Connect with Us

A mund të bashkëpunojnë me njëra-tjetrën Rusia dhe Perëndimi?

Politikë

A mund të bashkëpunojnë me njëra-tjetrën Rusia dhe Perëndimi?

Publikuar

-

Nga Robert A.Manning “National Interest”

* Nostalgjia euforike, që karakterizoi festimet e 30-vjetorit të rënies së Murit të Berlinit, la në hije leksonin ndoshta më të rëndësishëm të vitit 1989. Ajo që ka habitur, është fakti se pritshmëritë e pas Luftës së Ftohtë, u dëshmuan tepër të gabuara.

Në kontrast të fortë me ngjarjet e tjera historisë, ngjarjet e 3 dekadave më parë ndryshuan shumëçka. Pas Luftës së Ftohtë dhe shembjes së Bashkimit Sovjetik, sistemi i pas Luftës së Dytë Botërore, mbeti relativisht i paprekur. Por gjatë 4 shekujve të fundit, duke nisur me paqen e Vestfalisë së vitit 1648, gjatë çdo ndryshimi epokal, u krijua një rend i ri.

Perandoritë u shkatërruan, kufijtë u ribënë, ndryshuan regjimet, dhe ndryshuan ekuilibrat e rinj të pushtetit. Paqja e Vestfalisë, ku lindi koncepti modern i sovranitetit shtetëror, ishte rezultat i gati një shekulli luftërash të vazhdueshme midis shteteve protestante dhe katolike, në një Perandori të Shenjtë Romake të fragmentuar.

Traktati i Vestfalisë, ishte në thelb një rend i ri politik, i arritur përmes diplomacisë dhe bazuar në parimin e sovranitetit të plotë të shtetit. Të krishterët mund të praktikonin besimin e tyre, dhe secili shtet kishte kontroll të plotë mbi territorin e tij, popujt dhe fetë. Territoret u ripërcaktuan. Kjo bëri që që Suedia të fitonte kontrollin e Balltikut, Franca të bëhej fuqia kryesore në Perëndim, dhe shtetet gjermane të vendosnin vetë mbi fetë brenda shteteve të tyre.

Ndryshimi tjetër ishte Kongresi i Vjenës i vitit 1815, sërish pas një lufte gati të vazhdueshme midis fuqive evropiane, dhe pas humbjës së Napoleon Bonapartit në vitin 1814. Pas ndëshkimit të Francës dhe kënaqjes së interesave dhe vizioneve të perandorive konkurruese, u arrit paqja në Evropë, bazuar në një ekuilibër të ri pushtetet.

Megjithë konfliktet e përhershme, Kongresi i Vjenës mbajti një rend politik relativisht paqësor për 1 shekull, deri në shpërthimin e Luftës së Parë Botërore në 1914. Pas Luftës së Parë Botërore, një shekull më parë, Traktati i Versajës i vitit 1919, krijoi një rend të ri në Evropë, dhe u përpoq të transformojë marrëdhëniet ndërkombëtare, duke krijuar Lidhjen e Kombeve.

Kongresi Amerikan ishte mosbesues, dhe nuk e ratifikoi Lidhjen e Kombeve, gjë që çoi në joefektivitetin dhe shkatërrimin e saj. Pas Luftës së Dytë Botërore, aleatët e udhëhequr nga SHBA-të tentuan të mësojnë nga të metat tragjike të Traktatit Versajës, për të shmangur një rënie tjetër të rendit global dhe shpërthimin e Luftës së Tretë Botërore.

Ata krijuan në vitin 1944 një sistem të ri financiar dhe tregtar global në Breton Uds. Konferenca e Jaltës në vitin 1945 me pjesëmarrjen e Ruzveltit, Çërrcvillit dhe Stalinit, hodhi bazat për rendin politik të pas luftës, rikonfigurimin e Evropës, dhe krijimin e Kombeve të Bashkuara.

Në kontrast të mprehtë me Versajën, aleatët synuan të rehabilitojnë Gjermaninë dhe Japoninë bazuar në vlerat e demokracisë, sundimit të ligjit dhe tregjet e lira. Qëllimi i këtij leksioni të shkurtër nga historia, është të ilustrojë kontrastin mes rezultatit që solli rënia e Murit të Berlinit dhe fundit të Luftës së Ftohtë.

Rimkonfirmimi i vetëm i madh i kufijve, ndodhi për shkak të rënies së Bashkimit Sovjetik dhe ribashkimit të Gjermanisë, që të dyja të nxitura nga kërkesat e brendshme. Diplomacia e aftë e administratës Bushit, dhe partneriteti i frytshëm me liderin sovjetik Mikail Gorbaçov, bënë që të gjitha ato të ndodhnin në mënyrë paqësore.

LEXO EDHE:  SHBA e shqetësuar për mos arrestimin e Balilit/ Meta: Na dëmton reputacionin

Që atëherë nisën përpjekjet për të trajtuar BRSS/Rusinë si një partnere. U negociuan disa traktate mbi armët bërthamore dhe ato konvencionale. Megjithatë, rendi botërior i bazuar në rregulla – sistemi financiar global dhe sistemi i OKB – mbeti i paprekur 45 vjet më vonë, ashtu si edhe rrjeti i aleancës amerikane: NATO, dhe aleancat me Korenë e Jugut, Japoninë, Australinë, dhe Filipinet.

Përveç dallimit të dukshëm nga epokat e mëparshme, mosmarrëveshjet e sotme nuk kanë ardhur nga luftërat madhore. Si shpjegohet e gjitha kjo? Në vend se të evoluojë si një partnere, një Rusi në ringjallje e sipër, e përcaktoi veten larg Perëndimit, teksa është përpjekur të rindërtojë sa më shumë që mundte BRSS e dikurshme.

Ish-kombet e Paktit të Varshavës në Evropën Lindore, pasi shijuan fillimisht lirinë dhe demokracinë e tyre të re, si Hungaria, Polonia dhe Republika Çeke, kanë hyrë në rrugën e një populizmi autoritar, pavarësisht integrimit në NATO dhe Bashkimin Evropian. Vetë BE-ja duket e zhytur në një krizë të madhe identiteti.

Pse? Ndikim patën 2 ngjarje kryesore:kriza financiare e vitit 2008, dhe pushtimi amerikan i Irakut në vitin 2003. Po ashtu një faktor tjetër, ishin tranzicioni kaotik drejt kapitalizmit në Rusi dhe traditat e saj të vjetra autoritare. Dhe jo më pak i rëndësishëm, ishte zgjerimi i shpejtë i administratës Klinton me NATO-n në lindje, përfshirë ish-vendet e Paktit të Varshavës, ai që e forcoi antagonizmin rus.

Lëvizja e SHBA-së, ishte në kundërshtim me atë që priste Moska. Gjatë periudhës tranzitore 1989-1992, presidenti amerikan Bush dhe Sekretari i Shtetit Xhejms Bejker u treguan shumë të kujdesshëm, duke mos brohoritur për fitoren.

Ndërsa nuk kishte ndonjë marrëveshje apo angazhim zyrtar, pranimi nga Moska i një Gjermanie të ribashkuar në NATO, u lehtësua nga prmtimet e dyshes Bush-Bejker, se NATO nuk do të zgjerohej më tej në Lindje. Është e pamundur të përcaktohet, se cilët faktorë e shkaktuan ndryshimin e kursit, pasi ato ishin ndërvepruese me njëra-tjetrën.

Po sikur SHBA-ja dhe aleatët e saj të krijonin tashmë një sistem të ri gjithëpërfshirës të sigurisë? Po sikur të mos kishte ndodhur zgjerimi i NATO-s në lindje, papërgjegjshmëria financiare dhe lufta në Irak në vitin 2003? A do të ishte e ardhmja më e qëndrueshme, dhe e bazuara në rregulla, në vend të një gare të re mes fuqive të madhe?

Ndoshta ribashkimi i Gjermanisë dhe demokratizimi i shteteve të Paktit të Varshavës, ishte një nga gjërat më të mirat që mund të ndodhnin. Megjithëkëtë, nëse e krahason këtë arritje me “tërmetet” strategjike të epokave të mëparshme, transformimi jo i plotë i pas Luftës së Ftohtë dhe rezultatet e të dobëta, kanë lënë pas shumë pikëpyetje.

Shënim: Robert A.Manning, është anëtar i Qendrës për Strategji dhe Siguri Globale në Këshillin Atlantik. Ai ka qenë këshilltar i zv/sekretarit amerikan të Shtetit për Çëshjet Globale në vitet 2001-2004./ Përshtatur nga CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Politikë

Udhëtim drejt Lushnjes dhe dy ndalesa në Tiranë/ Klodiana Lala zbulon itinerarin e Preng Gjinit

Publikuar

-

Nga

Klodiana Lala tregon skemën e korrupsionit të zbuluar nga SPAK/ Si u vunë në pranga njerëzit e drejtësisë

Gazetarja Klodiana Lala ka treguar itinerarin që ka përshkuar ditën e sotme shënjestra e atentatit në Vasil Shanto, Prend Gjini.

Lala tha se Gjini ka udhëtuar në drejtim të Lushnjes dhe ka qëndruar për disa orë në këtë qytet.

Ajo zbuloi se pasi ka mbërritur në Tiranë, i plagosuri ka ndaluar në dy parkingje, në parkingun e një spitali privat dhe më pas të një universiteti privat.



“Nga burime të Prokurorisë kam mësuar se Preng Gjini ka udhëtuar sot në drejtim të Lushnjës, ku ka qëndruar disa orë. Më pas ka shkuar në një spital privat dhe më tej është ndalur në parkingun e një universiteti. Atentatorët e kanë patur të qartë vendin ku do e kryenin atentatin, jo vetëm për të vrarë shënjestrën, por edhe për të çuar mesazhe tek grupet kundërshtare”, u shpreh ajo në emisionin “Opinion”.

LEXO EDHE:  I kundërpërgjigjen Amerikës/ Japonia dhe BE-ja marrëveshje historike

LEXO EDHE:  Shenjat e kthesës në marrëdhënien NATO-Rusi?

Ndërkohë, kujtojmë se Prend Gjini ndodhte në spitalin e Traumës në gjendje të rëndë shëndetësore./ CNA.al

LEXO TE PLOTE

Politikë

Lleshaj i bën “qejfin” vetes/ “Nën drejtimin tim kemi më pak vrasje se vendet e BE”

Publikuar

-

Nga

Lleshaj i bën “qejfin” vetes/ “Nën drejtimin tim kemi më pak vrasje së vendet e BE”

Ministri i Brendshëm Sandër Lleshaj, nuk i ka kursyer lëvdatat ndaj vetes mbrëmjen e sotme në “Open”.

I ndodhur përballë një paneli gazetarësh, Lleshaj tha se policia nën drejtimin e tij ka bërë arritje të mëdha.

Lleshaj tregoi statistikat ku tha se ato tregojnë se policia e shtetit ka bërë një punë të mirë dhe është në nivele më të larta se ajo e viteve të mëparshme.

LEXO EDHE:  Shenjat e kthesës në marrëdhënien NATO-Rusi?



‘Kemi 330 arrestime për armë mbajtje pa leje. Në vitin 2019 kishim 35 mijë vepra penale, ndërsa këtë vit kemi 22 mijë.

LEXO EDHE:  SHBA e shqetësuar për mos arrestimin e Balilit/ Meta: Na dëmton reputacionin

Kemi më pak vrasje se shumë vende të BE-së dhe vendeve të zhvilluara”, tha ai./CNA.al

 

LEXO TE PLOTE

Politikë

Lubonja zbardh prapaskenat/ Çfarë fshihet pas largimit të Besa Shahinit

Publikuar

-

Nga

Lubonja zbardh prapaskenat/ Çfarë fshihet pas largimit të Besa Shahinit

Analisti Fatos Lubonja, është I ftuar mbrëmjen e sotme në emisionin “Real Story”, ku po diskutohet për lëvizjet në qeveri dhe lagimin e Besa Shahinit nga Ministria e Arsimit.

Sipas Lubonjës, Shahini kishte lidhje vetëm me Ramën dhe ishte fasadë e tij.

Ai nuk përjashton edhe mundësinë që Shahini të jetë larguar për t’i liruar vendin në Ministri një njeriu politik të PS, siç ishte Evis Kushi në këtë rast.



“Kam lexuar komente të ndryshme në lidhje me këtë. Domethënë, pse iku, pakënaqësi apo çfarë pakënaqësish tha, iku nga opozita se opozita e ka sulmuar për gjuhën apo iku nga Rama, thonë disa, se është e majtë e vërtetë, kjo partia ku ishte nuk është.

Për ta kuptuar më miër situatën, duke e përgjithësuar këto lloj ministresh si Shahini e figura të tjera janë fasada të Ramës, njerëzve që dinin anglisht dinë të prezantojë. Dhe tregon se unë jam i fuqishëm dhe ja marr nga hiçi. S’janë vërtet struktura e pushtetit të Ramës. Ata që vendosin në prapavijë, oligarkia, njerëz të fuqishëm të fortët e zonave.

LEXO EDHE:  Si mund të detyrohet Kina të japë llogari për përhapjen e Covid-19

LEXO EDHE:  Pse njerëzit i mbështesin udhëheqësit e këqij?

Përshtypja që kam unë është se në këtë situatë, kjo që kishte lidhje vetëm me Ramën, mund të ketë pasur pakënaqësira nga strukturat, i kanë çuar të dhëna. Mundet që kjo vetë, këta thonë që s;ishte e korruptuar. Por duhen njerëz më politikë. Diku dëgjova një koment, që sistemi arsimor është i rëndësishëm për elektoratin.”- tha Lubonja./CNA.al

LEXO TE PLOTE