Connect with Us

Lufta kundër SIDA-s, një luftë kundër kohës

Blog

Lufta kundër SIDA-s, një luftë kundër kohës

Publikuar

-

Injektimi në kohë i ilaçeve anti-retrovirale tek të porsalindurit me HIV, zvogëlon ndjeshëm numrin e qelizave imune të dëmtuara, dhe kufizon rezervat e “fjetura” të virusit. Në Ditën Botërore të SIDA-s, që përkujtohet çdo vit në 1 dhjetor, një studim i Universitetit të Harvardit në SHBA, nxjerr në pah rëndësinë e kryerjes së një diagnoze menjëherë pas lindjes, për fëmijët nënat e të cilëve nuk i janë nënshtruar një terapie anti-retrovirale gjatë shtatzënisë.

Shpresë për të ardhmen

Nënat e ardhshme, që rezultojnë pozitive me virusin HIV, mund t’ja kalojnë atë fëmijëve të tyre gjatë shtatzanisë, gjatë lindjes së fëmijës, apo edhe gjatë ushqyerjes me gji. Në shumicën e rasteve, kalimi i virusit mund të shmanget duke iu dhënë grave një përzierje ilaçesh – anti-retrovirale- që ç’aktivizojnë enzimat që përdor virusi HIV për t’u shumuar. Mjerisht, kjo nuk është gjithmonë e mundur, dhe 25-50 për qind e fëmijëve që nuk diagnostikohen dhe kurohen, vdesin brenda 2 viteve të para të jetës.

Ndërhyrja në kohë

Studimi i publikuar në “Science Translational Medicine”, tregon se të posalindurit e trajtuar brenda 24 orëve të para, kanë një sistem imunitar më të fortë, më pak qeliza imune të dëmtuara, dhe 200 herë më pak viruse “të fjetura”, sesa foshnjat që fillojnë trajtimin më vonë, rreth muajit të katërt pas lindjes.

Qasja në medikamente

Në vitin 2018, në mbarë botën pati 1.7 milionë raste të reja të infektuara me HIV. Nga 37.9 milionë që jetojnë me virusin që shkakton SIDA, vetëm 24.5 milionë prej tyre kanë qasje tek terapitë anti-retrovirale që “shtypin” ngarkesën virale të HIV-it në plazmë, dhe lejojnë një jetëgjatësi të krahasueshme, me atë të njerëzve të pa infektuar. Vitin e kaluar, mbi 770 mijë njerëz vdiqën nga pasojat e lidhura me HIV-in.

Një front i përbashkët

Sipas UNAIDS, agjensia e Kombeve të Bashkuara që është në ballë të luftës ndaj kësaj sëmundje, një pjesëmarrje aktive e personave me HIV në kurimin e simptimave të para (edhe nëse nuk është një kurë në kuptimin e rreptë të termit:trajtimi duhet të vazhdojë për tërë jetën), është hapi i parë për të zvogëluar përparimin e epidemisë.

LEXO EDHE:  A e vrau KGB-ja shkrimtarin nobelist francez Albert Kamy?

Nuk është për t’u habitur, që tema e Ditës Botërore të AIDS-it këtë vit është “Komunitetet të bëjnë ndryshimin”:miliona njerëz të lidhur me pacientë me e prekur nga HIV, anëtarët e familjes, personeli shëndetësor, aktivistët, edukatorët, kanë kontribuar në përparime të dukshme në 20 vitet e fundit në luftën kundër kësaj sëmundjeje.

Një progres i pabarabartë

Mbetet edhe shumë për të bërë për të arritur objektivin e vitit 2020, për të mos tejkaluar 500 mijë vdekje në mbarë botën për shkak të SIDA-s. Sipas një raporti të UNICEF, 30 adoleshentë të moshës 15-19 vjeç infektohen çdo 1 orë në botë, dhe në 2 nga 3 raste janë vajza, shpesh viktima të marrëdhënieve seksuale të hershme dhe të imponuara, dhe në të njëjtën kohë të varfërisë, mungesës së informacionit mbi mënyrën e transmetimit të virusit, për mungesën e qasjes në testime dhe zyra këshillimi. Kjo grupmoshë e të rinjve, është e vetmja që nga viti 2010 e deri më tani, ku nuk ka pasur rënie të vdekjeve për shkak të AIDS.

Zhdukja e pengesave

Aty ku nuk ndodh parandalimi, është jetik diagnostikimi i hershëm. Dhe jo vetëm për foshnjat e porsalindura. Sipas studimeve nga Instituti i Kërkimeve Klinike në Montreal (IRCM), botuar së fundmi në “Cell Reports”, virusi ka në fazat e hershme një “dritare cenueshmërie”, në të cilën mund të sulmohet më lehtë.

Pasi transmetohet tek një person tjetër, virusi i HIV shumëfishohet fillimisht në zona të caktuara, kryesisht në zonën gjenitale. Vetëm pas kësaj, ai nis të shumohet në pjesën tjetër të trupit, duke krijuar një infeksion sistemik. Përmes shënjestrimit të sistemit imunitar, HIV-i “i sapoardhur” synon para së gjithash një tip qelizash fagocite, të specializuara në dhënien e alarmit.

Ai ua “mbyll gojën” atyre, për ta bërë më të lehtë përhapjen e infeksionit edhe në pjesën tjetër të trupit. Rritja e numrit të këtyre qelizave, si para ashtu edhe në fazat e hershme të infeksionit, është parë (tani për tani vetëm tek minjtë), se ngarkesa virale e HIV-it është ulur ndjeshëm./ Përshtatur nga CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

SHBA-së i duhet një plan më i mirë për të frenuar Iranin

Publikuar

-

Nga

Nga Max Boot “The Washington Post”

* Ta quash ambasadën amerikane në Bagdad thjesht një mision diplomatik, do të thotë të shpërfillësh hapur shtrirjen dhe madhësinë e saj. Me një shtrirrje prej 104 hektarësh, kompleksi është thuajse sa madhësia e qytetit të Vatikanit, duke pasur gjithçka që nevojitet për mijëra diplomatët që ndodhen brenda mureve të trasha rrethuese.

Prandaj ishte tronditës lajmi se qindra përkrahës të Kataib Hezbollah, një grupim militant i mbështetur nga Irani, u futën me forcë në kompleks ditën e martën dhe sulmuan postblloqet. Për cilindo amerikan të brezit tim, kjo ngjarje na kujtoi kujtimet e tmerrshme të krizës së pengjeve iraniane në vitet 1979-1981.

Madje protestuesit bërtisnin të njëjtin parullë “Vdekje Amerikës!”, ashtu si pengmarrësit iranianë dikur. Fatmirësisht, pushtimi i ambasadës amerikane të martën mori fund shumë shpejt pa u dëmtuar askush, pasi forcat irakene të sigurisë arritën të rivendosnin me shpejtësi rendin.

Gjithsesi, kjo ngjarje është një tjtër kujtesë e konfliktit të vjetër SHBA-Iran. Në fakt, gjatë 41 viteve të fundit, Irani ka përdorur disa taktika të luftës guerrile, duke e lënë SHBA-në në dilemë se si të reagojë ndaj tyre. Në vitet 1980, forcat e mbështetura nga Irani morën peng dhjetëra amerikanë në Liban, shkatërruan ambasadën, por edhe kazermat e marinsave amerikanë në Bejrut, duke shkaktuar qindra të vrarë.

Presidenti Ronald Regan ishte aq i dëshpëruar për lirimin e pengjeve, sa ishte i gatshëm t’i shiste Iranit raketa, një manovër në prapaskenë që shpërtheu më vonë në skandalin më të madh të asaj  administrate. Në vitin 1987, Regan dërgoi forcat detare për të parandaluar Iranin të bllokonte hyrjen e anijeve në Gjirin Persik, si pjesë e luftës së tij kundër Irakut.

Ndërkohë pas pushtimit amerikan të Irakut në vitin 2003, milicitë e sponsorizuara nga Irani vranë qindra anëtarë të shërbimit ushtarak amerikan. Presidenti Xhorxh Ë.Bush e denoncoi Iranin si pjesë të “Boshtit të së Keqes”, por hezitoi me mençuri të përshkallëzonte armiqësitë mes 2 vendeve.

Shtetet e Bashkuara u përfshinë në një përplasje të kontrolluar, pa nisur një luftë tjetër kundër një kombi me 81 milionë njerëz. Iranianët përfituan nga vendimi i keq-këshilluar i Bushit për të rrëzuar nga pushteti armikun e tyre të vjetër Sadam Husein, për të shtrirë ndikimin e tyre në të gjithë Irakun, nën hundën e amerikanëve.

Irani ishte lojtari kryesor edhe në Liban. Gjatë 2 dekadave të fundit, ai është bërë lojtari kryesor në Irak, Siri dhe Jemen. Sot ndikimi i Iranit shtrihet nga Teherani në Bejrut. I vetmi reagim efektiv i SHBA-së ndaj kërcënimit Iranian, që nga operacionet e kufizuara ushtarake të Reganit në Gjirin Persik, ishte vendimi i presidentit Barak Obama për të nënshkruar një marrëveshje me Iranin në vitin 2015, për ngrirjen e programit të tij bërthamor.

LEXO EDHE:  Protestat globale, Rusia dhe Kina në anën e gabuar të historisë

LEXO EDHE:  Bursa universitare dhe pasuniversitare në Angli

Por ajo marrëveshje, nuk bëri asgjë për të frenuar lojën e Iranit për më shumë pushtet në rajon. Madje, mund ta ketë nxitur atë, për shkak të heqjes së sanksioneve ekonomike. Presidenti Donald Trump doli nga marrëveshja bërthamore në vitin 2018, dhe vendosi sanksione të reja ekonomike ndaj Iranit në vitin 2019.

I shtyrë në një cep të ringut, Irani dhe micilitë e mbështetura prej tij, akuzohen si përgjegës për sulmet ndaj cisternave të naftës në Gjirin Persik, për sulmin ndaj një avioni amerikan, për sulmin me raketa të një rafinerie nafte në Arabinë Saudite, dhe më së fundi për goditjen me raketa të një kompleksi afër Kirkukut në Irak.

Sulmi i fundit, që shkaktoi vdekjen e një eksperti dhe plagosi 4 trupa amerikane, e detyroi Trumpin të hakmerrej përmes disa sulmeve ajrore nëpër Irak dhe Siri, që vranë 25 anëtarë të grupimit Kataib Hezbollah, milicisë së mbështetur nga Irani, e cila fajësohej për sulmin me raketa, dhe që shkaktoi një zemëratë të madhe anti-amerikane.

Pushtimi i ambasadës ishte sulmi i radhësi i Iranit, si një mesazh se ai nuk do t’i përkulet presionit amerikan. Tani është radha juaj zoti Trump. Shtetet e Bashkuara kanë vetëm 2 rrugë për të dalë nga kjo krizë përshkallëzuese:lufta ose bisedimet. Një luftë me Iranin, mund të jetë “nëna” e të gjitha rrëmujave. Ajo mund të dalë lehtësisht nga kontrolli.

Prandaj është më mirë të negociohet. Dhe kjo do të nënkuptonte përpjekjen për të hartuar një marrëveshje të re, dhe më të ashpër se e para në aspektin e kufizimeve ndaj Iranit, në këmbim të heqjes së sanksioneve nga SHBA-ja. Por Trump po shfaq pak interes, si për të negociuar ashtu edhe luftuar.

Ai ka zhvilluar një luftë ekonomike kundër Iranit, ndërsa nga ana tjetër s’ka bërë asgjë për të frenuar agresionin iranian në rajon. Në fakt, me tërheqjen e trupave amerikane nga një pjesë e Sirisë Veriore, ai ka lejuar shtrirjen e ndikimit iranian. Pra, jemi mbërthyer në skenarin më të keq të mundshëm:Irani po zhvillon sërish një konflikt me intensitet të ulët, ndërsa SHBA-ja nuk ka sërish ka një përgjigje efektive./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Çfarë ndodhi me veshin e piktorit të famshëm holandez Vinsent Van Gog?

Publikuar

-

Nga

Për shumë njerëz, Vinsent Van Gogu, cilësohet si një artist me një shpirt të trazuar, që vuante nga një sëmundje e tmerrshme mendore. Thuhet se ai pinte shpesh bojën që përdorte për të realizuar krijimet e tij, dhe do të pinte edhe turpentinë, një lëng pa ngjyrë që nxirret nga rrëshira e disa drurëve, dhe që përdoret për përgatitjen e bojërave, si një mënyrë për të kryer vetëvrasje.

Një nga historitë më të përhapura mbi të dhe betejat e tij me sëmundjet mendore, është momenti kur ai vetë-preu njërin nga veshët. Gjithsesi, raporte të reja tregojnë se ai ndoshta nuk e ka kryer vetë këtë akt.

Është një nga historitë më të diskutuara në të gjithë historinë e artit. Ndodhi më 23 dhjetor 1888, kur Van Gogu, gjatë njërës prej krizave të tij, preu veshin e tij me një brisk rroje. Ky akt i tmerrshëm, është i dokumentuar në shumë prej tabllove dhe vizatimeve të tij, si autoportreti i tij me vesh të fashuar.

Disa historianë të artit, thonë tashmë se ekziston një provë e mundshme që Van Gogu nuk e vetë-preu veshin  tij, por e humbi atë gjatë një sherri me mikun e tij piktor Pol Gogen. Ata besojnë se Gogen nuk donte të jetonte më në një shtëpi me Van Gogun, dhe e lajmëroi këtë të fundit se do të largohej nga e famshmja “Shtëpi e Verdhë” në Arles të Francës, dhe do të riniste ekskursionet e tij në vende të ndryshme.

Por artisti holandez nuk ishte dakord. Mes mes tyre pati një debat verbal, që degradoi në një përleshje fizike, gjatë së cilës Gogen nxorri një shpatë dhe ia preu veshin Van Gogut. Nuk dihet me saktësi se pse Gogen mbante me vete një shpatë vete, apo pse ndjeu nevojën për ta përdorur atë.

Por besohet gjerësisht se ajo mund të ishte qenë pjesë e mjeteve të tij të përditshme, përderisa ai kishte shumë passion sportin e skermës. Ndërsa nuk ka asnjë provë shterruese për këtë hipotezë, shumë historianë tregojnë si prova letrat dhe vizatimet e Van Gog. Në një nga letrat e tij të shumta drejtuar të vëllait Teo, Van Gog shkruan se si Gogen harroi në shtëpi shpatën dhe dorezat.

LEXO EDHE:  Si të ndërtojmë sot një demokraci, si ajo e Athinës së Lashtë

LEXO EDHE:  Turpi ka luajtur një rol të rëndësishëm në jetën politike, sot jo dhe aq

Ndërkohë ekziston edhe një skicë e njërit vesh nga Van Gogu, me nënshkrimin “iktus” në pjesën e poshtme, që është një term latin i sportit të skermës, që do të thotë “qëllo!”. Sidoqoftë, as kjo teori e re nuk është e pakontestueshme. Shumë historianë të tjerë të artit nuk pajtohen me të, duke theksuar se në fakt s’ka asnjë provë konkrete të këtij pretendimi. Ndërsa ata thonë se mund të ketë ndodhur, e vërteta nuk mund të mos merret vesh kurrë.

Qetësia e Van Gogut rreth këtyre historive, mund t’i detyrohet një “pakti të heshtjes” që arritën me njëri-tjetrin që të dy artistët. Në fjalën e tij të fundit drejtuar Gogen, ai thotë:Nëse ju e mbyllni gojën, po kështu do bëj edhe unë!”. Kjo mund të mos thotë asgjë, ose ka qenë ndoshta një referesncë ndaj paktit të tyre, për të mos lejuar zbardhjen e të vërtetës mbi veshin e tij prerë.

Gjithsesi, shumë studiues thonë se ishte mënyra e Van Gogut për të mbrojtur miqësinë e tij me Gogen, ajo që parandaloi shkuarjen në burg të njërit prej miqve të tij të pakët, për atë akt të tmerrshëm. Sidoqoftë, kjo gjë mund të mos ndodhte kurrë.

Kur Gogen e braktisi Van Gogun për të ndjekur aventura të tjera, piktori holandez ra në një depresion edhe më të thellë. Van Gogu e mori veshin e tij të prerë që e kishte ruajtur, e mbështolli me një leckë të pastër, dhe më vonë ia dha një prostitute të re që punonte në një shtëpi publike, në shenjë dashurie për të.

Ajo u tmerrua nga ajo që pa, dhe paralajmëroi autoritetet. Van Gog u rimbyll në një spital psikiatrik. Ai u mbajt nën kujdesin e mjekëve më profesionistë të kohës. Gjithsesi, artisti kishte vuajtur tmerrësisht shumë, dhe gjithçka i ishte neveritur. Më 29 korrik 1890, ai kreu vetëvrasje duke qëlluar e veten me një pistoletë, duke marrë me vete në varr edhe sekretet e këtij misteri./ Thevintagenews.com-Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Si ta përballoni depresionin pas pushimeve, dhe t’i riktheheni jetës së përditshme

Publikuar

-

Nga

Shumica e njerëzve mezi i presin pushimet e festave të fundvitit, por depresioni pas pushimeve mund të jetë goxha i vështirë të përballohet. Entuziazmi që shoqëron festat, është shumë i madh. Por mbarimi i pushimeve, mund t’i lërë vendin depresionit. Pas pushimeve, të gjithë duhet të rikthehemi në punë.

Ndërsa disa njerëz punojnë edhe gjatë pushimeve, ose marrin vetëm disa ditë pushim. Të tjerët pushojnë për disa javë. Dhe kur pushimet mbarojnë, rikthimi në punë mund të jetë në vetvete tejet dëshpërues. Ja disa këshilla se si mund ta përballoni përfundimin e pushimeve:

1. Planifikoni pushimet e rradhës

Edhe pse mund të tingëllojë disi e çuditshme, përgatitja për festat e ardhshme, mund t’iu lehtësojë disi nga gjendja e rënduar emocionale që jeni duke përjetuar. Po, festat e Krishtlindjes dhe Vitit të Ri kanë përfunduar. Por kjo s’do të thotë që s’mund të bëni plane për festat e ardhshme. Nëse pushimet i keni kaluar duke udhëtuar, dhe po mendoni të udhëtoni sërish vitin e ardhshëm, atëherë bëni që tani një planifikim paraprak.

2. Merrni sa më shumë rreze dielli

Depresioni sezonal, i godet njerëzit më shumë gjatë stinës së dimrit. Por pushimet dhe argëtimi mund të ndihmojnë përkohësisht në ngritjen e gjendjes tuaj shpirtërore. Atëherë, çfarë ndodh kur argëtimi mbaron? Ndoshta depresioni pas pushimeve. Për këtë arsye, duhet të siguroheni që të merrni sa më shumë rreze dielli që të jetë e mundur, për ta furnizuar trupin tuaj me vitaminën D. Ajo njihet si një anti-depresiv i fuqishëm.

3. Mbajeni veten të zënë me diçka

Nëse pushimet i keni pasur plot aktivitete fizike, kur ato mbarojnë, ju nisni të ndiheni befas të plogësht. Nëse e ndjeni se po ju “mbyt” dembelizmi, atëherë ngrihuni dhe gjeni diçka për të bërë. Merruni me ndonjë aktivitet që e keni qejf, shkoni në palestër, apo nisni një projekt të ri. Ja një ide:pse të mos ndihmoni vullnetarisht dikë që është në nevojë.

4. “Përjetësoni” momentet e kaluara gjatë pushimeve

LEXO EDHE:  Dëshironi të studioni në SHBA?/ Ambasada ka një njoftim të rëndësishëm

LEXO EDHE:  Pas Brexit, Britania duhet të ripërcaktojë marrëdhëniet e saj me BE-në

Me siguri që gjatë pushimeve keni bërë shumë foto. Tani është koha e mirë që t’i shkoni t’i lani ato, dhe t’i vendosni në albumt familjare. Kjo gjë do t’ju ndihmojë të “fiksoni” momentet më të bukura gjatë festës, dhe ju jep motivimin e duhur për të planifikuar festën tuaj të rradhës.

5. Mësoni diçka të re

Kjo është një ide e përgjithshme, por jashtëzakonisht e mirë. Ju mund të mësoni një aftësi të re, apo një aftësi që e zotëroni tashmë, por që është “ndryshkur” me kalimin e kohës. Nëse doni të mësoni diçka krejtësisht të re, atëherë ndoshta mësimi i një gjuhë të re të huaj, do të ishte një fillim i shkëlqyer.

6. Është koha për një reflektim të brendshëm

A e dini se pushimet, mund të shërbejnë edhe si një lloj “arratie” nga jeta e përditshme? Shumë njerëz i shijojnë pushimet, por më pas e kanë të vështirë t’i kthehen pa problem jetës së tyre të përditshme, në punë ose në shtëpi. Ndaj kur pushimet mbarojnë, është mirë që të bëni një hap pas, të kaloni disa ditë ose një javë duke reflektuar mbi jetën tuaj, duke e pyetur veten nëse jeni vërtet të lumtur.

Nëse nuk jeni të lumtur, tani është koha të filloni të bëni ndryshimet e duhura për të përmirësuar jetën tuaj. Mos harroni:mos merrni vendime të nxituara menjëherë pas pushimeve, por sigurohuni ta vlerësoni jetën tuaj të përditshme, dhe të përshtateni sipas rrethanave.

7. Kaloni më shumë kohë duke e “pastruar” mendjen

Pushimet sjellin jo vetëm rrëmujë nëpër shtëpi, por e ngarkojnë shumë edhe trurin tuaj. Prandaj kur ato të përfundojnë, është mirë t’i riktheheni meditimeve ose lutjeve, ose çfarëdolloj gjëje që mendoni se funksionon për ju. Nëse nuk keni ndonjë besim shpirtëror, atëherë sërish mund të përqendroheni në të tashmen, duke refuzuar mendimet apo idetë e padëshiruara nga të tjerët./ Learning Mind-Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE