Connect with Us

Drafti/ Si do të funksionojë sigurimi i detyrueshëm i banesave nga tërmeti

Ekonomi

Drafti/ Si do të funksionojë sigurimi i detyrueshëm i banesave nga tërmeti

Publikuar

-

Monitor” zbardh draftin konfidencial që parashikon “shtetëzimin” e industrisë së sigurimeve për tërmetet. Do paguajmë me detyrim 15-25 euro për sigurim banese dhe kompensimi në rast dëmesh do të jetë nga 15 mijë deri në 25 mijë euro.

Pas tërmetit të 26 nëntorit 2019, qeveria dhe Autoriteti Mbikëqyrjes Financiare (AMF) kanë nxjerrë nga “pluhuri” projektligjin, që detyron të gjithë qytetarët ta bëjnë të detyrueshëm sigurimin e banesave nga tërmetet. Drafti teknik paraprak është hartuar në kuadër të Projektit mbi asistencën teknike të Bankës Botërore të financuar nga FIRST dhe rregullon sigurimin e detyrueshëm të banesave nga tërmeti në Republikën e Shqipërisë.

Shuma e sigurimit, sipas këtij Ligji, është shuma e garantuar e dëmshpërblimit, për të gjitha dëmet e ndodhura në pronën e sigurueshme, të shkaktuara nga një apo disa ngjarje tërmeti të ndodhura gjatë periudhës së vlefshmërisë së një kontrate të sigurimit të detyrueshëm nga tërmetet.

Primet sipas banesave nga 15-25 euro/vit

Projektligji për sigurimin e detyrueshëm nga katastrofat ka ndarë disa lloje ndërtimesh. Lloji i Ndërtimit” A (Beton i armuar): nënkupton strukturat e siguruara, qoftë skeletit betonarme ose skelet beton arme me mbushje murature ose muraturë, të cilat janë të projektuara për t’i bërë ballë ngarkesave anësore. “Lloji i Ndërtimit” B (Muraturë e të tjera): nënkupton të gjitha strukturat e siguruara që nuk përfshihen në Kategorinë e Ndërtimit A (Beton i armuar).

Sipas ligjit, primi i sigurimit nënkupton koston financiare që duhet të paguhet për marrjen e mbulimit të sigurimit, sipas këtij Ligji. Primet e sigurimit paguhen nga pronari i pronës së sigurueshme ose si një shumë e barabartë me primin vjetor të sigurimit para fillimit të sigurimit të detyrueshëm për tërmetin. Primi i sigurimit do të jetë 25 Euro, për risqet e siguruara për ndërtimet me beton dhe 15 Euro, për risqet e siguruara nga ndërtimet me muratura të tjera.

Kompensimi në rast dëmi ose shuma e sigurimit duhet të jetë e barabartë me kufirin e saj të detyrueshëm, me ekuivalentin e 25,000 Euro për llojet e ndërtimit A dhe 15,000 Euro, për llojet e ndërtimit B. Pjesa e zbritshme është në nivelin e 2 (dy) për qind të vlerës së dëmit edhe mbulohet nga subjekti i siguruar për çdo dëm që shkaktohet nga ngjarjet e tërmetit të mbuluara nga sigurimi i detyrueshëm ndaj tërmeteve. Ky sigurim mbulon gjithashtu sendet brenda banesës, deri në 10 (dhjetë) për qind të shumës së sigurimit në varësi të llojit të objektit të siguruar.

Ky sigurim i detyrueshëm tërmeti përjashton si më poshtë: humbjet që lidhen me heqjen e mbeturinave, fitimin e munguar, ndërprerjen e biznesit, humbjen e qerasë, banesë alternative dhe shpenzimet e zyrës, detyrimet ligjore dhe humbjet e ngjashme pasuese; të gjitha lëndimet trupore duke përfshirë edhe vdekjen; kërkesa për kompensim të dëmeve morale dhe humbjet përveç atyre të shkaktuara nga tërmeti dhe zjarri, shpërthimi, tsunami, rrëshqitje e tokës, ulje (zhvendosje) të shkaktuara nga tërmeti .

Sa do paguhet për sigurimin nga tërmeti

Primet e sigurimit paguhen nga pronari i pronës së sigurueshme ose si një shumë e barabartë me primin vjetor të sigurimit para fillimit të sigurimit të detyrueshëm për tërmetin. Primi i sigurimit do të jetë 25 Euro, për risqet e siguruara për ndërtimet me beton dhe 15 Euro, për risqet e siguruara nga ndërtimet me muratura të tjera.

Bashkia paguan primet për banesat sociale

Pronarët e pronës së sigurueshme duhet të lidhin një kontratë të vlefshme të sigurimit të detyrueshëm nga tërmeti në përputhje me dispozitat e këtij ligji, si dhe të sigurojë rinovimin e saj çdo vit. Detyrimin për të lidhur kontrata të detyrueshme të sigurimit të tërmetit e kanë edhe banesat sociale, pronare e të cilave është bashkia. Bashkitë do të financojnë primet përkatëse nga buxhetet e tyre. Buxheti i shtetit është përgjegjës për financimin e primit të sigurimit të detyrueshëm nga tërmetit për personat me ndihmë ekonomike. Kriteret dhe procedurat përcaktohen me vendim të Këshillit të Ministrave.

AMF nuk përfshin përmbytjet në projektligj

Në fakt AMF e mbështetur nga Banka Botërore ka propozuar prej vitesh projektligjin për sigurimin e detyrueshëm nga katastrofat, por siç ndodh rëndom, institucionet shqiptare kujtohen vetëm pas ngjarjeve për të bërë sigurimin e rreziqeve. Versioni i fundit i projekt ligjit ka përjashtuar përmbytjet, të cilat ishin shqetësuese dhe me shumë dëme vitet e kaluara, por nuk janë përfshirë në ligj.

Drafti parashikon krimin e Agjencisë Shtetërore për Sigurimin e Detyrueshëm nga Tërmeti, e cila në fakt më shumë do jetë si një shoqëri sigurimi shtetërore, i njëjtë me modelin e “Korporatës së Investimeve”. Njëlloj si shoqëritë e licencuara të sigurimit, të cilat e kanë pjesë të licencës sigurimin nga tërmeti, Agjencia do të mbikëqyret nga Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare, por në fakt statusin do ta ketë si person juridik.

Sigurimi i detyrueshëm i banesave nga tërmeti mbulon humbjet financiare të pësuara nga i siguruari për shkak të dëmeve të drejtpërdrejta të ndodhura në pasurinë e siguruar, të shkaktuara nga ngjarjet e tërmetit, sipas kritereve të përcaktuara me këtë ligj. Sigurimi i detyrueshëm i banesave nga tërmeti zbatohet për llojet e mëposhtme të pronave, të cilat janë të regjistruara në regjistrin e pasurive të paluajtshme:

Banesa;

Seksionet që ndodhen brenda banesave që përdoren si njësi shitje, zyra apo për qëllime të ngjashme.
Por projektligji parashikon përjashtime pasi sigurimi i detyrueshëm i banesave nga tërmeti nuk zbatohet për pronat e mëposhtme: ndërtesat të cilat përbëhen nga argjile/qerpiç, strukturë me fibër- kallami ose të ngjashme dhe ndërtesa me vendosje të lëvizshme ose të përkohshme.

Sipas përkufizimeve, “Sigurim i detyrueshëm i banesave nga tërmeti”: nënkupton detyrimin e pronarit ose mbajtësit të çertifikatës së përdorimit të pronave të listuara, për të lidhur një kontratë sigurimi për të mbuluar humbjet financiare si rezultat i dëmeve të drejtpërdrejta të ndodhura në banesa, për shkak të tërmeteve. “Banesë”: nënkupton një ndërtesë rezidenciale ose pjesë të një ndërtese rezidenciale, që përdoret për qëllime banimi nga një ose më shumë persona bashkërisht.

Banesa nuk përfshin tokën që ndodhet nën strukturën e banesës ose jo edhe nëse kjo shërben për mbështetjen apo instalimin e saj. Banesa nuk përfshin ndonjë strukturë përveç strukturës rezidenciale me përjashtim të rasteve kur struktura (1) ndan një mur të përbashkët ose një çati në vazhdimësi me strukturën rezidenciale ose shtëpinë lëvizëse ose (2) është ngjitur me strukturën rezidenciale ose shtëpinë lëvizëse përmes një themeli, i cili është në vazhdimësi të themelit me strukturën rezidenciale.

Ligji përcakton se ngjarje tërmeti nënkupton një tërmet i cili ka ndodhur në Shqipëri ose rajonet ngjitur dhe ka sjellë dëme në Shqipëri, i raportuar nga Autoriteti Kombëtar i cili është autorizuar të masë tërmetet. Të gjithë tërmetet pasuese (paslëkundjet – aftershocks) si dhe zjarri, shpërthimi, rrëshqitjet e tokës apo ulje (zhvendosje) të shkaktuar nga lëkundjet pasuese, që ndodhin gjatë një periudhe kohore prej shtatëdhjetë e dy orësh nga zhvillimi i Ngjarjes së Tërmetit, do të vlerësohet si pjesë e Ngjarjes së Tërmetit.

Rrëshqitje toke nënkupton një fenomen gjeologjik, i shkaktuar në mënyrë të drejtpërdrejtë nga një ngjarje tërmeti, e cila përfshin një rreze të gjerë të lëvizjes së tokës si rënie shkëmbinjsh, rrëzimi i skarpateve, dhe prurjeve të mbeturinave në sipërfaqe të cekëta.

Kontratat e sigurimit

Kontrata e sigurimit të detyrueshëm nga tërmeti bëhet me shkresë, me anë të dëshmisë së sigurimit (policës së sigurimit). Kontrata e sigurimit me shkrim është e vlefshme edhe në rastet kur është hartuar në formën e një dokumenti elektronik në përputhje me dispozitat e ligjit për nënshkrimin elektronik dhe për dokumentin elektronik.

Kontratat e sigurimit duhet të përmbajë të paktën elementët e mëposhtëm:

a) Emri dhe adresën e të siguruarit dhe Agjencisë;

b) Objektin e kontratës;

c) Detaje mbi pronat e sigurueshme;

d) Rreziqet e mbuluara dhe përjashtimet ose ndonjë kufizim nga mbulimi;

e) Datën e fillimit dhe mbarimit të kontratës së sigurimit;

f) Shumën e siguruar (kufirin e detyrueshëm);

g) Primin e sigurimit dhe procedurën e pagesës.

Kushtet e kontratës hartohen nga Agjencia, e cila i depoziton në Autoritet për miratim. Autoriteti kthen për korrigjim kushtet e kontratës në rastet kur vlerëson se ato nuk janë hartuar në përputhje me parashikimet e këtij ligji. Kushtet e kontratës të miratuara nga Autoriteti, publikohen në faqen zyrtare të internetit të Agjencisë. Çdo ndryshim i kushteve të kontratës hartohet dhe miratohet sipas të njëjtës procedurë të përcaktuar në këtë pikë për miratimin e kushteve të kontratës. Periudha e vlefshmërisë së një kontrate të sigurimit të detyrueshëm nga tërmetet është një vit. Kontrata e sigurimit të detyrueshëm nga tërmetet hyn në fuqi në orën 24:00 të datës së shënuar në policën e sigurimit si datë e fillimit të saj me kusht që të jetë paguar më parë primi dhe përfundon në orën 24:00 të datës së shënuar në policën e sigurimit si datë e përfundimit të saj. Nëse primi nuk paguhet në kohë, sigurimi pezullohet deri në orën 24:00 të ditës kur paguhet primi. Kur pronësia ndryshon gjatë periudhës së vlefshmërisë së kontratës, kontrata e detyrueshme e sigurimit nga tërmeti do të mbetet e vlefshme në emër të pronarit të ri. Pronari i ri është i detyruar të informojë Agjencinë për ndryshimin e pronësisë brenda 10 ditëve kalendarike nga data e ndryshimit të pronësisë.

Si do të paguhen dëmet

Rregullat për trajtimin dhe pagesën e dëmeve që mbulohen nga kontrata e sigurimit të detyrueshëm nga tërmeti, hartohen nga Agjencia dhe miratohen nga Autoriteti. Agjencia mund të delegojë trajtimin dhe pagesën e dëmeve që mbulohen nga kontrata e sigurimit të detyrueshëm nga tërmeti. Procedurat për trajtimin dhe pagesën e dëmshpërblimit përcaktohen me rregullore të miratuar nga AMF.

Agjencia krijon një regjistër kombëtar të dëmeve të sigurimit të detyrueshëm nga tërmeti (bazë të dhënash) të integruar plotësisht me regjistrin e kontratave të lidhura të sigurimit të detyrueshëm nga tërmetet dhe që evidenton fazat e procesit të trajtimit dhe pagesës së dëmeve, që rrjedhin nga këto kontrata.

Vlera e dëmshpërblimit për dëme që rrjedhin nga kontrata e sigurimit të detyrueshëm nga tërmetet nuk kalon në asnjë rast kufirin e shumës së siguruar të përcaktuar në policën e sigurimit.

Trajtimi i ankesave

Çdo i siguruar/përfitues ose persona të tjerë të interesuar ka të ka të drejtë të paraqesë ankesë pranë Agjencisë në rast se nuk respektohen parashikimet e kontratës së sigurimit të detyrueshëm nga tërmetet. Agjencia është e detyruar të përgjigjet çdo ankese të depozituar me shkrim apo në formë elektronike dhe të japë çdo informacion të kërkuar që ka lidhje me kontratën e sigurimit, brenda 15 ditëve pune nga data e marrjes së kërkesës. Agjencia krijon një sistem të brendshëm për trajtimin e ankesave dhe procedura të brendshme për trajtimin dhe zgjidhjen e këtyre ankesave. I siguruari/përfituesi ose persona të tjerë të interesuar ka të drejtë t’i drejtohen Autoritetit për çdo pakënaqësi të trajtimit të ankesës së tij nga Agjencia. Autoriteti, kur e gjykon të nevojshme, i kthen për rishqyrtim Agjencisë çështjen për të cilën është paraqitur ankim. Autoriteti, brenda kompetencave të tij mbikëqyrëse, ka të drejtë të kontrollojë nëse Agjencia zbaton kërkesat e ligjit dhe kushtet e kontratës së sigurimit.

LEXO EDHE:  Situata e jashtëzakonshme pas tërmetit/ Ministria e Financave bën njoftimin e rëndësishëm

Pagimi i dëmeve

Agjencia krijon një regjistër kombëtar të dëmeve të sigurimit të detyrueshëm nga tërmeti (bazë të dhënash) të integruar plotësisht me regjistrin e kontratave të lidhura të sigurimit të detyrueshëm nga tërmetet dhe që evidenton fazat e procesit të trajtimit dhe pagesës së dëmeve, që rrjedhin nga këto kontrata. Vlera e dëmshpërblimit për dëme që rrjedhin nga kontrata e sigurimit të detyrueshëm nga tërmetet nuk kalon në asnjë rast kufirin e shumës së siguruar të përcaktuar në policën e sigurimit.

Agjencia, kompani sigurimi apo Institucion publik?!

Draftligji pritet të kundërshtohet nga shoqëritë e sigurimit të cilat me këtë version mund të jenë vetëm agjentë të Agjencisë së Tërmeteve, e cila do të ketë monopolin e sigurimit dhe risigurimit nga tërmetet

Veprimtaria e sigurimit dhe risigurimit në Shqipëri rregullohet nga Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare në zbatim të ligjit 52/2014. Autoriteti licencon dhe mbikëqyr shoqëritë e sigurimit të jo-jetës dhe shoqëritë e sigurimit të jetës, të cilat ofrojnë ndër të tjera edhe sigurimin e pronës nga tërmetet dhe katastrofat natyrore, zjarri dhe përmbytjet ndërsa shoqëritë e sigurimit të jetës sigurojnë jetën kryesisht të debitorëve të bankave por edhe personave të interesuar për sigurimin e jetës.

Nga drafti, i siguruar nga Monitor, rezulton se Agjencia do të kryejë funksionet e një shoqërie sigurimi, mbledh prime dhe paguan dëme, por është një person juridik publik, me seli në Tiranë. Agjencia organizohet, drejtohet dhe kryen veprimtarinë e saj nëpërmjet bordit drejtues, drejtorit ekzekutiv dhe punonjësve, siç përcaktohet në këtë ligj. Agjencia gëzon pavarësi operacionale dhe financiare, në zbatim të dispozitave të këtij ligji. Agjencia mbikëqyret nga Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare. Raporti vjetor dhe dokumentet financiare të audituara të Agjencisë i paraqiten Autoritetit Mbikëqyrës jo më vonë se tre muaj nga mbyllja e vitit financiar. Agjencia publikon raportin vjetor dhe dokumentet financiare të audituara në faqen e saj të internetit. Agjencia ka në pronësi mjetet e tjera financiare të ardhura nga burime të përcaktuara në këtë ligj. Agjencia dhe veprimtaritë e saj përjashtohen nga taksat dhe tatimet. Agjencia shpërndahet dhe likuidohet me ligj.

Shitjet e centralizuara të policave të sigurimit

Shitjet e policave të sigurimit të detyrueshëm nga tërmetet do të kryhen nëpërmjet një sistemi të centralizuar IT me funksione të përcaktuara nga Agjencia. Sipas projekligjit shoqëritë e sigurimit mund të shesin polica të sigurimit të detyrueshëm nga tërmetet në emër dhe për llogari të Agjencisë (pra si agjent të agjencisë dhe jo si shoqëri sigurimi që marrin përsipër sigurimin dhe risigurimin e riskut), sipas kritereve të miratuara nga AMF. Agjencia mund të lidhë marrëveshje me operatorë lokalë ose kombëtarë, për shitjen e kontratave të sigurimit të detyrueshëm nga tërmetet, sipas metodologjisë dhe procedurave përkatëse teknike të miratuara nga Agjencia. Shoqëritë e sigurimit si dhe subjektet e përcaktuara në pikën 3 të këtij neni, e kryejnë shërbimin e shitjes kundrejt komisioneve të përcaktuara me vendim të Bordit Drejtues të Agjencisë.

Sigurimi i detyrueshëm nga tërmetet mund të vihen në dispozicion të publikut për tu aksesuar drejtpërdrejtë përmes internetit në një faqe të dedikuar, të krijuar dhe administruar nga Agjencisë në përputhje me Ligjin e Firmës Elektronike dhe Ligjin e Dokumenteve Elektronike në fuqi në Republikën e Shqipërisë.

Si do të financohet Agjencia e Tërmeteve

Të ardhurat e Agjencisë përbëhen nga primet e sigurimit, komisionet e marra nga transaksionet e risigurimit dhe të ardhurat nga investimi. Të ardhurat e Agjencisë mund të përdoren vetëm për qëllimet e përmendura më poshtë:

Pagesave të dëmshpërblimeve dhe shpenzimet për trajtimin e dëmeve, përfshirë shpenzimet ligjore përkatëse.
Pagesën e komisioneve për shitjen e kontratave të sigurimit të detyrueshëm nga tërmetet.
Pagesat për cedimin në risigurim apo për garanci të tjera të ngjashme, të nevojshme për transferimin e rrezikut.
Shpenzimet administrative të Agjencisë
Pagesat e tarifës së shërbimit në rast të delegimit të një apo disa funksioneve të Agjencisë .

Agjencia kryen veprimtaritë dhe është përgjegjëse për:

Shitjen e kontratave të sigurimit;
Administrimin e primeve të sigurimit;
Administrimin dhe investimin e aseteve të saj;
Risigurimin e përgjegjësive;
Trajtimin dhe pagesën e dëmeve që mbulohen nga kontrata e sigurimit të detyrueshëm nga tërmetet.

Operacionet teknike

Për të siguruar zbatimin e duhur të sigurimit të detyrueshëm nga tërmetet, Agjencia duhet të ketë në çdo kohë standardet teknike të mëposhtme:

Të gjitha shitjet e kontratave të sigurimit të detyrueshëm ndaj katastrofave do të kryhen përmes procesit të marrjes në sigurim bazuar në një sistem IT të centralizuar, me funksione të mirëpërcaktuara të tarifimit dhe shitjes.
Krijimi i një regjistri kombëtar të dëmeve të sigurimit të detyrueshëm ndaj katastrofave (bazë të dhënash) të integruar plotësisht me regjistrin e shitjes së kontratave dhe që evidenton fazat e procesit të trajtimit dhe pagesës së dëmeve që rrjedhin nga këto kontrata. Regjistri kombëtar i policave të sigurimit të detyrueshëm ndaj katastrofave (baze të dhënash) duhet të përditësohet në kohë reale.
Të ofrojë shërbim të shpejtë dhe të saktë për dëmshpërblimin e dëmeve pas ngjarjes katastrofike, që përfshin angazhimin e ekspertëve të specializuar, dhe të trajtim të shpejtë dhe të saktë të kërkesave për dëmshpërblim, metodologji të shlyerjes të dëmeve të bazuar në një sistem IT të centralizuar, me funksione të integruara me marrjen në sigurim dhe sistemin e shitjes.
Zhvillon dhe mban të përditësuar një modeli të rrezikut të brendshëm të Agjencisë.
Monitorimi i vazhdueshëm i akumulimeve të riskut të sigurimit nga tërmetet dhe vlerësimi i potencialeve të tyre të humbjes përmes përdorimit të modeleve të riskut të sigurimit nga tërmetet dhe modelit të brendshëm të riskut të Agjencisë.
Vendosja e marrëveshjeve efektive të risigurimit që mund të garantojnë aftësinë për pagesën e dëmeve dhe qëndrueshmërinë e operacioneve të Agjencisë, pas një ngjarjeje tërmeti me të paktën 200 YRP, sipas modelit të brendshëm të riskut të Agjencisë.
Agjencia mund të delegojë pranë një Operatori Teknik operacionet teknike të saj.

Regjistri i Sigurimit të Detyrueshëm nga Tërmeti

Regjistri i Sigurimit të Detyrueshëm nga tërmetet për qëllime të grumbullimit dhe ruajtjes së informacioneve dhe të dhënave të nevojshme për ofrimin e sigurimit të detyrueshëm nga katastrofat. Regjistri i sigurimit të detyrueshëm nga tërmetet:

krijon një bazë të dhënash elektronike për të ruajtur informacionin dhe të dhënat e nevojshme për ofrimin e sigurimit të detyrueshëm nga tërmetet;
mbledh dhe ruan të dhënat që lidhen me policat e sigurimit të detyrueshëm nga tërmetet;
mbledh dhe ruan të dhëna për dëmet që lidhen me policat e sigurimin të detyrueshëm nga tërmetet;
mbledh dhe ruan të dhënat e pronave të siguruara, të cilat janë të regjistruar në regjistrin e pasurive të paluajtshme ose për të cilat është lëshuar një certifikatë përdorimi dhe do t’i lidhë këto të dhëna me të dhënat e mbledhura, sipas shkronjës b, të paragrafit 2 të këtij neni;
mbledh dhe ruan informacione mbi ndërtesat, të cilat përjashtohen nga detyrimi për të patur sigurim të detyrueshëm ndaj tërmetet.
Risigurimi

Sigurimi i katastrofave kërkon me patjetër risigurimin e rreziqeve të mara nga Agjencia. Të ardhurat e kostove neto dhe shpenzimeve të Agjencisë do të grumbullohen për të ngritur kapacitetet paguese të dëmeve neto të Agjencisë. Programi i risigurimit do të organizohet në bazë vjetore në emër të Agjencisë. Rregullat teknike do të specifikojnë kriteret për risiguruesit ndërkombëtar, që mund të marrin pjesë në programin e risigurimit të Agjencisë.

Agjencia me Bord Drejtues njëlloj si AMF

Nga projektligji që po diskutohet rezulton se Agjencia do të ketë një Bord me 5 anëtarë jo ekzekutiv, e ngjashme me AMF që ka kryetarin dhe dy anëtarë të Bordit jo-ezekutiv. Anëtarët e bordit drejtues emërohen nga Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare, me propozim si më poshtë:

një anëtar nga AMF i cili është Kryetar i Bordit Drejtues;
një anëtar nga Ministria përgjegjëse për financat;
një anëtar nga Ministria përgjegjëse për emergjencat civile;.
një përfaqësues nga Shoqata e Shqiptare e Sigurimeve;
Drejtori Ekzekutiv i Agjencisë,
Anëtarët e bordit drejtues të Agjencisë emërohen për një afat katërvjeçar dhe mund të rizgjidhen edhe për një mandat të dytë. Në rastet kur mandati i anëtarit ka përfunduar, secili prej tyre qëndron në detyrë deri në çastin e zgjedhjes së anëtarëve të rinj, por jo më shumë se tre muaj. Tre muaj para përfundimit të mandatit të çdo anëtari të Bordit, Agjencia njofton me shkrim institucion përkatës propozues. Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare refuzon kandidaturat për anëtarë të bordit drejtues nëse kandidati nuk plotëson kërkesat për përshtatshmëri dhe aftësi, të parashikuara në këtë ligj.

Mbledhjet e Bordit thirren me nismën e Kryetarit. Bordi mblidhet të paktën një herë në muaj. Mbledhjet e Bordit drejtohen nga Kryetari. Mbledhja e Bordit është e vlefshme kur janë të pranishëm të paktën 3 anëtarë. Vendimet e Bordit janë të vlefshme kur votojnë pro të paktën 3 anëtarë. Në votim nuk lejohet abstenimi. Për çdo mbledhje mbahet procesverbal, i cili nënshkruhet nga të gjithë anëtarët e pranishëm në mbledhje. Vendimet e marra në mbledhje nënshkruhen nga Kryetari dhe Drejtori Ekzekutiv. Bordi miraton rregulloren për funksionimin dhe mbajtjen e procesverbalit të mbledhjes.

Drejtori Ekzekutiv i Qendrës emërohet nga Bordi Drejtues i në bazë të kritereve të përcaktuara në këtë ligj për anëtarët e Bordit dhe pas një procedure përzgjedhëse. E gjithë struktura e Agjencisë duhet të kompletohet brenda 60 ditëve nga hyrja në fuqi e Ligjit./ Monitor

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ekonomi

Niveli i lartë i kredive me probleme/ Goditja e dyfishtë që i dha huadhënies

Publikuar

-

Nga

Niveli i lartë i kredive me probleme që gati prej një dekade ka dominuar bilancet e bankave e ka ndikuar negativisht kredidhënien kryesisht në dy drejtime sugjeron një studim i ekspertëve të Departamentit të Kërkimeve në Bankën së Shqipërisë.

Niveli i lartë i kredive me probleme ka të paktën dy pasoja të drejtpërdrejta në aftësinë e sistemit bankar për të financuar ekonominë dhe në ekuilibrin makroekonomik.

Përqindja e lartë e Kredive me Probleme nga njëra anë gërryen raportin e mjaftueshmërisë së kapitalit të bankave dhe çon në një zvogëlim të aftësisë kredidhënëse.

Nga ana tjetër niveli i lartë i kredive me probleme mund të jetë një tregues se huamarrësit tashmë janë të zhytur në një nivel të lartë borxhi, duke i mbajtur ata larg bankave.

Kredia me Probleme arriti në 8.4% në fund të dhjetorit 2019, niveli më i ulët në pothuajse 11 vjet tha guvernatori i bankës së Shqipërisë pak ditë më parë. Por duke e krahasuar me mesataren Rajonale Shqipëria vijon të ketë nivelin më të lartë të NPL-ve në rajon.

Bankat tregtare kanë vëne re se gjatë 3-mujorit të fundit të vitit 2019 ka një rritje të tendencës për kredi, të cilat do të shkojnë për shlyerje të borxhit. Një borxh i ri për të shlyer një borxh të vjetër është treguesi më real i vështirësive që po kalojnë bizneset për likuiditet.

Banka e Shqipërisë gjeti nëpërmjet vrojtimit kredisë raportoi se, nevoja për rifinancim borxhi është rritur me 18 për qind në tremujorin e fundit 2019. Kërkesa për rifinancim për borxhin është një tregues i ri që nisi të matet nga Banka e Shqipërisë gjatë vitit 2018.

LEXO EDHE:  4 persona të familjes Lala nën rrënoja/ Rama takim me specialistët italianë

LEXO EDHE:  Koloneli izraelit qetëson qytetarët/ Mund të jetoja këtu bashkë me fëmijët

Në tremujorin e fundit të 2019 nevoja për rfinancimin e borxhit pësoi rritjen më të madhe së paku që nga tremujori i dytë i vitit 2018, kur ky tregues nisi të matej.

Nga ana tjetër zhvillimet reale në kredinë bankare kanë qenë më të dobëta se parashikimet. Bankat prisnin që kërkesa për kredi i bizneseve të rritej në tremujorin e fundit të vitit, por në fakt kërkesa për hua ka shënuar rënie në raport me tremujorin paraardhës.

Huadhënia për ekonominë ishte rigjallëruar pas disa vitesh në stanjacion. Me bazë vjetore, (nëntor 2019/nëntor 2018), kredia për ekonominë është rritur me 6.3%, e ndikuar si nga leku ashtu dhe nga valuta.

Guvernatori i Bankës së Shqipërisë tha në daljen e fundit për shtyp se kredia për sektorin privat shënoi një rritje mesatare prej 7.5% në tremujorin e tretë. Përshpejtimi i ritmit të rritjes i dedikohet si zgjerimit të kërkesës, ashtu dhe përmirësimit të ofertës së kredisë bankare./Monitor

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

Informaliteti dhe trafiqet/ Paraja jashtë bankave arrin rekordin

Publikuar

-

Nga

Viti 2019 ka shënuar një nivel të lartë rekord në vlerë absolute të parasë që qarkullon jashtë kanaleve të sistemit bankar. Sipas të dhënave të Bankës së Shqipërisë, treguesi i parasë jashtë bankave ishte 291 miliardë lekë, ose rreth 2.4 miliardë lekë.

Në raport me paranë gjithsej (agregati M3), paraja që qarkullon jashtë bankave arriti në 22.1% në fund të vitit 2019, me një rritje prej 0.3 pikë përqindje në raport me vitin e mëparshëm. Ky është niveli më i lartë, që prej vitit 2009, kur treguesi arriti në 24% për shkak të panikut që u shkaktua atëherë nga kriza ekonomike botërore, që çoi në tërheqjen e përkohshme të kursimeve nga individët nga bankat.

Pas 2009-s, paraja jashtë bankave erdhi në rënie, duke zbritur në minimumin e 17.2% të parasë gjithsej në 2019-n. Por në 7 vitet e fundit, paraja jashtë bankave filloi rritjen, si në vlerë absolute, ashtu dhe në raport me paranë gjithsej.

Profesor. Selami Xhepa, President i Universitetit Europian të Tiranës pohoi për “Monitor” se dy janë arsyet e kësaj dukurie. Së pari, teorikisht rritja e parasë jashtë bankave shpreh faktin që preferenca për të mbajtur në cash është më e madhe pasi kosto e mbajtjes së parasë në banka ëhstë e lartë. Ky është modeli teorik i analizës.

Por, prof. Xhepa mendon se realisht kjo tendencë është më shumë një tregues i shtimit të informalitetit në ekonomi. “Një pjesë e aktiviteteve është e paregjistruar, transaksionet kryhen përmes kanaleve zyrtare”.

Ai shton se kjo tregon që një pjesë e madhe e pagesave kryen ‘underground’, ku përfshihet informaliteti dhe paratë që vijnë nga trafiqet e paligjshme.

Pas vitit 2007, paraja jashtë banke erdhi në ulje, për shkak të masave që u morën për kalimin e pagesave përmes bankave, shton ai. “Por, fakti që a prirje për tu rritur, tregon që informaliteti vijon të mbetet një problem i madh”.

Bien kursimet në lekë

Edhe ulja e normave të interesit ka qenë një faktor që i ka bërë bankat më pak tërheqëse për të mbajtur kursimet në lekë. Sipas të dhënave të tjera të Bankës së Shqipërisë, depozitat me afat në lekë të individëve kanë rënë me 37%, duke përbërë vetë 21% të depozitave në total në fund të 2019-s, nga 40% që ishte kjo peshë në fund të 2011-s, kur Banka e Shqipërisë filloi politikën monetare lehtësuese, që uli normën bazë në nivele minimale rekord prej 1% aktualisht. Me normat e interesit të kursimeve 12 mujore në lekë që janë më pak se 1%, individët nuk po preferojnë të mbajnë kursimet e tyre në lekë.

LEXO EDHE:  “Koha për tu bërë miq”/ Corriere Della Sera: Tërmeti bën bashkë serbët, kosovarët dhe shqiptarët

LEXO EDHE:  “Koha për tu bërë miq”/ Corriere Della Sera: Tërmeti bën bashkë serbët, kosovarët dhe shqiptarët

Rekord në Europë

Në krahasim me vendet e Eurozonës, apo edhe të rajonit, Shqipëria ka një nivel tepër të lartë të parasë që qarkullon jashtë kanaleve bankare. Në Eurozonë, sipas të dhënave nga Banka Qendrore Europiane, niveli i parasë jashtë bankave ishte rreth 9.2% e totalit. Në Maqedoni, ky tregues, sipas të dhënave të Bankës Qendrore përkatëse ishte rreth 7-8%. Edhe në Serbi ishte rreth 7% e totalit, sipas të dhënave të Bankës Qendrore Serbe.

Cash-i i kushton ekonomisë 290 mln euro në vit

Nëse në mënyrë hipotetike do të eliminohej përdorimi i transaksioneve “cash” rritja ekonomike mesatare e periudhës 2014-2018 do të arrinte në 3.6%, kundrejt nivelit faktik prej 3.1%. Ky krahasim i përllogaritur nga ekspertët e Bankës së Shqipërisë synon që të zbardhë kostot e larta që ka përdorimi i parasë cash në ekonomi, sidomos në sektorin e biznesit.

Vlerësimet tregojnë se ekonomia shqiptare ka një kosto ekuivalente prej 2.5% të PBB-së së vendit, lidhur me përdorimin, emetimin dhe përpunimin e të gjitha instrumenteve të pagesave me vlerë të vogël. Kjo përkthehet afërsisht në 33.7 miliardë lekë ose 290 milionë dollarë. Vërehet se ofruesit e shërbimeve të pagesave (PSP) dhe ofruesit e shërbimeve të infrastrukturës (PIP) mbajnë rreth 40% të këtyre kostove, të ndjekur nga konsumatorët me 36%, bizneset me 23% dhe qeveria që mban 1% të kostos totale.

Bizneset, agjencitë dhe qytetarët paguajnë në transaksionet cash me bankat komisione dhe kosto të tjera që shoqërojnë këtë proces, por nëse transferimet do të bëheshin me karta nga llogaritë bankare, bizneset dhe konsumatorët do të kursenin miliona euro në vit.

Banka e Shqipërisë ka përgatitur një projektligj të ri për pagesat bankare që synon të lehtësojë këto kosto./Monitor

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

Klima e biznesit në Shqipëri ka probleme/ Presidenti i Dhomës Amerikane të Tregtisë: Ja si të tërheqim investitorët e huaj

Publikuar

-

Nga

Dhoma amerikane e Tregëtisë në vendin tonë ka mbajtur një konferencë ku është folur rreth ndërtimit të një klime të qëndrueshme biznesi si dhe rreth punës që është bërë dhe do të bëhet.

Jaco është shprehur se klima e biznesit në Shqipëri ka disa probleme edhe pse ka pasur sukses në punën që është bërë. Sipas Jaco problemi qëndron tek konsultimi publik, i cili nuk është respektuar.

” Kemi pasur edhe sukses por edhe vështirësi. Është konsultimi publik, pasi ligji për konsultimin publik nuk respektohet. Ligji i detyron që të njoftojnë për çdo ligj 20 ditë më para, nga analizat tona nuk është respektuar. Asnjëherë nuk është përmbushur niveli minimal dhe nuk na ka lënë kohë të japim mendimin e duhur për shumë ligje. Ky mosrespektim ka efekte negative në besimin e biznesit. Ministria për Mbrojtjen e Sipërmarrjes të marrë një rol më të madh për këtë rol.” tha Enio Jaco.

Presidenti i Dhomës Amerikane të Tregtisë, Enio Jaço, deklaroi sot se përmirësimi i klimës së investimeve është një nga çështjet bazë të punës së institucionit, që ai drejton.

LEXO EDHE:  Elvis Naçi në tryezë me Ramën/ “Të çohet në vend amaneti i jetimëve”

LEXO EDHE:  Situata e jashtëzakonshme pas tërmetit/ Ministria e Financave bën njoftimin e rëndësishëm

Sipas tij, që që investitorët e huaj të vijnë në Shqipëri, duhet të gjejmë terren dhe klimë të favorshme.
“Shqipëria renditet e 82 në botë, ndërkohë që të gjithë fqinjët tanë (përveç Bosnjes, e cila ka kushte të tjera gjeopolitike) renditen ndjeshëm më lart. Mali i Zi renditet e 50, Kosova e 58-ta, Serbia e 44, ndërsa Maqedonia e Veriut e 17-ta. Serbia dhe Maqedonia e Veriut që kanë fituar konkurrencën rajonale për thithjen e investimeve të huaja. Shqipëria duhet të fillojë të mendojë për këtë”, deklaroi Jaço./CNA.al

LEXO TE PLOTE