Connect with Us

Pse Kina nuk është aq e fortë sa duket

Blog

Pse Kina nuk është aq e fortë sa duket

Publikuar

-

Nga Milton Ezrati “National Interest”

* Opinioni amerikan, është distancuar tashmë nga këndvështrimi i tij dikur dashamirës ndaj Kinës. Pikëpamja e vjetër, që mbështetet ende nga shumë biznesmenë, pretendonte se një Kinë ekonomisht e zhvilluar, do të kërcënonte më pak fqinjët e saj, se sa një Kinë të varfër.

Mbi të gjitha një Kinë e tillë, do t’u ofronte Shteteve të Bashkuara avantazhe të mëdha ekonomike. Ndaj kjo pikëpamje rekomandonte që Perëndimi të sillej ndaj Kinës në një mënyrë miqësore, dhe të bashkëpunonte sa më shumë që të ishte e mundur me Pekinin. Pikëpamja e re, bazohet më shumë dëshmi të kundërtërta, sipas të cilave zhvillimi kinez nuk është aspak dashamirës, ​​dhe se Kina po mashtron me praktikat e saj tregtare, po vjedh sekretet teknologjike të të tjerëve, dhe po spiunon shumë.

Pikëpamja e re, e pikturon shpesh Kinën si një agresore të rrezikshme ekonomike, ushtarake dhe diplomatike. Ajo shihet si aq shumë e pandalshme për SHBA-në, saqë përveç një përplasje ushtarake shkatërruese që duhet shmangur me çdo kusht, s’ka ndonjë zgjidhje tjetër, përveçse të angazhohet me Kinën mbi projektet e ç’armatimit, dhe të bashkëpunojë aty ku ka mundësi.

Në fakt Kina, nuk duhet parë në këtë mënyrë. Ajo paraqet vërtetë një sfidë të madhe ekonomike, ushtarake dhe diplomatike. Por kjo nuk është e papërballueshme, sikurse pretendojnë disa. Përkundrazi, Kina vuan nga një numër dobësish ekonomike, që do t’i frenojnë ambiciet e saj.

Së pari, ky vend ka pak shanse të rrikthehet në normat e tij të mëparshme të rritjes ekonomike.

Pas luftës tregtare me Shtetet e Bashkuara, varësia e Kinës nga eksportet, nuk duket të jetë më një strategji fituese si dikur. Qasja nga lart poshtë e menaxhimit të ekonomisë, do të bëhet gjithnjë e më e paefektshme tani që Kina ka kaluar në një fazë më të përparuar të zhvillimit.

Mbi ta gjitha, trazirat në Hong Kong do të kufizojnë më tej potencialin ekonomik të vendit, ndërsa në një periudhë më afagjatë, plakja e popullsisë kineze do ta kufizojë rritjen, dhe do të shkaktojë tendosje financiare.

Nuk ka nevojë të parashikohet ndonjë kolaps ekonomik, që në çdo rast nuk ka gjasa të ndodhë, për të parë qartazi se Kina është larg nga të qenit ”dragoi i papërmbajtshëm”, siç është përshkruar shpesh nga mediat perëndimore. Lufta tregtare që ka nisur Trump kundër Kinës, ka nxjerrë në pah disa nga dobësitë më emergjente të Kinës.

Tashmë është bërë gjithnjë e më e qartë, se duke i shndërruar eksportet në motorin e rritjes ekonomike të vendit, Pekini, e ka vendosur ekonominë kineze në mëshirën e të huajve. Para se të niste mosmarrëveshja tregtare mes 2 vendeve, Shtetet e Bashkuara merrnin një të katërtën e eksporteve kineze.

Meqë eksportet përbënin rreth 20 përqind të Produktit të Brendshëm Bruto të Kinës, 5 përqind e gjithë ekonomisë së saj ishte e ndjeshme ndaj tregtisë me Shtetet e Bashkuara. Nga ana tjetër, vetëm rreth 12 përqind e ekonomisë amerikane varet nga eksportet, dhe ekportet në Kinë përbënin vetëm 8 përqind të totalit.

Për më tepër, vetëm rreth 1 për qind të ekonomisë amerikane ishte e ndjeshme ndaj Kinës. Ndërsa tarifat e vendosura nga Trump, dëmtuan seriozisht një pjesë relativisht të madhe të ekonomisë kineze, Pekini u përpoq t’i shkaktonte probleme të ngjashme SHBA-së me rritjen e tarifave.

Por Kina bleu shumë pak nga SHBA-ja për të arritur synimin e saj. Ekonomia kineze në tërësi, ka pësuar shumë dëme nga kjo luftë tregtare. Shumë biznese e kanë zhvendosur aktivitetin e tyre në vende të tjera, kryesisht në Azi, ku nuk janë në fuqi tarifat e Trump. Humbjet e biznesit, kanë dëmtuar jo vetëm eksportet, por edhe shitjet e brendshme në Kinë.

LEXO EDHE:  Ekonomia është katastrofë/Vetëm Edi Rama nuk e kupton!

Shifrat zyrtare të publikuara nga qeveria e Pekinit, mbeten optimiste, por ato po shihen prej kohësh me dyshim. Të dhënat e pavarura mbi shitjet e automjeteve, tregojnë një rënie të madhe, deri në 50 përqind në disa rajone. Edhe rritja e punësimit është ngadalësuar. Edhe të dhënat zyrtare, flasin për një rritje maksimale prej rreth 6 përqind në vit, niveli më i dobët i rritjes në dekadën e fundit.

Zhvlerësimi i juanit në Kinë, e ka ulur çmimin e produkteve kineze. Por Kina ka probleme edhe më të thella, se sa vetëm disavantazhet e saj në këtë luftë tregtare. I gjithë modeli i saj i zhvillimit është i gabuar. Praktika e pagave të ulëta për ta orientuar ekonominë drejt eksporteve, mundësoi një rritje ekonomike të shpejtë, siç ndodhi me Japoninë në dekadat pas Luftës së Dytë Botërore.

Ky model e lejoi Kinën të vjedhë fuqi prodhuese nga Evropa dhe Amerika. Por nga ana tjetër, kjo qasje e ka lënë zhvillimin ekonomik kinez, shumë të brishtë ndaj veprimeve të huaja, mbi të cilat Pekini nuk ka asnjë lloj ndikimi.

Problemet me Hong Kongun, e forcojnë më tej shtojnë cënueshmërinë financiare të Pekinit. Përveç ambicies territoriale dhe solidaritetit kombëtar, Pekini e donte Hong Kongun për dy arsye. Së pari, pasuria e këtij metropoli do t’i jepte kinezit të zakonshëm, një lloj besimi mbi sistemin ekzistues.

Së dyti dhe më e rëndësishmja:Hong Kongu ofronte lidhje globale dhe kapital njerëzor, gjëra që Kinës i mungonin. Bankat e Kinës, mund të klasifikohen si ndër më të mëdhatë në botë, por ato nuk kanë as ekspertizën dhe as lidhjet me bankat e investimeve që ka aktualisht Hong Kongu.

Rebelimi i banorëve të këtij qyteti, i ka vënë në rrezik që të dyja këto qëllime.

Kriza demografike, e dëmton edhe më tej ambicien e Pekinit për dominim global. Për dekada të tëra, qeveria kineze zbatoi një ligj sipas të cilit çdo familje, i lejohej të kishte vetëm një fëmijë. Kjo praktikë, u bazua mbi frikën se rritja e popullsisë, mund të tejkalonte burimet ekonomike për të ushqyer, veshur dhe strehuar të gjithë ata njerëz.

Por ai ligj, ka ngadalësuar shumë hyrjen e punëtorëve të rinj në forcën punëtore të vendit. Ndërkaq zhvillimi në rritje dhe përparimet mjekësore, e kanë rritur jetëgjatësinë e gjeneratës së lindur para ligjit të “një fëmije”. Për pasojë, Kina përballet sot me një dominim të madh të pensionistëve.

Ky presion demografik, nuk po shkakton ende ndonjë dëm të konsiderueshëm, por me kalimin e kohës dëmet do të jenë serioze. Sipas OKB, popullsia në moshë pune në Kinë do të bjerë nga rreth 70 për qind e popullsisë së përgjithshme sot, në 60 pë rqind në vitin 2030, dhe 57 për qind në vitin 2040.

Mungesa e krahut të punës, do të kufizojë ritmin e rritjes ekonomike të Kinës. Mungesa e taksapaguesve që punojnë në raport me popullsinë e dalë pension, do të tendosë shumë financat publike të Kinës, edhe pse vendi komunist nuk është shumë bujar ndaj të moshuarve të tij, si Perëndimi dhe Japonia.

Kohët e fundit, Pekini hoqi dorë nga politika e “një fëmije”, dhe tashmë lejon deri 2 fëmijë për familje. Edhe nëse familjet kineze do të reagojnë shpejt ndaj kësaj lirie të re, do të duhen rreth 20 vjet, para se të rriturit e kësaj nisme të bëhen pjesë e fuqisë punëtore. Ndërkohë, sipas Bankës Botërore, borxhi i Kinës është aktualisht 12.2 trilionë dollarë, më shumë se 3-fishi i madhësisë së PBB-së./ Përshtatur nga CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Si do ndryshojë peisazhi politik në Ballkanin Perëndimor, pas asaj që ndodhi së fundmi në Malin e Zi?

Publikuar

-

Nga

Nga Sinisa Vukovic & Majda Ruge “European Council on Foreign Relation”

Zgjedhjet parlamentare të muajit të shkuar në Malin e Zi, prodhuan një rezultat historik, dhe për shumëkënd të papritur, që mund të rezultojë tepër domethënës për peizazhin politik të Ballkanit Perëndimor. Për herë të parë në 30 vjet Demokratska Partija Socijalista (DPS) nuk do të qeverisë vendin.

E udhëhequr nga presidenti i vendit, Milo Gjukanoviç, DPS e ka dominuar skenën politike malazeze që nga zgjedhjet e para shumëpartiake në vitin 1990. Në vend të saj, 3 koalicione të gjera, me platforma të ndryshme politike, kanë arritur të fitojnë 41 vende në parlament, minimumi i nevojshëm për të formuar një shumicë qeverisëse.

Këto koalicione kanë nënshkruar një marrëveshje mbi parimet për koalicionin e ri, që do të përbëhet nga jo më pak se 20 parti. Narrativa dominuese e këtyre tre blloqeve politike është “Jashtë e vjetra, sot me të renë!”. Por një vështrim nga afërt i partive dhe udhëheqësve të tyre, na ofron një panoramë më komplekse, që mund të rezultojë destabilizuese për Malin e Zi dhe rajonin.

Nga këto tre blloqe, më i madhi (Za Buducnost Crne Gore, ZBCG) është një koalicion i gjerë i partive populiste etno-nacionaliste, klerike, konservatore, me një platformë të hapur pro-serbe, pro-ruse, anti-NATO dhe euro-skeptike.

Shumica e udhëheqësve të tyre drejtuan fushatën në favor të ruajtjes së Unionit Shtetëror me Serbinë gjatë referendumit të vitit 2006 për pavarësinë. 27 deputetët e tyre vijnë kryesisht nga Fronti Demokratski (DF), një koalicion ky ku dy udhëheqësit e tij, Milan Knezeviç dhe Andrija Mandiç, janë dënuar secili me 5 vjet burg për krijimin e një organizate kriminale që organizoi grushtin e dshtuar të shtetit të mbështetur nga Rusia, në prag të zgjedhjeve parlamentare të tetorit 2016.

Kisha Ortodokse Serbe dhe mediat pro-qeveritare në Serbi, e mbështetën hapur fushatën zgjedhore të DF. Blloku i dytë më i madh në shumicën e re, tubohet rreth një partie relativisht të re populiste, Demokrate Crne Gore (DCG), e udhëhequr nga Aleksa Beçiç.

Ndërsa ky bllok portretizohet nga shumë analistë si një opozitë qytetare, udhëheqësi është një ish-udhëheqësi i forumit rinor të Socijalisticka Narodna Partija Crne Gore (SNP), një parti që ishte zëri kryesor në favor të bashkimit me Serbinë dhe një aleate besnike e Sllobodan Millosheviçit deri në rrëzimin e këtij të fundit në vitin 2000.

Një parti tjetër në këtë bllok është Demos, një parti konservatore e udhëhequr nga Miodrag Lekiç, ish-ambasador i Jugosllavisë në Itali në kohën e Millosheviçit. Ai mbetet një nga kritikët më të fortë të qeverisë në largim, për shkak të vendimit të kësaj të fundit pro sanksioneve të BE-së kundër Rusisë.

Koalicioni i tretë dhe linja kryesore e shumicës së ardhshme qeverisëse në parlament, është Ujedinjena Reformska Akcija (URA). Kjo është një parti qytetare, e gjelbër dhe pro-evropiane. Ajo ka vetëm 4 deputetë, të cilët u zgjodhën nga 5.2 për qind e votave.



Pritshmëria e analistëve më optimistë, është që kjo parti të arrijë të mbajë nën kontroll dy më të mëdhatë, një skenar që vihet në dyshim nga shumë të tjerë. Zyrtarisht, krerët e 3 partive që dominojnë secilin bllok, kanë rënë dakord mbi disa parime minimale si themelin e koalicionit të tyre qeverisës.

LEXO EDHE:  Miti i Jaltës/ A ia shiti Ruzvelit Stalinit Evropën Lindore?

LEXO EDHE:  Studimi/ Pse 22 për qind e popullsisë botërore rrezikohet më shumë nga koronavirusi

Ata janë zotuar zyrtarisht të mos tërheqin njohjen e pavarësisë së Kosovës, dhe të mos dalin nga NATO. Gjithashtu, kanë rënë dakord të formojnë një qeveri teknokratësh, që do të vazhdojë procesin e pranimit në Bashkimin Evropian. Por nuk është aspak e qartë sesi një amalgamë e tillë heterogjene me prejardhje ideologjike konfliktuale, do t’i mbështesë vërtet këto politika.

Rreziqet në këtë kuadër janë disa.

Së pari, do të jetë shumë e rëndësishme të shihen emërimet në sektorin e sigurisë dhe kontrolli i tyre. Nëse DF merr nën kontroll sektorin e sigurisë, qeveria e re mund të jetë e prirur të thellojë lidhjet me shërbimet ruse dhe serbe të sigurisë. Nën një skenar të tillë, qeveria mund të minojë detyrimet e vendit nga anëtarësimi në NATO.

Së dyti, duke pasur parasysh orientimin e theksuar ideologjik të partive më të mëdha drejt Serbisë dhe Rusisë, mbetet e paqartë nëse qeveria e re do t’i përmbahet realisht angazhimeve ndërkombëtare të Malit të Zi. Nën qeverinë e mëparshme, politika e jashtme e Malit të Zi ishte 100 për qind pro BE-së.

Selia e BE-se

Duke marrë parasysh historikun e DF dhe partive aleate, nuk ka gjasa që ato ta ruajnë një kurs të tillë në politikën e jashtme. Kjo mund të ndikojë në çështje të tilla si rinovimi i sanksioneve kundër Rusisë për shkak të aneksimit të Krimesë, në politikat e BE-së mbi Ukrainën, Kosovën dhe çështje të tjera rajonale.

Së treti, qeveria e re ka premtuar të anulojë Ligjin mbi Lirinë e Fesë, që ndër të tjera kërkon regjistrimin zyrtar të Kishës Ortodokse Serbe. Kjo e fundit është i vetmi institucion fetar që nuk është regjistruar në Malin e Zi. Ajo operon në një vakum ligjor ndërsa ndjek si agjendën politike ashtu edhe interesat e saj ekonomike:kisha pretendon pronësinë mbi një sipërfaqe të mëdha toke dhe pasurish të patundshme dhe drejton hotele, restorante, agjenci udhëtimesh, por nuk ka një status zyrtar.

Përveç kësaj, qeveria e re mund të kërkojë të rishikojë Ligjin e Shtetësisë. Nëse kjo ndodh sipas preferencave të DF, ligji i ri do t’u japë mundësi një numri të konsiderueshëm qytetarësh serbë të marrin dy shtetësi në Malin e Zi. Ka shumë pak gjasa që URA dhe blloku i saj i vogël i partive papërvojë, të kenë një kontroll efektiv ndaj dy blloqeve të tjera.

Një skenar i mundshëm është që URA ta braktisë koalicionin, akt që mund të dobësojë aleatët e saj përballë zgjedhjeve të reja që do të shpalleshin në mënyrë të pashmangshme. Nëse malazezët shkojnë sërish në votime, ata mund të kenë të ngjarë të mbështesin blloqet më të mëdha që shfrytëzojnë levat e pushtetit të sapoformuar, mbështetjen e vazhdueshme nga Beogradi dhe fuqinë mobilizuese të Kishës Ortodokse Serbe, dhe kësisoj të krijojnë një pasiguri edhe më të madhe në lidhje me rrugën perëndimore të Malit të Zi./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Në nëntor votoj Trump/ Biden do ishte një “lolo” në duart e ekstremistëve të majtë

Publikuar

-

Nga

Nga Danielle Pletka “The Washington Post”

Në vitin 2016, nuk mendova në asnjë moment të votoja për Donald Trumpin. Sjellja e tij arrogante më dukej si degradimi më i keq i politikës amerikane. Por në vitin 2020, unë mund të detyrohem të votoj për të.

Më dëgjoni. Unë nuk kam shumë nevojë të parashtroj këtu rezervat e mia ndaj Trumpit, postimet e tij agresive në rrjetet sociale, mendjemadhësinë e tij kronike dhe vrazhdësinë që karakterizon në përgjithësi sjelljen e tij.

Gjatë 4 viteve të fundit, si një njollë nafte që bën pis të gjitha ato që prek, vetë Trump ka arritur të errësojë arritjet më thelbësore të administratës së tij, si fokusimi i vëmendjes së botës tek kërcënimi që paraqet Kina për sigurinë globale, dhe për ndërmjetësimin e një epoke të re të paqes në Lindjen e Mesme.

Unë kam frikë nga vendimmarrja kaotike, e diktuar nga personaliteti i vetë Trump. Përbuzja e tij ndaj NATO-s është alarmante, ashtu si dhe lajthitja e tij se ai mund të mbajë nën kontroll udhëheqësit autoritarë. Unë nuk dyshoj se padurimi i tij për të tërhequr trupat amerikane nga misionet e tyre në vende të tilla si Afganistani dhe Iraku, do të inkurajojë konfliktet dhe terrorizmin.

Dhe shqetësohem se qëndrimi i tij çuditërisht izolacionist ndaj tregtisë ndërkombëtare, do ta dëmtojë ekonominë e SHBA-së, dhe do të shpërbëjë mekanizmat tregtarë globalë që gjatë gjysmëshekullit të kaluar i kanë sjellë botës një prosperitet të mahnitshëm, duke nxjerrë qindra miliona njerëz nga varfëria ekstreme.

Por nga ana tjetër unë u trembem akoma më shumë ekstremistëve të së majtës brenda Partisë Demokratike. E nga çfarë duhet të frikësohemi? Unë druhem se ish-zv/presidenti Xho Bajden do të ishte një president lolo, sa për figurë, i paaftë për t’u fokusuar në detyrat e tij dhe për të udhëhequr, një presidenti që do ta drejtonte presidencën me teleprompter, me fjalimet e hartuara nga ideologët e majtë të partisë së tij.

Unë kam frikë se një Kongres  dhe Senat i kontrolluar nga demokratët – një skenar thuajse i sigurt nëse Bajden fiton në nëntor – do të shënonte fillimin e një sulmi ndaj institucioneve që ruajnë demokracinë e vogël.

Këtu mund të përfshihen krijimi i një bashkimi qeveri-parlament me një pushtet të pakufizuar politik; një rritje e numrit të vendeve në Gjykatën e Lartë për të siguruar një super-shumicë liberale; miratimi i masave shkatërruese ekonomike siç është Marrëveshja e Re e Gjelbër; shtetëzimi i kujdesit shëndetësor; çmontimi i kufijve të SHBA-së, dhe zbatimi i masave të frymëzuara nga socialistët, të gjitha këto do të shkatërronin një ekonomi që duhet ende ta marrë veten nga mbyllja për shkak të pandemisë.

Unë kam frikë nga përhapja e zakoneve progresive që po depërtojnë gjithnjë e më shumë në gazeta, programet mësimore të fëmijëve të mi dhe qeverinë time lokale. Unë kam frikë nga bullistët që mendojnë se përfaqësojnë virtytin, të cilët gjithnjë e më shumë po përpiqen të dominojnë ose heshtin ligjërimin publik.

LEXO EDHE:  Vaksina e Covid-19/ BE arrin marrëveshje me AstraZeneca për blerjen e 300 mln dozave

LEXO EDHE:  Miti i Jaltës/ A ia shiti Ruzvelit Stalinit Evropën Lindore?

Dhe që i inkurajojnë fëmijët e mi të mendojnë, se të qenit të bardhë është diçka thelbësisht e keqe, dhe se establishmenti i Amerikës është i ngjashëm me mëkatin origjinal. Ndërkohë, kam frikë edhe nga vetë-censura në rritje që po dikton çdo qëndrim të shumë njerëzve.



Të majtët e shohin çdo zgjedhje personale – nga recetat tek stili i flokëve – përmes prizmave të tyre të shtrembëruar të politikës dhe kulturës. Një Uashington i drejtuar plotësisht nga Demokratët, i nxitur nga aleatët e progresistëve në media, pa dyshim që vetëm sa do t’i përshpejtonte këto prirje.

As qasja e Bajden ndaj çështjes së sigurisë kombëtare nuk është më pak shqetësuese. Ndërsa ai premton një ndryshim të mirëpritur të aleancave të SHBA, Bajden ashtu si Trump, do që të tërheqë trupat tona nga Lindja e Mesme dhe Azia e Jugut.

Më keq akoma, ai do të shkurtojë shpenzimet në fushën e mbrojtjes, dhe ka të ngjarë të rinovojë lidhjen e gabuar të dashurisë së administratës Obama me tiranët e Iranit. Pastaj është armiqësia e Partisë Demokratike ndaj shtetit të Izraelit. Mbështetësit e Bajden do të bërtasin me të madhe se historia e kandidatit të tyre është shumë pro-Izraelit.

Por si president, a do të ishte ai aq i fortë sa t’i rezistonte mbështetjes më pak të zjarrtë të Partisë së re Demokratike ndaj shtetit hebre? A ka probleme në të djathtë, me fanatikët e tmerrshëm në të njëjtin nivel me protestuesit e dhunshëm, që kohët e fundit kanë shkaktuar dëme të papara në shumë qytete dhe biznese në SHBA?

Sigurisht që po. Këta racistë që bredhin nëpër rrugë me armë, kanë marrë inkurajimin e heshtur nga Trump. Por ato nuk përfaqësojnë rrymën kryesore të Partisë Republikane, apo bazën më të gjerë të anëtarëve të kësaj partie.

Një vit më parë, mendova se Partia Demokratike ishte e izoluar nga e majta ekstreme. Por sot nuk mendoj kështu. Pasi mendimi i partisë sot drejtohet nga senatorët Berni Sanders, Elizabet Uorren, Aleksandria Okasio-Kortez, dhe Rashida Tlaib, që dikur ishin në periferinë e politikës së brendshme të PD.

Me Donald Trump, unë e di se çfarë po marr. Për mirë apo keq, ai e drejton administratën e tij. Unë shqetësohem më shumë për paaftësinë dhe lëkundjet e tij, sesa për çdo tendencë diktatoriale.

Por nga ana tjetër, unë jam gjithnjë e më e bindur se ajo që shoh tek Xho Bajden, të cilin e kam takuar për herë të parë në vitin 1992, dhe që e besoj se është një njeri i mirë, do të ishte thjesht fasada e një administrate, e mbështetur plotësisht nga Senati dhe Kongresit, me një axhendë që do të dëmtonte seriozisht SHBA-në.

Ekstremizmi gërryes i krahut të majtë, do të ishte një gangrenë për kombin. Pavarësisht gjithë të metave të tij, Trump mund të jetë një digë midis demokracisë sonë të papërsosur, dhe tiranisë së të majtës së ringjallur./ CNA.al

 

LEXO TE PLOTE

Blog

Ku është më e rrezikuar jeta në botë?

Publikuar

-

Nga

Një raport i OKB-së thekson, se më të varfrit dhe refugjatët janë edhe më të rrezikuarit nga katastrofat. Se si përballohet një katastrofë varet shumë nga kapacitetet e një shteti dhe shoqërie.

Pandemia e Coronës e ka rritur edhe më shumë gjendjen e rrezikshmërisë për migrantët. Ajo e ashpërson edhe më shumë jetesën e afër 80 milionë refugjatëve dhe të dëbuarve të prekur nga krizat dhe eksodi në të gjithë botën, që edhe pa pandeminë është e vështirë, thuhet në raportin e OKB-së për rreziqet për vitin 2020. Sidomos më të prekurit nga mbyllja e kufijve janë punëtorët sezonalë, shkruajnë autorët e studimit, që publikohet nga Aleanca “Zhvillimi ndihmon” e Universitetit Ruhr në Bochum.

Çdo vit ky raport publikon një listë ku janë renditur të gjitha vendet e botës në bazë të shkallës së rrezikshmërisë. Edhe këtë vit në krye qëndron shteti ishullor i Paqësorit, Vanuatu. Vendi i dytë më i rrezikuar në botë është Tonga, e ndjekur nga Antijet e Vogla. Vendet me rrezikun më të vogël statistikor janë si në vitin e kaluar Katari dhe shteti i BE, Malta. Gjermania bën pjesë tek 20 vendet më pak të rrezikuara. Këtu renditen kryesisht vendet europiane, por edhe shtete si Arabia Saudite dhe Egjipti.



Shtetet Ishullore të Paqësorit, si Tonga, Fidxhi apo Vanuatu janë të rrezikuara shumë nga katastrofat

LEXO EDHE:  “Nuk jemi vetëm”/ Basha falenderon BE-në për 50 milionë eurot

LEXO EDHE:  SHBA/Senati mbështet marrëveshjen me Iranin

Koncepti i rrezikshmërisë në raport merr në konsideratë si ekspozimin ndaj rrezikut, që do të thotë, se sa i rrezikuar është një rajon apo një vend nga disa katastrofa natyrore. Por nga ana tjetër shihet edhe aftësia e një shoqërie për të përballuar katatrofat. Kështu shtetet me një ekspozim të njëjtë ndaj rrezikut, mund të kenë renditje të ndryshme, për shkak të cilësisë së infrastrukturës publike, situatës së banimit mesatarisht, përgatitja në përballimin e katastrofave dhe sistemi shëndetësor. Shumë vende afrikane nuk marrin shumë pikë në këto kategori, ato janë të rrezikuara nga pozicioni gjeografik, por edhe nga mungesa e kapaciteteve.

Një ndikim të veçantë ka ndryshimi i klimës. Në studim thuhet, se kjo ka ndryshuar shpeshtësinë dhe intensitetin e stuhive, përmbytjeve apo thatësirës. Si pasojë rritet edhe presioni i migrimit. Kur dhe nëse një person e “bën hapin vendimtar” dhe braktis vendlindjen, kjo nuk varet vetëm nga faktorët e jashtëm. “Një rol të madh luajnë edhe faktorët socialë, mbrojtja nga komuniteti dhe situata individuale financiare.” Autorët e përpilimit të raportit botërore theksojnë përgjegjësinë e vendeve më të pasura që vetë emetojnë shumë gaz karbonik. Ato jo vetëm duhet të ofrojnë mjetet për t’u përshtatur me ndryshimet e klimës, por duhet të ofrojnë edhe pagesa kompensimi për dëmet e klimës të shkaktuara ndërkohë./ DW

LEXO TE PLOTE