Connect with Us

Kush është një lider autokrat?/ Cilat janë 10 tiparet që duhet të ketë

Blog

Kush është një lider autokrat?/ Cilat janë 10 tiparet që duhet të ketë

Publikuar

-

Nga Shelley Inglis “The Conversation”

* Pavarësisht rebelimeve popullore, dhe lëvizjeve dinamike sociale në Liban, Hong Kong, dhe në mbarë Evropën dhe Amerikën Latine, demokracia është në telashe. Studiuesit thonë se vendet e mbarë botës, po përjetojnë një rritje të sundimit autokratik, dhe një rënie të idealeve dhe praktikave demokratike.

Një sundim është autokratik – i njohur ndryshe edhe si autoritarizëm – kur një udhëheqës apo një parti politike, ushtron pushtetin e plotë për të qeverisur një vend dhe njerëzit e tij. Sipas “Freedom House”, 2008-a, ishte viti kur demokracia arriti kulmin. Po çfarë është një lider autokrat? Ja cilat janë 10 hapat, që ai ndërmerr zakonisht:

1. Forcon pushtetin e tij ekzekutiv

Tipari kryesor i autoritarizmit të sotëm, është forcimi i pushtetit të kryeministrit ose presidentit, duke dobësuar njëkohësisht institucionet e tjera si parlamenti dhe sistemi gjyqësor, që garantojnë zakonisht kontrollin dhe ekuilibrin mes pushteteve. Forma më ekstreme, është heqja e kufijve të mandatit presidencial si në Kinë, apo reformat kushtetuese regressive, për të zgjeruar pushtetin presidencial, siç ka ndodhur në Turqi.

                    Presidenti turk, Erdogan dhe kryeministri hungarez, Orban

2. Shtyp përpjekjet e disidencës dhe qytetarëve, për ta detyruar qeverinë të japë llogari

Më shumë se 50 vende në botë, kanë miratuar ligje që bllokojnë aktivizimin e grupimeve qytetare. Kufizimet për lejet e protestave publike, ndalimi i protestuesve, dhe përdorimi i tepërt i forcës për të shtypur demonstratat, janë mjete që përdoren gjithnjë e më shpesh.

                                                      Protestat në Hong Kong

3. Fiton mbështetjen e elitës, dhe kur duhet e demonizon atë

Rritja dhe zhvillimi ekonomik, janë thelbësore për ruajtjen e mbështetjes së elitës dhe oligarkëve për liderët autokratikë. Konglomeratet e mediave, apo lidhjet më të sofistikuara mes qeverive dhe korporatave, parasë dhe politikës, mund të jenë një përzierje toksike për demokracinë.

4. I referohet populizmit dhe nacionalizmit

Shumica e udhëheqësve autokratë, shfrytëzojnë tensionet ekzistuese brenda shoqërive komplekse, për të forcuar mbështetjen e tyre.Në shumë vende, frika ndaj emigrantëve, ka ringjallur nacionalizmin, duke nxitur nisma si Brexit në Britani. Ndërkohë është e zakonshme edhe fajësimi i forcave të jashtme për problemet e një vendi, siç bën shpesh lideri hungarez Viktor Orban.

LEXO EDHE:  FOTOT- Basha me banorët e Himarës/ Betoni i pushtetit tregon urrejtje
                                               Kryeministri i Hungarisë, Viktor Orban 

5. Kontrollon informacionin në shtëpi, dhe keqinformon të tjerët jashtë vendit

Kina ka zhvilluar teknologji të sofistikuara, për të censuruar dhe parandaluar qarkullimin e informacionit të padëshiruar, apo për të gjurmuar çdo qytetar kinez. Rusia është në pararojë të kontrollit të mediave shtetërore në vend, ndërsa gjeneron dezinformata jashtë vendit.

6. Emëron opozitën

Partitë si “kolonë e pestë” e opozitës, dhe përdorimi i taktikave të pastra të frikës, janë veprimet e mundshme të një autokrati. Kjo i shërben synimit të tij për ruajtjen sa për sy e faqe të një konkurrence pseudo-politike, teksa në të njëjtën kohë e zbeh potencialin për krijimin e forcave të reja më demokratike.

7. Manipulon fshehtazi zgjedhjet

Autokratët, kanë gjetur mënyra më të zgjuara, për ta pasur në favor rezultatin e proceseve zgjedhore. Taktikat e reja, përfshijnë pengimin e aksesit në media, ndryshimin e rregullave elektorale, dhe vendosjen e aleatëve në komisionet zgjedhore.

                                                        Kryeministri i Indise, Narenda Modi

8. Luan me kartën e ‘gjendjes së jashtëzakonshme’

Që nga viti 2001, përdorimi i kërcënimit nga terrorizmi apo krimi i organizuar, ka qenë në favorin e sundimtarëve autokratë. Një nga shembujt, është lufta e presidentit të Filipineve, Rodrigo Duterte, ndaj trafikantëve të drogës, që ka shkaktuar mijëra të vdekur.

Që pas tentativës së grushtit të shtetit në vitin 2016, dhe deri më 2018-ën, Turqia ishte nën gjendjen e jashtëzakonshme. Kjo i dha mundësi presidentit Rexhep Tajip Erdogan të burgosë dhe të përndjekë akademikë, zyrtarë qeveritarë, media dhe avokatët e të drejtave të njeriut.

9. E shtrin modelin dhe ndikimin e tij

Duke përdorur fazën ndërkombëtare dhe aftësinë e tyre në rritje ekonomike, vendet si Kina po përhapin ndikimin e tyre përmes nismave të financimit të tilla si Brezi dhe Rruga, për të ndërtuar infrastrukturën në Azi në Evropë. Ata po punësojnë konsulentë profesionistë, për të lobuar në kryeqytetet e huaja mbi politikat që forcojnë pushtetin e tyre.

10. Mëson dhe shkëmben përvojat me të tjerët

Samitet ndërkombëtare dhe klubet ndërqeveritare, mund të ofrojnë një platformë tipike për shkëmbime të tilla. Për shembull, kryeministri i Kamboxhias Hun Sen, ka mbledhur me sukses qeveritë fqinje për të ndihmuar në shtypjen e kundërshtimeve ndaj sundimit të tij, duke përdorur organizatën rajonale ASEAN./ Përshtatur nga CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Si të parandaloni rënien e flokëve?/ 10 recetat që jep shkenca

Publikuar

-

Nga

Gati dy të tretat e burrave, përjetojnë një formë të rënies së flokëve, para se të mbushin 35-vjeç. Ekspertët thonë se ekzistojnë mbi 50 forma të rënies së flokëve, ku 10 prej tyre janë mëse të zakonshme, por jo të njohura për shumicën e pacientëve. Por lajmi i mirë është se pavarësisht shkaqeve thelbësore, ka disa hapa që mund të ndërmerren për t’i mbajtur flokët të shëndetshme.

1. Mbani një dietë ushqimore të shëndetshme

Ashtu si me çdo gjë tjetër që lidhet me plakjen, pasja e një diete të shëndetshme ushqimore, mund të ndihmojë në mbajtjen e trupit në formë. Dhe një trup i shëndetshëm, mund të rrisë flokë të shëndetshme. Pra duke u siguruar që dieta juaj të jetë plot me të gjitha vitaminat dhe lëndët e duhura ushqyese, ju mund të parandaloni rënien e flokëve.

2. Pini shumë ujë

Rritja e flokëve është shumë e lidhur me nivelet e hidratimit të trupit tuaj. Floku përbëhet nga 25 për qind ujë, thotë Greçen Friling, dermatopatologe. “Ruajtja e hidratimit të trupit, inkurajon rritjen e shëndetshme të flokëve. Që kjo të ndodhë, Friling rekomandon pirjen e 8 gotave ujë në ditë.

3. Kufizoni konsumimin e alkoolit

“Pirja me tepri e alkoolit, zvogëlon rritjen e flokëve”-paralajmëron Friling. Në një studim të vitit 2013 mbi binjakët meshkuj, studiuesit zbuluan se konsumimi i më shumë se 4 gotave me pije alkoolike në javë, shoqërohej me rënien e flokëve.

4. Mos i lyeni flokët me bojë

Kini shumë kujdes me lyerjen e flokëve. “Produkte që zbardhin ngjyrën e flokëve, i heqin shtresën mbrojtëse fibrave të flokëve. Kjo e bën boshtin e tyre më të hollë dhe më të dobët, gjë që i bën më të ndjeshëm ndaj dëmtimit”- shpjegon dermatologia Melisa Piliang.

5. Mos i krihni flokët e lagura

Mundohuni të mos i krihni flokët, sapo dilni nga dushi. “Flokët e lagura, janë në gjendjen e tyre më të dobët, ndaj rritet shansi për rënien e tyre”- shprehet Friling.

6. Shmangni stilimin e flokëve në një mënyrë, që i tendos shumë ato

Shani Francis, ekperte në “Ashira Industries” në SHBA, vëren se është shumë e rëndësishme që sidomos femrat të minimizojnë praktikat traumatike, kur flokët kapen shpesh pas kokës, apo edhe zgjatimet e tyre artificiale, që mund të shkaktojnë dëme.

LEXO EDHE:  Foto-Protesta për vizat/ Policia “blindon” ambasadën holandeze

LEXO EDHE:  Fitoi Referendumin, flet Erdogan/Vendimi që mori sot Turqia përmbys diskutimin 200 vjeçar

7. Mos përdorni çdo ditë të njëjtin stilim flokësh

Në vijim të këshillës së mësipërme, ekspertët këshillojnë shmangien e përdorimit të përditshëm të një stilimi ku flokët tërhiqen fort. Kjo praktikë, do t’i jepte flokëve mundësinë që të përtëriheshin.

8. Mos e gradoni në maksimum tharësen e flokëve

Friling thotë se duhet t’i lejoni flokët të thahen vetë, sidomos gjatë verës. Ndërsa kur jeni të detyruar t’i thani, sidomos në dimër mos e gradoni tharësen tuaj në temperaturën më të lartë të mundshme. Studiuesit koreanë, zbuluan në vitin 2011, se sipërfaqja e fijeve të flokut ka tendencë të dëmtohen kur temperatura e tharëses është e lartë.

9. Kufizoni përdorimin e mjeteve të tjera të stilimit të flokëve

Ashtu si tharësja e flokëve, edhe mjetet e stilimit të tyre, duhet të gradohen në minimumin e temperatures, për të shmangur rënien e mundshme të flokëve. Dhe kur përdorni pjastër për drejtimin e flokëve, duhet të përdorni spraj mbrojtës ndaj nxehtësisë, për të kufizuar sado pak dëmet që shkaktohen.

10. Menaxhoni nivelin e stresit

Sipas Freling, ekzistojnë disa lloje të rënies së flokëve, që lidhen direkt me nivele të larta të stresit, duke përfshirë telogen effluvium, alopecia areata dhe trichotillomania. Edhe pse mënyrat përmes të cilave stresi ndikon në flokët tuaj, ndryshojnë sipas rrethanave, ato trajtohen që të gjitha me të njëjtën mënyrë:duke mos u stresuar./Bestlifeonline.com- Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Liqeni i Ohrit/ Një oaz paqeje në Ballkanin e shkatërruar nga lufta

Publikuar

-

Nga

Nga Hugh Thomson “Spectator”

* Libri i mëhershëm mbi udhëtimet e Kapka Kasabovës “Kufiri”, u vlerësua me të drejtë me disa çmime. Autorja udhëtoi në skajet e Evropës, nëpër Greqi, Bullgari dhe Turqi, dhe u prek nga ”aty ku fillon diçka si Evropa dhe përfundon diçka tjetër, që nuk është aspak Azi”.

Libri më i ri është një vazhdim i të parit. Tani ajo udhëton në një kufi tjetër, atë midis Maqedonisë, Shqipërisë dhe Greqisë, ku liqeni i madh dhe i bukur i Ohrit, mbetet një nga pikat përbashkuese të harmonisë fetare që ekziston në Ballkan, pavarësisht presionit të konsiderueshëm nacionalist. Aty ka lindur nëna e saj, ndaj udhëtimi i saj është pjesërisht një rizbulim i rrënjëve të saj familjare.

Kasabova ndjehet sikur vjen nga një model familjar i burrave të munguar dhe i grave që kanë lënë pas – “ne jemi epigjenetikisht të dënuar të endemi”. Ajo vetë ka ndërmarrë një rrugëtim shumë të pazakontë, duke emigruar me prindërit e saj nga Bullgaria në Zelandën e Re, por më pas duke e lënë atë vend në moshë madhore për të jetuar në malësitë e Skocisë.

Ajo është e magjepsur dhe ndonjëherë e shqetësuar, nga mënyra sesi modelet e familjes përsërisin vetveten, dhe se si ne mund të jemi të destinuar të jetojmë sipas modeleve të vetëpërmbajtjes dhe të vetë-mohimit.

Kur ajo rikthehet në liqen, është përballur me refrenin e vazhdueshëm dhe emocionalisht të ngarkuar “E kuja je?” – ose nga cila familje vjen? – dhe ajo është e vëmendshme në njohjen e ndjesisë së klaustrofobisë që prodhon një rikthim në shtëpi, por edhe për njohjen e kënaqësisë së tij.

Ajo citon tregimin e mrekullueshëm të Jorge Luis Borgesit “Jugu”, ku një burrë nga Buenos Airesi, që fantazonte gjithmonë mbi joshjen romantike që ndjell jugu i vendit, përballet më pas realitetet e tij kaotike, dhe në fund gjen vdekjen në një duel me thika.

Ndërkohë Kasabova është shumë e ndërgjegjshme për dëshirën e saj romantike për liqenin e Ohrit – “ai duket sikur rrjedh në venat e mia, gjakut i ëmbël del nga zemra ime” – por që është një vend i mbushur me shtypje dhe një potencial të paplotësuar: pse kaq shumë mendimtarë dhe revolucionarë ballkanas, panë nga Perëndimi plot shpresë, para se të vdisnin që moshë të re.

Kjo është pjesërisht një elegji për shumë poetë, që shkruajtën një kohë kur “botimi në një gjuhë ose identitet tjetër përveç asaj të përshkruar, shkaktonte internimin ose dënimin e tij me vdekje”. Dhe cilido që e merr si një shaka regjimin komunist shqiptar, duhet të lexojë intervistën që Kasabova ka realizuar me Thanas Spasen, që sot punon si varkëtar në liqen.

LEXO EDHE:  Opozita proteston sërish sot para Kryeministrisë/ Çfarë pritet të ndodhë

LEXO EDHE:  BE si Perandoria Romake, planifikon zgjerimin e shpejtë në Ballkanin Perëndimor

Familja e tij u nda, dhe ai vetë u mbyll në një seri kampesh, ku fëmijët detyroheshin të hanin krimba. Në një kamp të burgosurit organizuan një revoltë, dhe secilit iu dha një dënim i mëtejshëm prej 1.700 vjetësh. Kasabova e përsërit këtë në tekst, vetëm për të treguar se nuk është një gabim:një mijë e shtatëqind vjet secili.

Ajo tregon gjithashtu historinë e Shën Petkas, shenjtores mbrojtëse të njërit prej shumë manastireve të ngritura mbi shkëmbinjtë përreth liqenit. Një shenjt, që ashtu si Xhorxhi ynë në Angli, ishte importuar nga Lindja e Mesme, ku pati një jetë askete përballë ngjarjeve të tmerrshme që ndodhën përreth saj.

Në një farë mënyre, ajo është emblematike e asaj që Kasabova përpiqet të transmetojë përmes këtij libri:jetën e qetë që na fshihet nga historia. Dhe siç na kujton ajo, Çërçilli është shprehur dikur se Ballkani prodhon shumë më tepër histori, sesa mund të konsumojë.

Por libri nuk është plotësisht i suksesshëm. Duket se ka humbur diçka nga emergjenca dhe energjia e paraardhësit të saj. Në të njëjtën mënyrë kujtimet të mund të humbasin ritmin, nëse fillojnë me përshkrimin e pemëve të gjata gjeneaologjike. Për këtë arsye, shkrimtarët e udhëtimeve nuk duhet të harxhojnë shumë kohë duke na thënë se pse po mendojnë të shkojnë në një udhëtim, para se ta fillojnë atë.

Ky libër rrezikon të bjerë në të dy kurthe. Ndërsa “Kufiri”, na zhyste në mënyrë të papritur në eksitimin që të falin malet e Thrakisë, libri i fundi duket sikur nuk ka të mbaruar. Ne nuk takojmë më ndonjë nga moria e madhe e personazheve, të gjallë apo të vdekur qofshin. Dhe ndonëse cilësohet një udhëtim personal, Kasabova është shumë e rezervuar për të zbuluar shumë për veten e saj.

Por ajo është një shkrimtare mjaftueshëm e mirë, për të mos na lejuar të na humbin shumë kënaqësi individuale gjatë rrugës. Dhe nuk ka frikë të spekulojë mbi psikologjinë e vendit. Ajo na kujton se uji është një simbol i pavetëdijës. Prandaj është e natyrshme që liqeni i Ohrit të jetë për të plot me ëndrra. Dhe çdo shkrimtar që përdor fjalën e mrekullueshme “lacustrine” – “e liqenit” – meriton të vlerësohet./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Kush janë 10 shkencëtarët më të “çmendur” në histori

Publikuar

-

Nga

Stereotipi i shkencëtarit të “çmendur”, ka frymëzuar shumë letërsinë dhe kinematografinë. Nga ana tjetër, në historinë e shkencës, shumë shkencëtarë kanë kryer eksperimente të çuditshme, të rrezikshme, dhe realisht të çmendura në emër të kërkimit shkencor. Ja cilët janë 10 rastet më ekstreme.

1. Stabins Firth

Ai ishte i bindur që sëmundja e etheve të verdha nuk ishte ngjitëse. Për ta vërtetuar këtë gjë, mjeku amerikan nisi të eksperimentonte mbi veten në vitin 1793, duke prerë veten me thikë
në disa vende, dhe derdhur aty lëngje të trupave të infektuar me këtë sëmundje.
Çuditërisht, ai vetë nuk u sëmur në asnjë rast. Arsyeja u zbulua shumë vite më vonë:me kalimin e kohës virusi zhduket, edhe nëse mbeten simptomat tek të sëmurët. Në fakt, mostrat e lëngjeve trupore, që përdorte Firth në eksperimentet e tij, vinin nga pacientë me sëmundje në një gradë të avancuar, prandaj nuk ishin më ngjitëse.

2. Sergei Brjuçonenko

Ai zhvilloi një nga makinat e para të qarkullimit jashtë-trupor të gjakut. Gjatë provave të tij me këtë makineri, shkencëtari sovjetik (1890-1960), arriti të mbante për disa orë gjallë kokat e qenve të shkëputura nga trupat e tyre.

3. Ilia Ivanov

Biologu rus u përpoq të krijonte një hibrid midis specieve njerëzore dhe majmunit. Ishin vitet 1920, dhe diktatori sovjetik Josif Stalin donte “një individ të pathyeshëm, të pandjeshëm ndaj dhimbjes, dhe rezistent ndaj gjithçkaje”. Në fund dështoi.

4. Lendis Karnej

Në vitin 1924, shkencëtari amerikan fotografoi gjestet e fytyrës së vullnetarëve të tij në eksperimente. Ata nuhasnin erën e amoniakut, dhe mbanin njërën dorë në një kovë me bretkosa të gjalla. Synimi? Të ilustronte mënyrat e ndryshme të shprehjes së neverisë nga njerëzit.

LEXO EDHE:  Incident në zonën e “Astirit”/ Makina përplas dy protestues

LEXO EDHE:  Dita e dytë e “ngujimit” para Kryeministrisë/ opozita nuk tërhiqet

5. Klarens Leuba

Psikologu amerikan, pretendonte në vitet1930, se reagimi ndaj gudulisjes është i mësuar dhe jo i lindur. Për ta vërtetuar këtë, ai e detyroi gruan e tij dhe fëmijët të mos qeshin kur ai i guduliste, por askush nuk e dëgjoi…

6. Robert Kornish

Në vitet 1930, biologu amerikan ndërtoi një lisharëse të veçantë për të rikthyer në jetë kafshët e ngordhura, duke iu injektuar atyre adrenalinë dhe anti-koagulantë, për të mundësuar ri-qarkullimin e gjakut. Ai arriti të rigjallë disa qenër, pasi i kishte mbytur më parë ata.

7. Lorenc Leshan

Psikologu amerikanu mbyll në vitin 1942 në një dhomë me një grup djemsh që flinin, duke përsëritur një lloj formule për të kuruar onikofaginë (ngrënien e thonjve) e tyre. Në fundin e verës, 40 për qind e djemve nuk i hanin më thonjtë e tyre.

8. Jan Osvald

Për të treguar se ka nga ata njerëz që arrijnë të flenë në çdo situatë, shkencëtari britanik përdori në vitin 1960 çdo lloj mënyre për të shqetësuar 3 vullnetarë që po përpiqeshin të flinin. Pavarësisht shqetësimeve që të tre ranë në gjumë brenda 12 minutash.

9. Uorren Tomas

Në 1962 drejtori i një kopshti zoologjik në Oklahoma, i injktoi një elefanti një dozë droge LSD, duke e llogaritur në bazë të injeksioneve të mëhershme tek eksperimentet me macet. Elefanti u shemb përtokë brenda 5 minutash, dhe ngrodhi pas 1 ore e 40 minutash.

10. Martin Shein dhe Edgar Helj

Në vitin 1965, dy shkencëtarët hoqën pjesë të ndryshme nga figura e një pule deti, derisa i lanë vetëm kokën të ngulur në një shkop. Në këtë mënyrë ata e kuptuan se gjelat meshkuj, përpiqeshin të çiftoheshin edhe me shkopin./ Fucus.it-Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE