Connect with Us

A ndoqën fëmijët e diktatorëve gjurmët e baballarëve?/ Nga Enver Hoxha, Çaushesku dhe Musolini

Blog

A ndoqën fëmijët e diktatorëve gjurmët e baballarëve?/ Nga Enver Hoxha, Çaushesku dhe Musolini

Publikuar

-

Kryeministri lgjendar britanik, Uinston Çërçill, nuk e honepste fare dhëndrin e tij, Vik Oliver. Ky kishte luftuar dikur në krah të armikut të Britanisë, Austrisë, gjatë Luftës së Parë Botërore. Ishte një tip kryesisht mediokër, dhe dy herë i divorcuar, para se të fejohej fshehurazi me vajzën e Çërçill.

Një herë, në përpjekje për të hapur një bërë një bisedë të shpenguar, Oliver e pyeti Çërcillin se cilin nga liderët e Luftës së Dytë Botërore admironte më shumë. Çërçilli iu përgjigj:Musolinin! I mahnitur, Oliver e pyeti pse. “Pasi ai pati guximin të vriste dhëndrin e tij”- u përgjigj Uinston.

                                                                 Uinston Çërçill

Në librin e tij Xhej Nordlinger “Fëmijet e përbindëshat”, gjen shumë anektoda mbi personazhet famëkeqe në histori. Ai flet mbi fatet e djemve dhe vajzave të diktatorëve. Sa larg bie molla nga pema e kalbur? Jo rrallë. Për shembull, Hideki Tojo ishte udhëheqësi i ashpër nacionalist i Japonisë gjatë Luftës së Dytë Botërore, dhe ndoshta avokati kryesor i sulmit mbi Pearl Harbour. Por vajza e tij u martua me një amerikan, dhe jetoi pjesën më të madhe të jetës së saj në Honolulu.

Ndërkohë, Shqipëria u drejtua në një mënyrë katastrofike për mbi 40 vjet nga Enver Hoxha, një komunist totalitar aq ekstremist, sa që u nda me Bashkimin Sovjetik, kur Moska e dënoi kultin e Stalinitm, dhe nga Republika Popullore e Kinës, kur ajo e braktisi Maon.

                                                           Enver Hoxha, Mao Ce Duni

Pa aleatë në terrorin e tij, Hoxha këmbënguli tek mbështetja tek forcat e veta (pra izolimi total) dhe tek burimet shumë të kufizuara kombëtare të vendit më të varfër në Evropë. Dhe në një vend që kishte probleme me strehimin, ai urdhëroi ndërtimin e mbi 750.000 bunkerëve prej betoni.

Shqipëria  e Hoxhës, nuk kishte më shumë se 3 milionë njerëz. Ndaj Hoxha ndërtoi më shumë se 60 bunkerë për çdo kilometër katror, ​​1 bunkerë për çdo 4 persona, dhe që të gjithë bunkerët kushtuan 3 herë më shumë sesa betoni që u harxhua për ndërtimin e linjës së famshme mbrojtëse Mazhino në Francë.

Sipas Nordlinger, djali i Hoxhës, megjithë ndalimin nga babai i tij të makinave private në vend, i lejoi vetes pasjen e një Mercedesi. Dhe kur mbaroi Lufta e Ftohtë, trashëgimtari i diktatorit deklaroi: “Tani në Shqipëri po vijnë më të këqijat e shoqërisë kapitaliste:papunësia, prostitucioni, korrupsioni, çmimet e larta dhe inflacioni!”.

Ju mund të pyesni veten se sa bij dhe bija zgjodhën ta nderonin babanë e tyre diktator. Praktikisht, nëse një fëmijë do të kishte mundësi, do të përfitonte nga privilegjet e të qenit pasardhës të diktatorit. Pasi kjo do të thoshte të shijoje një standard jetese, shumë më të lartë se sa qytetari normal.

Françisko Franko e sundoi Spanjën për 4 dekada, pasi fitoi në Luftën Civile. Fëmija i tij i vetëm u martua në gjirin e monarkisë spanjolle. Duke pasur parasysh raportet incestuoze të monarkive evropiane, kjo do të thotë që stërnipi i Frankos, Luis de Burbon, konsiderohet si mbreti legjitim i Francës.

                                                         Françisko Franko

Por ndonjëherë djali i diktatori, nuk ka nevojë të jetë më në pushtet:Një nga djemtë e Musolinit u bë një pianist i talentuar i xhazit, duke interpretuar pas Luftës së Dytë Botërore nën një emër të rreme, para se të zbulohej më vonë. Ai u martua me Maria Sokolonen, motrën e Sofia Loren.

Sigurisht, vetë akti i të jetuarit më mirë, e kundërshton shpesh ideologjinë e deklaruar të regjimit. Dy fëmijët e parë të diktatorit komunist rumun, Nikole Çaushesku zgjodhën karriera në shkencat e natyrës, mbi atë politike. Kur u rrëzua regjimi, vajza e tiranit Zoja, u arrestua në një shtëpi të mbushur me stoli, para dhe vepra të shtrenja arti.

Ajo pyeti në mënyrë të pacipë: A keni vend në makinën e policisë për kafshët e mia? Në të njëjtën mënyrë, një nga mbesat e Mao Ce Dunit, u rendit në vitin 2013 si një nga gratë më të pasura në Kinë. Ajo kishte 3 fëmijë, duke shkelur politikën e një fëmije.

Dikatori libian Muamar Gadafi, ishte një socialist islamik, që i dëboi hebrenjtë nga vendi, futi ligjin e Sheriatit, dhe financoi një fushatë vrastare terroriste kundër “imperialistëve” perëndimorë dhe zionistëve izraelitë. Çudirërisht, të gjithë djemtë e tij jetuan pjesën më të madhe të kohës në Perëndim.

                                                                   Muamar Gadafi

Njëri ishte narkoman, dhe u përfsho në disa lidhje biseksuale. Tjetri harxhoi 2 milionë dollarë në muaj gjatë lidhjes me një modele të “Playboy”. Djali i tij i tretë, brodhi nëpër tërë Evropën, dhe në një rast u ndoq nga policia nëpër Paris. Në fund u arretua në Zvicër për një sulm fizik.

Libia u hakmor duke arrestuar disa biznesmenë të pafajshëm zviceranë, dhe dëbuar kompanitë zvicerane nga vendi. Djali i katërt, Saif Al-Islam u diplomua në Shkollën e Ekonomisë në Londër.

Ai pretendonte me mburrje se ishte mik i kryeministrit britanik Toni Bler, ndërsa e dashura izraelite, këmbëngulte vazhdimisht se ai nuk do të shërbente në regjimin e babait të tij “derisa Libia të kishte një kushtetutë më demokratike dhe transparente”.

Por kur regjimi i babait të tij u kërcënua nga një rebelim, Saif u rikthye në shtëpi dhe u zotua: “Do të luftojmë deri në burrin, gruan e fundit, dhe deri në plumbin e fundit!”. Gjykata Ndërkombëtare për Krime Lufte, lëshoi në fillim një urdhër-arresti për të. Por sot ai është një njeri i lirë, dhe kandidon për t’u bërë president i vendit.

Që fëmija i një diktatori të jetë një disident i hapur i rregjimit të babait, kjo është diçka  jashtëzakonisht e rrallë. Zoja Çaisheku, dhe Saif Al-Islam Gadafi, janë konsideruar si disa nga kritikët më të zëshëm të regjimeve të drejtuara nga etërit i tyre. Një vajzë e Fidel Kastros, u bë disidente, dhe ajo e takoi babanë e saj vetëm disa herë.

Por shembulli më interesant, është ai një nipi të Ajatollah Khomeiniit, që bëri shumë komente kritike ndaj Iranit, duke mbështetur jo vetëm demokracinë, por edhe pushtimin amerikan të Irakut. Siç mund të parashikohej, që nga botimi i librit të tij, ai ndodhet në arrest shtëpie.

Të gjitha këto na çojnë te Stalini.

                                                                  Josif Stalini

Fëmijët e tij të parë jolegjitimë, ishin “produkte” të përdhunimit të një vajze adoleshente në fund të viteve 1930. Ai i mohoi ata, bashkë Jakovin, fëmijën e parë dhe të vetëm nga gruaja e tij e parë. Për të kënaqur të atin, Jakov iu bashkua Ushtrisë së Kuqe. Por ai u kap menjëherë nga gjermanët, që shpresonin ta shkëmbenin me një gjeneral nazist.

Stalini e mohoi Jakovin dhe e la të vdiste në një kamp të burgosurish. Dy fëmijët e fundit të Stalinit, ishin nga gruaja e tij e fundit. Svetlana nuk mbante mend të ishte përqafuar ndonjëherë nga nëna e saj. Ajo u rrit nga një dado, ashtu si i vëllai Vasili. Ajo pati një marrëdhënie të vështirë edhe me të atin. Pas vdekjes së Stalinit, ajo u arratis në SHBA, dhe në një libër autobiografik denoncoi krimet e babait të saj dhe komunizmit ndaj popullit sovjetik./ Përshtatur nga CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Pse zhvillojmë imunitet gjatë gjithë jetës ndaj disa sëmundjeve, por jo ndaj të tjerave?

Publikuar

-

Nga

Disa sëmundje, si fruthi, na infektojnë vetëm një herë në jetë, dhe zakonisht na japin një imunitet të përjetshëm. Për sëmundjet e tjera si gripi, ne duhet të vaksinohemi vit pas viti. Atëherë, pse zhvillojmë imunitet gjatë gjithë jetës ndaj disa sëmundjeve, por jo ndaj të tjerave?
Dhe ku klasifikohet koronavirusi mes tyre? Nëse ne zhvillojmë apo jo imunitet ndaj një sëmundjeje, kjo varet shpesh nga antitrupat tanë, të cilat janë proteina që i prodhon trupi ynë si përgjigje ndaj infeksionit. Antitrupat janë një nga mbrojtjet më të njohura të trupit:Ato i rrethojnë qelizat “pushtuese” dhe në rastin më të mirë, i pengojnë ato të marrin nën kontroll qelizat tona, dhe të shumohen.

Pasi ne shërohemi nga një infeksion, nivelet e antitrupave shpesh zvogëlohen, por të paktën disa janë aty të gatshme për të rritur sërish prodhimin, nëse e njëjta sëmundje sulmon prapë. Kjo është arsyeja pse një test mbi antitrupat, mund t’ju tregojë nëse keni qenë të infektuar në të kaluarën. Ndërkohë, është kjo ajo që zakonisht na pengon të sëmuremi për herë të dytë. “Trupi ynë nuk harron”- thotë Mark Xhenkins, imunolog në Universitetin e Minesotës. “Kur ri-prekemi nga një sëmundje, kjo nuk ndodh sepse trupi ynë e ka humbur imunitetin. Ne ri-sëmuremi ose sepse patogjeni ka pësuar mutacion dhe sistemi ynë imunitar nuk e njeh më atë, ose sepse trupat tanë kanë tendencë të kenë një përgjigje imunitare shumë më të dobët”- thotë ai.

Për shembull, merrni gripin. Ky është një virus që mund të ndryshojë lehtësisht gjenet e tij, thotë Xhenkins. Teksa sistemet tona imunitare e shkatërrojnë një version të virusit, lind një variant tjetër, të cilin sistemet tona imunitare nuk e njohin.
Por jo të gjitha viruset ndryshojnë kaq lehtë. Për shembull, virusi i poliomielitit nuk mund ta ndryshojë me lehtësi gjenomin e tij, thotë Xhenkins. Kjo është arsyeja, pse kemi qenë kaq të suksesshëm në thuajse zhdukjen e tij.

E ftohura e zakonshme, por edhe viruset e tjera që zakonisht nuk kalojnë përtej pjesës së sipërme të sistemit të frymëmarrjes, nuk na ri-infektojnë sepse ndryshojnë shumë shpejt, por sepse trupi ynë nuk prodhon zakonisht shumë antitrupa kundër këtyre patogjenëve të tillë, shprehet Mark Slifka, imunolog në Qendrën Kombëtare të Kërkimeve Primate në Oregon, SHBA.
“Trupat tanë nuk shqetësohen dhe aq për traktin e sipërm të frymëmarrjes”- thekson ai. Dhe kjo është ajo që ne po shohim me simptomat e buta të Covid-19 tek shumica e njerëzve. Virusi ngjitet vetëm pas traktit të sipërm të frymëmarrjes, dhe aty trupi nuk e trajton si një kërcënim.



Në një studim të këtij viti, 10 nga 175 pacientë që kishin pasur simptoma të buta të Covid -19, zhvilluan pak ose aspak antitrupa. Për sëmundjet që nuk bëjnë pjesë në asnjërën prej këtyre kategorive, imuniteti ka tendencë të zgjasë shumë më gjatë.
Kështu, një studim i vitit 2007 i publikuar në “New England Journal of Medicine”, zbuloi se do të duheshin më shumë se 200 vjet që të zhdukej gjysma e antitrupave që keni, pasi kaloni fruthin ose shytat. I njëjti studim gjeti rezultate të ngjashme për virusin Epstein-Barr, i cili shkakton sëmundjen e mononukleozës.

Por përgjigjet e antitrupave nuk zgjasin gjithmonë. I njëjti studim zbuloi se duhen rreth 50 vjet për të humbur gjysmën e antitrupave nga sëmundja e lisë së dhenve, dhe 11 vjet për të humbur gjysmën e antitrupave nga sëmundja e tetanozit.
Kjo do të thotë që pa u vaksinuar, teorikisht ju mund të infektoheni sërish nga një prej këtyre sëmundjeve në moshë madhore. Shkencëtarët nuk janë ende të sigurt se pse ruajmë më gjatë përgjigjet tona të antitrupave për disa sëmundje, në krahasim me të tjerat.
Ka të ngjarë që disa nga sëmundjet më të zakonshme, si lija e dhenve dhe mononukleoza,
na ri-sëmurin më shpesh sesa e kuptojmë, por që antitrupat që ne kemi e shtypin infeksionin, para se ta vërejmë simptomat fizike në trupin tonë, thotë Xhenkins. Dhe në ato raste, sistemi imunitar është sërish në kapacitet të plotë për shkak të ri-infektimeve.

“Ato e mbajnë vigjilent imunitetin tonë. Ndryshe ndodh me tetanozin, kur ne ndoshta ekspozohemi më rrallë ndaj tij, pasi nuk ndodh shpesh të shkelim në gozhdë të ndryshkura”- thotë ai. Shkencëtarët e tjerë, mendojnë se sistemi imunitar i njeriut është i trajnuar për të shënjestruar patogjenët që “shfaqen” në një formë të caktuar, thotë Slifka.
Një teori sugjeron që ne krijojmë një përgjigje imune më të madhe, dhe më të zgjatur në kohë ndaj patogjenëve që na sulmojnë më shpesh. Për shembull, antitrupat që prodhojmë ndaj lisë, janë të përjetshme. Por tetanozi nuk është aspak përsëritës. Është toksina e prodhuar nga bakteret e tetanozit, dhe jo vetë bakteri ai që na sëmur.

Bazuar në këtë teori, është e mundur që trupat tanë të mos jenë aq të stërvitur për ta shënjestruar këtë proteinë të vetme, thekson më tej Slifka. Pra, a do të jetë imuniteti ndaj koronavirusit të ri – nga sëmurja prej tij, apo vaksina – aq i zgjatur në kohë sa imuniteti ynë
ndaj lisë, apo do të na duhet çdo vit një vaksinë e re? Xhenksins shpreson që po. Të gjitha të dhënat, si nga infeksionet natyrore ashtu edhe nga vaksinat, sugjerojnë se shumica e njerëzve po prodhojnë antitrupa neutralizues, dhe me një shumëllojshmëri që parandalon depërtimin e viruseve në qelizat tona, thotë Xhenkins. Dhe ndryshe nga gripi, SARS-CoV-2, virusi që shkakton Covid-19, nuk po ndryshon shumë shpejt. “Ky virus, ka tiparet e viruseve mbi të cilat ne kemi qenë shumë të suksesshëm me vaksinimet”- përfundon ai./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Bolshevikët donin ta vrisnin, por një lojë shahu i shpëtoi jetën: Historia e pazakontë e Osip Bernshtajnit

Publikuar

-

Nga

Bolshevikët donin ta vrisnin, por një lojë shahu i shpëtoi jetën: Historia e pazakontë e Osip Bernshtajnit

Shahu është një lojë e strategjive, dhe strategjia më e mirë është ajo që të jep fitoren. Kampionët e shahut, fitojnë çmime me vlera të mëdha monetare në fund të turneve ndërkombëtare. Por në këtë rast, çmimi ishte edhe më i lartë.

Në lojën e shahut që Osip Bernshtajni luajti në vitin 1918, në rrezik ishte vetë jeta e tij. Osip Bernshtajn ishte një shahist i famshëm ruso-francez, dhe një avokat i suksesshëm në fushën e financave. Me shumë fitore në karrierën e tij të gjatë në shah, ai u bë i njohur në të gjithë Perandorinë Ruse, dhe mori titullin Mjeshtër i Madh i shahut në vitin 1950.

Përveçse i solli shumë çmime, loja e shahut i shpëtoi jetën Bernshtajnit kur gjërat morën tatëpjetën pas Revolucionit të Tetorit. Po kush ishte Osip Bernshtajni? Lindi më 20 shtator 1882 në qytetin Zhitomir, në Perandorinë Ruse. Në vitin 1906, Bernshtajn u diplomua për drejtësi në Universitetin Haidelberg, dhe nisi karrierën e tij si avokat në fushën e financave. Revolucioni i Tetorit 1917, solli ndryshime të mëdha në të gjithë Perandorinë Ruse.

Disa nga ndryshimet përfshinin sekuestrimin e pronës private, shtetëzimin e të gjitha bankave ruse, konfiskimin e llogarive bankare private, dhe vrasjen e të gjitha atyre që kishin bashkëpunuar me bankierët dhe familjen mbretërore. Dhe një nga ata ishte pikërisht Osip Bernshtajni. Në vitin 1918, pas Revolucionit të Tetorit dhe gjatë Luftës për Pavarësinë e Ukrainës, Bernshtajni po punonte në Odesa si një këshilltar ligjor i një bankieri. Për shkak të bashkëpunimit të tij me bankat dhe mbështetjes ndaj kapitalizmit, u arrestua nga CHEKA- policia sekrete bolshevike, që u krijua enkas për të shfarosur të gjithë armiqtë politikë të shtetit komunist.
Pas arrestimit, u urdhërua të ekzekutohej nga një togë pushkatimi. Ditën e ekzekutimit, ndërsa toga po përgatitej të qëllonte mbi të, eprori i tyre kërkoi të shihte listën me emrat e të burgosurve, që ishin përzgjedhur të ekzekutoheshin atë ditë.



Duke qenë i pasionuar pas shahut, oficeri e njohu menjëherë emrin e Osip Bernshtajnit. Ai e pyeti nëse ai ishte vërtet mjeshtri i famshëm i shahut, dhe Bernshtajn e konfirmoi këtë. Por përgjigja nuk mjaftoi që oficeri të bindej, ndaj ai kërkoi të luante një lojë shahu me të. Kushtet e lojës ishin shumë të thjeshta:nëse Bernshtajn do të fitonte, dhe vërtetonte se ishte realisht një mjeshtër në shah, nuk do të vritej, përkundrazi do të lirohej. Nëse humbte apo refuzonte të luante, do të pushkatohej me të tjerët.

Bernshtajn arriti ta fitojë pa asnjë vështirësi lojën, dhe u lirua menjëherë. Duke u ndjerë i pasigurt në Bashkimin Sovjetik, Bernshtajn dhe familja e tij shkuan në Paris. Atje ai e vazhdoi karrierën e tij si avokat financiar, teksa vazhdoi të luante shah si përfaqësues i Francës.
Bernshtajn qëndroi në Francë deri në vitin 1940, kur edhe Franca kapitulloi dhe u pushtua nga nazistët. Për shkak të origjinës së tij hebreje, u procedua penalisht nga autoritetet e reja. Gjatë verës së atij viti, ai u arratis drejt Spanjës, kur një patrullë kufitare spanjolle e arrestoi bashkë me familjen e tij.

Për fatin e tij të mirë, disa nga miqtë e tij me ndikim në Spanjë, arritën të negociojnë lirimin e tij, dhe bënë të mundur qëndrimin e tij atje derisa të mbaronte lufta. Bernshtajn u rikthye në Paris në vitin 1945. Një nga lojërat më interesante të shahut prej tij ndodhi në vitin 1954 kur ai ishte 72-vjeç. Në turneun e mbajtur në Montevideo të Uruguajit, Bernshtajni ai arriti në gjysmëfinale, ku duhej të luante kundër Migel Najdorf. Najdorf u ofendua që i duhej të luante kundër një kundërshtari aq të moshuar, dhe ishte aq i sigurt se do ta mundte, saqë arriti të bindë organizatorët të dyfishonin shumën e parave për vendin e parë, në kurriz të uljes sa shumës së parave për vendet e tjera.
Por Bernshtajn e mposhti me vetëm 37 lëvizje, dhe e bëri atë të pendohej për vendimin që mori mbi çmimin e parë. Gjatë jetës së tij, Osip Bernshtajn e fitoi dhe humbi 3 herë pasurinë. Herën e parë gjatë Revolucionit Bolshevik, të dytën gjatë Depresionit të Madh, dhe kur fitoi një pjesë të parave, ai i humbi sërish ato kur Gjermania naziste pushtoi Francën. Por më e rëndësishmja:ai arriti të ruajë thesarin e tij më të çmuar, jetën e tij. Bernshtajn vdiq më 30 nëntor 1962 në një sanatorium në Francë, në moshën 80-vjeçare./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Katër ndryshimet e mëdha globale, që mund të shkaktojë koronavirusi

Publikuar

-

Nga

Si e “merr peng trupin”, koronavirusi

Nga Chengwei Liu “Psychology Today”

Brenda disa muajsh, koronavirusi është përhapur nga Kina në pothuajse çdo cep të botës, dhe fatkeqësisht ka marrë deri tani jetën e mbi 720.000 njerëzve. Shumë analistë thonë se kjo pandemi i ka dhënë fund globalizimit dhe lëvizjes së lirë të njerëzve, mallrave dhe investimeve në të cilat ai mbështetet.
Ndërkohë, disa të tjerë argumentojnë se kjo pandemi tregon pse kemi nevojë më shumë se kurrë më parë, për një bashkëpunim në shkallë globale për të ndaluar përhapjen e saj.
S’ka asnjë dyshim, se për shkak të kësaj pandemie, globalizimi do të evoluojë dhe do të transformohet, dhe ja cilat janë 4 ndryshimet e mundshme në rang global.

“Flluskat” pa viruse

Globalizimi sjell shumë përfitime, por ka edhe rreziqe të mëdha. Krizat lokale mund të përshkallëzohen shumë shpejt, dhe të ndikojnë mbi çdo anëtar të një sistemi të ndërvarur siç është ai aktuali. Për të rigjallëruar ekonominë, shumë vende po planifikojnë të rihapen. Por pyetja është:Në cilat shtete hapja është e sigurt?
Vendet që e kanë menaxhuar më mirë krizën, ndajnë disa tipare të caktuara. Disa u ndikuan nga një virus i ngjashëm, SARS-i në vitin 2002, dhe zhvilluan një kulturë të kontakteve fizike minimale fizike dhe mbajtjes së maskave. Disa kanë udhëheqës politikë, që e kuptojnë dinamikën e përhapjes së pandemisë, dhe i morën që herët masat kufizuese.
Midis vendeve të perceptuara si të besueshme, mund të krijohen disa zona të lira pa viruse (flluska), dhe disa iniciativa të tilla janë në proces, siç është “flluska” e udhëtimit të lirë midis Australisë dhe Zelandës së Re. Ndërkohë, kriza e koronavirusit mund të krijojë një variacion të globalizmit:një gjysmë-globalizim të ndërtuar mbi besimin.
Gjykimi është ende i lidhur me ngjashmërinë, jo me profilet demografike, por me nga cilat sisteme vijnë individët. Vendet që nuk arrijnë të bëhen të besueshme, do të përjashtohen nga “flluska”. Për shembull, Greqia e përjashtoi Britaninë nga një listë prej 29 vendesh që kishin të drejtë të hynin në vend në fazën e parë të rihapjes së udhëtimeve ndërkombëtare.

Një Bashkim Evropian i forcuar



Një variant tjetër i mundshëm i globalizimit, është forcimi i rajonalizimit, veçanërisht BE-së. Në fillim u duk se unioni do të merrte fund, kur në fillimin e pandemisë vendet mbyllën kufijtë e tyre kombëtarë, dhe refuzuan të mbështesin njëri-tjetrin.
Por me kalimin e kohës, koronavirusi mund të paraqesë një mundësi për anëtarët e BE-së që të punojnë edhe më ngushtë në të ardhmen e parashikueshme. BE-ja mund të kërkojë një ri-zhvendosje të pjesës më të madhe të fabrikave të saj nga Kina, që tani përbën 16 për qind të prodhimit global, 4 herë më shumë se sa në vitin 2003.
Me Kinën ekziston një lidhje e tepruar, prandaj bota preket nga problemet që e kanë zanafillën aty. Kriza e koronavirusit, mund t’i ndihmojë kompanitë të diversifikojnë bazën e furnizimit të tyre.
Për më tepër, teksa ekonomia e madhe e SHBA-së, ka nisur një luftë tregtare me Kinën, BE mund të tërheqë shumë biznese për të prodhuar mallra dhe shitur ato brenda kontinentit, duke krijuar një sistem të vetë-mjaftueshëm, dhe një rimëkëmbje më të shpejtë se ekonomitë e tjera.

Futja e sistemit të të ardhurave minimale universale

Diskutimi mbi këtë sistem, ishte i lidhur me faktin se si në të ardhmen Inteligjenca Artificiale dhe automatizimi, mund ta shkëpusin më tej fuqinë blerëse nga puna fizike. Pandemia mund ta përshpejtojë këtë proces, duke detyruar shumë kompani të futin që tani automatizimin, që mund të eliminojë shumë vende pune, pa i zëvendësuar ato me të tjera pas krizës.
Një automatizim në shkallë të gjerë, mund të thellojë pabarazinë sociale dhe tensionet sociale, duke krijuar një cikël të mbrapshtë:humbja e vendit të punës dhe pasiguria i bëjnë njerëzit të shpenzojnë më pak; fuqia e dobët blerëse e ngadalëson rimëkëmbjen e një ekonomie, duke e bërë qeverinë të paaftë të shlyejë borxhet.
Ndërkohë, kompanitë përballen më pas me një mjedis më armiqësor, dhe mund të kenë nevojë të largojnë nga puna më shumë njerëz. Një mënyrë për ta prishur këtë cikël, është të ndihmohen njerëzit në nevojë, duke futur sistemin e ardhurave themelore universale.
Kur të plotësohen nevojat me themelore të njerëzve, ka më shumë gjasa të rriten shpenzimet, gjë që nga ana tjetër e ndihmon ekonominë të rimëkëmbet më shpejt. Disa vende, si për shembull Spanja e kanë eksperimentuar këtë skemë.
Gjithsesi, një nga sfidat është se si do të financohet kjo skemë. Një zgjidhje e mundshme është zëvendësimi i taksës aktuale mbi të ardhurat, me një taksë progresive mbi konsumin, që do të mbledhë të ardhura shtesë, pa shkaktuar shumë rënie në mirëqenien e konsumatorit.

Përgatitja për krizën tjetër

Kriza tjetër globale, nuk ka gjasa të jetë një pandemi, duke pasur parasysh atë që dimë mbi sjelljet njerëzore. Kjo pandemi u parashikua nga shumë njerëz, por sërish shumë vende nuk arritën të ishin gati. Dhe kjo pjesërisht pasi një pandemi në këtë shkallë është diçka e rrallë, dhe ne priremi të nënvlerësojmë gjasat e saj se mund të ndodhë vërtet.
Gjithsesi, përvoja të tilla kanë prirjen t’i inkurajojnë politikanët që ta shohin si diçka normale rrezikun e pandemisë, dhe të angazhohen në investime mbi kapacitetet e sistemeve të kujdesit shëndetësor. Por investimet e tepërta në kujdesin shëndetësor, mund të krijojnë një ndjenjë vetë-sigurie tek brezat e ardhshëm deri në masën që një krizë tjetër, mund të na kapë sërish gafil.
Për të adresuar këtë krizë të pashmangshme në të ardhmen, nevojitet një solidaritet midis vendeve. Opsionet tona janë të thjeshta:a do të jenë marrëdhëniet ndërkombëtare pak a shumë ai ato pas Luftës së Parë Botërore, apo pas Luftës së Dytë Botërore? Në rastin e parë, pati
një partneritet ndërkombëtar të dobët dhe të brishtë, gjë që bëri të mundur ngritjen e nacionalizmit, proteksionizmit, depresionit ekonomik, dhe në fund të një lufte tjetër botërore.
E dyta kishte më shumë ndërkombëtarizëm dhe bashkëpunim, si Plani Marshall, Breton UDS dhe Kombet e Bashkuara. Historia ka tendencën të përsërisë veten, dhe ne vetëm mund të shpresojmë se do të zgjedhim shtegun e duhur të historisë, për ta përsëritur edhe këtë herë./CNA.al

LEXO TE PLOTE