Connect with Us

Ja si Kina po ndryshon gjeografinë globale të diplomacisë

Blog

Ja si Kina po ndryshon gjeografinë globale të diplomacisë

Publikuar

-

Nga Bonnie Bley “Foreign Affairs”

* Ndërsa rritja e Kinës është shndërruar në një temë qendrore në politikën globale, analistët dhe politikëbërësit, e kanë ndjekur rrugëtimin e saj në një numër frontesh:madhësinë e ekonomisë, shkallën dhe shtrirjen e investimeve dhe marrëdhënieve tregtare, buxhetin dhe aftësitë e ushtrisë së saj.

Por që nga ky vit, Kina e ka tejkaluar SHBA-në, edhe në një aspekt zakonisht të nënçmuar, por thelbësor për ndikimin global:madhësinë e rrjetit të saj diplomatik. Për dekada të tëra, Uashingtoni zotëronte rrjetin më të madh diplomatik në botë.

Tani stafetën e ka marrë Pekini, që mburret me 276 seli diplomatike, përfshirë ambasadat, konsullatat dhe misionet e përhershme në organizatat ndërkombëtare. Ndërkohë SHBA-ja renditet e dyta me 273 seli diplomatike. Ky ndyshim, mund të shënojë një pikë kthese në konkurrencën mes fuqive të mëdha.

Aty ku dikur Shtetet e Bashkuara gëzonin një epërsi diplomatike globale, fusha e lojës tani po nivelizohet. Ngjitja e Kinës, në vendin e parë ka qenë e shpejtë. Në vitin 2011, Pekini kishte 23 seli diplomatike më pak se Uashingtoni. Deri në vitin 2016, kishte 8 seli diplomatike më pak, në vendin e tretë pas SHBA-së dhe Francës.

Në vitin 2017, u ngjit në vendin e dytë, duke e kapërcyer Francën, përpara se të ngjitej në vendin e parë këtë vit. Pekini ka hapur 5 ambasada të reja në 2 vitet e fundit:në Burkina Faso, Republikën Dominikane, El Salvador, Gambia, dhe Sao Tome.

Kjo listë vendesh nuk është e rastësishme. Pas një fushate të vazhdueshme, në kuadër të asaj që zakonisht quhet si “diplomacia e kontrollit”, Pekini ka arritur të afrojë një pjesë të partnerëve të fundit diplomatikë që i kanë mbetur Tajvanit. Ndërkohë Kina është e pakrahasueshme edhe sa i përket numrit të konsullatave që ka nëpër botë.

Kohët e fundit, dy vende në rajonin e Ishujve të Paqësoriut – Kiribati dhe Ishujt Solomon – i prishën lidhjet diplomatike me Tajvanin, duke u afruar më shumë më Kinën. Ky akt, e zvogëloi në vetëm 15 nga 22 në vitin 2016 numrin e vendeve që e njohin Tajvanin si shtet të pavarur.

Kjo strategji, e ka rritur izolimin politik të Tajvanit, dhe ka forcuar aftësinë e Kinës për të avancuar interesat e veta ekonomike dhe strategjike. Ndërsa Pekini dhe Uashingtoni, kanë të njëjtin numër ambasadash nëpër botë, Kina është e pakonkurueshme në numrin e konsullatave, 96 krahasuar me 88 që ka SHBA-ja.

Ndërsa ambasadat pasqyrojnë fuqinë politike të një vendi, konsullatat pasqyrojnë fuqinë e tij ekonomike. Nga 96 konsullatat e Kinës, 41 ndodhen në Azi dhe 28 në Evropë. Kjo shkon paralelisht me Nismën e Brezit dhe Rrugës, një mega-projekt infrastrukturor me vlerë triliona dollarë, që kërkon të lidhë më mirë Kinën me këto rajone.

Prania diplomatike e Shteteve të Bashkuara, ka qenë në rënie që nga viti 2017. Pas mbylljes konsullatës së saj në Shën Petersburg të Rusisë në vitin 2018, Uashingtoni i ka reduktuar në 273 numrin total të selive diplomatike. Ndërkohë, edhe Departamenti Amerikan i Shtetit mbetet i bllokuar.

LEXO EDHE:  Armina Mevlani, tashmë edhe blogere

Teksa presidenti Donald Trump po i afrohet fundit të mandatit 4-vjeçar, vetëm 73 për qind e pozicioneve kryesore diplomatike janë plotësuar. Shtojini kësaj dëshirën e administratës Trump, për të ulur buxhetet e Departamentit të Shtetit dhe Agjencisë Amerikane për Zhvillim Ndërkombëtar (USAID) deri në 23 për qind, dhe nuk është për t’u habitur pse diplomacia amerikane duket gjithnjë e më e dobët ndaj qeverive të tjera.

11 mijë mesazhet në Tuiter të Trumpit, ku në mbi gjysmën e tyre ai sulmon dikë ose diçka, nuk janë zëvendësuesi i duhur i një rrjeti diplomatik që funksionon siç duhet. Krahas ndryshimit të nivelit diplomatik mes SHBA-së dhe Kinës, edhe ngjarjet globale kanë nxitur ndryshime në aktivitetet diplomatike të qeverive të tjera.

Në veçanti Brexit, ka nxitur një numër qeverish evropiane të ndëmarrin ndryshime. Kështu Irlanda e ka zgjeruar rrjetin e saj me 8 seli diplomatike të reja. Ajo përballet me një divorc nga partneri i saj më i madh në importe, dhe partneri i dytë më i madh për eksporte.

Edhe Holanda e ka lidhur me Brexit, çeljen e 7 përfaqësive të reja diplomatike në 2 vitet e fundit, me disa të tjera që priten të hapen deri në vitin 2021. Ndërkohë që nga viti 2016, Britania e Madhe ka mbyllur ose reduktuar personalin në 11 konsullata dhe zyra diplomatike.

Dhe kjo lëvizje është në kundërshtim me angazhimet për një “Britani globale”. Zgjedhja e një vendi se ku mund të zgjerojë rrjetin e tij diplomatik, nuk është asnjëherë e pallogaritur. Japonia u zhvendos këtë vit në vendin e katërt, duke e kapërcyer për herë të parë Rusinë.

Përballë një ekuilibri fuqie në rajon, përfshirë një Kinë gjithnjë e më të agresive, Tokio ka investuar prej një dekade në heshtje në zgjerimin e pranisë së saj diplomatike në botë. Me shtimin e 7 selive të reja diplomatike në vendet me rëndësi strategjike si Kamboxhia, Filipinet, Sejshell dhe Vanuatu, Tokio ka në total 247 seli diplomatike nëpër botë.

Edhe Turqia e ka zgjeruar rrjetin e saj, duke mbajtur ritmin me politikën e saj të jashtme gjithnjë e më ambicioze. Që nga viti 2017, Ankaraja ka hapur 6 përfaqësi të reja diplomatike, duke u renditur e gjashta në botë, pavarësisht se ka më pak se gjysmën e PBB-së ssë Rusisë, që renditet e pesta.

Zgjerimi i ndikimit diplomatik nga Kina, ka një rëndësi të veçantë. Nën presidentin Xi Jinping, Pekini vazhdon që të dobësojë lidershipin global të SHBA-së. Rrjeti i ri diplomatik, është më

së paku një fitore simbolike për Kinën. Dhe ndërsa rrjetet diplomatike, nuk mund të tregojnë historinë e plotë për ndikimin e një vendi në botë, ato shërbejnë si një barometër tregues i ambicieve kombëtare./ Përshtatur nga CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

SHBA-së i duhet një plan më i mirë për të frenuar Iranin

Publikuar

-

Nga

Nga Max Boot “The Washington Post”

* Ta quash ambasadën amerikane në Bagdad thjesht një mision diplomatik, do të thotë të shpërfillësh hapur shtrirjen dhe madhësinë e saj. Me një shtrirrje prej 104 hektarësh, kompleksi është thuajse sa madhësia e qytetit të Vatikanit, duke pasur gjithçka që nevojitet për mijëra diplomatët që ndodhen brenda mureve të trasha rrethuese.

Prandaj ishte tronditës lajmi se qindra përkrahës të Kataib Hezbollah, një grupim militant i mbështetur nga Irani, u futën me forcë në kompleks ditën e martën dhe sulmuan postblloqet. Për cilindo amerikan të brezit tim, kjo ngjarje na kujtoi kujtimet e tmerrshme të krizës së pengjeve iraniane në vitet 1979-1981.

Madje protestuesit bërtisnin të njëjtin parullë “Vdekje Amerikës!”, ashtu si pengmarrësit iranianë dikur. Fatmirësisht, pushtimi i ambasadës amerikane të martën mori fund shumë shpejt pa u dëmtuar askush, pasi forcat irakene të sigurisë arritën të rivendosnin me shpejtësi rendin.

Gjithsesi, kjo ngjarje është një tjtër kujtesë e konfliktit të vjetër SHBA-Iran. Në fakt, gjatë 41 viteve të fundit, Irani ka përdorur disa taktika të luftës guerrile, duke e lënë SHBA-në në dilemë se si të reagojë ndaj tyre. Në vitet 1980, forcat e mbështetura nga Irani morën peng dhjetëra amerikanë në Liban, shkatërruan ambasadën, por edhe kazermat e marinsave amerikanë në Bejrut, duke shkaktuar qindra të vrarë.

Presidenti Ronald Regan ishte aq i dëshpëruar për lirimin e pengjeve, sa ishte i gatshëm t’i shiste Iranit raketa, një manovër në prapaskenë që shpërtheu më vonë në skandalin më të madh të asaj  administrate. Në vitin 1987, Regan dërgoi forcat detare për të parandaluar Iranin të bllokonte hyrjen e anijeve në Gjirin Persik, si pjesë e luftës së tij kundër Irakut.

Ndërkohë pas pushtimit amerikan të Irakut në vitin 2003, milicitë e sponsorizuara nga Irani vranë qindra anëtarë të shërbimit ushtarak amerikan. Presidenti Xhorxh Ë.Bush e denoncoi Iranin si pjesë të “Boshtit të së Keqes”, por hezitoi me mençuri të përshkallëzonte armiqësitë mes 2 vendeve.

Shtetet e Bashkuara u përfshinë në një përplasje të kontrolluar, pa nisur një luftë tjetër kundër një kombi me 81 milionë njerëz. Iranianët përfituan nga vendimi i keq-këshilluar i Bushit për të rrëzuar nga pushteti armikun e tyre të vjetër Sadam Husein, për të shtrirë ndikimin e tyre në të gjithë Irakun, nën hundën e amerikanëve.

Irani ishte lojtari kryesor edhe në Liban. Gjatë 2 dekadave të fundit, ai është bërë lojtari kryesor në Irak, Siri dhe Jemen. Sot ndikimi i Iranit shtrihet nga Teherani në Bejrut. I vetmi reagim efektiv i SHBA-së ndaj kërcënimit Iranian, që nga operacionet e kufizuara ushtarake të Reganit në Gjirin Persik, ishte vendimi i presidentit Barak Obama për të nënshkruar një marrëveshje me Iranin në vitin 2015, për ngrirjen e programit të tij bërthamor.

LEXO EDHE:  Gara presidenciale, kandidatët shkëmbejnë akuza

LEXO EDHE:  Sekreti i jetëgjatësisë është ajri i pastër në mal/ Shembulli vjen nga Azerbajxhani

Por ajo marrëveshje, nuk bëri asgjë për të frenuar lojën e Iranit për më shumë pushtet në rajon. Madje, mund ta ketë nxitur atë, për shkak të heqjes së sanksioneve ekonomike. Presidenti Donald Trump doli nga marrëveshja bërthamore në vitin 2018, dhe vendosi sanksione të reja ekonomike ndaj Iranit në vitin 2019.

I shtyrë në një cep të ringut, Irani dhe micilitë e mbështetura prej tij, akuzohen si përgjegës për sulmet ndaj cisternave të naftës në Gjirin Persik, për sulmin ndaj një avioni amerikan, për sulmin me raketa të një rafinerie nafte në Arabinë Saudite, dhe më së fundi për goditjen me raketa të një kompleksi afër Kirkukut në Irak.

Sulmi i fundit, që shkaktoi vdekjen e një eksperti dhe plagosi 4 trupa amerikane, e detyroi Trumpin të hakmerrej përmes disa sulmeve ajrore nëpër Irak dhe Siri, që vranë 25 anëtarë të grupimit Kataib Hezbollah, milicisë së mbështetur nga Irani, e cila fajësohej për sulmin me raketa, dhe që shkaktoi një zemëratë të madhe anti-amerikane.

Pushtimi i ambasadës ishte sulmi i radhësi i Iranit, si një mesazh se ai nuk do t’i përkulet presionit amerikan. Tani është radha juaj zoti Trump. Shtetet e Bashkuara kanë vetëm 2 rrugë për të dalë nga kjo krizë përshkallëzuese:lufta ose bisedimet. Një luftë me Iranin, mund të jetë “nëna” e të gjitha rrëmujave. Ajo mund të dalë lehtësisht nga kontrolli.

Prandaj është më mirë të negociohet. Dhe kjo do të nënkuptonte përpjekjen për të hartuar një marrëveshje të re, dhe më të ashpër se e para në aspektin e kufizimeve ndaj Iranit, në këmbim të heqjes së sanksioneve nga SHBA-ja. Por Trump po shfaq pak interes, si për të negociuar ashtu edhe luftuar.

Ai ka zhvilluar një luftë ekonomike kundër Iranit, ndërsa nga ana tjetër s’ka bërë asgjë për të frenuar agresionin iranian në rajon. Në fakt, me tërheqjen e trupave amerikane nga një pjesë e Sirisë Veriore, ai ka lejuar shtrirjen e ndikimit iranian. Pra, jemi mbërthyer në skenarin më të keq të mundshëm:Irani po zhvillon sërish një konflikt me intensitet të ulët, ndërsa SHBA-ja nuk ka sërish ka një përgjigje efektive./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Çfarë ndodhi me veshin e piktorit të famshëm holandez Vinsent Van Gog?

Publikuar

-

Nga

Për shumë njerëz, Vinsent Van Gogu, cilësohet si një artist me një shpirt të trazuar, që vuante nga një sëmundje e tmerrshme mendore. Thuhet se ai pinte shpesh bojën që përdorte për të realizuar krijimet e tij, dhe do të pinte edhe turpentinë, një lëng pa ngjyrë që nxirret nga rrëshira e disa drurëve, dhe që përdoret për përgatitjen e bojërave, si një mënyrë për të kryer vetëvrasje.

Një nga historitë më të përhapura mbi të dhe betejat e tij me sëmundjet mendore, është momenti kur ai vetë-preu njërin nga veshët. Gjithsesi, raporte të reja tregojnë se ai ndoshta nuk e ka kryer vetë këtë akt.

Është një nga historitë më të diskutuara në të gjithë historinë e artit. Ndodhi më 23 dhjetor 1888, kur Van Gogu, gjatë njërës prej krizave të tij, preu veshin e tij me një brisk rroje. Ky akt i tmerrshëm, është i dokumentuar në shumë prej tabllove dhe vizatimeve të tij, si autoportreti i tij me vesh të fashuar.

Disa historianë të artit, thonë tashmë se ekziston një provë e mundshme që Van Gogu nuk e vetë-preu veshin  tij, por e humbi atë gjatë një sherri me mikun e tij piktor Pol Gogen. Ata besojnë se Gogen nuk donte të jetonte më në një shtëpi me Van Gogun, dhe e lajmëroi këtë të fundit se do të largohej nga e famshmja “Shtëpi e Verdhë” në Arles të Francës, dhe do të riniste ekskursionet e tij në vende të ndryshme.

Por artisti holandez nuk ishte dakord. Mes mes tyre pati një debat verbal, që degradoi në një përleshje fizike, gjatë së cilës Gogen nxorri një shpatë dhe ia preu veshin Van Gogut. Nuk dihet me saktësi se pse Gogen mbante me vete një shpatë vete, apo pse ndjeu nevojën për ta përdorur atë.

Por besohet gjerësisht se ajo mund të ishte qenë pjesë e mjeteve të tij të përditshme, përderisa ai kishte shumë passion sportin e skermës. Ndërsa nuk ka asnjë provë shterruese për këtë hipotezë, shumë historianë tregojnë si prova letrat dhe vizatimet e Van Gog. Në një nga letrat e tij të shumta drejtuar të vëllait Teo, Van Gog shkruan se si Gogen harroi në shtëpi shpatën dhe dorezat.

LEXO EDHE:  Vendet e braktisura që do të donit t’i vizitonit

LEXO EDHE:  Vendet e braktisura që do të donit t’i vizitonit

Ndërkohë ekziston edhe një skicë e njërit vesh nga Van Gogu, me nënshkrimin “iktus” në pjesën e poshtme, që është një term latin i sportit të skermës, që do të thotë “qëllo!”. Sidoqoftë, as kjo teori e re nuk është e pakontestueshme. Shumë historianë të tjerë të artit nuk pajtohen me të, duke theksuar se në fakt s’ka asnjë provë konkrete të këtij pretendimi. Ndërsa ata thonë se mund të ketë ndodhur, e vërteta nuk mund të mos merret vesh kurrë.

Qetësia e Van Gogut rreth këtyre historive, mund t’i detyrohet një “pakti të heshtjes” që arritën me njëri-tjetrin që të dy artistët. Në fjalën e tij të fundit drejtuar Gogen, ai thotë:Nëse ju e mbyllni gojën, po kështu do bëj edhe unë!”. Kjo mund të mos thotë asgjë, ose ka qenë ndoshta një referesncë ndaj paktit të tyre, për të mos lejuar zbardhjen e të vërtetës mbi veshin e tij prerë.

Gjithsesi, shumë studiues thonë se ishte mënyra e Van Gogut për të mbrojtur miqësinë e tij me Gogen, ajo që parandaloi shkuarjen në burg të njërit prej miqve të tij të pakët, për atë akt të tmerrshëm. Sidoqoftë, kjo gjë mund të mos ndodhte kurrë.

Kur Gogen e braktisi Van Gogun për të ndjekur aventura të tjera, piktori holandez ra në një depresion edhe më të thellë. Van Gogu e mori veshin e tij të prerë që e kishte ruajtur, e mbështolli me një leckë të pastër, dhe më vonë ia dha një prostitute të re që punonte në një shtëpi publike, në shenjë dashurie për të.

Ajo u tmerrua nga ajo që pa, dhe paralajmëroi autoritetet. Van Gog u rimbyll në një spital psikiatrik. Ai u mbajt nën kujdesin e mjekëve më profesionistë të kohës. Gjithsesi, artisti kishte vuajtur tmerrësisht shumë, dhe gjithçka i ishte neveritur. Më 29 korrik 1890, ai kreu vetëvrasje duke qëlluar e veten me një pistoletë, duke marrë me vete në varr edhe sekretet e këtij misteri./ Thevintagenews.com-Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Si ta përballoni depresionin pas pushimeve, dhe t’i riktheheni jetës së përditshme

Publikuar

-

Nga

Shumica e njerëzve mezi i presin pushimet e festave të fundvitit, por depresioni pas pushimeve mund të jetë goxha i vështirë të përballohet. Entuziazmi që shoqëron festat, është shumë i madh. Por mbarimi i pushimeve, mund t’i lërë vendin depresionit. Pas pushimeve, të gjithë duhet të rikthehemi në punë.

Ndërsa disa njerëz punojnë edhe gjatë pushimeve, ose marrin vetëm disa ditë pushim. Të tjerët pushojnë për disa javë. Dhe kur pushimet mbarojnë, rikthimi në punë mund të jetë në vetvete tejet dëshpërues. Ja disa këshilla se si mund ta përballoni përfundimin e pushimeve:

1. Planifikoni pushimet e rradhës

Edhe pse mund të tingëllojë disi e çuditshme, përgatitja për festat e ardhshme, mund t’iu lehtësojë disi nga gjendja e rënduar emocionale që jeni duke përjetuar. Po, festat e Krishtlindjes dhe Vitit të Ri kanë përfunduar. Por kjo s’do të thotë që s’mund të bëni plane për festat e ardhshme. Nëse pushimet i keni kaluar duke udhëtuar, dhe po mendoni të udhëtoni sërish vitin e ardhshëm, atëherë bëni që tani një planifikim paraprak.

2. Merrni sa më shumë rreze dielli

Depresioni sezonal, i godet njerëzit më shumë gjatë stinës së dimrit. Por pushimet dhe argëtimi mund të ndihmojnë përkohësisht në ngritjen e gjendjes tuaj shpirtërore. Atëherë, çfarë ndodh kur argëtimi mbaron? Ndoshta depresioni pas pushimeve. Për këtë arsye, duhet të siguroheni që të merrni sa më shumë rreze dielli që të jetë e mundur, për ta furnizuar trupin tuaj me vitaminën D. Ajo njihet si një anti-depresiv i fuqishëm.

3. Mbajeni veten të zënë me diçka

Nëse pushimet i keni pasur plot aktivitete fizike, kur ato mbarojnë, ju nisni të ndiheni befas të plogësht. Nëse e ndjeni se po ju “mbyt” dembelizmi, atëherë ngrihuni dhe gjeni diçka për të bërë. Merruni me ndonjë aktivitet që e keni qejf, shkoni në palestër, apo nisni një projekt të ri. Ja një ide:pse të mos ndihmoni vullnetarisht dikë që është në nevojë.

4. “Përjetësoni” momentet e kaluara gjatë pushimeve

LEXO EDHE:  Vendet e braktisura që do të donit t’i vizitonit

LEXO EDHE:  SHBA/ Defekti sjell probleme me avionët e “United Airlines”

Me siguri që gjatë pushimeve keni bërë shumë foto. Tani është koha e mirë që t’i shkoni t’i lani ato, dhe t’i vendosni në albumt familjare. Kjo gjë do t’ju ndihmojë të “fiksoni” momentet më të bukura gjatë festës, dhe ju jep motivimin e duhur për të planifikuar festën tuaj të rradhës.

5. Mësoni diçka të re

Kjo është një ide e përgjithshme, por jashtëzakonisht e mirë. Ju mund të mësoni një aftësi të re, apo një aftësi që e zotëroni tashmë, por që është “ndryshkur” me kalimin e kohës. Nëse doni të mësoni diçka krejtësisht të re, atëherë ndoshta mësimi i një gjuhë të re të huaj, do të ishte një fillim i shkëlqyer.

6. Është koha për një reflektim të brendshëm

A e dini se pushimet, mund të shërbejnë edhe si një lloj “arratie” nga jeta e përditshme? Shumë njerëz i shijojnë pushimet, por më pas e kanë të vështirë t’i kthehen pa problem jetës së tyre të përditshme, në punë ose në shtëpi. Ndaj kur pushimet mbarojnë, është mirë që të bëni një hap pas, të kaloni disa ditë ose një javë duke reflektuar mbi jetën tuaj, duke e pyetur veten nëse jeni vërtet të lumtur.

Nëse nuk jeni të lumtur, tani është koha të filloni të bëni ndryshimet e duhura për të përmirësuar jetën tuaj. Mos harroni:mos merrni vendime të nxituara menjëherë pas pushimeve, por sigurohuni ta vlerësoni jetën tuaj të përditshme, dhe të përshtateni sipas rrethanave.

7. Kaloni më shumë kohë duke e “pastruar” mendjen

Pushimet sjellin jo vetëm rrëmujë nëpër shtëpi, por e ngarkojnë shumë edhe trurin tuaj. Prandaj kur ato të përfundojnë, është mirë t’i riktheheni meditimeve ose lutjeve, ose çfarëdolloj gjëje që mendoni se funksionon për ju. Nëse nuk keni ndonjë besim shpirtëror, atëherë sërish mund të përqendroheni në të tashmen, duke refuzuar mendimet apo idetë e padëshiruara nga të tjerët./ Learning Mind-Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE