miq të mirë dhe ai më tregonte mua për odisenë e tij, luftën civile, arratinë dhe arratinë për së dyti pas puçit në Kili më 1973. Historia e figurës kryesore të romanit rrjedh në formë rrethi po ashtu si jeta e Pey-së. Ai shfaqet në roman përmes një truku të synuar letrar, por në të vërtetë ashtu ka ndodhur”, thotë ajo. Mijëra viktima të represionit u larguan nga Kili pas puçit ushtarak, ashtu siç kishte ndodhur edhe 40 vjet më parë në Spanjë. Pey ndërroi jetë tetorin e kaluar në moshën 103 vjeçare, vetëm gjashtë ditë përpara se Isabel Allende të mund  t’ia dërgonte manuskriptin, që ia kishte dedikuar atij.

Roli i Pablo Nerudas

Një tjetër figurë e rëndësishme në roman është Pablo Neruda, përpjekjet e të cilit në konsullatën e Kilit në Paris bënë të mundur që refugjatët spanjollë të arratiseshin drejt Kilit. Titulli i origjinalit të romanit në spanjisht është “Largo pétalo de mar” duke iu referuar një poezie të Pablo Nerudas. “Vepra e Pablo Nerudas më ka shoqëruar mua gjatë gjithë udhëtimit tim. Shumica e librave të mi janë shkruar në SHBA, ku unë jetoj dhe lexoj në anglisht. Neruda më jep mua mundësinë, që të mbaj zgjuar gjuhën dhe pejzazhet e Kilit.”

Allende shprehet edhe për akuzat e grupeve feministe ndaj Nerudas, se ai ka qenë një Macho dhe i dhunshëm. Ajo është e mendimit, që “vepra nuk duhet gjykuar mbi bazën e jetës private të krijuesit të saj”. Vepra letrare do të jetë një trashëgimi e njerëzimit, e kushdo që e ka krijuar atë, mund të jetë edhe një njeri i dështuar, ashtu siç mund të jemi edhe të gjithë ne të tjerët, mendon Allende.

Të dëgjosh në vend që të gjykosh

Ashtu si në romanet e mëparshme edhe në librin  e ri të saj ka protagonistë të fuqishëm. Në këtë rast është pianistja, e cila erdhi në Kili me anijne e refugjatëve dhe u bë dekane e një shkolle muzike. “Unë njoh shumë gra të guximshme dhe të afta, që nuk më mundojnë aspak për t’i përshkruar”, thotë Allende dhe i referohet fondacionit të themeluar prej saj, i cili mbështet financiarisht kryesisht gratë dhe fëmijët e komunitetit latin në Kaliforni.

Një integrim i suksesshëm, ai i të arratisurve me “Winnipeg” në Kili, kërkon edhe shmangien e paragjykimeve ndaj migrantëve. “Eshtë e rëndësishme t’i shohësh ata në sy, të dëgjosh historitë e tyre dhe të hapesh ndaj tyre. Përse kemi frikë nga e huaja? Problemi nuk zgjidhet me mbylljen e kufijve dhe ndërtimin e një muri, por duke i përmirësuar kushtett e jetesës së njerëzve në vendet e tyre.”

Romani “Kjo udhë e largët”, botimi i të cilit përkon me 80 vjetorin e mbërritjes së anijes “Winnipeg” në Kili, sapo është përkthyer edhe në gjermanisht. Isabel Allende nis në vjeshtë një tur leximi të romanit në disa qytete të Gjermanisë./DW

LEXO TE PLOTE
Lajme të Rekomanduara: