Connect with Us

“Lufta e Pistë”/ Si u zhdukën 30 mijë njerëz nga junta ushtarake në Argjentinë

Blog

“Lufta e Pistë”/ Si u zhdukën 30 mijë njerëz nga junta ushtarake në Argjentinë

Publikuar

-

E stolisur me pemë të harlisura, dhe e rrethuar nga godina hijerënda, sheshi “Plaza de Mayo” në kryeqytetin argjentins, Buenos Aires, mund të duket si një vend i përsosur për të parë monumentet, apo për të pushuar paksa.

Por çdo të enjte, një nga sheshet më të famshme publike të Argjentinës, mbushet me gra të veshura me shalle të bardhë, dhe që mbajnë banera plot me emra. Ato janë “Nënat dhe Gjyshet” e “Plaza de Mayo”, dhe rrinë aty për të tërhequr vëmendjen ndaj diçkaje që e shndërroi jetën e tyre në tragjedi dhe kaos gjatë viteve 1970:  rrëmbimin e fëmijëve dhe nipërve të tyre nga diktatura brutale ushtarake e Argjentinës.

Për dekada të tëra, ato kanë kërkuar shpjegim mbi atë që ndodhi me familjarët e tyre. Është një pyetje e njëjtë që bëhet nga familjet e deri 30.000 njerëzve “të zhdukur” nga shteti gjatë “Luftës së Pistë” të Argjentinës. Një periudhë gjatë së cilës diktatura ushtarake e vendit, u kthye kundër popullit të vet.

Në 1976, ushtria argjentinase rrëzoi qeverinë e Izabel Peron, e veja e presidentit populist Huan Peron. Diktatura ushtarake që erdhi në pushtet, e quajti veten “Procesi i Riorganizimit Kombëtar” ose “Proceso” në spanjisht, dhe i quajti aktivitetet e saj si “Lufta e Pistë”.

Por kjo luftë nuk ishte kundër ndonjë armiku të jashtëm, por ndaj vetë popullit argjentinas. Ajo luftë nxiti fillimin e një periudhe torturash dhe terrorizmi të sponsorizuar nga shteti. Junta ushtarake, u kthye kundër qytetarëve të Argjentinës, duke goditur disidentët politikë dhe njerëzit që dyshohej se mbështesnin të majtën, duke përfshirë burgosjen, torturimin dhe vrasjen e tyre.

Lufta e Pistë, u zhvillua në disa fronte. Junta i quajti “terroristë” aktivistët e krahut të majtë, duke rrëmbyer dhe vrarë rreth 30.000 njerëz. “Viktimat vdiqën gjatë torturave, u qëlluan me mitralozë buzë varreve masive ose u hodhën nga avionët në det”- thotë Margerita Feitlovic. Ata njerëz u njohën si “të zhdukur” (desaparecidos).

Qeveria nuk bëri asnjë përpjekje për të identifikuar ose dokumentuar këta njerëz. Duke i hequr qafe edhe trupat e tyre, junta mund të pretendonte se ata nuk kishin ekzistuar kurrë. Por familjarët dhe miqtë e të zhdukurve, e dinin që ata kishin ekzistuar. Ata kishin dijeni për “fluturimet e vdekjes”, ku trupat e pajetë hidheshin nga avionët në det.

Ata kishin dëgjuar për qendrat e paraburgimit, ku njerëzit përdhunoheshin dhe torturoheshin. Ndaj ata kërkonin me dëshpërim gjurmët e të dashurve të tyre. Midis të zhdukurve kishte fëmijë të lindur nga gratë shtatzëna, të cilat mbaheshin gjallë sa të lindnin foshnjat e tyre, pastaj vriteshin.

Pesëqind prej këtyre fëmijëve, por edhe të tjerë të rrëmbyer nga prindërit e tyre gjatë Luftës së Pistë, mendohet se u janë dhënë familjeve të tjera. Në vitin 1977, një grup nënash të dëshpëruara filluan që të protestojnë. Çdo javë, ato mblidheshin në “Plaza de Mayo” dhe marshonin, duke provokur zemërimin e juntës ushtarake.

LEXO EDHE:  Protesta e 16 Shkurtit/ Duma parashikon pjesëmarrjen

Zyrtarët e qeverisë u përpoqën në fillim ta shpërfillin atë lëvizje, duke i quajtur gratë e çmendura (las locas). Por më vonë nisën të mendonin si ta shtypnin protestën, nga frika e një reagimi të madh nga popullata në përgjithësi. Shumë shpejt, qeveria nisi të reagojë dhunshëm ndaj tyre.

Në dhjetorin e vitit 1977, një nga themeluesit e grupit, Azukena Vilaflor, u rrëmbye dhe u vra. Njëzet e tetë vjet më vonë, të afërmit e saj morën konfirmimin se ajo ishte vrarë dhe hedhur në një varr masiv. Ndërkohë, disa nga themelueset e tjera të grupit u rrëmbyen, dhe supozohet se janë vrarë.

Por gratë nuk u tërhoqën. Ato protestuan gjatë Kupës së Botës 1978, që u zhvillua në Argjentinë, dhe përfituan nga mbulimi ndërkombëtar mediatik i këtij evnimenti, për të bërë të njohur kauzën e tyre. Ato vazhduan të protestojnë megjithë kërcënimet nga autoritetet shtetore, dhe të paktën në një rast një pjesë e grupit u qëllua me armë nga policia gjatë protestës.

Në vitin 1981, ato u mblodhën për “Marshimin e Rezistencës”, një protestë 24-orëshe që u kthye në një ngjarje të përvitshme. Aktivizmi i tyre, ndihmoi në kthimin e opinionit publikut kundër juntës. Edhe pasi përfundoi Lufta e Pistë më 5 dhjetor 1983, kur zgjedhjet demokratike e rrëzuan juntën nga pushteti, gjyshet e “Plaza Mayo”, kanë kërkuar përgjigje dhe kanë punuar për të identifikuar fëmijët, që u rritën pa njohur prindërit e tyre të vërtetë.

Ato u mbështetën nga gjenetisja amerikane Meri Kler King, që filloi të punojë me to në vitin 1984. King dhe kolegët e saj zhvilluan një mënyrë për të përdorur ADN-në mitokondriale të gjysheve, e cila trashëgohet tek nënat, për të gjetur nipërit dhe mbesat e tyre.

Deri më sot, organizata ka konfirmuar identitetin e 128 fëmijëve të grabitur, kryesisht duke përdorur bazën e të dhënave dhe teknikat e identifikimit përmes ADN-së. Nga viti 1983, 900 ish-zyrtarë të juntës janë gjykuar dhe dënuar për krime kundër njerëzimit.

Por trashëgimia e errët Luftës së Pistë të Argjentinës, vazhdon ende. Dhe derisa të zgjidhet plotësisht misteri i fëmijëve të humbur në vend, nënat dhe gjyshet e të zhdukurve do të vazhdojnë të kërkojnë me ngulm të vërtetën./ History.com-Përshtatur nga CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Cili vend në Evropë ka qasjen e duhur ndaj Covid-19?

Publikuar

-

Nga

Një valë e dytë e koronavirusit të ri, është duke e përfshirë mbarë Evropën kontinentale, me rekorde të reja infeksionesh që po thyen çdo ditë në shumë vende. Variacionet e situatës janë të mëdha, por thuajse asnjë vend nuk ka mbetur i paprekur.

Madje edhe ata që ia dolën më mirë gjatë valës së parë. Në të 31 vendet për të cilat Qendra Evropiane për Parandalimin dhe Kontrollin e Sëmundjeve mbledh të dhëna, niveli mesatar i rasteve i rasteve 14-ditore për 100.000 banorë, është rritur nga vetëm 13 në mesin e muajit korrik, në gati 250 javën e kaluar.

Ndërsa shtrimet në spital, futjet në terapi intensive dhe vdekjet, nuk po ndjekin deri tani të njëjtën kurbë të pjerrët me drejtim nga lart, dhe në përgjithësi mbeten shumë poshtë niveleve të pranverës që shkoi, ato po rriten gjithsesi në mënyrë të qëndrueshme, duke shkaktuar tashmë probleme të rënda për shërbimet shëndetësore në disa vende.

Franca raportoi më shumë se 40.000 raste të reja në 2 ditë javës që shkoi, duke e çuar në 521 raste për 100.000 banorë shkallën e saj të rasteve 14-ditore. Masat e rrepta, përfshirë një shtetrrethim që nis nga ora 21.00 e mbrëmjes deri në 6 të mëngjesit, po zbatohen aktualisht mbi 2/3 e popullsisë.

Në Gjermani, ku shkalla e rasteve ishte shumë më e ulët se shumica e vendeve të BE-së në pranverë, po përjeton gjithashtu shtim të madh të rasteve të reja ditore:nga 5.250 në ditë në 13.500 në fund të javës që u mbyll, me një normë prej 319 rastesh për 100.000 banorë, një rritje “shumë serioze” paralajmëroi një zyrtar i lartë.

Spanja, një nga vendet më të prekura gjatë valës së parë, po përballet sërish me një emergjencë, duke u bërë vendi i parë i Evropës Perëndimore, që i kaloi javës që shkoi 1 milion raste zyrtare me Covid-19. Ajo regjistroi 20.000 raste të reja në 2 ditë rresht.

Italia, një tjetër vend i goditur rëndë këtë pranverë, shënoi një rekord të ri të rastesh të premten me 19.000 infeksione, duke shtuar frikën se pandemia po del sërish jashtë kontrollit. Me një normë 14-ditore prej 240 rastesh për mijë banorë 100.000, situata është “dramatike”.

LEXO EDHE:  Çuni i Fahriut ashpërson tonet/ Flet edhe për “luftë”

LEXO EDHE:  "Shpërthen" ish-presidenti/ Do t’ju vijë radha edhe fashistëve të rinj

Epidemia në Belgjikë,vend që pati një nga shifrat më të lartë të vdekjeve për frymë në Evropë pranverën që shkoi, është “jashtë kontrollit” dhe “më e rrezikshmja në Evropë”. Deklarata është bërë nga vetë ministri belg i shëndetësisë. Ky vend ka një normë prej 1.115 rastesh për 100.000 mijë banorë për një periudhë 14-ditore.

Republika Çeke, e lavdëruar më herët si një histori suksesi, për shkak të normave më të ulëta të rasteve në kontinent, ka tani ndër normat më të larta:1.210 për 100 mijë banorë për 2 javë. Dhe ashtu si Belgjika, duket se po shkon drejt një mbylljeje të re.

Suedia, e famshme për strategjinë e saj kundër bllokimit, ka miratuar masa të detyrueshme rajonale për të luftuar një valë të papritur, që javën e kaluar pa rritjen e numrit të rasteve ditore në mbi 1 mijë, nga vetëm 150 në fillim të shtatorit.

Finlanda, me një nga nivelet më të ulëta të rasteve pozitive dhe vdekjeve në Evropë, është një nga të paktat vende të BE-së, që po e lufton në një mënyrë efektive këtë valë të dytë. Masat e ashpra, kanë arritur të zvogëlojnë një rritje të rasteve të reja gjatë javës së kaluar, duke e lënë normën e rasteve 14-ditore në 52 për 100.000 banorë. / The Guardian – Bota.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Si mund të jetë mandati i dytë i Donald Trumpit?

Publikuar

-

Nga

Si mund të jetë mandati i dytë i Donald Trumpit?

Nga Walter Russell Mead “The Wall Street Journal”

Shanset janë sërish kundër tij, por Donald Trumpi ka çdo lloj motivimi për të qenë edhe 4 vjet të tjera në këtë detyrë. Të paktën, në politikën e jashtme mandati i tij i dytë ka të ngjarë të jetë edhe më transformues dhe më jo i zakonshëm sesa i pari.

Shumica e presidentëve, synojnë që gjatë mandatit të dytë të lënë një shenjë në politikën e jashtme. Kjo pjesërisht pasi ndikimi politik i një presidenti në vend zbehet kur afrohet fundi i mandatit të tij, ndërsa në çështjet e jashtme një president e ka dorën relativisht të lirë. Ndaj ata synojnë arritjen me patjetër të ndonjë suksesi në diplomacinë ndërkombëtare.

Bill Klinton dhe Xhorxh W.Bush, bënë që të dy përpjekje të mëdha për arritjen e një marrëveshjeje për paqe mes Izraelit dhe Palestinës në mandatet e tyre të dyta. Barak Obama, nënshkroi marrëveshjen mbi programin bërthamor të Iranit dhe Marrëveshjen mbi Klimën në Paris. Sado që është një figurë politike jo tradicionale, edhe Trump ai ka të ngjarë të kërkojë ndonjë arritje të dukshme në politikën e jashtme.

Presidentët e mandatit të dytë, kanë edhe një tipar tjetër të rëndësishëm:Ata kanë prirjen t’u besojnë më shumë instinkteve të tyre. Zgjedhja herën e parë mund të nënkuptojë se keni qenë me fat; por të zgjidhesh dy herë president do të thotë që je i aftë.

Dhe Trump nuk heziton t’i besojë instikteve të tij. Edhe pse i trondit shpesh ekspertët që ka në Shtëpinë e Bardhë, ai do të jetë edhe më i bindur se metodat dhe bindjet e tij janë të drejta. I mbushur me vetëbesim, dhe gjithnjë e më i etur për të lënë shenjë në politikën e jashtme, Trump do t’i kthehet me energji të reja agjendës së tij të vjetër, duke përçmuar sërish mekanizmat e diplomacisë tradicionale.

Mandati i dytë i zotit Trump, do të diktohet ndoshta nga një përpjekje për një “marrëveshje” me udhëheqësit e tjerë, madje edhe më shumë sesa në mandatin e tij të parë. Kjo mund të jetë shqetësuese për njerëzit rreth tij, që punojnë për të krijuar bazën institucionale për një qasje afatgjatë kundër ngritjes së Kinës, dhe sigurisë në rajonin e Indo-Paqësorit.

Për Trumpin, arritja e marrëveshjes së duhur nënkupton bërjen e lëshimeve të mëdha dhe jo të zakonshme. Kina, Rusia, Irani, Koreja e Veriut, Venezuela:Politika e Trump ka të ngjarë të jetë një kërkim për një marrëveshje dramatike, edhe pse ndoshta jo gjithmonë thelbësore apo të qëndrueshme.

Dhe kjo e fundit ka disa pasoja. Ajo e forcon indiferencën relative të Trumpit ndaj diplomacisë së bazuar tek të drejtat e njeriut, si dhe e nxjerr më në pah preferencën e tij për diplomacinë kryesisht midis shteteve sovrane, në krahasim me kornizat shumëpalëshe. Ndërkohë, e intensifikon padurimin e tij ndaj institucioneve ndërkombëtare.

LEXO EDHE:  Protesta e 16 Shkurtit/ Duma parashikon pjesëmarrjen

LEXO EDHE:  Opozita shkon në Drejtorinë e Policisë/ Protestuesit u "vërsulen" atyre

Kjo do ta nxisë atë të vazhdojë të kërkojë marrëdhënie më të mira personale, edhe me figurat më të diskutueshme dhe kundërshtare të skenës botërore. Një mandat i dytë i tij, do të ishte të paktën po aq kaotik sa i pari. Kjo jo thjesht, pasi presidenti është i padisiplinuar dhe indiferent ndaj procesit së vendimmarrjes, dhe i bazon vendimet e tij më tepër tek intuita sesa tek analiza.

Për Trumpin, kaosi është më shumë sesa një zgjedhje, apo edhe një zakon. Ai është një mjet, për t’i mbajtur gjërat nën kontrollin e tij. Fakti që një postim i tij në Tuiter, mund të ndryshojë në çdo moment një politikë mbi të cilin ndihmësit kanë punuar për muaj të tërë, i zemëron dhe armiqëson këta të fundit.

Trump jo rrallë i poshtëron vartësit e tij, por për të është e rëndësishme të mbetet në kontrollin e plotë të gjërave. Detyrimi si i bashkëpunëtorëve ashtu edhe i kundërshtarëve për të hamendësuar se çfarë do të bëjë ai më tej, është sipas manualit të presidentit aktual, një taktikë që i garanton atij sukses.

Zyrtarët gjithnjë mund të zëvendësohen; por fuqia duhet të ruhet. Me shumicën e neo-konservatorëve dhe internacionalistëve tradicionalë republikanë që janë zhdukur nga skena, politika e jashtme në Partinë Republikane, dominohet nga Rand Pol, dhe “skifterët” unilateralistë si Tom Koton.

Fraksionet në këtë parti nuk bien dakord, se si duhet të jetë një politikë e jashtme e “America First”. Për disa mbështetës së Pol, edhe sfida e Kinës nuk është e mjaftueshme për të justifikuar një brez tjetër të një politike globale të mbrojtjes dhe aleancave tradicionale. Japonia ka mjaftueshëm plutonium për të prodhuar mijëra armë bërthamore. E pse duhet që SHBA të paguajë faturat për mbrojtjen e Azisë, kur Tokio, Seuli dhe të tjerët kanë ato që duhet për ta frenuar vetë Pekinin?

Nga kampi i Koton, besojnë se sfida nga Kina dhe kërcënimi i vazhdueshëm i terrorizmit, ndër shqetësimet e tjera, kërkojnë një epërsi amerikane në teknologji dhe mbrojtje. Pavarësisht nga instinktet e tij më të thella – të cilat janë ndoshta më pranë Pol sesa Koton – Trump ka të ngjarë të ruajë një ekuilibër midis dy fraksioneve në PR, si pjesë e strategjisë së tij për ta dominuar politikën e republikanëve./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

A do të na“vjedhin” vërtet robotët vendet tona të punës?

Publikuar

-

Nga

A do të na“vjedhin” vërtet robotët vendet tona të punës?

Covid-19 po e ndryshon botën në disa mënyra. Disa ndryshime janë më të dukshme, si për shembull ato në marrëdhëniet shoqërore. Të tjerat më pak, sikurse është depërtimi i ngadaltë, por i paepur i teknologjisë në jetën tonë, për shkak të nevojës për të qëndruar në shtëpi.

Dhe është pikërisht teknologjia, protagonistja e raportit të fundit vjetor që parashikon të ardhmen e botës së punës, prezantuar nga Forumi Ekonomik Botëror. Sipas të dhënave, lidhur me 300 nga kompanitë më të rëndësishme në botë, të cilat punësojnë gjithsej rreth 8 milion njerëz, pandemia e ka përshpejtuar tranzicionin (tanimë të pashmangshëm) drejt automatizimit dhe digjitalizimit të punës.

Sipas parashikimeve, deri në vitin 2025, 85 milion vende pune do të humbasin në mbarë botën. Më të goditurit do të jenë punëtorët e fabrikave, dhe nëpunësit e zyrave që merren me administrim, kontabilitet dhe futjen e të dhënave.

50 me 50

Mbi 50 për qind e sipërmarrësve të intervistuar, thanë se synojnë të lehtësojnë automatizimin e disa roleve në kompanitë e tyre. Për 43 për qind të tyre, ky ndryshim do të sjellë disa pushime nga puna.

Nëse nga njëra anë miliona njerëz do të heqin dorë nga punët e tyre,që do t’i bëjnë tashmë kolegët“robotë”. Nga ana tjetër do të lindin 97 milionë punë të reja, duke e ndarë botën e punës thuajse në mënyrë të barabartë midis teknologjisë dhe njerëzimit.

Për t’u dalluar nga përsosmëria jo-kreative e makinave, do të kërkohen zakonisht edhe aftësi “njerëzore”, si vendimmarrja, aftësitë menaxheriale dhe komunikimi. “Në të ardhmen, kompanitë më konkurruese, do të jenë ato që kanë investuar më shumë mbi kapitalin njerëzor”-tha Sadia Zahini e Forumit Ekonomik Botëror.

LEXO EDHE:  Protesta e 16 Shkurtit/ Duma parashikon pjesëmarrjen

LEXO EDHE:  Opozita shkon në Drejtorinë e Policisë/ Protestuesit u "vërsulen" atyre

Fillim nga e para

Punëtorët më pak të kualifikuar dhe më pak të paguar, do të preken më shumë nga ky ndryshim. Dhe për të mbijetuar në një ekonomi tashmë të drobitur nga kriza shëndetësore, ata do të duhet të fillojnë sërish trajnimet, për të marrë aftësi të reja.

Sipas raportit, e ardhmja do të sjellë një rritje të kërkesës për ekspertë në ekonominë e gjelbër (green economy), apo në cloud computing (teknologji që shfrytëzon internetin për të ndarë online nga distanca burimet softuer dhe harduer), në inteligjencën artificiale dhe në zhvillimin e produkteve të reja.

“Covid e ka përshpejtuar evolucionin e punës, duke i detyruar shumë njerëz të ri-shpikin veten e tyre, dhe të fitojnë para kohe aftësi të reja,për t’u përshtatur me kërkesat e vendeve të punës në të ardhmen”-thotë Hamon Ektiari, president i kompanisë “FutureFit AI”./ CNA.al

LEXO TE PLOTE