Connect with Us

Mitet e gabuara mbi periudhën e Mesjetës/ Nga dënimi me vdekje, tek injoranca e njerëzve

Blog

Mitet e gabuara mbi periudhën e Mesjetës/ Nga dënimi me vdekje, tek injoranca e njerëzve

Publikuar

-

Mesjeta është një periudhë kohore, që shtrihet nga shekulli i V deri në shekullin XVI, pra gjithsej 1.100 vjet. Shumë nga shkrimtarët e lëvizjes protestante, e sulmuan ashpër Mesjetën për shkak të katolicizmit të saj. Mjerisht, shumë prej miteve dhe koncepteve të gabuara që shfaqeshin në atë kohë, besohen edhe sot.

Dënimi me vdekje ishte i zakonshëm

Përkundër asaj që besojne ende shumë njerëz, Mesjeta kishte një sistem gjyqësor funksional, dhe gjyqet ishin shumë të drejta. Dënimi me vdekje, cilësohej shumë i rëndë, dhe përdorej vetëm në rastet e krimeve më të rënda si vrasjet, tradhtitë dhe zjarrvënia. Ekzekutimet me prerje koke, ndryshe nga sa i shohim nëpër filma, zakonisht nuk kryheshin në publik. Metoda më e zakonshme e ekzekutimit, ishte varja në litar.

Bibla u fshihej njerëzve

Në Mesjetë (para shpikjes së shtypshkonjës nga Gutenbergu), të gjithë librat duhej të shkruheshin me dorë. Kjo ishte një punë sfilitëse që zgjaste me muaj, sidomos për një libër voluminoz si Bibla. Ajo kryhej zakonisht nga murgjit në manastire. Për t’i mbrojtur nga shkatërrimi, këto libra me vlerë, rruheshin mirë. Por nuk kishte ndonjë komplot, për ta mbajtur Biblën fshehur nga njerëzit. Ajo lexohej gjithmonë nëpër mesha.

Të varfërit ishin thuajse përherë në prag të vdekjes nga uria

Fshatarët hanin në atë kohë çdo ditë supë dhe bukë të freskët, dhe pinin birrë. Për më tepër, çdo ditë kishte një shumëllojshmëri të mishit pastërma, djathrave, dhe frutave dhe perimeve nga zona e tyre. Shpendët, pulat, rosat, pëllumba dhe patat, nuk ishin të rralla në tryezën e darkës së fshatarëve. Të pasurit e kohës, kishin sigurisht një standart disi më të lartë, por jo se të tjerët vdisnin urie.

Njerëz kutërbonin nga era e keqe pasi laheshin rrallë

Në Mesjetë, shumica e qyteteve kishin banja, dhe në atë kohë pastërtia dhe higjiena vlerësohej shumë. Aq shumë sa larja shoqëronte ceremonitë e ndryshme. Disa njerëz laheshin çdo ditë, të tjerë më pak rregullisht, por shumica e njerëzve laheshin.

Jeta në fshat ishte e mjerë, dhe fshatarët punonin si kafshë

Është e vërtetë, fshatarët në Mesjetë punonin shumë. Kultivimi i tokës, ishte mënyra e vetme për të siguruar bukën e gojës. Po ata kishin festa të rregullta (fetare dhe laike), ku vallëzonin, pinin, dhe merrnin pjesë në lojëra të ndryshme argëtuese. Madje shumë nga lojërat e asaj kohe, luhen edhe sot: shah, damë, loja me zare etj.

LEXO EDHE:  Fusha, kandidat për Këshillin e Emërimeve në Drejtësi/ Si përfitoi pronën 440 m2, prokurori në Tiranë

Dhuna ishte e shumëpërhapur

Edhe në Mesjetë ka pasur dhunë, ashtu siç ka pasur gjithmonë në këtë botë. Por ajo nuk kishte të barabartë me dhunën e shkaktuar nga Stalini, Hitleri dhe Mao i kohëve moderne. Shumica e njerëzve e jetuan jetën e tyre, pa provuar dhunë mbi shpinë. Inkuizicioni nuk ishte ndëshkimi i tmerrshëm që shohim në shumë filma.

Nga ajo kohë ka pasur vetëm 2 vrasës serialë: Elizabet Bathori dhe Zhill dë Rais. Për ata që kundërshtojnë faktin që Inkuizicioni shkaktoi shumë pak vdekje. Sipas të dhënave serioze, gjatë inkuizicionit pati maksimumi 826 ekzekutime të regjistruara gjatë një periudhe 160-vjeçare, nga 45.000 gjyqe të zhvilluara gjithsej.

Gratë shtypeshin

Në vitet 1960-1970, u bë shumë popullore ideja se gratë në Mesjetë shtypeshin. Në fakt, Zhan D’Arka ishte një vajzë e re që mori kontrollin e plotë të ushtrisë franceze. Hildegard von Bingen ishte një studiuese shumëdimensionale e Mesjetës, dhe vlerësohej aq shumë sa që mbretërit, papët dhe lordët kërkonin shpesh këshillat e saj. Sundimi i mbretëreshës britanike Elizabeta I, vlerësohet shumë ende sot, ndërsa shumë kombe të tjera patën gra udhëheqëse.

Njerëzit ishin kryesisht injorantë

Falë filmave, shumë njerëz besojnë se Mesjeta ishte plot besëtytni dhe injorancë fetare. Në fakt, historianët më me peshë e hedhin poshtë këtë pretendim. Pikërisht në atë kohë lulëzuan shkenca dhe filozofia, pjesërisht për shkak të ngritjes së universiteteve në të gjithë Evropën.

Mesjeta prodhoi artin, muzikën dhe letërsinë më madhështore në të gjithë historinë. Bokaçio, Dante, Petrarka dhe Makiaveli, vlerësohen dhe nderohen ende sot për mendjet e tyre të shkëlqyera. Katedralet dhe kështjellat e Evropës janë ende në këmbë, dhe përmbajnë disa nga veprat më të bukura të artit. Asokohe mjekësia ishte primitive, por ishte e strukturuar dhe e gatshme të përqafonte ide të reja kur ato lindën./ Listverse.com-Përshtatur nga CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

SHBA-së i duhet një plan më i mirë për të frenuar Iranin

Publikuar

-

Nga

Nga Max Boot “The Washington Post”

* Ta quash ambasadën amerikane në Bagdad thjesht një mision diplomatik, do të thotë të shpërfillësh hapur shtrirjen dhe madhësinë e saj. Me një shtrirrje prej 104 hektarësh, kompleksi është thuajse sa madhësia e qytetit të Vatikanit, duke pasur gjithçka që nevojitet për mijëra diplomatët që ndodhen brenda mureve të trasha rrethuese.

Prandaj ishte tronditës lajmi se qindra përkrahës të Kataib Hezbollah, një grupim militant i mbështetur nga Irani, u futën me forcë në kompleks ditën e martën dhe sulmuan postblloqet. Për cilindo amerikan të brezit tim, kjo ngjarje na kujtoi kujtimet e tmerrshme të krizës së pengjeve iraniane në vitet 1979-1981.

Madje protestuesit bërtisnin të njëjtin parullë “Vdekje Amerikës!”, ashtu si pengmarrësit iranianë dikur. Fatmirësisht, pushtimi i ambasadës amerikane të martën mori fund shumë shpejt pa u dëmtuar askush, pasi forcat irakene të sigurisë arritën të rivendosnin me shpejtësi rendin.

Gjithsesi, kjo ngjarje është një tjtër kujtesë e konfliktit të vjetër SHBA-Iran. Në fakt, gjatë 41 viteve të fundit, Irani ka përdorur disa taktika të luftës guerrile, duke e lënë SHBA-në në dilemë se si të reagojë ndaj tyre. Në vitet 1980, forcat e mbështetura nga Irani morën peng dhjetëra amerikanë në Liban, shkatërruan ambasadën, por edhe kazermat e marinsave amerikanë në Bejrut, duke shkaktuar qindra të vrarë.

Presidenti Ronald Regan ishte aq i dëshpëruar për lirimin e pengjeve, sa ishte i gatshëm t’i shiste Iranit raketa, një manovër në prapaskenë që shpërtheu më vonë në skandalin më të madh të asaj  administrate. Në vitin 1987, Regan dërgoi forcat detare për të parandaluar Iranin të bllokonte hyrjen e anijeve në Gjirin Persik, si pjesë e luftës së tij kundër Irakut.

Ndërkohë pas pushtimit amerikan të Irakut në vitin 2003, milicitë e sponsorizuara nga Irani vranë qindra anëtarë të shërbimit ushtarak amerikan. Presidenti Xhorxh Ë.Bush e denoncoi Iranin si pjesë të “Boshtit të së Keqes”, por hezitoi me mençuri të përshkallëzonte armiqësitë mes 2 vendeve.

Shtetet e Bashkuara u përfshinë në një përplasje të kontrolluar, pa nisur një luftë tjetër kundër një kombi me 81 milionë njerëz. Iranianët përfituan nga vendimi i keq-këshilluar i Bushit për të rrëzuar nga pushteti armikun e tyre të vjetër Sadam Husein, për të shtrirë ndikimin e tyre në të gjithë Irakun, nën hundën e amerikanëve.

Irani ishte lojtari kryesor edhe në Liban. Gjatë 2 dekadave të fundit, ai është bërë lojtari kryesor në Irak, Siri dhe Jemen. Sot ndikimi i Iranit shtrihet nga Teherani në Bejrut. I vetmi reagim efektiv i SHBA-së ndaj kërcënimit Iranian, që nga operacionet e kufizuara ushtarake të Reganit në Gjirin Persik, ishte vendimi i presidentit Barak Obama për të nënshkruar një marrëveshje me Iranin në vitin 2015, për ngrirjen e programit të tij bërthamor.

LEXO EDHE:  “Dhuna nuk është përgjigje”/ OSBE mesazh Policisë

LEXO EDHE:  Video/ Ish-deputeti demokrat denoncon dhunën në protestë

Por ajo marrëveshje, nuk bëri asgjë për të frenuar lojën e Iranit për më shumë pushtet në rajon. Madje, mund ta ketë nxitur atë, për shkak të heqjes së sanksioneve ekonomike. Presidenti Donald Trump doli nga marrëveshja bërthamore në vitin 2018, dhe vendosi sanksione të reja ekonomike ndaj Iranit në vitin 2019.

I shtyrë në një cep të ringut, Irani dhe micilitë e mbështetura prej tij, akuzohen si përgjegës për sulmet ndaj cisternave të naftës në Gjirin Persik, për sulmin ndaj një avioni amerikan, për sulmin me raketa të një rafinerie nafte në Arabinë Saudite, dhe më së fundi për goditjen me raketa të një kompleksi afër Kirkukut në Irak.

Sulmi i fundit, që shkaktoi vdekjen e një eksperti dhe plagosi 4 trupa amerikane, e detyroi Trumpin të hakmerrej përmes disa sulmeve ajrore nëpër Irak dhe Siri, që vranë 25 anëtarë të grupimit Kataib Hezbollah, milicisë së mbështetur nga Irani, e cila fajësohej për sulmin me raketa, dhe që shkaktoi një zemëratë të madhe anti-amerikane.

Pushtimi i ambasadës ishte sulmi i radhësi i Iranit, si një mesazh se ai nuk do t’i përkulet presionit amerikan. Tani është radha juaj zoti Trump. Shtetet e Bashkuara kanë vetëm 2 rrugë për të dalë nga kjo krizë përshkallëzuese:lufta ose bisedimet. Një luftë me Iranin, mund të jetë “nëna” e të gjitha rrëmujave. Ajo mund të dalë lehtësisht nga kontrolli.

Prandaj është më mirë të negociohet. Dhe kjo do të nënkuptonte përpjekjen për të hartuar një marrëveshje të re, dhe më të ashpër se e para në aspektin e kufizimeve ndaj Iranit, në këmbim të heqjes së sanksioneve nga SHBA-ja. Por Trump po shfaq pak interes, si për të negociuar ashtu edhe luftuar.

Ai ka zhvilluar një luftë ekonomike kundër Iranit, ndërsa nga ana tjetër s’ka bërë asgjë për të frenuar agresionin iranian në rajon. Në fakt, me tërheqjen e trupave amerikane nga një pjesë e Sirisë Veriore, ai ka lejuar shtrirjen e ndikimit iranian. Pra, jemi mbërthyer në skenarin më të keq të mundshëm:Irani po zhvillon sërish një konflikt me intensitet të ulët, ndërsa SHBA-ja nuk ka sërish ka një përgjigje efektive./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Çfarë ndodhi me veshin e piktorit të famshëm holandez Vinsent Van Gog?

Publikuar

-

Nga

Për shumë njerëz, Vinsent Van Gogu, cilësohet si një artist me një shpirt të trazuar, që vuante nga një sëmundje e tmerrshme mendore. Thuhet se ai pinte shpesh bojën që përdorte për të realizuar krijimet e tij, dhe do të pinte edhe turpentinë, një lëng pa ngjyrë që nxirret nga rrëshira e disa drurëve, dhe që përdoret për përgatitjen e bojërave, si një mënyrë për të kryer vetëvrasje.

Një nga historitë më të përhapura mbi të dhe betejat e tij me sëmundjet mendore, është momenti kur ai vetë-preu njërin nga veshët. Gjithsesi, raporte të reja tregojnë se ai ndoshta nuk e ka kryer vetë këtë akt.

Është një nga historitë më të diskutuara në të gjithë historinë e artit. Ndodhi më 23 dhjetor 1888, kur Van Gogu, gjatë njërës prej krizave të tij, preu veshin e tij me një brisk rroje. Ky akt i tmerrshëm, është i dokumentuar në shumë prej tabllove dhe vizatimeve të tij, si autoportreti i tij me vesh të fashuar.

Disa historianë të artit, thonë tashmë se ekziston një provë e mundshme që Van Gogu nuk e vetë-preu veshin  tij, por e humbi atë gjatë një sherri me mikun e tij piktor Pol Gogen. Ata besojnë se Gogen nuk donte të jetonte më në një shtëpi me Van Gogun, dhe e lajmëroi këtë të fundit se do të largohej nga e famshmja “Shtëpi e Verdhë” në Arles të Francës, dhe do të riniste ekskursionet e tij në vende të ndryshme.

Por artisti holandez nuk ishte dakord. Mes mes tyre pati një debat verbal, që degradoi në një përleshje fizike, gjatë së cilës Gogen nxorri një shpatë dhe ia preu veshin Van Gogut. Nuk dihet me saktësi se pse Gogen mbante me vete një shpatë vete, apo pse ndjeu nevojën për ta përdorur atë.

Por besohet gjerësisht se ajo mund të ishte qenë pjesë e mjeteve të tij të përditshme, përderisa ai kishte shumë passion sportin e skermës. Ndërsa nuk ka asnjë provë shterruese për këtë hipotezë, shumë historianë tregojnë si prova letrat dhe vizatimet e Van Gog. Në një nga letrat e tij të shumta drejtuar të vëllait Teo, Van Gog shkruan se si Gogen harroi në shtëpi shpatën dhe dorezat.

LEXO EDHE:  Pas Brexit, Britania duhet të ripërcaktojë marrëdhëniet e saj me BE-në

LEXO EDHE:  Fusha, kandidat për Këshillin e Emërimeve në Drejtësi/ Si përfitoi pronën 440 m2, prokurori në Tiranë

Ndërkohë ekziston edhe një skicë e njërit vesh nga Van Gogu, me nënshkrimin “iktus” në pjesën e poshtme, që është një term latin i sportit të skermës, që do të thotë “qëllo!”. Sidoqoftë, as kjo teori e re nuk është e pakontestueshme. Shumë historianë të tjerë të artit nuk pajtohen me të, duke theksuar se në fakt s’ka asnjë provë konkrete të këtij pretendimi. Ndërsa ata thonë se mund të ketë ndodhur, e vërteta nuk mund të mos merret vesh kurrë.

Qetësia e Van Gogut rreth këtyre historive, mund t’i detyrohet një “pakti të heshtjes” që arritën me njëri-tjetrin që të dy artistët. Në fjalën e tij të fundit drejtuar Gogen, ai thotë:Nëse ju e mbyllni gojën, po kështu do bëj edhe unë!”. Kjo mund të mos thotë asgjë, ose ka qenë ndoshta një referesncë ndaj paktit të tyre, për të mos lejuar zbardhjen e të vërtetës mbi veshin e tij prerë.

Gjithsesi, shumë studiues thonë se ishte mënyra e Van Gogut për të mbrojtur miqësinë e tij me Gogen, ajo që parandaloi shkuarjen në burg të njërit prej miqve të tij të pakët, për atë akt të tmerrshëm. Sidoqoftë, kjo gjë mund të mos ndodhte kurrë.

Kur Gogen e braktisi Van Gogun për të ndjekur aventura të tjera, piktori holandez ra në një depresion edhe më të thellë. Van Gogu e mori veshin e tij të prerë që e kishte ruajtur, e mbështolli me një leckë të pastër, dhe më vonë ia dha një prostitute të re që punonte në një shtëpi publike, në shenjë dashurie për të.

Ajo u tmerrua nga ajo që pa, dhe paralajmëroi autoritetet. Van Gog u rimbyll në një spital psikiatrik. Ai u mbajt nën kujdesin e mjekëve më profesionistë të kohës. Gjithsesi, artisti kishte vuajtur tmerrësisht shumë, dhe gjithçka i ishte neveritur. Më 29 korrik 1890, ai kreu vetëvrasje duke qëlluar e veten me një pistoletë, duke marrë me vete në varr edhe sekretet e këtij misteri./ Thevintagenews.com-Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Si ta përballoni depresionin pas pushimeve, dhe t’i riktheheni jetës së përditshme

Publikuar

-

Nga

Shumica e njerëzve mezi i presin pushimet e festave të fundvitit, por depresioni pas pushimeve mund të jetë goxha i vështirë të përballohet. Entuziazmi që shoqëron festat, është shumë i madh. Por mbarimi i pushimeve, mund t’i lërë vendin depresionit. Pas pushimeve, të gjithë duhet të rikthehemi në punë.

Ndërsa disa njerëz punojnë edhe gjatë pushimeve, ose marrin vetëm disa ditë pushim. Të tjerët pushojnë për disa javë. Dhe kur pushimet mbarojnë, rikthimi në punë mund të jetë në vetvete tejet dëshpërues. Ja disa këshilla se si mund ta përballoni përfundimin e pushimeve:

1. Planifikoni pushimet e rradhës

Edhe pse mund të tingëllojë disi e çuditshme, përgatitja për festat e ardhshme, mund t’iu lehtësojë disi nga gjendja e rënduar emocionale që jeni duke përjetuar. Po, festat e Krishtlindjes dhe Vitit të Ri kanë përfunduar. Por kjo s’do të thotë që s’mund të bëni plane për festat e ardhshme. Nëse pushimet i keni kaluar duke udhëtuar, dhe po mendoni të udhëtoni sërish vitin e ardhshëm, atëherë bëni që tani një planifikim paraprak.

2. Merrni sa më shumë rreze dielli

Depresioni sezonal, i godet njerëzit më shumë gjatë stinës së dimrit. Por pushimet dhe argëtimi mund të ndihmojnë përkohësisht në ngritjen e gjendjes tuaj shpirtërore. Atëherë, çfarë ndodh kur argëtimi mbaron? Ndoshta depresioni pas pushimeve. Për këtë arsye, duhet të siguroheni që të merrni sa më shumë rreze dielli që të jetë e mundur, për ta furnizuar trupin tuaj me vitaminën D. Ajo njihet si një anti-depresiv i fuqishëm.

3. Mbajeni veten të zënë me diçka

Nëse pushimet i keni pasur plot aktivitete fizike, kur ato mbarojnë, ju nisni të ndiheni befas të plogësht. Nëse e ndjeni se po ju “mbyt” dembelizmi, atëherë ngrihuni dhe gjeni diçka për të bërë. Merruni me ndonjë aktivitet që e keni qejf, shkoni në palestër, apo nisni një projekt të ri. Ja një ide:pse të mos ndihmoni vullnetarisht dikë që është në nevojë.

4. “Përjetësoni” momentet e kaluara gjatë pushimeve

LEXO EDHE:  Dhuna në protestë/ Gjykata liron shtatë persona

LEXO EDHE:  Pas Brexit, Britania duhet të ripërcaktojë marrëdhëniet e saj me BE-në

Me siguri që gjatë pushimeve keni bërë shumë foto. Tani është koha e mirë që t’i shkoni t’i lani ato, dhe t’i vendosni në albumt familjare. Kjo gjë do t’ju ndihmojë të “fiksoni” momentet më të bukura gjatë festës, dhe ju jep motivimin e duhur për të planifikuar festën tuaj të rradhës.

5. Mësoni diçka të re

Kjo është një ide e përgjithshme, por jashtëzakonisht e mirë. Ju mund të mësoni një aftësi të re, apo një aftësi që e zotëroni tashmë, por që është “ndryshkur” me kalimin e kohës. Nëse doni të mësoni diçka krejtësisht të re, atëherë ndoshta mësimi i një gjuhë të re të huaj, do të ishte një fillim i shkëlqyer.

6. Është koha për një reflektim të brendshëm

A e dini se pushimet, mund të shërbejnë edhe si një lloj “arratie” nga jeta e përditshme? Shumë njerëz i shijojnë pushimet, por më pas e kanë të vështirë t’i kthehen pa problem jetës së tyre të përditshme, në punë ose në shtëpi. Ndaj kur pushimet mbarojnë, është mirë që të bëni një hap pas, të kaloni disa ditë ose një javë duke reflektuar mbi jetën tuaj, duke e pyetur veten nëse jeni vërtet të lumtur.

Nëse nuk jeni të lumtur, tani është koha të filloni të bëni ndryshimet e duhura për të përmirësuar jetën tuaj. Mos harroni:mos merrni vendime të nxituara menjëherë pas pushimeve, por sigurohuni ta vlerësoni jetën tuaj të përditshme, dhe të përshtateni sipas rrethanave.

7. Kaloni më shumë kohë duke e “pastruar” mendjen

Pushimet sjellin jo vetëm rrëmujë nëpër shtëpi, por e ngarkojnë shumë edhe trurin tuaj. Prandaj kur ato të përfundojnë, është mirë t’i riktheheni meditimeve ose lutjeve, ose çfarëdolloj gjëje që mendoni se funksionon për ju. Nëse nuk keni ndonjë besim shpirtëror, atëherë sërish mund të përqendroheni në të tashmen, duke refuzuar mendimet apo idetë e padëshiruara nga të tjerët./ Learning Mind-Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE